( ਮਿਸ਼੍ਰ ) ਕਂਸੋ ਬਤਾਦ੍ਯਾਕृਤ ਮੇऽਤ੍ਯਨੁਗ੍ਰਹਂ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯੇऽਙ੍ਘ੍ਰਿਪਦ੍ਮਂ ਪ੍ਰਹਿਤੋऽਮੁਨਾ ਹਰੇਃ । ਕृਤਾਵਤਾਰਸ੍ਯ ਦੁਰਤ੍ਯਯਂ ਤਮਃ ਪੂਰ੍ਵੇऽਤਰਨ੍ ਯਨ੍ਨਖਮਣ੍ਡਲਤ੍ਵਿषਾ
ਅੱਜ ਕਾਂਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਵੱਡਾ ਉਪਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਹਰੀ ਦੇ ਕਵਲ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਅਵਤਾਰ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਖਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨੇ ਪਹਿਲਿਆਂ ਦੀ ਪਾਰ ਨਾ ਹੋ ਸਕਣ ਵਾਲੀ ਹਨੇਰੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਯਦਰ੍ਚਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭਵਾਦਿਭਿਃ ਸੁਰੈਃ ਸ਼੍ਰਿਯਾ ਚ ਦੇਵ੍ਯਾ ਮੁਨਿਭਿਃ ਸਸਾਤ੍ਵਤੈਃ । ਗੋਚਾਰਣਾਯਾਨੁਚਰੈਸ਼੍ਚਰਦ੍ਵਨੇ ਯਦ੍ਗੋਪਿਕਾਨਾਂ ਕੁਚਕੁਙ੍ਕੁਮਾਙ੍ਕਿਤਮ੍
ਉਹ ਪੈਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ, ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ, ਸ਼੍ਰੀ ਦੇਵੀ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਸਾਤਵਤਾਂ ਨੇ ਪੂਜਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਗਾਂ ਚਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਫਿਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਸਿੰਨਿਆਂ ਦੇ ਕੇਸਰ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਨੂਨਂ ਸੁਕਪੋਲਨਾਸਿਕਂ ਸ੍ਮਿਤਾਵਲੋਕਾਰੁਣਕਞ੍ਜਲੋਚਨਮ੍ । ਮੁਖਂ ਮੁਕੁਨ੍ਦਸ੍ਯ ਗੁਡਾਲਕਾਵृਤਂ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਮੇ ਪ੍ਰਚਰਨ੍ਤਿ ਵੈ ਮृਗਾਃ
ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮੈਂ ਮੁਕੁੰਦ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖਾਂਗਾ, ਜਿਸਦੇ ਗੋਲ ਗਲ ਤੇ ਨੱਕ ਸੁੰਦਰ ਹਨ, ਜਿਸਦੇ ਹਸਦੇ, ਤਕਦੇ ਤੇ ਲਾਲ ਕਵਲ-ਅੱਖ ਹਨ, ਜਿਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਰ ਵਾਲੇ ਵਾਲ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਸਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਹਿਰਣ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਪ੍ਯਦ੍ਯ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਮਨੁਜਤ੍ਵਮੀਯੁषੋ ਭਾਰਾਵਤਾਰਾਯ ਭੁਵੋ ਨਿਜੇਚ੍ਛਯਾ । ਲਾਵਣ੍ਯਧਾਮ੍ਨੋ ਭਵਿਤੋਪਲਮ੍ਭਨਂ ਮਹ੍ਯਂ ਨ ਨ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਫਲਮਞ੍ਜਸਾ ਦृਸ਼ਃ
ਸ਼ਾਇਦ ਅੱਜ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਮਰਜੀ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਏ ਹਨ, ਜੋ ਸੋਹਣੇਪਨ ਦਾ ਮੂਲ ਹਨ।
ਯ ਈਕ੍ਸ਼ਿਤਾਹਂਰਹਿਤੋऽਪ੍ਯਸਤ੍ਸਤੋਃ ਸ੍ਵਤੇਜਸਾਪਾਸ੍ਤਤਮੋਭਿਦਾਭ੍ਰਮਃ । ਸ੍ਵਮਾਯਯਾऽऽਤ੍ਮਨ੍ ਰਚਿਤੈਸ੍ਤਦੀਕ੍ਸ਼ਯਾ ਪ੍ਰਾਣਾਕ੍ਸ਼ਧੀਭਿਃ ਸਦਨੇष੍ਵਭੀਯਤੇ
ਉਹ, ਜਿਸਨੂੰ ਮੈਂ ਵੇਖਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਦਵੈਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਅਗਿਆਨ ਦੀ ਹਨੇਰੀ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯਾਖਿਲਾਮੀਵਹਭਿਃ ਸੁਮਙ੍ਗਲੈਃ ਵਾਚੋ ਵਿਮਿਸ਼੍ਰਾ ਗੁਣਕਰ੍ਮਜਨ੍ਮਭਿਃ । ਪ੍ਰਾਣਨ੍ਤਿ ਸ਼ੁਮ੍ਭਨ੍ਤਿ ਪੁਨਨ੍ਤਿ ਵੈ ਜਗਤ੍ ਯਾਸ੍ਤਦ੍ਵਿਰਕ੍ਤਾਃ ਸ਼ਵਸ਼ੋਭਨਾ ਮਤਾਃ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਤਾਂ, ਜੋ ਚੰਗੇ ਗੁਣ, ਕਰਮ ਤੇ ਜਨਮ ਨਾਲ ਮਿਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਸਾਰੀ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦੀਆਂ, ਜਗਤ ਨੂੰ ਜੀਵਨ, ਸੁਚਿਤਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਸੋਹਣੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਵਾਂਗ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ ਚਾਵਤੀਰ੍ਣਃ ਕਿਲ ਸਤ੍ਵਤਾਨ੍ਵਯੇ ਸ੍ਵਸੇਤੁਪਾਲਾਮਰਵਰ੍ਯਸ਼ਰ੍ਮਕृਤ੍ । ਯਸ਼ੋ ਵਿਤਨ੍ਵਨ੍ ਵ੍ਰਜ ਆਸ੍ਤ ਈਸ਼੍ਵਰੋ ਗਾਯਨ੍ਤਿ ਦੇਵਾ ਯਦਸ਼ੇषਮਙ੍ਗਲਮ੍
ਉਹ ਸੱਚਮੁਚ ਸਾਤਵਤ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਆਏ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ; ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਫੈਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਪ੍ਰਭੂ ਵ੍ਰਜ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤੇ ਉਸਦੇ ਸਭ ਸੁਭ ਕਾਰਜ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਤਂ ਤ੍ਵਦ੍ਯ ਨੂਨਂ ਮਹਤਾਂ ਗਤਿਂ ਗੁਰੁਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਕਾਨ੍ਤਂ ਦृਸ਼ਿਮਨ੍ਮਹੋਤ੍ਸਵਮ੍ । ਰੂਪਂ ਦਧਾਨਂ ਸ਼੍ਰਿਯ ਈਪ੍ਸਿਤਾਸ੍ਪਦਂ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਮਮਾਸਨ੍ਨੁषਸਃ ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਾਃ
ਅੱਜ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਾਂਗਾ—ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਮੰਜਿਲ, ਗੁਰੂ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਮਹਾਂ-ਉਤਸਵ, ਜਿਸਦਾ ਰੂਪ ਸ਼੍ਰੀ ਦੀ ਇੱਛਤ ਥਾਂ ਹੈ—ਸਵੇਰੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਦਰਸ਼ਨਯੋਗ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ।
ਅਥਾਵਰੂਢਃ ਸਪਦੀਸ਼ਯੋ ਰਥਾਤ੍ ਪ੍ਰਧਾਨਪੁਂਸੋਸ਼੍ਚਰਣਂ ਸ੍ਵਲਬ੍ਧਯੇ । ਧਿਯਾ ਧृਤਂ ਯੋਗਿਭਿਰਪ੍ਯਹਂ ਧ੍ਰੁਵਂ ਨਮਸ੍ਯ ਆਭ੍ਯਾਂ ਚ ਸਖੀਨ੍ ਵਨੌਕਸਃ
ਫਿਰ, ਜਦ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਰਥ ਤੋਂ ਉਤਰੇਗਾ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਉਹ ਪੈਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਯੋਗੀ ਵੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਧਾਰਦੇ ਹਨ; ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਾਂਗਾ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਾਸੀ ਵੀ।
ਅਪ੍ਯਙ੍ਘ੍ਰਿਮੂਲੇ ਪਤਿਤਸ੍ਯ ਮੇ ਵਿਭੁਃ ਸ਼ਿਰਸ੍ਯਧਾਸ੍ਯਨ੍ ਨਿਜਹਸ੍ਤਪਙ੍ਕਜਮ੍ । ਦਤ੍ਤਾਭਯਂ ਕਾਲਭੁਜਾਙ੍ਗਰਂਹਸਾ ਪ੍ਰੋਦ੍ਵੇਜਿਤਾਨਾਂ ਸ਼ਰਣੈषਿਣਾਂ ਣृਨਾਮ੍
ਸ਼ਾਇਦ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਦ ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਾਂ, ਆਪਣਾ ਕਵਲ-ਹੱਥ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਤੇ ਰੱਖੇ, ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੱਪ ਤੋਂ ਡਰੇ ਹੋਏ ਤੇ ਸ਼ਰਨ ਲੱਭਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਡਰਤਾ ਦੇਵੇ।
ਸਮਰ੍ਹਣਂ ਯਤ੍ਰ ਨਿਧਾਯ ਕੌਸ਼ਿਕਃ ਤਥਾ ਬਲਿਸ਼੍ਚਾਪ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯੇਨ੍ਦ੍ਰਤਾਮ੍ । ਯਦ੍ਵਾ ਵਿਹਾਰੇ ਵ੍ਰਜਯੋषਿਤਾਂ ਸ਼੍ਰਮਂ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇਨ ਸੌਗਨ੍ਧਿਕਗਨ੍ਧ੍ਯਪਾਨੁਦਤ੍
ਉਸ ਹੱਥ ਦੇ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਹੀ, ਕੌਸ਼ਿਕ ਤੇ ਬਲੀ ਨੇ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਜਾਈ ਪਾਈ; ਜਾਂ, ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਆਪਣੇ ਸੁਗੰਧੀ ਹੱਥ ਨਾਲ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਨ ਮਯ੍ਯੁਪੈष੍ਯਤ੍ਯਰਿਬੁਦ੍ਧਿਮਚ੍ਯੁਤਃ ਕਂਸਸ੍ਯ ਦੂਤਃ ਪ੍ਰਹਿਤੋऽਪਿ ਵਿਸ਼੍ਵਦृਕ੍ । ਯੋऽਨ੍ਤਰ੍ਬਹਿਸ਼੍ਚੇਤਸ ਏਤਦੀਹਿਤਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞ ਈਕ੍ਸ਼ਤ੍ਯਮਲੇਨ ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ
ਅਚ੍ਯੁਤ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਵੈਰ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖੇਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਕਾਂਸ ਦਾ ਦੂਤ ਹਾਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਖੇਤਰ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਮਨ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਬਾਹਰ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਅਪ੍ਯਙ੍ਘ੍ਰਿਮੂਲੇऽਵਹਿਤਂ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਂ ਮਾਮੀਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ਸਸ੍ਮਿਤਮਾਰ੍ਦ੍ਰਯਾ ਦृਸ਼ਾ । ਸਪਦ੍ਯਪਧ੍ਵਸ੍ਤਸਮਸ੍ਤਕਿਲ੍ਬਿषੋ ਵੋਢਾ ਮੁਦਂ ਵੀਤਵਿਸ਼ਙ੍ਕ ਊਰ੍ਜਿਤਾਮ੍
ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਮੈਨੂੰ, ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੇ ਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜੇ ਹੋਏ, ਹਸਦੇ ਤੇ ਮਰਦਾਂ ਮਿੱਠੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖੇ; ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣ, ਤੇ ਮੈਂ ਵੱਡੀ, ਨਿਡਰ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂ।
ਸੁਹृਤ੍ਤਮਂ ਜ੍ਞਾਤਿਮਨਨ੍ਯਦੈਵਤਂ ਦੋਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਬृਹਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਪਰਿਰਪ੍ਸ੍ਯਤੇऽਥ ਮਾਮ੍ । ਆਤ੍ਮਾ ਹਿ ਤੀਰ੍ਥੀਕ੍ਰਿਯਤੇ ਤਦੈਵ ਮੇ ਬਨ੍ਧਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਮਾਤ੍ਮਕ ਉਚ੍ਛ੍ਵਸਿਤ੍ਯਤਃ
ਫਿਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਿੱਤਰ, ਮੇਰਾ ਸਬੰਧੀ, ਮੇਰਾ ਇਕੱਲਾ ਦੇਵਤਾ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਗਾਏਗਾ; ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰੇਗਾ, ਤੇ ਮੇਰੀ ਕਰਮ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਬੰਧਨ ਮਿਟ ਜਾਵੇਗੀ।
ਲਬ੍ਧ੍ਵਾਙ੍ਗਸਙ੍ਗਂ ਪ੍ਰਣਤਂ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਂ ਮਾਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇऽਕ੍ਰੂਰ ਤਤੇਤ੍ਯੁਰੁਸ਼੍ਰਵਾਃ । ਤਦਾ ਵਯਂ ਜਨ੍ਮਭृਤੋ ਮਹੀਯਸਾ ਨੈਵਾਦृਤੋ ਯੋ ਧਿਗਮੁष੍ਯ ਜਨ੍ਮ ਤਤ੍
ਜਦ ਮੈਂ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਛੂਹਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗਾ, ਉਹ, ਅਕ੍ਰੂਰ, ਮੈਨੂੰ ਬੋਲ ਪਏਗਾ; ਫਿਰ, ਭਾਵੇਂ ਅਸੀਂ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲਏ ਹਾਂ, ਜੇ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਆਦਰ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦਾ, ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਹੈ।
ਨ ਤਸ੍ਯ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਦਯਿਤਃ ਸੁਹृਤ੍ਤਮੋ ਨ ਚਾਪ੍ਰਿਯੋ ਦ੍ਵੇष੍ਯ ਉਪੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਏਵ ਵਾ । ਤਥਾਪਿ ਭਕ੍ਤਾਨ੍ ਭਜਤੇ ਯਥਾ ਤਥਾ ਸੁਰਦ੍ਰੁਮੋ ਯਦ੍ਵਦੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤੋऽਰ੍ਥਦਃ
ਉਸਦੇ ਲਈ ਕੋਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਿੱਤਰ, ਨਾ ਕੋਈ ਅਣਪਿਆਰਾ, ਵੈਰੀ ਜਾਂ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਲਪ-ਵ੍ਰਖ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਦਿਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕਿਂ ਚਾਗ੍ਰਜੋ ਮਾਵਨਤਂ ਯਦੂਤ੍ਤਮਃ ਸ੍ਮਯਨ੍ ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯ ਗृਹੀਤਮਞ੍ਜਲੌ । ਗृਹਂ ਪ੍ਰਵੇष੍ਯਾਪ੍ਤਸਮਸ੍ਤਸਤ੍ਕृਤਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਕਂਸਕृਤਂ ਸ੍ਵਬਨ੍ਧੁषੁ
ਉਪਰੰਤ, ਯਾਦਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਉੱਤਮ, ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜੋ ਆਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਘਰ ਅੰਦਰ ਲੈ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਸਨਮਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸਾ ਵੱਲੋਂ ਹੋਈਆਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ।
ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਇਤਿ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਕृष੍ਣਂ ਸ਼੍ਵਫਲ੍ਕਤਨਯੋऽਧ੍ਵਨਿ । ਰਥੇਨ ਗੋਕੁਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸੂਰ੍ਯਸ਼੍ਚਾਸ੍ਤਗਿਰਿਂ ਨृਪ
ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਸ਼ਫਲਕਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਰਥ 'ਤੇ ਸਫਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਗੋਕੁਲ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਪੱਛਮੀ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ।
( ਮਿਸ਼੍ਰ ) ਪਦਾਨਿ ਤਸ੍ਯਾਖਿਲਲੋਕਪਾਲ ਕਿਰੀਟਜੁष੍ਟਾਮਲਪਾਦਰੇਣੋਃ । ਦਦਰ੍ਸ਼ ਗੋष੍ਠੇ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਕੌਤੁਕਾਨਿ ਵਿਲਕ੍ਸ਼ਿਤਾਨ੍ਯਬ੍ਜਯਵਾਙ੍ਕੁਸ਼ਾਦ੍ਯੈਃ
ਉਸ ਨੇ ਗੋਆਂ ਵਾਲੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੇਖੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਮਸਤਕ 'ਤੇ ਵਜਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਮਲ, ਜਵ, ਅਤੇ ਅੰਕੁਸ਼ ਆਦਿ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖਰੇ ਪਹਚਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
ਤਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਹ੍ਲਾਦਵਿਵृਦ੍ਧਸਮ੍ਭ੍ਰਮਃ ਪ੍ਰੇਮ੍ਣੋਰ੍ਧ੍ਵਰੋਮਾਸ਼੍ਰੁਕਲਾਕੁਲੇਕ੍ਸ਼ਣਃ । ਰਥਾਦਵਸ੍ਕਨ੍ਦ੍ਯ ਸ ਤੇष੍ਵਚੇष੍ਟਤ ਪ੍ਰਭੋਰਮੂਨ੍ਯਙ੍ਘ੍ਰਿਰਜਾਂਸ੍ਯਹੋ ਇਤਿ
ਉਹ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਰਥ ਤੋਂ ਉਤਰ ਕੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਵਿਚ ਚਲਿਆ, ਕਹਿੰਦਾ, 'ਵਾਹ! ਇਹ ਤਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਹੈ!'
( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਦੇਹਂਭृਤਾਮਿਯਾਨਰ੍ਥੋ ਹਿਤ੍ਵਾ ਦਮ੍ਭਂ ਭਿਯਂ ਸ਼ੁਚਮ੍ । ਸਨ੍ਦੇਸ਼ਾਦ੍ਯੋ ਹਰੇਰ੍ਲਿਙ੍ਗ ਦਰ੍ਸ਼ਨਸ਼੍ਰਵਣਾਦਿਭਿਃ
ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਲਾਭ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਹੰਕਾਰ, ਡਰ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹਰੀ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ, ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਪਰਕ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਕृष੍ਣਂ ਰਾਮਂ ਚ ਵ੍ਰਜੇ ਗੋਦੋਹਨਂ ਗਤੌ । ਪੀਤਨੀਲਾਮ੍ਬਰਧਰੌ ਸ਼ਰਦਮ੍ਬੁਰਹੇਕ੍ਸ਼ਣੌ
ਉਸ ਨੇ ਵ੍ਰਜ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਗਾਂ ਦੁਹਣ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਰਹੇ ਸਨ, ਪੀਲੇ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਅੱਖਾਂ ਸਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਕਮਲਾਂ ਵਾਂਗ।
ਕਿਸ਼ੋਰੌ ਸ਼੍ਯਾਮਲਸ਼੍ਵੇਤੌ ਸ਼੍ਰੀਨਿਕੇਤੌ ਬृਹਦ੍ਭੁਜੌ । ਸੁਮੁਖੌ ਸੁਨ੍ਦਰਵਰੌ ਬਲਦ੍ਵਿਰਦਵਿਕ੍ਰਮੌ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਨੌਜਵਾਨ ਸਨ, ਇੱਕ ਸ਼ਿਆਮ ਅਤੇ ਇੱਕ ਚਿੱਟਾ, ਸੋਭਾ ਦੇ ਘਰ, ਵੱਡੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰੇ, ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ, ਅਤੇ ਜਵਾਨ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਂਗ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਚਾਲ ਵਾਲੇ।
ਧ੍ਵਜਵਜ੍ਰਾਙ੍ਕੁਸ਼ਾਮ੍ਭੋਜੈਃ ਚਿਹ੍ਨਿਤੈਰਙ੍ਘ੍ਰਿਭਿਰ੍ਵ੍ਰਜਮ੍ । ਸ਼ੋਭਯਨ੍ਤੌ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੌ ਸਾਨੁਕ੍ਰੋਸ਼ਸ੍ਮਿਤੇਕ੍ਸ਼ਣੌ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਝੰਡੇ, ਵਜਰ, ਅੰਕੁਸ਼ ਅਤੇ ਕਮਲ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਨ, ਵ੍ਰਜ ਨੂੰ ਸੋਭਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਾਸੇ ਅਤੇ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ।
ਉਦਾਰਰੁਚਿਰਕ੍ਰੀਡੌ ਸ੍ਰਗ੍ਵਿਣੌ ਵਨਮਾਲਿਨੌ । ਪੁਣ੍ਯਗਨ੍ਧਾਨੁਲਿਪ੍ਤਾਙ੍ਗੌ ਸ੍ਨਾਤੌ ਵਿਰਜਵਾਸਸੌ
ਉਹ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਰੂਚਿਕਰ ਖੇਡਾਂ ਕਰਦੇ, ਹਾਰ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਪਵਿੱਤਰ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ, ਨ੍ਹਾਏ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸਾਫ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ।
ਪ੍ਰਧਾਨਪੁਰੁषਾਵਾਦ੍ਯੌ ਜਗਦ੍ਧੇਤੂ ਜਗਤ੍ਪਤੀ । ਅਵਤੀਰ੍ਣੌ ਜਗਤ੍ਯਰ੍ਥੇ ਸ੍ਵਾਂਸ਼ੇਨ ਬਲਕੇਸ਼ਵੌ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਮੁੱਖ ਪੁਰਖ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਮਾਲਕ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅੰਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਲਰਾਮ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵਾ ਵਜੋਂ ਆਏ ਹੋਏ ਸਨ।
ਦਿਸ਼ੋ ਵਿਤਿਮਿਰਾ ਰਾਜਨ੍ ਕੁਰ੍ਵਾਣੌ ਪ੍ਰਭਯਾ ਸ੍ਵਯਾ । ਯਥਾ ਮਾਰਕਤਃ ਸ਼ੈਲੋ ਰੌਪ੍ਯਸ਼੍ਚ ਕਨਕਾਚਿਤੌ
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਨ੍ਹਾ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਪਹਾੜ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ।
ਰਥਾਤ੍ ਤੂਰ੍ਣਂ ਅਵਪ੍ਲੁਤ੍ਯ ਸੋऽਕ੍ਰੂਰਃ ਸ੍ਨੇਹਵਿਹ੍ਵਲਃ । ਪਪਾਤ ਚਰਣੋਪਾਨ੍ਤੇ ਦਣ੍ਡਵਤ੍ ਰਾਮਕृष੍ਣਯੋਃ
ਅਕਰੂਰ, ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਰਥ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਤਰੀਆ ਅਤੇ ਰਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਕੋਲ ਡੰਡੋਤ ਪੈ ਗਿਆ।
ਭਗਵਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਹ੍ਲਾਦ ਬਾष੍ਪਪਰ੍ਯਾਕੁਲੇਕ੍ਸ਼ਣਃ । ਪੁਲਕਚਿਤਾਙ੍ਗ ਔਤ੍ਕਣ੍ਠ੍ਯਾਤ੍ ਸ੍ਵਾਖ੍ਯਾਨੇ ਨਾਸ਼ਕਨ੍ ਨृਪ
ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ, ਸਰੀਰ ਰੋਮਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬੋਲ ਸਕਿਆ, ਹੇ ਰਾਜਨ।
ਭਗਵਾਨ੍ ਤਮਭਿਪ੍ਰੇਤ੍ਯ ਰਥਾਙ੍ਗਾਙ੍ਕਿਤਪਾਣਿਨਾ । ਪਰਿਰੇਭੇऽਭ੍ਯੁਪਾਕृष੍ਯ ਪ੍ਰੀਤਃ ਪ੍ਰਣਤਵਤ੍ਸਲਃ
ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ 'ਤੇ ਰਥ ਦਾ ਚੱਕਰ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਨੇੜੇ ਕਰ ਲਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।