ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਹਸ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਹਸ੍ਤਯੋਰ੍ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਪਦ੍‍ਭ੍ਯਾਮੇਵ ਚ ਪਾਦਯੋਃ । ਵਿਚਕਰ੍षਤੁਰਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ ਵਿਜਿਗੀषਯਾ

ਉਹ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ, ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਲਾ ਕੇ ਖਿੱਚਣ ਲੱਗ ਪਏ।

ਅਰਤ੍‍ਨੀ ਦ੍ਵੇ ਅਰਤ੍‍ਨਿਭ੍ਯਾਂ ਜਾਨੁਭ੍ਯਾਂ ਚੈਵ ਜਾਨੁਨੀ । ਸ਼ਿਰਃ ਸ਼ੀਰ੍ष੍ਣੋਰਸੋਰਸ੍ਤੌ ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਅਭਿਜਘ੍ਨਤੁਃ

ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮੁੱਕਿਆਂ, ਗੋਡਿਆਂ, ਸਿਰਾਂ, ਛਾਤੀਆਂ ਤੇ ਮੋਢਿਆਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।

ਪਰਿਭ੍ਰਾਮਣਵਿਕ੍ਸ਼ੇਪ ਪਰਿਰਮ੍ਭਾਵਪਾਤਨੈਃ । ਉਤ੍ਸਰ੍ਪਣਾਪਸਰ੍ਪਣੈਃ ਚਾਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਰੁਨ੍ਧਤਾਮ੍

ਘੁੰਮਣ, ਝੂਠੇ ਹਿਲਾਵੇ, ਗਲਵੱਕੜ, ਸੁੱਟਣ, ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਤੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਰਹੇ।

ਉਤ੍ਥਾਪਨੈਰੁਨ੍ਨਯਨੈਃ ਚਾਲਨੈਃ ਸ੍ਥਾਪਨੈਰਪਿ । ਪਰਸ੍ਪਰਂ ਜਿਗੀषਨ੍ਤੌ ਅਪਚਕ੍ਰਤੁਰਾਤ੍ਮਨਃ

ਉਠਾਉਣ, ਚੁੱਕਣ, ਹਿਲਾਉਣ ਤੇ ਥਾਂ ਤੇ ਰੱਖਣ ਨਾਲ, ਦੋਵੇਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਜਿੱਤ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।

ਤਦ੍‍ਬਲਾਬਲਵਦ੍ ਯੁਦ੍ਧਂ ਸਮੇਤਾਃ ਸਰ੍ਵਯੋषਿਤਃ । ਊਚੁਃ ਪਰਸ੍ਪਰਂ ਰਾਜਨ੍ ਸਾਨੁਕਮ੍ਪਾ ਵਰੂਥਸ਼ਃ

ਇਹ ਬਲ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਵਾਲਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਰਾਜਨ, ਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀਆਂ, ਹਮਦਰਦੀ ਨਾਲ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈਆਂ।

ਮਹਾਨਯਂ ਬਤਾਧਰ੍ਮ ਏषਾਂ ਰਾਜਸਭਾਸਦਾਮ੍ । ਯੇ ਬਲਾਬਲਵਦ੍ ਯੁਦ੍ਧਂ ਰਾਜ੍ਞੋऽਨ੍ਵਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਸ਼੍ਯਤਃ

ਹਾਏ, ਇਹ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਅਨਿਆਇ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਉਹ ਬਲ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਵਾਲਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਕ੍ਵ ਵਜ੍ਰਸਾਰਸਰ੍ਵਾਙ੍‌ਗੌ ਮਲ੍ਲੌ ਸ਼ੈਲੇਨ੍ਦ੍ਰਸਨ੍ਨਿਭੌ । ਕ੍ਵ ਚਾਤਿਸੁਕੁਮਾਰਾਙ੍‌ਗੌ ਕਿਸ਼ੋਰੌ ਨਾਪ੍ਤਯੌਵਨੌ

ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਇਹ ਮੁੱਲੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਜਰ ਵਰਗੇ ਸਖ਼ਤ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਹ ਦੋ ਨੌਜਵਾਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਬਹੁਤ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹਨ ਤੇ ਅਜੇ ਪੂਰੀ ਜਵਾਨੀ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਏ।

ਧਰ੍ਮਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਮੋ ਹ੍ਯਸ੍ਯ ਸਮਾਜਸ੍ਯ ਧ੍ਰੁਵਂ ਭਵੇਤ੍ । ਯਤ੍ਰਾਧਰ੍ਮਃ ਸਮੁਤ੍ਤਿष੍ਠੇਤ੍ ਨ ਸ੍ਥੇਯਂ ਤਤ੍ਰ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍

ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਇਸ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੋਵੇਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਥੇ ਅਨਿਆਇ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਕਦੇ ਵੀ ਰਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।

ਨ ਸਭਾਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ੇਤ੍ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਃ ਸਭ੍ਯਦੋषਾਨ੍ ਅਨੁਸ੍ਮਰਨ੍ । ਅਬ੍ਰੁਵਨ੍ ਵਿਬ੍ਰੁਵਨ੍ਨਜ੍ਞੋ ਨਰਃ ਕਿਲ੍ਬਿषਮਸ਼੍ਨੁਤੇ

ਸਿਆਣਾ ਮਨੁੱਖ, ਸਭਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਥੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਜੇ ਅਗਿਆਨੀ ਬੰਦਾ ਚੁੱਪ ਰਹੇ ਜਾਂ ਬੋਲ ਪਏ, ਉਹ ਪਾਪ ਦਾ ਭਾਗੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਲ੍ਗਤਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਮਭਿਤਃ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਵਦਨਾਮ੍ਬੁਜਮ੍ । ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯਤਾਂ ਸ਼੍ਰਮਵਾਰ੍ਯੁਪ੍ਤਂ ਪਦ੍ਮਕੋਸ਼ਮਿਵਾਮ੍ਬੁਭਿਃ

ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦਾ ਮੁੱਖ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖੋ, ਜਿਵੇਂ ਜਲ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਹੋਇਆ ਕਮਲ ਦਾ ਕੋਸਾ।

ਕਿਂ ਨ ਪਸ਼੍ਯਤ ਰਾਮਸ੍ਯ ਮੁਖਮਾਤਾਮ੍ਰਲੋਚਨਮ੍ । ਮੁष੍ਟਿਕਂ ਪ੍ਰਤਿ ਸਾਮਰ੍षਂ ਹਾਸਸਂਰਮ੍ਭਸ਼ੋਭਿਤਮ੍

ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੰਬੜੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹਨ, ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹਾਸੇ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹਨ?

( ਵਸਂਤਤਿਲਕਾ ) ਪੁਣ੍ਯਾ ਬਤ ਵ੍ਰਜਭੁਵੋ ਯਦਯਂ ਨृਲਿਙ੍‌ਗ ਗੂਢਃ ਪੁਰਾਣਪੁਰੁषੋ ਵਨਚਿਤ੍ਰਮਾਲ੍ਯਃ । ਗਾਃ ਪਾਲਯਨ੍ਸਹਬਲਃ ਕ੍ਵਣਯਂਸ਼੍ਚ ਵੇਣੁਂ ਵਿਕ੍ਰੀਦਯਾਞ੍ਚਤਿ ਗਿਰਿਤ੍ਰਰਮਾਰ੍ਚਿਤਾਙ੍‌ਘ੍ਰਿਃ

ਵਰਜ ਦੀ ਧਰਤੀ ਵਾਕਈ ਵਧੀਅਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਪੁਰਾਤਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਬਲਰਾਮ ਨਾਲ ਗਾਂਵਾਂ ਚਰਾਉਂਦਾ, ਵਾਂਸਰੀ ਵਜਾਉਂਦਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਪੈਰ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਗੋਪ੍ਯਸ੍ਤਪਃ ਕਿਮਚਰਨ੍ ਯਦਮੁष੍ਯ ਰੂਪਂ ਲਾਵਣ੍ਯਸਾਰਮਸਮੋਰ੍ਧ੍ਵਮਨਨ੍ਯਸਿਦ੍ਧਮ੍ । ਦृਗ੍ਭਿਃ ਪਿਬਨ੍ਤ੍ਯਨੁਸਵਾਭਿਨਵਂ ਦੁਰਾਪਮ੍ ਏਕਾਨ੍ਤਧਾਮ ਯਸ਼ਸਃ ਸ਼੍ਰੀਯ ਐਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯ

ਵਰਜ ਦੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹੜਾ ਤਪ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ — ਸੋਹਣੇਪਨ ਦੀ ਮੂਲ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਤੇ ਵੱਖਰਾ, ਹਰ ਪਲ ਨਵਾਂ, ਮਿਲਣ ਵਿੱਚ ਔਖਾ, ਤੇ ਯਸ਼, ਧਨ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਠਿਕਾਣਾ — ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ?

ਯਾ ਦੋਹਨੇऽਵਹਨਨੇ ਮਥਨੋਪਲੇਪ ਪ੍ਰੇਙ੍‌ਖੇਙ੍‌ਖਨਾਰ੍ਭਰੁਦਿਤੋ-ਕ੍ਸ਼ਣਮਾਰ੍ਜਨਾਦੌ । ਗਾਯਨ੍ਤਿ ਚੈਨਮਨੁਰਕ੍ਤਧਿਯੋऽਸ਼੍ਰੁਕਣ੍ਠ੍ਯੋ ਧਨ੍ਯਾ ਵ੍ਰਜਸ੍ਤ੍ਰਿਯ ਉਰੁਕ੍ਰਮਚਿਤ੍ਤਯਾਨਾਃ

ਵਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਧੀਅਾ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵੱਡੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ, ਜੋ ਗਾਂਵਾਂ ਦੁਹਣ, ਉਪਲੇ ਚੁੱਕਣ, ਮੱਖਣ ਮਥਣ, ਘਰ ਲੀਪਣ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਝੂਲਾ ਪਾਉਣ ਜਾਂ ਸਫਾਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਰੁੰਝੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੁਣ ਗਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਵ੍ਰਜਾਦ੍ ਵ੍ਰਜਤ ਆਵਿਸ਼ਤਸ਼੍ਚ ਸਾਯਂ ਗੋਭਿਃ ਸਮਂ ਕ੍ਵਣਯਤੋऽਸ੍ਯ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਵੇਣੁਮ੍ । ਨਿਰ੍ਗਮ੍ਯ ਤੂਰ੍ਣਮਬਲਾਃ ਪਥਿ ਭੂਰਿਪੁਣ੍ਯਾਃ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਸ੍ਮਿਤਮੁਖਂ ਸਦਯਾਵਲੋਕਮ੍

ਸਵੇਰੇ ਤੇ ਸ਼ਾਮ, ਜਦ ਉਹ ਗਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਚਰਾਗਾਹ ਜਾਂਦਾ ਜਾਂ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ, ਵਾਂਸਰੀ ਵਜਾਉਂਦਾ, ਤਕਦੀਰ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਤੁਰਤ ਰਾਹ ਤੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਸ ਦਾ ਹੱਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਤੇ ਦਇਆ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਵੇਖਣ ਲਈ।

( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਏਵਂ ਪ੍ਰਭਾषਮਾਣਾਸੁ ਸ੍ਤ੍ਰੀषੁ ਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰੋ ਹਰਿਃ । ਸ਼ਤ੍ਰੁਂ ਹਨ੍ਤੁਂ ਮਨਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਭਗਵਾਨ੍ ਭਰਤਰ੍षਭ

ਜਦ ਔਰਤਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਭਾਰਤਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਪਰਮਾਤਮਾ, ਜੋਗ ਦਾ ਮਾਹਰ ਹਰੀ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।

ਸਭਯਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਗਿਰਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਨੇਹਸ਼ੁਚਾऽऽਤੁਰੌ । ਪਿਤਰੌ ਅਨ੍ਵਤਪ੍ਯੇਤਾਂ ਪੁਤ੍ਰਯੋਰਬੁਧੌ ਬਲਮ੍

ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਡਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਾਪੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਪਿਆਰ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਤੈਸ੍ਤੈਰ੍ਨਿਯੁਦ੍ਧਵਿਧਿਭਿਃ ਵਿਵਿਧੈਰਚ੍ਯੁਤੇਤਰੌ । ਯੁਯੁਧਾਤੇ ਯਥਾਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਤਥੈਵ ਬਲਮੁष੍ਟਿਕੌ

ਅਚ੍ਯੁਤ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵੈਰੀ ਨੇ ਹਰੇਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਬਲ ਤੇ ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ ਨੇ ਕੀਤੀ।

ਭਗਵਦ੍‍ਗਾਤ੍ਰਨਿष੍ਪਾਤੈਃ ਵਜ੍ਰਨੀष੍ਪੇषਨਿष੍ਠੁਰੈਃ । ਚਾਣੂਰੋ ਭਜ੍ਯਮਾਨਾਙ੍‌ਗੋ ਮੁਹੁਰ੍ਗ੍ਲਾਨਿਮਵਾਪ ਹ

ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਵਜਣੀਆਂ, ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਘਸਣ ਵਰਗੀਆਂ ਸਖ਼ਤ ਸਨ, ਨਾਲ ਚਾਣੂਰ ਦਾ ਸਰੀਰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਥੱਕ ਗਿਆ।

ਸ ਸ਼੍ਯੇਨਵੇਗ ਉਤ੍ਪਤ੍ਯ ਮੁष੍ਟੀਕृਤ੍ਯ ਕਰਾਵੁਭੌ । ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਵਾਸੁਦੇਵਂ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਵਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯਬਾਧਤ

ਚਾਣੂਰ ਬਾਜ਼ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਡ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਮੁੱਠਾਂ ਬੰਨ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵਾਸੁਦੇਵ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਤੇ ਵੱਜਿਆ।

ਨਾਚਲਤ੍ ਤਤ੍ਪ੍ਰਹਾਰੇਣ ਮਾਲਾਹਤ ਇਵ ਦ੍ਵਿਪਃ । ਬਾਹ੍ਵੋਰ੍ਨਿਗृਹ੍ਯ ਚਾਣੂਰਂ ਬਹੁਸ਼ੋ ਭ੍ਰਾਮਯਨ੍ ਹਰਿਃ

ਉਹ ਉਸ ਵੱਜਣ ਨਾਲ ਹਿਲਿਆ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਵੱਜਣ ਤੇ ਨਹੀਂ ਹਿਲਦਾ; ਹਰੀ ਨੇ ਚਾਣੂਰ ਨੂੰ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ, ਬਾਰ-ਬਾਰ ਘੁੰਮਾਇਆ।

ਭੂਪृष੍ਠੇ ਪੋਥਯਾਮਾਸ ਤਰਸਾ ਕ੍ਸ਼ੀਣ ਜੀਵਿਤਮ੍ । ਵਿਸ੍ਰਸ੍ਤਾਕਲ੍ਪਕੇਸ਼ਸ੍ਰਗ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰਧ੍ਵਜ ਇਵਾਪਤਤ੍

ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪਾ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਗਭਗ ਮੁੱਕ ਗਈ; ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਤੇ ਮਾਲਾ ਖੁਲ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਇੰਦਰ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।

ਤਥੈਵ ਮੁष੍ਟਿਕਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸ੍ਵਮੁष੍ਟ੍ਯਾਭਿਹਤੇਨ ਵੈ । ਬਲਭਦ੍ਰੇਣ ਬਲਿਨਾ ਤਲੇਨਾਭਿਹਤੋ ਭृਸ਼ਮ੍

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਬਲਭਦਰ ਦੀ ਤਾਕਤਵਰ ਮੁੱਠ ਨਾਲ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਵੱਜਿਆ, ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਹਥੇਲੀ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਵੱਜਿਆ।

ਪ੍ਰਵੇਪਿਤਃ ਸ ਰੁਧਿਰਂ ਉਦ੍‌ਵਮਨ੍ ਮੁਖਤੋऽਰ੍ਦਿਤਃ । ਵ੍ਯਸੁਃ ਪਪਾਤੋਰ੍ਵ੍ਯੁਪਸ੍ਥੇ ਵਾਤਾਹਤ ਇਵਾਙ੍‌ਘ੍ਰਿਪਃ

ਉਹ ਕੰਬਣ ਲੱਗਾ, ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਖੂਨ ਵਗਣ ਲੱਗਾ, ਪੀੜਾ ਨਾਲ ਤੜਫਿਆ; ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਛੱਡ ਗਈ, ਤੇ ਉਹ ਹਵਾ ਨਾਲ ਡਿੱਗੇ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।

ਤਤਃ ਕੂਟਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਰਾਮਃ ਪ੍ਰਹਰਤਾਂ ਵਰਃ । ਅਵਧੀਤ੍ ਲੀਲਯਾ ਰਾਜਨ੍ ਸਾਵਜ੍ਞਂ ਵਾਮਮੁष੍ਟਿਨਾ

ਫਿਰ ਰਾਮ, ਵੱਜਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਕੁਟਾ ਨੂੰ ਆਉਣ ਤੇ, ਬੇਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਮੁੱਠ ਨਾਲ ਮਾਰ ਕੇ, ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਰਾਜਾ।

ਤਰ੍ਹ੍ਯੇਵ ਹਿ ਸ਼ਲਃ ਕृष੍ਣ ਪ੍ਰਪਦਾਹਤਸ਼ੀਰ੍षਕਃ । ਦ੍ਵਿਧਾ ਵਿਦੀਰ੍ਣਸ੍ਤੋਸ਼ਲਕ ਉਭਾਵਪਿ ਨਿਪੇਤਤੁਃ

ਉਸੇ ਵੇਲੇ, ਸ਼ਲਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਵੱਜਿਆ, ਤੇ ਤੋਸ਼ਲਕਾ, ਦੋਵੇਂ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।

ਚਾਣੂਰੇ ਮੁष੍ਟਿਕੇ ਕੂਟੇ ਸ਼ਲੇ ਤੋਸ਼ਲਕੇ ਹਤੇ । ਸ਼ੇषਾਃ ਪ੍ਰਦੁਦ੍ਰੁਵੁਰ੍ਮਲ੍ਲਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਾਣਪਰੀਪ੍ਸਵਃ

ਚਾਣੂਰ, ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ, ਕੁਟਾ, ਸ਼ਲਾ ਤੇ ਤੋਸ਼ਲਕਾ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਮੱਲ੍ਹਾ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਭੱਜ ਗਏ।

ਗੋਪਾਨ੍ ਵਯਸ੍ਯਾਨ੍ ਆਕृष੍ਯ ਤੈਃ ਸਂਸृਜ੍ਯ ਵਿਜਹ੍ਰਤੁਃ । ਵਾਦ੍ਯਮਾਨੇषੁ ਤੂਰ੍ਯੇषੁ ਵਲ੍ਗਨ੍ਤੌ ਰੁਤਨੂਪੁਰੌ

ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੋਪ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਖੇਡਣ ਲੱਗੇ, ਜਦ ਤੂਰੀ ਵੱਜ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਨੂਪੁਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਨੱਚ ਰਹੇ ਸਨ।

ਜਨਾਃ ਪ੍ਰਜਹृषੁਃ ਸਰ੍ਵੇ ਕਰ੍ਮਣਾ ਰਾਮਕृष੍ਣਯੋਃ । ऋਤੇ ਕਂਸਂ ਵਿਪ੍ਰਮੁਖ੍ਯਾਃ ਸਾਧਵਃ ਸਾਧੁ ਸਾਧ੍ਵਿਤਿ

ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਕਂਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਨੇ 'ਵਧੀਆ! ਵਧੀਆ!' ਆਖਿਆ।