ਸਭਾਜਿਤਾਨ੍ਸਮਾਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ਵਿਦੇਸ਼ਾਵਾਸਕਰ੍ਸ਼ਿਤਾਨ੍। ਨ੍ਯਵਾਸਯਤ੍ਸ੍ਵਗੇਹੇषੁ ਵਿਤ੍ਤੈਃ ਸਨ੍ਤਰ੍ਪ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਵਕृਤ੍
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਕਰਕੇ, ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਾ ਦਿੱਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿਲੋਂ ਦੌਲਤ ਦੇ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਕृष੍ਣਸਙ੍ਕਰ੍षਣਭੁਜੈਰ੍ਗੁਪ੍ਤਾ ਲਬ੍ਧਮਨੋਰਥਾਃ। ਗृਹੇषੁ ਰੇਮਿਰੇ ਸਿਦ੍ਧਾਃ ਕृष੍ਣਰਾਮਗਤਜ੍ਵਰਾਃ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਦੀ ਹਿਫ਼ਾਜ਼ਤ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀਆਂ ਮਨਚਾਹੀਆਂ ਆਸ਼ਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣ ਤੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰਹੇ; ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਰਾਮ ਦੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ।
ਵੀਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤੋऽਹਰਹਃ ਪ੍ਰੀਤਾ ਮੁਕੁਨ੍ਦਵਦਨਾਮ੍ਬੁਜਮ੍। ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਮੁਦਿਤਂ ਸ਼੍ਰੀਮਤ੍ਸਦਯਸ੍ਮਿਤਵੀਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਮੁਕੁੰਦ ਦੇ ਕੰਵਲੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਤੱਕਦੇ ਰਹੇ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਮਕਦਾਰ, ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਦਇਆ ਭਰੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਰੌਣਕਾਂ ਮਾਰਦਾ ਸੀ।
ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਵਯਸੋऽਪ੍ਯਾਸਨ੍ਯੁਵਾਨੋऽਤਿਬਲੌਜਸਃ। ਪਿਬਨ੍ਤੋऽਕ੍ਸ਼ੈਰ੍ਮੁਕੁਨ੍ਦਸ੍ਯ ਮੁਖਾਮ੍ਬੁਜਸੁਧਾਂ ਮੁਹੁਃ
ਉਥੇ ਵੱਡੇ ਵੀ ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਦਿਸਦੇ ਸਨ; ਉਹ ਮੁਕੁੰਦ ਦੇ ਕੰਵਲੇ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਰਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੀਦੇ ਰਹੇ।
ਅਥ ਨਨ੍ਦਂ ਸਮਸਾਦ੍ਯ ਭਗਵਾਨ੍ਦੇਵਕੀਸੁਤਃ। ਸਙ੍ਕਰ੍षਣਸ਼੍ਚ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯੇਦਮੂਚਤੁਃ
ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਭਗਵਾਨ ਦੇਵਕੀ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਨੰਦ ਜੀ ਕੋਲ ਆਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ:
ਪਿਤਰ੍ਯੁਵਾਭ੍ਯਾਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਭ੍ਯਾਂ ਪੋषਿਤੌ ਲਾਲਿਤੌ ਭृਸ਼ਮ੍। ਪਿਤ੍ਰੋਰਭ੍ਯਧਿਕਾ ਪ੍ਰੀਤਿਰਾਤ੍ਮਜੇष੍ਵਾਤ੍ਮਨੋऽਪਿ ਹਿ
ਤੁਸੀਂ, ਸਾਡੇ ਪਿਆਰੇ ਪਿਤਾ, ਸਾਨੂੰ ਪਾਲਿਆ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ; ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਮੋਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸ ਪਿਤਾ ਸਾ ਚ ਜਨਨੀ ਯੌ ਪੁष੍ਣੀਤਾਂ ਸ੍ਵਪੁਤ੍ਰਵਤ੍। ਸ਼ਿਸ਼ੂਨ੍ਬਨ੍ਧੁਭਿਰੁਤ੍ਸृष੍ਟਾਨਕਲ੍ਪੈਃ ਪੋषਰਕ੍ਸ਼ਣੇ
ਉਹ ਪਿਤਾ ਤੇ ਮਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੂਤਾਂ ਵਾਂਗ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਛੱਡੇ ਹੋਏ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਨਾ ਕਰ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਾਸਤੇ ਪੂਰੇ ਮਨੋਂ ਪਿਆਰ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਯਾਤ ਯੂਯਂ ਵ੍ਰਜਂ ਤਾਤ ਵਯਂ ਚ ਸ੍ਨੇਹਦੁਃਖਿਤਾਨ੍। ਜ੍ਞਾਤੀਨ੍ਵੋ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮੇष੍ਯਾਮੋ ਵਿਧਾਯ ਸੁਹृਦਾਂ ਸੁਖਮ੍
ਤੁਸੀਂ, ਪਿਤਾ ਜੀ, ਵ੍ਰਜ ਵਾਪਸ ਜਾਓ; ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਜਤਨ ਕਰਕੇ, ਮੋਹ ਵਿਚ ਦੁਖੀ ਹੋਏ ਤੁਹਾਡੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਵਾਂਗੇ।
ਏਵਂ ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਯ੍ਯ ਭਗਵਾਨ੍ਨਨ੍ਦਂ ਸਵ੍ਰਜਮਚ੍ਯੁਤਃ। ਵਾਸੋऽਲਙ੍ਕਾਰਕੁਪ੍ਯਾਦ੍ਯੈਰਰ੍ਹਯਾਮਾਸ ਸਾਦਰਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੇ ਨੰਦ ਜੀ ਤੇ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਪੜੇ, ਗਹਿਣੇ, ਭਾਂਡੇ ਆਦਿ ਦੇ ਕੇ ਇਜ਼ਤ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤੌ ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯ ਨਨ੍ਦਃ ਪ੍ਰਣਯਵਿਹ੍ਵਲਃ। ਪੂਰਯਨ੍ਨਸ਼੍ਰੁਭਿਰ੍ਨੇਤ੍ਰੇ ਸਹ ਗੋਪੈਰ੍ਵ੍ਰਜਂ ਯਯੌ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਨੰਦ ਜੀ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਅੰਸੂ ਆ ਗਏ, ਤੇ ਗੋਪਾਂ ਸਮੇਤ ਵ੍ਰਜ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ।
ਅਥ ਸ਼ੂਰਸੁਤੋ ਰਾਜਨ੍ਪੁਤ੍ਰਯੋਃ ਸਮਕਾਰਯਤ੍। ਪੁਰੋਧਸਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਸ਼੍ਚ ਯਥਾਵਦ੍ਦ੍ਵਿਜਸਂਸ੍ਕृਤਿਮ੍
ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਸ਼ੂਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਪੰਡਤਾਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਜਨੇਉ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਵਾਈ।
ਤੇਭ੍ਯੋऽਦਾਦ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਗਾਵੋ ਰੁਕ੍ਮਮਾਲਾਃ ਸ੍ਵਲਙ੍ਕृਤਾਃ। ਸ੍ਵਲਙ੍ਕृਤੇਭ੍ਯਃ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਸਵਤ੍ਸਾਃ ਕ੍ਸ਼ੌਮਮਾਲਿਨੀਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਵਜੋਂ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਪਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜਾਈਆਂ ਗਾਂਵਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਝੇ, ਤੇ ਚੰਗੇ ਕਪੜੇ ਪਾਏ ਹੋਏ, ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਯਾਃ ਕृष੍ਣਰਾਮਜਨ੍ਮਰ੍ਕ੍ਸ਼ੇ ਮਨੋਦਤ੍ਤਾ ਮਹਾਮਤਿਃ। ਤਾਸ਼੍ਚਾਦਦਾਦਨੁਸ੍ਮृਤ੍ਯ ਕਂਸੇਨਾਧਰ੍ਮਤੋ ਹृਤਾਃ
ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਰਾਮ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਗਾਂਵਾਂ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਹੁਣ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੰਸ ਨੇ ਉਹ ਧਰਮ ਵਿਰੁੱਧ ਲੈ ਲਈਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਤਤਸ਼੍ਚ ਲਬ੍ਧਸਂਸ੍ਕਾਰੌ ਦ੍ਵਿਜਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸੁਵ੍ਰਤੌ। ਗਰ੍ਗਾਦ੍ਯਦੁਕੁਲਾਚਾਰ੍ਯਾਦ੍ਗਾਯਤ੍ਰਂ ਵ੍ਰਤਮਾਸ੍ਥਿਤੌ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਨੇਉ ਦੀ ਰਸਮ ਹੋਣ ਤੇ, ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਦੂਜਾ ਜਨਮ ਪਾ ਕੇ, ਗਰਗ ਤੇ ਹੋਰ ਕੁਲ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਕੋਲ ਗਾਇਤਰੀ ਦਾ ਵਰਤ ਲਿਆ।
ਪ੍ਰਭਵੌ ਸਰ੍ਵਵਿਦ੍ਯਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞੌ ਜਗਦੀਸ਼੍ਵਰੌ। ਨਾਨ੍ਯਸਿਦ੍ਧਾਮਲਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਗੂਹਮਾਨੌ ਨਰੇਹਿਤੈਃ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਸਾਰੀ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਸਰੋਤ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਨ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਪਵਿੱਤਰ ਗਿਆਨ ਲੁਕਾ ਕੇ ਆਮ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵਰਤਦੇ ਰਹੇ।
ਅਥੋ ਗੁਰੁਕੁਲੇ ਵਾਸਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਾਵੁਪਜਗ੍ਮਤੁਃ। ਕਾਸ਼੍ਯਂ ਸਾਨ੍ਦੀਪਨਿਂ ਨਾਮ ਹ੍ਯਵਨ੍ਤਿਪੁਰਵਾਸਿਨਮ੍
ਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਆਵੰਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸੰਦੀਪਨੀ ਜੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ।
ਯਥੋਪਸਾਦ੍ਯ ਤੌ ਦਾਨ੍ਤੌ ਗੁਰੌ ਵृਤ੍ਤਿਮਨਿਨ੍ਦਿਤਾਮ੍। ਗ੍ਰਾਹਯਨ੍ਤਾਵੁਪੇਤੌ ਸ੍ਮ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਦੇਵਮਿਵਾਦृਤੌ
ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸੰਜਮ ਨਾਲ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ; ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਵਾਂਗ ਮਾਣ ਕੇ, ਵਿਦਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਤਯੋਰ੍ਦ੍ਵਿਜਵਰਸ੍ਤੁष੍ਟਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਭਾਵਾਨੁਵृਤ੍ਤਿਭਿਃ। ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਵੇਦਾਨਖਿਲਾਨ੍ ਸਾਙ੍ਗੋਪਨਿषਦੋ ਗੁਰੁਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਭਗਤੀ ਭਰੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਵੇਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ।
ਸਰਹਸ੍ਯਂ ਧਨੁਰ੍ਵੇਦਂ ਧਰ੍ਮਾਨ੍ਨ੍ਯਾਯਪਥਾਂਸ੍ਤਥਾ। ਤਥਾ ਚਾਨ੍ਵੀਕ੍ਸ਼ਿਕੀਂ ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਰਾਜਨੀਤਿਂ ਚ षਡ੍ਵਿਧਾਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧਨੁਰਵੇਦ ਦੀ ਗੁਪਤ ਵਿਦਿਆ, ਧਰਮ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ, ਨਿਆਂ ਦੇ ਰਸਤੇ, ਤਰਕ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੀ ਛੇ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ।
ਸਰ੍ਵਂ ਨਰਵਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠੌ ਸਰ੍ਵਵਿਦ੍ਯਾਪ੍ਰਵਰ੍ਤਕੌ। ਸਕृਨ੍ਨਿਗਦਮਾਤ੍ਰੇਣ ਤੌ ਸਞ੍ਜਗृਹਤੁਰ੍ਨृਪ
ਉਹ ਦੋਨੋ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਸਭ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦੇ ਆਰੰਭਕ ਸਨ, ਰਾਜਾ, ਇਕ ਵਾਰੀ ਹੀ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਸਮਝ ਲੈ ਗਏ।
ਅਹੋਰਾਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚਤੁਃषष੍ਟ੍ਯਾ ਸਂਯਤ੍ਤੌ ਤਾਵਤੀਃ ਕਲਾਃ*। ਗੁਰੁਦਕ੍ਸ਼ਿਣਯਾਚਾਰ੍ਯਂ ਛਨ੍ਦਯਾਮਾਸਤੁਰ੍ਨृਪ
ਚੌਂਹਠ ਦਿਨ-ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਕਲਾਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ; ਫਿਰ ਗੁਰੂ ਦੱਖਣਾ ਵਜੋਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਚਾਰਯ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਦ੍ਵਿਜਸ੍ਤਯੋਸ੍ਤਂ ਮਹਿਮਾਨਮਦ੍ਭੁਤਂ ਸਂਲਕ੍ਸ਼੍ਯ ਰਾਜਨ੍ਨਤਿਮਾਨੁषੀਂ ਮਤਿਮ੍। ਸਮ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯ ਪਤ੍ਨ੍ਯਾ ਸ ਮਹਾਰ੍ਣਵੇ ਮृਤਂ ਬਾਲਂ ਪ੍ਰਭਾਸੇ ਵਰਯਾਂ ਬਭੂਵ ਹ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਅਤਿ-ਮਾਨਵ ਚਤੁਰਾਈ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ, ਗੁਰੂ ਦੱਖਣਾ ਵਜੋਂ, ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਰੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਮੰਗਿਆ।
ਤਥੇਤ੍ਯਥਾਰੁਹ੍ਯ ਮਹਾਰਥੌ ਰਥਂ ਪ੍ਰਭਾਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਦੁਰਨ੍ਤਵਿਕ੍ਰਮੌ। ਵੇਲਾਮੁਪਵ੍ਰਜ੍ਯ ਨਿषੀਦਤੁਃ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਸਿਨ੍ਧੁਰ੍ਵਿਦਿਤ੍ਵਾਰ੍ਹਣਮਾਹਰਤ੍ਤਯੋਃ
ਉਹ ਦੋਨੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਰਾਜਾ, ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ, ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਪਹੁੰਚੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਬੈਠੇ; ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਦੀ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ।
ਤਮਾਹ ਭਗਵਾਨਾਸ਼ੁ ਗੁਰੁਪੁਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਦੀਯਤਾਮ੍। ਯੋऽਸਾਵਿਹ ਤ੍ਵਯਾ ਗ੍ਰਸ੍ਤੋ ਬਾਲਕੋ ਮਹਤੋਰ੍ਮਿਣਾ
ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਸਮੁੰਦਰ, ਜਲਦੀ ਉਹ ਗੁਰੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਾਪਸ ਕਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਤੇਰੇ ਵੱਡੇ ਲਹਿਰ ਨੇ ਨਿਗਲ ਲਿਆ ਸੀ।'
ਸ਼੍ਰੀਸਮੁਦ੍ਰ ਉਵਾਚ। ਨ ਚਾਹਾਰ੍षਮਹਂ ਦੇਵ ਦੈਤ੍ਯਃ ਪਞ੍ਚਜਨੋ ਮਹਾਨ੍। ਅਨ੍ਤਰ੍ਜਲਚਰਃ ਕृष੍ਣ ਸ਼ਙ੍ਖਰੂਪਧਰੋऽਸੁਰਃ
ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਦੇਵਤਾ, ਮੈਂ ਉਹ ਬੱਚਾ ਨਹੀਂ ਲਿਆ; ਵੱਡਾ ਦੈਤ ਪਾਂਚਜਨ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਲਿਆ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ।'
ਆਸ੍ਤੇ ਤੇਨਾਹृਤੋ ਨੂਨਂ ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਵਰਂ ਪ੍ਰਭੁਃ। ਜਲਮਾਵਿਸ਼੍ਯ ਤਂ ਹਤ੍ਵਾ ਨਾਪਸ਼੍ਯਦੁਦਰੇऽਰ੍ਭਕਮ੍
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਦੈਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਬੱਚਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।
ਤਦਙ੍ਗਪ੍ਰਭਵਂ ਸ਼ਙ੍ਖਮਾਦਾਯ ਰਥਮਾਗਮਤ੍। ਤਤਃ ਸਂਯਮਨੀਂ ਨਾਮ ਯਮਸ੍ਯ ਦਯਿਤਾਂ ਪੁਰੀਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਸ਼ੰਖ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਥ ਤੇ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਯਮ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਨਗਰੀ ਸੰਯਮਨੀ ਵੱਲ ਚਲਿਆ।
ਗਤ੍ਵਾ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ ਸ਼ਙ੍ਖਂ ਪ੍ਰਦਧ੍ਮੌ ਸਹਲਾਯੁਧਃ। ਸ਼ਙ੍ਖਨਿਰ੍ਹ੍ਰਾਦਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਪ੍ਰਜਾਸਂਯਮਨੋ ਯਮਃ
ਜਨਾਰਦਨ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਸਮੇਤ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਇਆ; ਉਸ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਯਮ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਲੱਗਾ।
ਤਯੋਃ ਸਪਰ੍ਯਾਂ ਮਹਤੀਂ ਚਕ੍ਰੇ ਭਕ੍ਤ੍ਯੁਪਬृਂਹਿਤਾਮ੍। ਉਵਾਚਾਵਨਤਃ ਕृष੍ਣਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਸ਼ਯਾਲਯਮ੍ । ਲੀਲਾਮਨੁष੍ਯਯੋਰ੍ਵਿष੍ਣੋ ਯੁਵਯੋਃ ਕਰਵਾਮ ਕਿਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭਗਤੀ ਭਰੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, 'ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੀਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਦੱਸੋ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰੀਏ?'
ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ। ਗੁਰੁਪੁਤ੍ਰਮਿਹਾਨੀਤਂ ਨਿਜਕਰ੍ਮਨਿਬਨ੍ਧਨਮ੍। ਆਨਯਸ੍ਵ ਮਹਾਰਾਜ ਮਚ੍ਛਾਸਨਪੁਰਸ੍ਕृਤਃ
ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਗੁਰੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਵੱਡੇ ਰਾਜਾ, ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਲਿਆਉ।'