ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਲੋਹਮਯੈਃ ਪਾਸ਼ੈਃ ਬਬਨ੍ਧ ਸਹ ਭਾਰ੍ਯਯਾ । ਪ੍ਰਤਿਯਾਤੇ ਤੁ ਦੇਵਰ੍षੌ ਕਂਸ ਆਭਾष੍ਯ ਕੇਸ਼ਿਨਮ੍

ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਕਂਸ ਨੇ ਵਸੁਦੇਵ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਜੰਜੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ। ਜਦ ਨਾਰਦ ਜੀ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਕਂਸ ਨੇ ਕੇਸ਼ਿਨ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ।

ਪ੍ਰੇषਯਾਮਾਸ ਹਨ੍ਯੇਤਾਂ ਭਵਤਾ ਰਾਮਕੇਸ਼ਵੌ । ਤਤੋ ਮੁष੍ਟਿਕਚਾਣੂਰ ਸ਼ਲਤੋਸ਼ਲਕਾਦਿਕਾਨ੍

ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਜਾ ਕੇ ਰਾਮ ਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ। ਫਿਰ ਮੁਸ਼ਟਿਕ, ਚਾਣੂਰ, ਸ਼ਲ, ਤੋਸ਼ਲ ਆਦਿਕ ਨੂੰ ਵੀ ਭੇਜ।"

ਅਮਾਤ੍ਯਾਨ੍ ਹਸ੍ਤਿਪਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਸਮਾਹੂਯਾਹ ਭੋਜਰਾਟ੍ । ਭੋ ਭੋ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯਤਾਮੇਤਦ੍ ਵੀਰਚਾਣੂਰਮੁष੍ਟਿਕੌ

ਭੋਜ ਰਾਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਹਾਥੀ ਪਾਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਸੁਣੋ, ਇਹ ਚਾਣੂਰ ਤੇ ਮੁਸ਼ਟਿਕ ਵੱਡੇ ਮੱਲ੍ਹਾ ਹਨ।"

ਨਨ੍ਦਵ੍ਰਜੇ ਕਿਲਾਸਾਤੇ ਸੁਤਾਵਾਨਕਦੁਨ੍ਦੁਭੇਃ । ਰਾਮਕृष੍ਣੌ ਤਤੋ ਮਹ੍ਯਂ ਮृਤ੍ਯੁਃ ਕਿਲ ਨਿਦਰ੍ਸ਼ਿਤਃ

"ਨੰਦ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਆਨਕਦੁੰਦੁਭਿ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤ, ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥੀਂ ਹੋਣੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।"

ਭਵਦ੍‍ਭ੍ਯਾਮਿਹ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਹਨ੍ਯੇਤਾਂ ਮਲ੍ਲਲੀਲਯਾ । ਮਞ੍ਚਾਃ ਕ੍ਰਿਯਨ੍ਤਾਂ ਵਿਵਿਧਾ ਮਲ੍ਲਰਙ੍‌ਗਪਰਿਸ਼੍ਰਿਤਾਃ । ਪੌਰਾ ਜਾਨਪਦਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੁ ਸ੍ਵੈਰਸਂਯੁਗਮ੍

"ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਇੱਥੇ ਮੱਲ੍ਹਾ-ਕੁਸ਼ਤੀ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰੋ। ਅਖਾੜੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੰਚ ਬਣਾਏ ਜਾਣ। ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਤੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵੇਖ ਸਕਣ।"

ਮਹਾਮਾਤ੍ਰ ਤ੍ਵਯਾ ਭਦ੍ਰ ਰਙ੍‌ਗਦ੍ਵਾਰ੍ਯੁਪਨੀਯਤਾਮ੍ । ਦ੍ਵਿਪਃ ਕੁਵਲਯਾਪੀਡੋ ਜਹਿ ਤੇਨ ਮਮਾਹਿਤੌ

"ਮਹਾਮੰਤਰੀ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਆਖਣ ਉੱਤੇ ਅਖਾੜੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਹਾਥੀ ਕੁਵਲਯਾਪੀੜ ਨੂੰ ਲਿਆ ਆ। ਉਹ ਉਥੇ ਮੇਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇ।"

ਆਰਭ੍ਯਤਾਂ ਧਨੁਰ੍ਯਾਗਃ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਯਥਾਵਿਧਿ । ਵਿਸ਼ਸਨ੍ਤੁ ਪਸ਼ੂਨ੍ ਮੇਧ੍ਯਾਨ੍ ਭੂਤਰਾਜਾਯ ਮੀਢੁषੇ

ਚੌਦਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਧਨੁਸ਼ ਯਗ ਆਰੰਭਿਆ ਜਾਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਰੀਤ ਹੈ। ਪਵਿੱਤਰ ਪਸ਼ੂ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਦਾਤਾਰ ਦੇ ਅਰਪਣ ਲਈ ਲਿਆਂਦੇ ਜਾਣ।

ਇਤ੍ਯਾਜ੍ਞਾਪ੍ਯਾਰ੍ਥਤਨ੍ਤ੍ਰਜ੍ਞ ਆਹੂਯ ਯਦੁਪੁਙ੍‌ਗਵਮ੍ । ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਪਾਣਿਨਾ ਪਾਣਿਂ ਤਤੋऽਕ੍ਰੂਰਮੁਵਾਚ ਹ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁਕਮ ਦੇ ਕੇ, ਕੰਮ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਯਾਦਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ, ਉਹ ਅਕਰੂਰ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ।

ਭੋ ਭੋ ਦਾਨਪਤੇ ਮਹ੍ਯਂ ਕ੍ਰਿਯਤਾਂ ਮੈਤ੍ਰਮਾਦृਤਃ । ਨਾਨ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਤ੍ਤੋ ਹਿਤਤਮੋ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਭੋਜਵृष੍ਣਿषੁ

ਹੇ ਦਾਨੀ ਸਰਦਾਰ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਆਦਰ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਬਣਾਓ। ਭੋਜ ਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਵਿਚ ਤੋਡੋਂ ਵਧ ਕੇ ਮੇਰਾ ਭਲਾ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।

ਅਤਸ੍ਤ੍ਵਾਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ ਸੌਮ੍ਯ ਕਾਰ੍ਯਗੌਰਵਸਾਧਨਮ੍ । ਯਥੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਵਿष੍ਣੁਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥਮਧ੍ਯਗਮਦ੍ ਵਿਭੁਃ

ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਸੋਹਣੇ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਆਸਰਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਵੱਡੇ ਕੰਮ ਨਿਭਾਉਣ ਜੋਗਾ ਹੈਂ। ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਨੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਸਿੱਧ ਕੀਤਾ, ਐਸੇ ਹੀ ਤੂੰ ਵੀ ਸਮਰੱਥ ਹੈਂ।

ਗਚ੍ਛ ਨਨ੍ਦਵ੍ਰਜਂ ਤਤ੍ਰ ਸੁਤੌ ਆਵਾਨਕਦੁਨ੍ਦੁਭੇਃ । ਆਸਾਤੇ ਤੌ ਇਹਾਨੇਨ ਰਥੇਨਾਨਯ ਮਾ ਚਿਰਮ੍

ਤੂੰ ਨੰਦ ਦੇ ਵ੍ਰਜ ਨੂੰ ਜਾ, ਉੱਥੇ ਅਨਕਦੁੰਦੁਭੀ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਰਥ ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਕੇ ਜਲਦੀ ਇੱਥੇ ਲਿਆ।

ਨਿਸृष੍ਟਃ ਕਿਲ ਮੇ ਮृਤ੍ਯੁਃ ਦੇਵੈਰ੍ਵੈਕੁਣ੍ਠਸਂਸ਼੍ਰਯੈਃ । ਤਾਵਾਨਯ ਸਮਂ ਗੋਪੈਃ ਨਨ੍ਦਾਦ੍ਯੈਃ ਸਾਭ੍ਯੁਪਾਯਨੈਃ

ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ, ਜੋ ਵੈਕੁੰਠ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਭੇਜੀ ਗਈ ਹੈ। ਤੂੰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਨੰਦ ਆਦਿਕ ਗੋਪਾਂ ਸਮੇਤ, ਉਪਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਲਿਆ।

ਘਾਤਯਿष੍ਯ ਇਹਾਨੀਤੌ ਕਾਲਕਲ੍ਪੇਨ ਹਸ੍ਤਿਨਾ । ਯਦਿ ਮੁਕ੍ਤੌ ਤਤੋ ਮਲ੍ਲੈਃ ਘਾਤਯੇ ਵੈਦ੍ਯੁਤੋਪਮੈਃ

ਜਦ ਉਹ ਇੱਥੇ ਆ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਵਰਗੇ ਹਾਥੀ ਨਾਲ ਮਰਵਾਂਗਾ। ਜੇ ਉਹ ਬਚ ਗਏ, ਤਾਂ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੇ ਮੱਲਾਂ ਨਾਲ ਮਰਵਾਂਗਾ।

ਤਯੋਰ੍ਨਿਹਤਯੋਸ੍ਤਪ੍ਤਾਨ੍ ਵਸੁਦੇਵਪੁਰੋਗਮਾਨ੍ । ਤਦ੍‍ਬਨ੍ਧੂਨ੍ ਨਿਹਨਿष੍ਯਾਮਿ ਵृष੍ਣਿਭੋਜਦਸ਼ਾਰ੍ਹਕਾਨ੍

ਜਦ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਾਰੇ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਵਸੁਦੇਵ ਤੇ ਹੋਰ ਪੀੜਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ — ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ, ਭੋਜ ਤੇ ਦਸ਼ਾਰ੍ਹਾ — ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।

ਉਗ੍ਰਸੇਨਂ ਚ ਪਿਤਰਂ ਸ੍ਥਵਿਰਂ ਰਾਜ੍ਯਕਾਮੁਕਮ੍ । ਤਦ੍‍ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਦੇਵਕਂ ਚ ਯੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਵਿਦ੍ਵਿषੋ ਮਮ

ਉਗ੍ਰਸੇਨ, ਜੋ ਮੇਰਾ ਬੁੱਢਾ ਪਿਓ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਦੇਵਕ ਨੂੰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਵੈਰੀ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।

ਤਤਸ਼੍ਚੈषਾ ਮਹੀ ਮਿਤ੍ਰ ਭਵਿਤ੍ਰੀ ਨष੍ਟਕਣ੍ਟਕਾ । ਜਰਾਸਨ੍ਧੋ ਮਮ ਗੁਰੁਃ ਦ੍ਵਿਵਿਦੋ ਦਯਿਤਃ ਸਖਾ

ਫਿਰ, ਦੋਸਤ, ਇਹ ਧਰਤੀ ਸਾਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਤੋਂ ਸੁੱਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਜਰਾਸੰਧ ਮੇਰਾ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ, ਦ੍ਵਿਵਿਦ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈ।

ਸ਼ਮ੍ਬਰੋ ਨਰਕੋ ਬਾਣੋ ਮਯ੍ਯੇਵ ਕृਤਸੌਹृਦਾਃ । ਤੈਰਹਂ ਸੁਰਪਕ੍ਸ਼ੀਯਾਨ੍ ਹਤ੍ਵਾ ਭੋਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਮਹੀਂ ਨृਪਾਨ੍

ਸ਼ੰਬਰ, ਨਰਕ ਤੇ ਬਾਣਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪੱਖ ਵਾਲੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਵਾਂਗਾ।

ਏਤਜ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾऽਨਯ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਰਾਮਕृष੍ਣਾਵਿਹਾਰ੍ਭਕੌ । ਧਨੁਰ੍ਮਖਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਯਦੁਪੁਰਸ਼੍ਰਿਯਮ੍

ਇਹ ਸਭ ਜਾਣ ਕੇ, ਤੂੰ ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ, ਜੋ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਧਨੁਸ਼ ਯਗ ਵੇਖਣ ਤੇ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਦੇਖਣ ਲਈ ਜਲਦੀ ਲਿਆ ਆ।

ਸ਼੍ਰੀਅਕ੍ਰੂਰ ਉਵਾਚ - ਰਾਜਨ੍ ਮਨੀषਿਤਂ ਸਧ੍ਰ੍ਯਕ੍ ਤਵ ਸ੍ਵਾਵਦ੍ਯਮਾਰ੍ਜਨਮ੍ । ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਸਿਦ੍ਧ੍ਯੋਃ ਸਮਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ ਦੈਵਂ ਹਿ ਫਲਸਾਧਨਮ੍

ਸ਼੍ਰੀ ਅਕਰੂਰ ਨੇ ਆਖਿਆ — ਰਾਜਨ, ਤੇਰਾ ਹੁਕਮ ਠੀਕ ਹੈ, ਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣਾ ਤੇਰਾ ਫਰਜ ਹੈ। ਸਫਲਤਾ ਜਾਂ ਅਸਫਲਤਾ ਦੋਵੇਂ ਕਿਸਮਤ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਫਲ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕismet ਹੀ ਹੈ।

ਮਨੋਰਥਾਨ੍ ਕਰੋਤ੍ਯੁਚ੍ਚੈਃ ਜਨੋ ਦੈਵਹਤਾਨਪਿ । ਯੁਜ੍ਯਤੇ ਹਰ੍षਸ਼ੋਕਾਭ੍ਯਾਂ ਤਥਾਪ੍ਯਾਜ੍ਞਾਂ ਕਰੋਮਿ ਤੇ

ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਕਿਸਮਤ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾ ਦੇਵੇ। ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੋਵੇਂ ਵਿਚ ਫਸਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਹੁਕਮ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ।

ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ਏਵਮਾਦਿਸ਼੍ਯ ਚਾਕ੍ਰੂਰਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਸ਼੍ਚ ਵਿषृਜ੍ਯ ਸਃ । ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਗृਹਂ ਕਂਸਃ ਤਥਾਕ੍ਰੂਰਃ ਸ੍ਵਮਾਲਯਮ੍

ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਕਰੂਰ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ ਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੁਖਸਤ ਕਰਕੇ, ਕੰਸ ਆਪਣੇ ਮਹਲ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਅਕਰੂਰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਗਿਆ।

ਕੇਸ਼ਿਵਧਃ; ਨਾਰਦਕृਤਂ ਭਗਵਤਸ੍ਤਵਨਂ ਨਿਲਾਯਨ ਕ੍ਰੀਡਾਯਾਂ ਵ੍ਯੋਮਾਸੁਰਵਧਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ( ਮਿਸ਼੍ਰ ) ਕੇਸ਼ੀ ਤੁ ਕਂਸਪ੍ਰਹਿਤਃ ਖੁਰੈਰ੍ਮਹੀਂ ਮਹਾਹਯੋ ਨਿਰ੍ਜਰਯਨ੍ਮਨੋਜਵਃ । ਸਟਾਵਧੂਤਾਭ੍ਰਵਿਮਾਨਸਙ੍‌ਕੁਲਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨਭੋ ਹੇषਿਤਭੀषਿਤਾਖਿਲਃ

ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ — ਫਿਰ ਕੇਸ਼ੀ, ਜੋ ਕੰਸ ਵਲੋਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਮਨ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਾ, ਆਪਣੇ ਖੁਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕੁਚਲਦਾ ਹੋਇਆ ਆਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਜਟਾ ਹਵਾ ਵਿਚ ਲਹਿਰਾਂਦੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਡੱਕਣ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਆਕਾਸ਼ ਕੰਬ ਗਿਆ, ਸਭ ਡਰ ਗਏ।

ਵਿਸ਼ਾਲਨੇਤ੍ਰੋ ਵਿਕਟਾਸ੍ਯਕੋਟਰੋ ਬृਹਦ੍‌ਗਲੋ ਨੀਲਮਹਾਮ੍ਬੁਦੋਪਮਃ । ਦੁਰਾਸ਼ਯਃ ਕਂਸਹਿਤਂ ਚਿਕੀਰ੍षੁਃ ਵ੍ਰਜਂ ਸ ਨਮ੍ਦਸ੍ਯ ਜਗਾਮ ਕਮ੍ਪਯਨ੍

ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੱਡੀਆਂ, ਮੂੰਹ ਡਰਾਉਣੀ ਖੋਹ ਵਰਗੀ, ਗਰਦਨ ਮੋਟੀ ਤੇ ਰੰਗ ਵੱਡੇ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ ਸੀ। ਮੰਦੇ ਮਨੋਰਥ ਲੈ ਕੇ, ਕੰਸ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਣ ਲਈ, ਉਹ ਨੰਦ ਦੇ ਵ੍ਰਜ ਨੂੰ ਕੰਬਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਆਇਆ।

ਤਂ ਤ੍ਰਾਸਯਨ੍ਤਂ ਭਗਵਾਨ੍ ਸ੍ਵਗੋਕੁਲਂ ਤਦ੍ਧੇषਿਤੈਰ੍ਵਾਲਵਿਘੂਰ੍ਣਿਤਾਮ੍ਬੁਦਮ੍ । ਆਤ੍ਮਾਨਮਾਜੌ ਮृਗਯਨ੍ਤਮਗ੍ਰਣੀਃ ਉਪਾਹ੍ਵਯਤ੍ ਸ ਵ੍ਯਨਦਨ੍ ਮृਗੇਨ੍ਦ੍ਰਵਤ੍

ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਡੱਕਣ ਤੇ ਪੂੰਛ ਨਾਲ ਬੱਦਲ ਹਿਲਾ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਗੋਕੁਲ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਗਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਅਗੂਆ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜ ਕੇ ਲਲਕਾਰਿਆ।

ਸ ਤਂ ਨਿਸ਼ਾਮ੍ਯਾਭਿਮੁਖੋ ਮਖੇਨ ਖਂ ਪਿਬਨ੍ਨਿਵਾਭ੍ਯਦ੍ਰਵਦਤ੍ਯਮਰ੍षਣਃ । ਜਘਾਨ ਪਦ੍‍ਭ੍ਯਾਮਰਵਿਨ੍ਦਲੋਚਨਂ ਦੁਰਾਸਦਸ਼੍ਚਣ੍ਡਜਵੋ ਦੁਰਤ੍ਯਯਃ

ਉਹ, ਜਦੋਂ ਯਜਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਸਮਾਨ ਨੂਂ ਨਿਗਲਣ ਵਾਲਾ ਜਿਹਾ ਦੌੜ ਪਿਆ, ਤੇ ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਵੱਜਿਆ — ਉਹ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਬੜੀ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਔਖੀ ਸੀ।

ਤਦ੍ ਵਞ੍ਚਯਿਤ੍ਵਾ ਤਮਧੋਕ੍ਸ਼ਜੋ ਰੁषਾ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ ਦੋਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਪਰਿਵਿਧ੍ਯ ਪਾਦਯੋਃ । ਸਾਵਜ੍ਞਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਧਨੁਃਸ਼ਤਾਨ੍ਤਰੇ ਯਥੋਰਗਂ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯਸੁਤੋ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ

ਪਰ ਅਧੋਕਸ਼ਜ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ, ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਫੜਿਆ, ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਘੁੰਮਾਇਆ ਤੇ ਹਲਕਾ ਸਮਝ ਕੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਸੌ ਗਜ ਦੂਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਗਰੁੜ ਸੱਪ ਨੂੰ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਸਃ ਲਬ੍ਧਸਂਜ੍ਞਃ ਪੁਨਰੁਤ੍ਥਿਤੋ ਰੁषਾ ਵ੍ਯਾਦਾਯ ਕੇਸ਼ੀ ਤਰਸਾऽऽਪਤਦ੍ਧਰਿਮ੍ । ਸੋऽਪ੍ਯਸ੍ਯ ਵਕ੍ਤ੍ਰੇ ਭੁਜਮੁਤ੍ਤਰਂ ਸ੍ਮਯਨ੍ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਯਾਮਾਸ ਯਥੋਰਗਂ ਬਿਲੇ

ਉਹ, ਹੋਸ਼ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਕੇਸ਼ੀ ਫਿਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਠਿਆ ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਹਰੀ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ; ਪਰ ਹਰੀ ਨੇ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੀ ਬਾਂਹ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਆਪਣੇ ਬਿਲ ਵਿੱਚ ਵੜਦਾ ਹੈ।

ਦਨ੍ਤਾ ਨਿਪੇਤੁਰ੍ਭਗਵਦ੍‍ਭੁਜਸ੍ਪृਸ਼ਃ ਤੇ ਕੇਸ਼ਿਨਸ੍ਤਪ੍ਤਮਯਸ੍ਪृਸ਼ੋ ਯਥਾ । ਬਾਹੁਸ਼੍ਚ ਤਦ੍ਦੇਹਗਤੋ ਮਹਾਤ੍ਮਨੋ ਯਥਾऽऽਮਯਃ ਸਂਵਵृਧੇ ਉਪੇਕ੍ਸ਼ਿਤਃ

ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਬਾਂਹ ਉਸ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਛੁਈ, ਉਹ ਦੰਦ ਗਰਮ ਲੋਹੇ ਵਾਂਗ ਟੁੱਟ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਬਾਂਹ, ਕੇਸ਼ੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੜ ਕੇ, ਲੋਹੇ ਦੀ ਸਲ ਵਾਂਗ ਫੈਲ ਗਈ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦਿੱਤਾ।

ਸਮੇਧਮਾਨੇਨ ਸ ਕृष੍ਣਬਾਹੁਨਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧਵਾਯੁਸ਼੍ਚਰਣਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਕ੍ਸ਼ਿਪਨ੍ । ਪ੍ਰਸ੍ਵਿਨ੍ਨਗਾਤ੍ਰਃ ਪਰਿਵृਤ੍ਤਲੋਚਨਃ ਪਪਾਤ ਲੇਣ੍ਡਂ ਵਿਸृਜਨ੍ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ ਵ੍ਯਸੁਃ

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਬਾਂਹ ਅੰਦਰ ਫੈਲਣ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀ ਸਾਂਸ ਰੁਕ ਗਈ, ਪੈਰ-ਹੱਥ ਝਟਕਣ ਲੱਗੇ; ਪੂਰਾ ਸਰੀਰ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਗਿਆ, ਅੱਖਾਂ ਘੁੰਮ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਕੇਸ਼ੀ ਖੂਨ ਉਲਟੀ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਮੁਰਦਾ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।