ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਂ ਆਵਿਸ਼ਨ੍ਤਮਾਲੋਕ੍ਯ ਮृਤ੍ਯੁਮਾਤ੍ਮਨ ਆਸਨਾਤ੍ । ਮਨਸ੍ਵੀ ਸਹਸੋਤ੍ਥਾਯ ਜਗृਹੇ ਸੋऽਸਿਚਰ੍ਮਣੀ

ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਉਸ ਲਈ ਮੌਤ ਸੀ, ਕਂਸ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੀ ਸੀਟ ਤੋਂ ਉਠ ਕੇ ਆਪਣੀ ਢਾਲ ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਫੜ ਲਈ।

( ਮਿਸ਼੍ਰ ) ਤਂ ਖਡ੍ਗਪਾਣਿਂ ਵਿਚਰਨ੍ਤਮਾਸ਼ੁ ਸ਼੍ਯੇਨਂ ਯਥਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਸਵ੍ਯਮਮ੍ਬਰੇ । ਸਮਗ੍ਰਹੀਦ੍ ਦੁਰ੍ਵਿषਹੋਗ੍ਰਤੇਜਾ ਯਥੋਰਗਂ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯਸੁਤਃ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ

ਕਂਸ ਤਲਵਾਰ ਫੜ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦਾਅਵਾਂ ਮਾਰਦਾ, ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬਾਜ਼ ਵਾਂਗ ਦਾਏ-ਖੱਬੇ ਘੁੰਮਦਾ। ਪਰ ਜੋ ਅਟੱਲ ਤੇ ਤੀਖੇ ਜੋਸ਼ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਕਂਸ ਨੂੰ ਗਰੁੜ ਵਾਂਗ ਸੱਪ ਨੂੰ ਫੜਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਫੜ ਲਿਆ।

ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ ਕੇਸ਼ੇषੁ ਚਲਤ੍ਕਿਰੀਤਂ ਨਿਪਾਤ੍ਯ ਰਙ੍‌ਗੋਪਰਿ ਤੁਙ੍‌ਗਮਞ੍ਚਾਤ੍ । ਤਸ੍ਯੋਪਰਿष੍ਟਾਤ੍ ਸ੍ਵਤ੍ਸ੍ਵਯਮਬ੍ਜਨਾਭਃ ਪਪਾਤ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸ਼੍ਰਯ ਆਤ੍ਮਤਨ੍ਤ੍ਰਃ

ਉਸ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁਕੁਟ ਹਿਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਮੰਚ ਤੋਂ ਰੰਗ-ਭੂਮੀ 'ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਕਮਲ-ਨਾਭੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਉਪਰੋਂ ਆ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।

ਤਂ ਸਮ੍ਪਰੇਤਂ ਵਿਚਕਰ੍ष ਭੂਮੌ ਹਰਿਰ੍ਯਥੇਭਂ ਜਗਤੋ ਵਿਪਸ਼੍ਯਤਃ । ਹਾ ਹੇਤਿ ਸ਼ਬ੍ਦਃ ਸੁਮਹਾਨ੍ ਤਦਾਭੂਦ੍ ਉਦੀਰਿਤਃ ਸਰ੍ਵਜਨੈਰ੍ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰ

ਹਰੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਘਸੀਟਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਘਸੀਟਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਫਿਰ, 'ਹਾਏ! ਹਾਏ!' ਦੀ ਵੱਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਠੀ, ਰਾਜਾ ਜੀ।

ਸ ਨਿਤ੍ਯਦੋਦ੍ਵਿਗ੍ਨਧਿਯਾ ਤਮੀਸ਼੍ਵਰਂ ਪਿਬਨ੍ ਵਦਨ੍ ਵਾ ਵਿਚਰਨ੍ ਸ੍ਵਪਨ੍ਸ਼੍ਵਸਨ੍ । ਦਦਰ੍ਸ਼ ਚਕ੍ਰਾਯੁਧਮਗ੍ਰਤੋ ਯਤਃ ਤਦੇਵ ਰੂਪਂ ਦੁਰਵਾਪਮਾਪ

ਉਹ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੱਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਡਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਚਾਹੇ ਖਾਂਦਾ, ਗੱਲ ਕਰਦਾ, ਤੁਰਦਾ, ਸੁੱਤਾ ਜਾਂ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਚਕਰਾ-ਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹੀ ਰੂਪ, ਜੋ ਮਿਲਣਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲ ਗਿਆ।

( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਤਸ੍ਯਾਨੁਜਾ ਭ੍ਰਾਤਰੋऽष੍ਟੌ ਕਂਕਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਕਾਦਯਃ । ਅਭ੍ਯਧਾਵਨ੍ ਅਤਿਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾ ਭ੍ਰਾਤੁਰ੍ਨਿਰ੍ਵੇਸ਼ਕਾਰਿਣਃ

ਉਸ ਦੇ ਅੱਠ ਭਰਾ—ਕੰਕ, ਨਿਆਗ੍ਰੋਧਕ ਆਦਿ—ਪੂਰੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਦੌੜ ਪਏ।

ਤਥਾਤਿਰਭਸਾਂਸ੍ਤਾਂਸ੍ਤੁ ਸਂਯਤ੍ਤਾਤ੍ ਰੋਹਿਣੀਸੁਤਃ । ਅਹਨ੍ ਪਰਿਘਮੁਦ੍ਯਮ੍ਯ ਪਸ਼ੂਨਿਵ ਮृਗਾਧਿਪਃ

ਫਿਰ, ਰੋਹਣੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਵੱਡੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਆਪਣਾ ਗੜ੍ਹਾ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।

ਨੇਦੁਰ੍ਦੁਨ੍ਦੁਭਯੋ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਸ਼ਾਦ੍ਯਾ ਵਿਭੂਤਯਃ । ਪੁष੍ਪੈਃ ਕਿਰਨ੍ਤਸ੍ਤਂ ਪ੍ਰੀਤਾਃ ਸ਼ਸ਼ਂਸੁਰ੍ਨਨृਤੁਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ

ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਡੁੰਨ-ਡੁੰਨ ਵੱਜਣ ਲੱਗੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਫੁੱਲ ਵਰਸਾਏ, ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੱਚਣ ਲੱਗੀਆਂ।

ਤੇषਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਮਹਾਰਾਜ ਸੁਹृਨ੍ਮਰਣਦੁਃਖਿਤਾਃ । ਤਤ੍ਰਾਭੀਯੁਰ੍ਵਿਨਿਘ੍ਨਨ੍ਤ੍ਯਃ ਸ਼ੀਰ੍षਾਣ੍ਯਸ਼੍ਰੁਵਿਲੋਚਨਾਃ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ, ਸਿਰ ਪੀਟਦੀਆਂ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂਆਂ ਲੈ ਕੇ, ਉਥੇ ਆ ਗਈਆਂ।

ਸ਼ਯਾਨਾਨ੍ ਨ੍ਵੀਰਸ਼ਯ੍ਯਾਯਾਂ ਪਤੀਨ੍ ਆਲਿਙ੍‌ਗ੍ਯ ਸ਼ੋਚਤੀਃ । ਵਿਲੇਪੁਃ ਸੁਸ੍ਵਰਂ ਨਾਰ੍ਯੋ ਵਿਸृਜਨ੍ਤ੍ਯੋ ਮੁਹੁਃ ਸ਼ੁਚਃ

ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਵੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਟਾਂ 'ਤੇ ਲਿਆ ਕੇ, ਔਰਤਾਂ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਰੋਈਆਂ, ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਛੱਡਦੀਆਂ।

ਹਾ ਨਾਥ ਪ੍ਰਿਯ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਕਰੁਣਾਨਾਥਵਤ੍ਸਲ । ਤ੍ਵਯਾ ਹਤੇਨ ਨਿਹਤਾ ਵਯਂ ਤੇ ਸਗृਹਪ੍ਰਜਾਃ

'ਹਾਏ, ਸਾਥੀ, ਪਿਆਰੇ, ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਦਇਆਲੂ ਤੇ ਬੇਸਹਾਰਿਆਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ! ਤੇਰੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਨਾਲ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਘਰ-ਪ੍ਰਜਾ ਸਮੇਤ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ।'

ਤ੍ਵਯਾ ਵਿਰਹਿਤਾ ਪਤ੍ਯਾ ਪੁਰੀਯਂ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ । ਨ ਸ਼ੋਭਤੇ ਵਯਮਿਵ ਨਿਵृਤ੍ਤੋਤ੍ਸਵਮਙ੍‌ਗਲਾ

'ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ, ਪਤੀ, ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਸਾਡੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਡੇ ਸਾਰੇ ਤੇਹ-ਉਤਸਵ ਤੇ ਸ਼ੁਭਤਾ ਮੁੱਕ ਗਈ।'

ਅਨਾਗਸਾਂ ਤ੍ਵਂ ਭੂਤਾਨਾਂ ਕृਤਵਾਨ੍ ਦ੍ਰੋਹਮੁਲ੍ਬਣਮ੍ । ਤੇਨੇਮਾਂ ਭੋ ਦਸ਼ਾਂ ਨੀਤੋ ਭੂਤਧ੍ਰੁਕ੍ ਕੋ ਲਭੇਤ ਸ਼ਮ੍

'ਤੂੰ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਅਨਿਆਇ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਹਾਲਤ 'ਚ ਪਾਇਆ, ਉਹ ਕੌਣ ਚੈਨ ਪਾ ਸਕਦਾ?'

ਸਰ੍ਵੇषਾਮਿਹ ਭੂਤਾਨਾਂ ਏष ਹਿ ਪ੍ਰਭਵਾਪ੍ਯਯਃ । ਗੋਪ੍ਤਾ ਚ ਤਦਵਧ੍ਯਾਯੀ ਨ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਸੁਖਮੇਧਤੇ

ਇਥੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਇਹੀ ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਨਾਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਇਹ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।

ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ਰਾਜਯੋषਿਤ ਆਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ਭਗਵਾਨ੍ ਲੋਕਭਾਵਨਃ । ਯਾਮਾਹੁਰ੍ਲੌਕਿਕੀਂ ਸਂਸ੍ਥਾਂ ਹਤਾਨਾਂ ਸਮਕਾਰਯਤ੍

ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ — ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਹਨ, ਨੇ ਰਾਜਕੁਆਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸੰਸਾਰੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।

ਮਾਤਰਂ ਪਿਤਰਂ ਚੈਵ ਮੋਚਯਿਤ੍ਵਾਥ ਬਨ੍ਧਨਾਤ੍ । ਕृष੍ਣਰਾਮੌ ਵਵਨ੍ਦਾਤੇ ਸ਼ਿਰਸਾ ਸ੍ਪृਸ਼੍ਯ ਪਾਦਯੋਃ

ਮਾਂ ਤੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਰਾਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰ ਲਾ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।

ਦੇਵਕੀ ਵਸੁਦੇਵਸ਼੍ਚ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਜਗਦੀਸ਼੍ਵਰੌ । ਕृਤਸਂਵਨ੍ਦਨੌ ਪੁਤ੍ਰੌ ਸਸ੍ਵਜਾਤੇ ਨ ਸ਼ਙ੍‌ਕਿਤੌ

ਦੇਵਕੀ ਤੇ ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਮਸਕਾਰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਡਰ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ।

ਵਸੁਦੇਵਦੇਵਕੀ ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਨਮ੍; ਉਗ੍ਰਸੇਨਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਯਾਭਿषੇਕਃ; ਰਾਮਕृष੍ਣਯੋਰੁਪਨਯਨਂ ਵਿਦ੍ਯਾਧ੍ਯਯਨਂ, ਗੁਰੁਰ੍ਮृਤਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯਾਨਯਨਂ ਚ - ਅਥ ਪਞ੍ਚਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ। ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ। ਪਿਤਰਾਵੁਪਲਬ੍ਧਾਰ੍ਥੌ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਃ। ਮਾ ਭੂਦਿਤਿ ਨਿਜਾਂ ਮਾਯਾਂ ਤਤਾਨ ਜਨਮੋਹਿਨੀਮ੍

ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ — ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਚੁਕੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰੋ' ਆਖ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਫੈਲਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਭਟਕ ਗਏ।

ਉਵਾਚ ਪਿਤਰਾਵੇਤ੍ਯ ਸਾਗ੍ਰਜਃ ਸਾਤ੍ਵਰ੍षਭਃ। ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਯਾਵਨਤਃ ਪ੍ਰੀਣਨ੍ਨਮ੍ਬ ਤਾਤੇਤਿ ਸਾਦਰਮ੍

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਸਮੇਤ ਮਾਪਿਆਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਪਿਆਰ ਨਾਲ 'ਮਾਂ' ਤੇ 'ਪਿਤਾ' ਆਖਿਆ।

ਨਾਸ੍ਮਤ੍ਤੋ ਯੁਵਯੋਸ੍ਤਾਤ ਨਿਤ੍ਯੋਤ੍ਕਣ੍ਠਿਤਯੋਰਪਿ। ਬਾਲ੍ਯਪੌਗਣ੍ਡਕੈਸ਼ੋਰਾਃ ਪੁਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਮਭਵਨ੍ਕ੍ਵਚਿਤ੍

ਪਿਤਾ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਤੇ ਮਾਂ ਸਦਾ ਸਾਡੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ, ਜਵਾਨੀ ਜਾਂ ਨੌਜਵਾਨੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬਿਤਾ ਸਕੇ।

ਨ ਲਬ੍ਧੋ ਦੈਵਹਤਯੋਰ੍ਵਾਸੋ ਨੌ ਭਵਦਨ੍ਤਿਕੇ। ਯਾਂ ਬਾਲਾਃ ਪਿਤृਗੇਹਸ੍ਥਾ ਵਿਨ੍ਦਨ੍ਤੇ ਲਾਲਿਤਾ ਮੁਦਮ੍

ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕੇ; ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਬੱਚੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਪਿਆਰ ਮਿਲਦਾ ਸੁਖ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕੇ।

ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਸਮ੍ਭਵੋ ਦੇਹੋ ਜਨਿਤਃ ਪੋषਿਤੋ ਯਤਃ। ਨ ਤਯੋਰ੍ਯਾਤਿ ਨਿਰ੍ਵੇਸ਼ਂ ਪਿਤ੍ਰੋਰ੍ਮਰ੍ਤ੍ਯਃ ਸ਼ਤਾਯੁषਾ

ਇਨਸਾਨ ਚਾਹੇ ਸੌ ਸਾਲ ਜੀਵੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਉਤਾਰ ਸਕਦਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਜਨਮਿਆ ਤੇ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ।

ਯਸ੍ਤਯੋਰਾਤ੍ਮਜਃ ਕਲ੍ਪ ਆਤ੍ਮਨਾ ਚ ਧਨੇਨ ਚ। ਵृਤ੍ਤਿਂ ਨ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰੇਤ੍ਯ ਸ੍ਵਮਾਂਸਂ ਖਾਦਯਨ੍ਤਿ ਹਿ

ਜੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਤੰਦਰੁਸਤ ਤੇ ਧਨਵਾਨ ਹੋਵੇ, ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਨਹੀਂ ਚਲਾਉਂਦਾ, ਤਾਂ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹੀ ਮਾਸ ਖਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਮਾਤਰਂ ਪਿਤਰਂ ਵृਦ੍ਧਂ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਸਾਧ੍ਵੀਂ ਸੁਤਂ ਸ਼ਿਸ਼ੁਮ੍। ਗੁਰੁਂ ਵਿਪ੍ਰਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਂ ਚ ਕਲ੍ਪੋऽਬਿਭ੍ਰਚ੍ਛ੍ਵਸਨ੍ਮृਤਃ

ਜੋ ਤੰਦਰੁਸਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਵੱਡੇ ਮਾਂ-ਪਿਤਾ, ਚੰਗੀ ਪਤਨੀ, ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ, ਅਧਿਆਪਕ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵਰਗਾ ਹੈ।

ਤਨ੍ਨਾਵਕਲ੍ਪਯੋਃ ਕਂਸਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਮੁਦ੍ਵਿਗ੍ਨਚੇਤਸੋਃ। ਮੋਘਮੇਤੇ ਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਦਿਵਸਾ ਵਾਮਨਰ੍ਚਤੋਃ

ਕੰਸ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਸਾਡਾ ਮਨ ਸਦਾ ਚਿੰਤਤ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਦਿਨ ਵਿਅਰਥ ਗਏ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ।

ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤੁਮਰ੍ਹਥਸ੍ਤਾਤ ਮਾਤਰ੍ਨੌ ਪਰਤਨ੍ਤ੍ਰਯੋਃ। ਅਕੁਰ੍ਵਤੋਰ੍ਵਾਂ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਾਂ ਕ੍ਲਿष੍ਟਯੋਰ੍ਦੁਰ੍ਹृਦਾ ਭृਸ਼ਮ੍

ਇਸ ਲਈ, ਪਿਤਾ ਜੀ ਤੇ ਮਾਂ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿਓ, ਜੋ ਅਸੀਂ ਪਰਾਧੀ ਹੋ ਕੇ ਤੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ।

ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ। ਇਤਿ ਮਾਯਾਮਨੁष੍ਯਸ੍ਯ ਹਰੇਰ੍ਵਿਸ਼੍ਵਾਤ੍ਮਨੋ ਗਿਰਾ। ਮੋਹਿਤਾਵਙ੍ਕਮਾਰੋਪ੍ਯ ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯਾਪਤੁਰ੍ਮੁਦਮ੍

ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ — ਹਰੀ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ ਤੇ ਮਾਇਆ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਮਨ ਭਟਕ ਗਿਆ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੋਦ ਵਿਚ ਚੁੱਕ ਕੇ ਤੇ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ।

ਸਿਞ੍ਚਨ੍ਤਾਵਸ਼੍ਰੁਧਾਰਾਭਿਃ ਸ੍ਨੇਹਪਾਸ਼ੇਨ ਚਾਵृਤੌ। ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦੂਚਤੂ ਰਾਜਨ੍ਬਾष੍ਪਕਣ੍ਠੌ ਵਿਮੋਹਿਤੌ

ਪਿਆਰ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੰਝੂ ਵਗਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਖ ਸਕੇ; ਰਾਜਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਲੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਰੁਕ ਗਏ ਤੇ ਮਨ ਭਟਕ ਗਿਆ।

ਏਵਮਾਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ਪਿਤਰੌ ਭਗਵਾਨ੍ਦੇਵਕੀਸੁਤਃ। ਮਾਤਾਮਹਂ ਤੂਗ੍ਰਸੇਨਂ ਯਦੂਨਾਮਕਰੋਨ੍ਨृਪਮ੍

ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦੇ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਮਹਾ ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਨੂੰ ਯਾਦਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ।