ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਕਿਂ ਨੁ ਨਃ ਕੁਸ਼ਲਂ ਪृਚ੍ਛੇ ਏਧਮਾਨੇ ਕੁਲਾਮਯੇ । ਕਂਸੇ ਮਾਤੁਲਨਾਮ੍ਨ੍ਯਙ੍‌ਗ ਸ੍ਵਾਨਾਂ ਨਸ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਜਾਸੁ ਚ

"ਜਦੋਂ ਸਾਡਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਖੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਸ, ਸਾਡਾ ਮਾਮਾ, ਸਾਡੇ ਤੇ ਸਾਡੀਆਂ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਬਾਰੇ ਕਿਵੇਂ ਪੁੱਛ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?"

ਅਹੋ ਅਸ੍ਮਦਭੂਦ੍ ਭੂਰਿ ਪਿਤ੍ਰੋਰ੍ਵृਜਿਨਮਾਰ੍ਯਯੋਃ । ਯਦ੍ਧੇਤੋਃ ਪੁਤ੍ਰਮਰਣਂ ਯਦ੍ਧੇਤੋਰ੍ਬਨ੍ਧਨਂ ਤਯੋਃ

"ਹਾਏ, ਸਾਡੇ ਕਾਰਨ ਮੇਰੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੁਖ ਹੋਇਆ—ਸਾਡੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਕੈਦ ਹੋ ਗਏ।"

ਦਿष੍ਟ੍ਯਾਦ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਸ੍ਵਾਨਾਂ ਮਹ੍ਯਂ ਵਃ ਸੌਮ੍ਯ ਕਾਙ੍‌ਕ੍ਸ਼ਿਤਮ੍ । ਸਞ੍ਜਾਤਂ ਵਰ੍ਣ੍ਯਤਾਂ ਤਾਤ ਤਵਾਗਮਨਕਾਰਣਮ੍

"ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦਾ ਸੁਭਾਗ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੈਂ ਲਾਲਸਾ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਪਿਆਰੇ। ਹੁਣ ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਆਏ ਹੋ?"

ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ਪृष੍ਟੋ ਭਗਵਤਾ ਸਰ੍ਵਂ ਵਰ੍ਣਯਾਮਾਸ ਮਾਧਵਃ । ਵੈਰਾਨੁਬਨ੍ਧਂ ਯਦੁषੁ ਵਸੁਦੇਵਵਧੋਦ੍ਯਮਮ੍

ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਪੁੱਛਣ ਤੇ, ਮਾਧਵ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ—ਯਾਦਵਾਂ ਵਿਚ ਵੈਰ ਅਤੇ ਕੰਸ ਵਲੋਂ ਵਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ।

ਯਤ੍ਸਨ੍ਦੇਸ਼ੋ ਯਦਰ੍ਥਂ ਵਾ ਦੂਤਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰੇषਿਤਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਨਾਰਦੇਨਾਸ੍ਯ ਸ੍ਵਜਨ੍ਮਾਨਕਦੁਨ੍ਦੁਭੇਃ

ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਕਿਉਂ ਦੂਤ ਬਣ ਕੇ ਆਇਆ, ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਨੇ ਕੰਸ ਨੂੰ ਅਨਕਦੁੰਦੁਭੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਬਾਰੇ ਕੀ ਦੱਸਿਆ।

ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਕ੍ਰੂਰਵਚਃ ਕृष੍ਣੋ ਬਲਸ਼੍ਚ ਪਰਵੀਰਹਾ । ਪ੍ਰਹਸ੍ਯ ਨਨ੍ਦਂ ਪਿਤਰਂ ਰਾਜ੍ਞਾ ਦਿष੍ਟਂ ਵਿਜਜ੍ਞਤੁਃ

ਅਕਰੂਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਬਲਰਾਮ, ਜੋ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਹੱਸੇ ਅਤੇ ਨੰਦ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ।

ਗੋਪਾਨ੍ ਸਮਾਦਿਸ਼ਤ੍ ਸੋऽਪਿ ਗृਹ੍ਯਤਾਂ ਸਰ੍ਵਗੋਰਸਃ । ਉਪਾਯਨਾਨਿ ਗृਹ੍ਣੀਧ੍ਵਂ ਯੁਜ੍ਯਨ੍ਤਾਂ ਸ਼ਕਟਾਨਿ ਚ

ਉਸ ਨੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ: "ਸਾਰਾ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਦਾ ਸਮਾਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰੋ। ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੇਣ ਲਈ ਤੋਹਫੇ ਲਿਆਓ, ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜੋ।"

ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ਸ਼੍ਵੋ ਮਧੁਪੁਰੀਂ ਦਾਸ੍ਯਾਮੋ ਨृਪਤੇ ਰਸਾਨ੍ । ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਃ ਸੁਮਹਤ੍ਪਰ੍ਵ ਯਾਨ੍ਤਿ ਜਾਨਪਦਾਃ ਕਿਲ । ਏਵਮਾਘੋषਯਤ੍ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾ ਨਨ੍ਦਗੋਪਃ ਸ੍ਵਗੋਕੁਲੇ

"ਕੱਲ੍ਹ ਅਸੀਂ ਮਥੁਰਾ ਜਾਵਾਂਗੇ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਮਾਨ ਦਿਆਂਗੇ, ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਮੇਲਾ ਵੇਖਾਂਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਲੋਕ ਵੀ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।" ਨੰਦ ਗਵਾਲਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।

ਗੋਪ੍ਯਸ੍ਤਾਸ੍ਤਦ੍ ਉਪਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਬਭੂਵੁਰ੍ਵ੍ਯਥਿਤਾ ਭृਸ਼ਮ੍ । ਰਾਮਕृष੍ਣੌ ਪੁਰੀਂ ਨੇਤੁਂ ਅਕ੍ਰੂਰਂ ਵ੍ਰਜਮਾਗਤਮ੍

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੋਪੀਆਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਕਰੂਰ ਰਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ ਵ੍ਰਜ ਆਇਆ ਸੀ।

ਕਾਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਤਤ੍ਕृਤਹृਤ੍ਤਾਪ ਸ਼੍ਵਾਸਮ੍ਲਾਨਮੁਖਸ਼੍ਰਿਯਃ । ਸ੍ਰਂਸਦ੍‌ਦੁਦ੍ਦੁਕੂਲਵਲਯ ਕੇਸ਼ਗ੍ਰਂਥ੍ਯਸ਼੍ਚ ਕਾਸ਼੍ਚਨ

ਕੁਝ ਗੋਪੀਆਂ, ਇਸ ਕਾਰਨ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਠੰਢੇ ਹੋ ਗਏ, ਸਾਹ ਲੈਣ ਨਾਲ ਪੀਲੇ ਪੈ ਗਏ; ਕੁਝ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਪੜੇ, ਚੂੜੀਆਂ ਅਤੇ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਗੁੰਡੀ ਵੀ ਢੀਲੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।

ਅਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਤਦਨੁਧ੍ਯਾਨ ਨਿਵृਤ੍ਤਾਸ਼ੇषਵृਤ੍ਤਯਃ । ਨਾਭ੍ਯਜਾਨਨ੍ ਇਮਂ ਲੋਕਂ ਆਤ੍ਮਲੋਕਂ ਗਤਾ ਇਵ

ਦੂਜੀਆਂ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਰਹੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਖਬਰ ਹੀ ਨਾ ਰਹੀ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ ਹੋਣ।

ਸ੍ਮਰਨ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਚਾਪਰਾਃ ਸ਼ੌਰੇਃ ਅਨੁਰਾਗਸ੍ਮਿਤੇਰਿਤਾਃ । ਹृਦਿਸ੍ਪृਸ਼ਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਪਦਾ ਗਿਰਃ ਸਂਮੁਮੁਹੁਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ

ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ, ਜਦੋਂ ਸ਼ੌਰੀ ਦੇ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਮੁਸਕਾਨਾਂ ਤੇ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੁਹਣੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਤੇ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਈਆਂ।

ਗਤਿਂ ਸੁਲਲਿਤਾਂ ਚੇष੍ਟਾਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਹਾਸਾਵਲੋਕਨਮ੍ । ਸ਼ੋਕਾਪਹਾਨਿ ਨਰ੍ਮਾਣਿ ਪ੍ਰੋਦ੍ਦਾਮਚਰਿਤਾਨਿ ਚ

ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਸੁਹਣੀ ਚਾਲ, ਨਜ਼ਾਕਤ ਭਰੀਆਂ ਹਿਲਚਲਾਂ, ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਮੁਸਕਾਨਾਂ ਤੇ ਨਿਗਾਹਾਂ, ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਚੁਟਕਲੇ ਤੇ ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀਆਂ।

ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਤ੍ਯੋ ਮੁਕੁਨ੍ਦਸ੍ਯ ਭੀਤਾ ਵਿਰਹਕਾਤਰਾਃ । ਸਮੇਤਾਃ ਸਙ੍‌ਘਸ਼ਃ ਪ੍ਰੋਚੁਃ ਅਸ਼੍ਰੁਮੁਖ੍ਯੋऽਚ੍ਯੁਤਾਸ਼ਯਾਃ

ਮੁਕੁੰਦ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀਆਂ, ਵਿੱਛੋੜੇ ਦੇ ਡਰ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ, ਉਹ ਗੋਪੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਕੇ, ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਅਚ੍ਯੁਤ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾ ਕੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀਆਂ।

ਸ਼੍ਰੀਗੋਪ੍ਯ ਊਚੁਃ - ( ਮਿਸ਼੍ਰ ) ਅਹੋ ਵਿਧਾਤਸ੍ਤਵ ਨ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਦਯਾ ਸਂਯੋਜ੍ਯ ਮੈਤ੍ਰ੍ਯਾ ਪ੍ਰਣਯੇਨ ਦੇਹਿਨਃ । ਤਾਂਸ਼੍ਚਾਕृਤਾਰ੍ਥਾਨ੍ ਵਿਯੁਨਙ੍‌ਕ੍ਸ਼੍ਯਪਾਰ੍ਥਕਂ ਵਿਕ੍ਰੀਡਿਤਂ ਤੇऽਰ੍ਭਕਚੇष੍ਟਿਤਂ ਯਥਾ

ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਤੂੰ ਕਿੰਨਾ ਨਿਰਦਈ ਹੈਂ! ਤੂੰ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਜੋੜ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਸਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਖਿਡੌਣੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ ਛੀਨ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਯਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼੍ਯਾਸਿਤਕੁਨ੍ਤਲਾਵृਤਂ ਮੁਕੁਨ੍ਦਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਸੁਕਪੋਲਮੁਨ੍ਨਸਮ੍ । ਸ਼ੋਕਾਪਨੋਦਸ੍ਮਿਤਲੇਸ਼ਸੁਨ੍ਦਰਂ ਕਰੋषਿ ਪਾਰੋਕ੍ਸ਼੍ਯਮਸਾਧੁ ਤੇ ਕृਤਮ੍

ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਮੁਕੁੰਦ ਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਕਾਲੀਆਂ ਜਟਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਸੁਹਣੀਆਂ ਗਲਾਂ ਤੇ ਉੱਚੀ ਨੱਕ, ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਜੋ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਵਿਖਾਇਆ—ਤੇ ਹੁਣ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਇਹ ਤੇਰਾ ਠੀਕ ਕੰਮ ਨਹੀਂ।

ਕ੍ਰੂਰਸ੍ਤ੍ਵਮਕ੍ਰੂਰਸਮਾਖ੍ਯਯਾ ਸ੍ਮ ਨਃ ਚਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਹਿ ਦਤ੍ਤਂ ਹਰਸੇ ਬਤਾਜ੍ਞਵਤ੍ । ਯੇਨੈਕਦੇਸ਼ੇऽਖਿਲਸਰ੍ਗਸੌष੍ਠਵਂ ਤ੍ਵਦੀਯਮਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼੍ਮ ਵਯਂ ਮਧੁਦ੍ਵਿषਃ

ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਨਿਰਦਈ ਹੈਂ, ਤੇਰਾ 'ਅਕਰੂਰ' ਨਾਂ ਵੀ ਠੀਕ ਹੀ ਪਿਆ। ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਪਰ ਹੁਣ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਛੀਨ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੇ ਰਾਹੀਂ ਅਸੀਂ ਮਧੁ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ, ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇ ਮੂਲ ਨੂੰ ਇਕ ਥਾਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ।

ਨ ਨਨ੍ਦਸੂਨੁਃ ਕ੍ਸ਼ਣਭਙ੍‌ਗਸੌਹृਦਃ ਸਮੀਕ੍ਸ਼ਤੇ ਨਃ ਸ੍ਵਕृਤਾਤੁਰਾ ਬਤ । ਵਿਹਾਯ ਗੇਹਾਨ੍ ਸ੍ਵਜਨਾਨ੍ ਤਾਨ੍ ਪਤੀਨ੍ ਤਦ੍ਦਾਸ੍ਯਮਦ੍ਧੋਪਗਤਾ ਨਵਪ੍ਰਿਯਃ

ਨੰਦ ਦਾ ਪੁੱਤ, ਜਿਸ ਦਾ ਪਿਆਰ ਪਲਕ ਵਿੱਚ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ, ਹੁਣ ਸਾਡੀ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਤੱਕਦਾ, ਜਦ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕਰਕੇ ਦੁਖੀ ਹਾਂ। ਘਰ, ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਪਤੀ ਛੱਡ ਕੇ ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਆਈਆਂ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਨਵੇਂ ਪਿਆਰੇ ਲੱਭ ਲਏ ਹਨ।

ਸੁਖਂ ਪ੍ਰਭਾਤਾ ਰਜਨੀਯਮਾਸ਼ਿषਃ ਸਤ੍ਯਾ ਬਭੂਵੁਃ ਪੁਰਯੋषਿਤਾਂ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । ਯਾਃ ਸਂਪ੍ਰਵਿष੍ਟਸ੍ਯ ਮੁਖਂ ਵ੍ਰਜਸ੍ਪਤੇਃ ਪਾਸ੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਪਾਙ੍‌ਗੋਤ੍ ਕਲਿਤਸ੍ਮਿਤਾਸਵਮ੍

ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰਾਤ ਸੁਖ ਨਾਲ ਲੰਘੀ ਹੋਵੇਗੀ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਆਸਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਵੇਖਣਗੀਆਂ, ਜਦ ਉਹ ਅੰਦਰ ਆਵੇਗਾ, ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਤਿਰਛੀਆਂ ਮੁਸਕਾਨ ਭਰੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ ਦਾ ਰਸ ਪੀਣਗੀਆਂ।

ਤਾਸਾਂ ਮੁਕੁਨ੍ਦੋ ਮਧੁਮਞ੍ਜੁਭਾषਿਤੈਰਃ ਗृਹੀਤਚਿਤ੍ਤਃ ਪਰਵਾਨ੍ ਮਨਸ੍ਵ੍ਯਪਿ । ਕਥਂ ਪੁਨਰ੍ਨਃ ਪ੍ਰਤਿਯਾਸ੍ਯਤੇऽਬਲਾ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਃ ਸਲਜ੍ਜਸ੍ਮਿਤਵਿਭ੍ਰਮੈਰ੍ਭ੍ਰਮਨ੍

ਮੁਕੁੰਦ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਤੇ ਰਸਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਮਨ ਦਾ ਪੱਕਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਹ ਸਾਡੀਆਂ ਪਿੰਡਣੀਆਂ, ਜੋ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਲਜਜਤ ਤੇ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਵਾਪਸ ਕਿਵੇਂ ਆਵੇਗਾ?

ਅਦ੍ਯ ਧ੍ਰੁਵਂ ਤਤ੍ਰ ਦृਸ਼ੋ ਭਵਿष੍ਯਤੇ ਦਾਸ਼ਾਰ੍ਹਭੋਜਾਨ੍ਧਕ ਵृष੍ਣਿਸਾਤ੍ਵਤਾਮ੍ । ਮਹੋਤ੍ਸਵਃ ਸ਼੍ਰੀਰਮਣਂ ਗੁਣਾਸ੍ਪਦਂ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਯੇ ਚਾਧ੍ਵਨਿ ਦੇਵਕੀਸੁਤਮ੍

ਅੱਜ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਦਸ਼ਾਰ੍ਹਾ, ਭੋਜ, ਅੰਧਕ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਤੇ ਸਾਤਵਤਾਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੋਵੇਗਾ; ਜੋ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉਹ ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪੁੱਤ, ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਮੂਲ, ਸੁੰਦਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖਣਗੇ।

ਮੈਤਦ੍ਵਿਧਸ੍ਯਾਕਰੁਣਸ੍ਯ ਨਾਮ ਭੂਦ੍ ਅਕ੍ਰੂਰ ਇਤ੍ਯੇਤਦਤੀਵ ਦਾਰੁਣਃ । ਯੋऽਸਾਵਨਾਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ਸੁਦੁਃਖਿਤਂ ਜਨਂ ਪ੍ਰਿਯਾਤ੍ਪ੍ਰਿਯਂ ਨੇष੍ਯਤਿ ਪਾਰਮਧ੍ਵਨਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਦਈ ਨੂੰ 'ਅਕਰੂਰ' ਨਾਂ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ! ਕਿੰਨਾ ਕਠੋਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗਹਿਰੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਸਾਂਤਵਨਾ ਨਾ ਦੇ ਕੇ, ਸਾਡੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਨਾਰ੍ਦ੍ਰਧੀਰੇष ਸਮਾਸ੍ਥਿਤੋ ਰਥਂ ਤਮਨ੍ਵਮੀ ਚ ਤ੍ਵਰਯਨ੍ਤਿ ਦੁਰ੍ਮਦਾਃ । ਗੋਪਾ ਅਨੋਭਿਃ ਸ੍ਥਵਿਰੈਰੁਪੇਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਦੈਵਂ ਚ ਨੋऽਦ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਕੂਲਮੀਹਤੇ

ਉਹ, ਜਿਸ ਦਾ ਦਿਲ ਕਠੋਰ ਹੈ, ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਬੇਪਰਵਾਹ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗੋਪ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡਿਆਂ ਨੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਆਪਣੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਪਿੱਛੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਅੱਜ ਤਾਂ ਕਿਸਮਤ ਵੀ ਸਾਡੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।

ਨਿਵਾਰਯਾਮਃ ਸਮੁਪੇਤ੍ਯ ਮਾਧਵਂ ਕਿਂ ਨੋऽਕਰਿष੍ਯਨ੍ ਕੁਲਵृਦ੍ਧਬਾਨ੍ਧਵਾਃ । ਮੁਕੁਨ੍ਦਸਙ੍‌ਗਾਨ੍ਨਿਮਿषਾਰ੍ਧਦੁਸ੍ਤ੍ਯਜਾਦ੍ ਦੈਵੇਨ ਵਿਧ੍ਵਂਸਿਤਦੀਨਚੇਤਸਾਮ੍

ਆਓ ਅਸੀਂ ਮਾਧਵ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਈਏ! ਸਾਡੇ ਵੱਡੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਕਿ ਕਿਸਮਤ ਕਰਕੇ ਸਾਡੇ ਦਿਲ, ਜੋ ਮੁਕੁੰਦ ਤੋਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਅੱਧੀ ਪਲਕ ਵੀ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੇ, ਹੁਣ ਤੋੜੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ?

( ਵਸਂਤਤਿਲਕਾ ) ਯਸ੍ਯਾਨੁਰਾਗਲਲਿਤਸ੍ਮਿਤਵਲ੍ਗੁਮਨ੍ਤ੍ਰ ਲੀਲਾਵਲੋਕਪਰਿਰਮ੍ਭਣਰਾਸਗੋष੍ਠਾਮ੍ । ਨੀਤਾਃ ਸ੍ਮ ਨਃ ਕ੍ਸ਼ਣਮਿਵ ਕ੍ਸ਼ਣਦਾ ਵਿਨਾ ਤਂ ਗੋਪ੍ਯਃ ਕਥਂ ਨ੍ਵਤਿਤਰੇਮ ਤਮੋ ਦੁਰਨ੍ਤਮ੍

ਅਸੀਂ ਗੋਪੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਉਸ ਦੀ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਮੁਸਕਾਨ, ਮੋਹਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਖੇਡੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ, ਬਾਹਾਂ ਦੇ ਜੱਫੀਆਂ ਤੇ ਰਾਸ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਖਿੱਚੇ ਗਏ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਇਹ ਵਿੱਛੋੜੇ ਦਾ ਅੰਤਹੀਣ ਹਨੇਰਾ ਕਿਵੇਂ ਲੰਘੀਏ?

ਯੋऽਹ੍ਨਃ ਕ੍ਸ਼ਯੇ ਵ੍ਰਜਮਨਨ੍ਤਸਖਃ ਪਰੀਤੋ ਗੋਪੈਰ੍ਵਿਸ਼ਨ੍ ਖੁਰਰਜਸ਼੍ਛੁਰਿਤਾਲਕਸ੍ਰਕ੍ । ਵੇਣੁਂ ਕ੍ਵਣਨ੍ ਸ੍ਮਿਤਕਟਾਕ੍ਸ਼ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਣੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕ੍ਸ਼ਿਣੋਤ੍ਯਮੁਮृਤੇ ਨੁ ਕਥਂ ਭਵੇਮ

ਜਦੋਂ ਦਿਨ ਮੁੱਕਣ ਤੇ ਅਨੰਤ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਵ੍ਰਜ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ, ਗੋਪਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਗੋੜਿਆਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੋਏ, ਵਾਜਾ ਵਜਾਉਂਦਾ ਤੇ ਮੁਸਕਾਨ ਭਰੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ ਨਾਲ ਤੱਕਦਾ—ਜੇ ਉਹ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਜੀ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?

ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ( ਮਿਸ਼੍ਰ ) ਏਵਂ ਬ੍ਰੁਵਾਣਾ ਵਿਰਹਾਤੁਰਾ ਭृਸ਼ਂ ਵ੍ਰਜਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਕृष੍ਣਵਿषਕ੍ਤਮਾਨਸਾਃ । ਵਿਸृਜ੍ਯ ਲਜ੍ਜਾਂ ਰੁਰੁਦੁਃ ਸ੍ਮ ਸੁਸ੍ਵਰਂ ਗੋਵਿਨ੍ਦ ਦਾਮੋਦਰ ਮਾਧਵੇਤਿ

ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿੱਛੋੜੇ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ, ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਿਚ ਲੀਨ ਸਨ, ਆਪਣੀ ਲਜਜਤ ਛੱਡ ਕੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ—'ਗੋਵਿੰਦ! ਦਾਮੋਦਰ! ਮਾਧਵ!'

( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਮੇਵਂ ਰੁਦਨ੍ਤੀਨਾਂ ਉਦਿਤੇ ਸਵਿਤਰ੍ਯਥ । ਅਕ੍ਰੂਰਸ਼੍ਚੋਦਯਾਮਾਸ ਕृਤਮੈਤ੍ਰਾਦਿਕੋ ਰਥਮ੍

ਜਦੋਂ ਔਰਤਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਅਕਰੂਰ, ਆਪਣਾ ਮਿੱਤਰਤਾ ਵਾਲਾ ਫਰਜ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਰਥ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲੱਗਾ।

ਗੋਪਾਸ੍ਤਮਨ੍ਵਸਜ੍ਜਨ੍ਤ ਨਨ੍ਦਾਦ੍ਯਾਃ ਸ਼ਕਟੈਸ੍ਤਤਃ । ਆਦਾਯੋਪਾਯਨਂ ਭੂਰਿ ਕੁਮ੍ਭਾਨ੍ ਗੋਰਸਸਮ੍ਭृਤਾਨ੍

ਨੰਦ ਆਦਿਕ ਗੋਪ ਆਪਣੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗੋਆਂ ਦੇ ਦੁੱਧ-ਦਹੀਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਘੜੇ ਤੇ ਹੋਰ ਤੋਹਫੇ ਵੀ ਨਾਲ ਲਏ।