ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਨ੍ਨਿਸ਼ਮ੍ਯਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ ਕृष੍ਣੋ ਦੇਸ਼ਕਾਲੋਚਿਤਂ ਵਚਃ । ਨਿਯੁਦ੍ਧਮਾਤ੍ਮਨੋऽਭੀष੍ਟਂ ਮਨ੍ਯਮਾਨੋऽਭਿਨਨ੍ਦ੍ਯ ਚ

ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਥਾਂ ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।

ਪ੍ਰਜਾ ਭੋਜਪਤੇਰਸ੍ਯ ਵਯਂ ਚਾਪਿ ਵਨੇਚਰਾਃ । ਕਰਵਾਮ ਪ੍ਰਿਯਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤਨ੍ਨਃ ਪਰਮਨੁਗ੍ਰਹਃ

ਅਸੀਂ ਰਾਜਾ ਭੋਜ ਦੇ ਪ੍ਰਜਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ ਵੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗੇ। ਇਹੀ ਸਾਡੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਿਰਪਾ ਹੈ।

ਬਾਲਾ ਵਯਂ ਤੁਲ੍ਯਬਲੈਃ ਕ੍ਰੀਡਿष੍ਯਾਮੋ ਯਥੋਚਿਤਮ੍ । ਭਵੇਨ੍ਨਿਯੁਦ੍ਧਂ ਮਾਧਰ੍ਮਃ ਸ੍ਪृਸ਼ੇਨ੍ਮਲ੍ਲ ਸਭਾਸਦਃ

ਅਸੀਂ ਨੌਜਵਾਨ ਹਾਂ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਰਗੇ ਬਲ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਾਂਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਢੰਗ ਹੈ। ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਸਾਫ਼ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੁੱਲਾ ਸਭਾ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਇਤਰਾਜ਼ ਨਾ ਰਹੇ।

ਚਾਣੂਰ ਉਵਾਚ - ਨ ਬਾਲੋ ਨ ਕਿਸ਼ੋਰਸ੍ਤ੍ਵਂ ਬਲਸ਼੍ਚ ਬਲਿਨਾਂ ਵਰਃ । ਲੀਲਯੇਭੋ ਹਤੋ ਯੇਨ ਸਹਸ੍ਰਦ੍ਵਿਪਸਤ੍ਤ੍ਵਭृਤ੍

ਚਾਣੂਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਬੱਚਾ ਹੈਂ, ਨਾ ਹੀ ਨੌਜਵਾਨ; ਤੂੰ ਤਾਂ ਬਲਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੀ ਖੇਡ ਨਾਲ ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਜਿੰਨੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਹਾਥੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਭਵਦ੍‍ਭ੍ਯਾਂ ਬਲਿਭਿਃ ਯੋਦ੍ਧਵ੍ਯਂ ਨਾਨਯੋऽਤ੍ਰ ਵੈ । ਮਯਿ ਵਿਕ੍ਰਮ ਵਾਰ੍ष੍ਣੇਯ ਬਲੇਨ ਸਹ ਮੁष੍ਟਿਕਃ

ਇਸ ਕਰਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਬਲਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ, ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਬਚਾਵਾ ਨਹੀਂ। ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ ਬਲਰਾਮ ਨਾਲ ਲੜੇ, ਤੇ ਮੈਂ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੰਸ਼ੀ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਬਲ ਅਜ਼ਮਾਵਾਂ।

ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍‍ਭਾਗਵਤੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪਾਰਮਹਂਸ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਦਸ਼ਮਸ੍ਕਨ੍ਧੇ ਪੂਰ੍ਵਾਰ੍ਧੇ ਕੁਵਲਯਾਪੀਡਵਧੋ ਨਾਮ ਤ੍ਰਿਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਂਪੁਰਾਣ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ 'ਕੁਵਲਯਾਪੀੜ ਦਾ ਬਧ' ਨਾਂ ਚੌਂਤਾਲੀਸਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।

ਚਾਣੂਰਮੁष੍ਟਿਕਾਦੀਨਾਂ ਮਲ੍ਲਾਨਾਂ ਨਿਧਨਂ ਕਂਸਸ੍ਯ ਵਧਸ਼੍ਚ - ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਏਵਂ ਚਰ੍ਚਿਤਸਙ੍‌ਕਲ੍ਪੋ ਭਗਵਾਨ੍ ਮਧੁਸੂਦਨਃ । ਆਸਸਾਦਾਥ ਚਣੂਰਂ ਮੁष੍ਟਿਕਂ ਰੋਹਿਣੀਸੁਤਃ

ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਮਧੁਸੂਦਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਰੋਹਣੀ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਚਾਣੂਰ ਤੇ ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ ਵਲ ਵਧੇ।

ਹਸ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਹਸ੍ਤਯੋਰ੍ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਪਦ੍‍ਭ੍ਯਾਮੇਵ ਚ ਪਾਦਯੋਃ । ਵਿਚਕਰ੍षਤੁਰਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ ਵਿਜਿਗੀषਯਾ

ਉਹ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ, ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਲਾ ਕੇ ਖਿੱਚਣ ਲੱਗ ਪਏ।

ਅਰਤ੍‍ਨੀ ਦ੍ਵੇ ਅਰਤ੍‍ਨਿਭ੍ਯਾਂ ਜਾਨੁਭ੍ਯਾਂ ਚੈਵ ਜਾਨੁਨੀ । ਸ਼ਿਰਃ ਸ਼ੀਰ੍ष੍ਣੋਰਸੋਰਸ੍ਤੌ ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਅਭਿਜਘ੍ਨਤੁਃ

ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮੁੱਕਿਆਂ, ਗੋਡਿਆਂ, ਸਿਰਾਂ, ਛਾਤੀਆਂ ਤੇ ਮੋਢਿਆਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।

ਪਰਿਭ੍ਰਾਮਣਵਿਕ੍ਸ਼ੇਪ ਪਰਿਰਮ੍ਭਾਵਪਾਤਨੈਃ । ਉਤ੍ਸਰ੍ਪਣਾਪਸਰ੍ਪਣੈਃ ਚਾਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਰੁਨ੍ਧਤਾਮ੍

ਘੁੰਮਣ, ਝੂਠੇ ਹਿਲਾਵੇ, ਗਲਵੱਕੜ, ਸੁੱਟਣ, ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਤੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਰਹੇ।

ਉਤ੍ਥਾਪਨੈਰੁਨ੍ਨਯਨੈਃ ਚਾਲਨੈਃ ਸ੍ਥਾਪਨੈਰਪਿ । ਪਰਸ੍ਪਰਂ ਜਿਗੀषਨ੍ਤੌ ਅਪਚਕ੍ਰਤੁਰਾਤ੍ਮਨਃ

ਉਠਾਉਣ, ਚੁੱਕਣ, ਹਿਲਾਉਣ ਤੇ ਥਾਂ ਤੇ ਰੱਖਣ ਨਾਲ, ਦੋਵੇਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਜਿੱਤ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।

ਤਦ੍‍ਬਲਾਬਲਵਦ੍ ਯੁਦ੍ਧਂ ਸਮੇਤਾਃ ਸਰ੍ਵਯੋषਿਤਃ । ਊਚੁਃ ਪਰਸ੍ਪਰਂ ਰਾਜਨ੍ ਸਾਨੁਕਮ੍ਪਾ ਵਰੂਥਸ਼ਃ

ਇਹ ਬਲ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਵਾਲਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਰਾਜਨ, ਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀਆਂ, ਹਮਦਰਦੀ ਨਾਲ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈਆਂ।

ਮਹਾਨਯਂ ਬਤਾਧਰ੍ਮ ਏषਾਂ ਰਾਜਸਭਾਸਦਾਮ੍ । ਯੇ ਬਲਾਬਲਵਦ੍ ਯੁਦ੍ਧਂ ਰਾਜ੍ਞੋऽਨ੍ਵਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਸ਼੍ਯਤਃ

ਹਾਏ, ਇਹ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਅਨਿਆਇ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਉਹ ਬਲ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਵਾਲਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਕ੍ਵ ਵਜ੍ਰਸਾਰਸਰ੍ਵਾਙ੍‌ਗੌ ਮਲ੍ਲੌ ਸ਼ੈਲੇਨ੍ਦ੍ਰਸਨ੍ਨਿਭੌ । ਕ੍ਵ ਚਾਤਿਸੁਕੁਮਾਰਾਙ੍‌ਗੌ ਕਿਸ਼ੋਰੌ ਨਾਪ੍ਤਯੌਵਨੌ

ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਇਹ ਮੁੱਲੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਜਰ ਵਰਗੇ ਸਖ਼ਤ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਹ ਦੋ ਨੌਜਵਾਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਬਹੁਤ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹਨ ਤੇ ਅਜੇ ਪੂਰੀ ਜਵਾਨੀ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਏ।

ਧਰ੍ਮਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਮੋ ਹ੍ਯਸ੍ਯ ਸਮਾਜਸ੍ਯ ਧ੍ਰੁਵਂ ਭਵੇਤ੍ । ਯਤ੍ਰਾਧਰ੍ਮਃ ਸਮੁਤ੍ਤਿष੍ਠੇਤ੍ ਨ ਸ੍ਥੇਯਂ ਤਤ੍ਰ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍

ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਇਸ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੋਵੇਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਥੇ ਅਨਿਆਇ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਕਦੇ ਵੀ ਰਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।

ਨ ਸਭਾਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ੇਤ੍ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਃ ਸਭ੍ਯਦੋषਾਨ੍ ਅਨੁਸ੍ਮਰਨ੍ । ਅਬ੍ਰੁਵਨ੍ ਵਿਬ੍ਰੁਵਨ੍ਨਜ੍ਞੋ ਨਰਃ ਕਿਲ੍ਬਿषਮਸ਼੍ਨੁਤੇ

ਸਿਆਣਾ ਮਨੁੱਖ, ਸਭਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਥੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਜੇ ਅਗਿਆਨੀ ਬੰਦਾ ਚੁੱਪ ਰਹੇ ਜਾਂ ਬੋਲ ਪਏ, ਉਹ ਪਾਪ ਦਾ ਭਾਗੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਲ੍ਗਤਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਮਭਿਤਃ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਵਦਨਾਮ੍ਬੁਜਮ੍ । ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯਤਾਂ ਸ਼੍ਰਮਵਾਰ੍ਯੁਪ੍ਤਂ ਪਦ੍ਮਕੋਸ਼ਮਿਵਾਮ੍ਬੁਭਿਃ

ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦਾ ਮੁੱਖ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖੋ, ਜਿਵੇਂ ਜਲ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਹੋਇਆ ਕਮਲ ਦਾ ਕੋਸਾ।

ਕਿਂ ਨ ਪਸ਼੍ਯਤ ਰਾਮਸ੍ਯ ਮੁਖਮਾਤਾਮ੍ਰਲੋਚਨਮ੍ । ਮੁष੍ਟਿਕਂ ਪ੍ਰਤਿ ਸਾਮਰ੍षਂ ਹਾਸਸਂਰਮ੍ਭਸ਼ੋਭਿਤਮ੍

ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੰਬੜੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹਨ, ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹਾਸੇ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹਨ?

( ਵਸਂਤਤਿਲਕਾ ) ਪੁਣ੍ਯਾ ਬਤ ਵ੍ਰਜਭੁਵੋ ਯਦਯਂ ਨृਲਿਙ੍‌ਗ ਗੂਢਃ ਪੁਰਾਣਪੁਰੁषੋ ਵਨਚਿਤ੍ਰਮਾਲ੍ਯਃ । ਗਾਃ ਪਾਲਯਨ੍ਸਹਬਲਃ ਕ੍ਵਣਯਂਸ਼੍ਚ ਵੇਣੁਂ ਵਿਕ੍ਰੀਦਯਾਞ੍ਚਤਿ ਗਿਰਿਤ੍ਰਰਮਾਰ੍ਚਿਤਾਙ੍‌ਘ੍ਰਿਃ

ਵਰਜ ਦੀ ਧਰਤੀ ਵਾਕਈ ਵਧੀਅਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਪੁਰਾਤਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਬਲਰਾਮ ਨਾਲ ਗਾਂਵਾਂ ਚਰਾਉਂਦਾ, ਵਾਂਸਰੀ ਵਜਾਉਂਦਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਪੈਰ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਗੋਪ੍ਯਸ੍ਤਪਃ ਕਿਮਚਰਨ੍ ਯਦਮੁष੍ਯ ਰੂਪਂ ਲਾਵਣ੍ਯਸਾਰਮਸਮੋਰ੍ਧ੍ਵਮਨਨ੍ਯਸਿਦ੍ਧਮ੍ । ਦृਗ੍ਭਿਃ ਪਿਬਨ੍ਤ੍ਯਨੁਸਵਾਭਿਨਵਂ ਦੁਰਾਪਮ੍ ਏਕਾਨ੍ਤਧਾਮ ਯਸ਼ਸਃ ਸ਼੍ਰੀਯ ਐਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯ

ਵਰਜ ਦੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹੜਾ ਤਪ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ — ਸੋਹਣੇਪਨ ਦੀ ਮੂਲ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਤੇ ਵੱਖਰਾ, ਹਰ ਪਲ ਨਵਾਂ, ਮਿਲਣ ਵਿੱਚ ਔਖਾ, ਤੇ ਯਸ਼, ਧਨ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਠਿਕਾਣਾ — ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ?

ਯਾ ਦੋਹਨੇऽਵਹਨਨੇ ਮਥਨੋਪਲੇਪ ਪ੍ਰੇਙ੍‌ਖੇਙ੍‌ਖਨਾਰ੍ਭਰੁਦਿਤੋ-ਕ੍ਸ਼ਣਮਾਰ੍ਜਨਾਦੌ । ਗਾਯਨ੍ਤਿ ਚੈਨਮਨੁਰਕ੍ਤਧਿਯੋऽਸ਼੍ਰੁਕਣ੍ਠ੍ਯੋ ਧਨ੍ਯਾ ਵ੍ਰਜਸ੍ਤ੍ਰਿਯ ਉਰੁਕ੍ਰਮਚਿਤ੍ਤਯਾਨਾਃ

ਵਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਧੀਅਾ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵੱਡੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ, ਜੋ ਗਾਂਵਾਂ ਦੁਹਣ, ਉਪਲੇ ਚੁੱਕਣ, ਮੱਖਣ ਮਥਣ, ਘਰ ਲੀਪਣ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਝੂਲਾ ਪਾਉਣ ਜਾਂ ਸਫਾਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਰੁੰਝੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੁਣ ਗਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਵ੍ਰਜਾਦ੍ ਵ੍ਰਜਤ ਆਵਿਸ਼ਤਸ਼੍ਚ ਸਾਯਂ ਗੋਭਿਃ ਸਮਂ ਕ੍ਵਣਯਤੋऽਸ੍ਯ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਵੇਣੁਮ੍ । ਨਿਰ੍ਗਮ੍ਯ ਤੂਰ੍ਣਮਬਲਾਃ ਪਥਿ ਭੂਰਿਪੁਣ੍ਯਾਃ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਸ੍ਮਿਤਮੁਖਂ ਸਦਯਾਵਲੋਕਮ੍

ਸਵੇਰੇ ਤੇ ਸ਼ਾਮ, ਜਦ ਉਹ ਗਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਚਰਾਗਾਹ ਜਾਂਦਾ ਜਾਂ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ, ਵਾਂਸਰੀ ਵਜਾਉਂਦਾ, ਤਕਦੀਰ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਤੁਰਤ ਰਾਹ ਤੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਸ ਦਾ ਹੱਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਤੇ ਦਇਆ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਵੇਖਣ ਲਈ।

( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਏਵਂ ਪ੍ਰਭਾषਮਾਣਾਸੁ ਸ੍ਤ੍ਰੀषੁ ਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰੋ ਹਰਿਃ । ਸ਼ਤ੍ਰੁਂ ਹਨ੍ਤੁਂ ਮਨਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਭਗਵਾਨ੍ ਭਰਤਰ੍षਭ

ਜਦ ਔਰਤਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਭਾਰਤਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਪਰਮਾਤਮਾ, ਜੋਗ ਦਾ ਮਾਹਰ ਹਰੀ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।

ਸਭਯਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਗਿਰਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਨੇਹਸ਼ੁਚਾऽऽਤੁਰੌ । ਪਿਤਰੌ ਅਨ੍ਵਤਪ੍ਯੇਤਾਂ ਪੁਤ੍ਰਯੋਰਬੁਧੌ ਬਲਮ੍

ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਡਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਾਪੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਪਿਆਰ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਤੈਸ੍ਤੈਰ੍ਨਿਯੁਦ੍ਧਵਿਧਿਭਿਃ ਵਿਵਿਧੈਰਚ੍ਯੁਤੇਤਰੌ । ਯੁਯੁਧਾਤੇ ਯਥਾਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਤਥੈਵ ਬਲਮੁष੍ਟਿਕੌ

ਅਚ੍ਯੁਤ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵੈਰੀ ਨੇ ਹਰੇਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਬਲ ਤੇ ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ ਨੇ ਕੀਤੀ।

ਭਗਵਦ੍‍ਗਾਤ੍ਰਨਿष੍ਪਾਤੈਃ ਵਜ੍ਰਨੀष੍ਪੇषਨਿष੍ਠੁਰੈਃ । ਚਾਣੂਰੋ ਭਜ੍ਯਮਾਨਾਙ੍‌ਗੋ ਮੁਹੁਰ੍ਗ੍ਲਾਨਿਮਵਾਪ ਹ

ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਵਜਣੀਆਂ, ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਘਸਣ ਵਰਗੀਆਂ ਸਖ਼ਤ ਸਨ, ਨਾਲ ਚਾਣੂਰ ਦਾ ਸਰੀਰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਥੱਕ ਗਿਆ।

ਸ ਸ਼੍ਯੇਨਵੇਗ ਉਤ੍ਪਤ੍ਯ ਮੁष੍ਟੀਕृਤ੍ਯ ਕਰਾਵੁਭੌ । ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਵਾਸੁਦੇਵਂ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਵਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯਬਾਧਤ

ਚਾਣੂਰ ਬਾਜ਼ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਡ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਮੁੱਠਾਂ ਬੰਨ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵਾਸੁਦੇਵ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਤੇ ਵੱਜਿਆ।

ਨਾਚਲਤ੍ ਤਤ੍ਪ੍ਰਹਾਰੇਣ ਮਾਲਾਹਤ ਇਵ ਦ੍ਵਿਪਃ । ਬਾਹ੍ਵੋਰ੍ਨਿਗृਹ੍ਯ ਚਾਣੂਰਂ ਬਹੁਸ਼ੋ ਭ੍ਰਾਮਯਨ੍ ਹਰਿਃ

ਉਹ ਉਸ ਵੱਜਣ ਨਾਲ ਹਿਲਿਆ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਵੱਜਣ ਤੇ ਨਹੀਂ ਹਿਲਦਾ; ਹਰੀ ਨੇ ਚਾਣੂਰ ਨੂੰ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ, ਬਾਰ-ਬਾਰ ਘੁੰਮਾਇਆ।

ਭੂਪृष੍ਠੇ ਪੋਥਯਾਮਾਸ ਤਰਸਾ ਕ੍ਸ਼ੀਣ ਜੀਵਿਤਮ੍ । ਵਿਸ੍ਰਸ੍ਤਾਕਲ੍ਪਕੇਸ਼ਸ੍ਰਗ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰਧ੍ਵਜ ਇਵਾਪਤਤ੍

ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪਾ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਗਭਗ ਮੁੱਕ ਗਈ; ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਤੇ ਮਾਲਾ ਖੁਲ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਇੰਦਰ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।