ਭਕ੍ਤਿਰੁਵਾਚ - (ਉਪੇਂਦ੍ਰਵਜ੍ਰਾ) ਭਵਦ੍ਭਿਃ ਅਦ੍ਯੈਵ ਕृਤਾਸ੍ਮਿ ਪੁष੍ਟਾ ਕਲਿਪ੍ਰਣष੍ਟਾਪਿ ਕਥਾਰਸੇਨ । ਕ੍ਵਾਹਂ ਤੁ ਤਿष੍ਠਾਮ੍ਯਧੁਨਾ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ਤੁ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਾ ਇਦਂ ਤਾਂ ਗਿਰਮੂਚਿਰੇ ਤੇ
ਭਕਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਤੁਹਾਡੀ ਮੇਹਰਬਾਨੀ ਨਾਲ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਕਥਾ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਫਿਰ ਤੰਦਰੁਸਤ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਮੈ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਹੁਣ ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਵੱਸਾਂ? ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਹ ਗੱਲ ਦੱਸਣ।'
(ਇਂਦ੍ਰਵਜ੍ਰਾ) ਭਕ੍ਤੇषੁ ਗੋਵਿਨ੍ਦਸਰੂਪਕਰ੍ਤ੍ਰੀ ਪ੍ਰੇਮੈਕਧਰ੍ਤ੍ਰੀ ਭਵਰੋਗਹਨ੍ਤ੍ਰੀ । ਸਾ ਤ੍ਵਂ ਚ ਤਿष੍ਠਸ੍ਵ ਸੁਧੈਰ੍ਯਸਂਸ਼੍ਰਯਾ ਨਿਰਂਤਰਂ ਵੈष੍ਣਵਮਾਨਸਾਨਿ
'ਹੇ ਭਕਤੀ, ਤੂੰ ਭਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਰੂਪ ਬਣਾਉਂਦੀ, ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਥਾਮਦੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰੋਗ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਂਦੀ ਹੈਂ; ਇਸ ਲਈ, ਪੂਰੇ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ, ਸਦਾ ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸ।'
(ਉਪੇਂਦ੍ਰਵਜ੍ਰਾ) ਤਤੋऽਪਿ ਦੋषਾਃ ਕਲਿਜਾ ਇਮੇ ਤ੍ਵਾਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਭਵੋऽਪਿ ਲੋਕੇ । ਏਵਂ ਤਦਾਜ੍ਞਾਵਸਰੇऽਪਿ ਭਕ੍ਤਿਃ ਤਦਾ ਨਿषਣ੍ਣਾ ਹਰਿਦਾਸਚਿਤ੍ਤੇ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਕਲਿਜੁਗ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦੀ; ਇਸ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਭਕਤੀ ਫਿਰ ਹਰਿ ਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਗਈ।
(ਮਾਲਿਨੀ) ਸਕਲਭੁਵਨਮਧ੍ਯੇ ਨਿਰ੍ਧਨਾਸ੍ਤੇऽਪਿ ਧਨ੍ਯਾ ਨਿਵਸਤਿ ਹृਦਿ ਯੇषਾਂ ਸ਼੍ਰੀਹਰੇਰ੍ਭਕ੍ਤਿਰੇਕਾ । ਹਰਿਰਪਿ ਨਿਜਲੋਕਂ ਸਰ੍ਵਥਾਤੋ ਵਿਹਾਯ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਤਿ ਹृਦਿ ਤੇषਾਂ ਭਕ੍ਤਿਸੂਤ੍ਰੋਪਨਦ੍ਧਃ
ਸਾਰੇ ਜਹਾਨ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼੍ਰੀਹਰੀ ਦੀ ਭਕਤੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਗਰੀਬ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਧੰਨ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਹਰੀ ਵੀ ਆਪਣਾ ਲੋਕ ਛੱਡ ਕੇ, ਭਕਤੀ ਦੇ ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਬੰਧ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਆ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
(ਵਸਂਤਤਿਲਕਾ) ਬ੍ਰੂਮੋऽਦ੍ਯ ਤੇ ਕਿਮਧਿਕਂ ਮਹਮਾਨਮੇਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਤ੍ਮਕਸ੍ਯ ਭੁਵਿ ਭਾਗਵਤਾਭਿਧਸ੍ਯ । ਯਤ੍ਸਂਸ਼੍ਰਯਾਤ੍ ਨਿਗਦਿਤੇ ਲਭਤੇ ਸੁਵਕ੍ਤਾ ਸ਼੍ਰੋਤਾਪਿ ਕृष੍ਣਸਮਤਾਮਲਮਨ੍ਯਧਰ੍ਮੈਃ
ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਹੋਰ ਕੀ ਵੱਡਿਆਈ ਦੱਸੀਏ ਉਸ ਭਾਗਵਤ ਦੀ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਪ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ ਹੈ? ਜਿਸ ਦੀ ਓਟ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸੁਣਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਦੂਜੇ ਧਰਮਾਂ ਨਾਲ ਨਾ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਰਗੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਤਾ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮ੍ - ਚਤੁਰ੍ਥੋऽਧ੍ਯਾਯਃ ਸਪ੍ਤਾਹਕਥਾਯਾਂ ਭਗਵਤਃ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਾਵਃ, ਗੋਕਰ੍ਣੋਪਾਖ੍ਯਾਨਾਰਮ੍ਭਸ਼੍ਚ ਸੂਤ ਉਵਾਚ - (ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍) ਅਥ ਵੈष੍ਣਵਚਿਤ੍ਤੇषੁ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭਕ੍ਤਿਂ ਅਲੌਕਿਕੀਮ੍ । ਨਿਜਲੋਕਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਭਗਵਾਨ੍ ਭਕ੍ਤਵਤ੍ਸਲਃ
ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਫਿਰ, ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜੋਕੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਆਪਣਾ ਲੋਕ ਛੱਡ ਗਿਆ।
ਵਨਮਾਲੀ ਘਨਸ਼੍ਯਾਮਃ ਪੀਤਵਾਸਾ ਮਨੋਹਰਃ । ਕਾਞ੍ਚੀਕਲਾਪਰੁਚਿਰੋ ਲਸਨ੍ ਮੁਕੁਟਕੁਣ੍ਡਲਃ
ਉਹ ਵਣਮਾਲਾ ਪਹਿਨੇ, ਘਣੇ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ ਨੀਲਾ, ਪੀਲੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ, ਬੜਾ ਸੋਹਣਾ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਕਮਰਕਸ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ, ਤੇ ਮਸਤ ਮੋੜ ਵਾਲਾ ਮੋੜ ਤੇ ਕੰਨ ਵਾਲੇ ਕੰਡੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਤ੍ਰਿਭਙ੍ਗਲਲਿਤਸ਼੍ਚਾਰੁ ਕੌਸ੍ਤੁਭੇਨ ਵਿਰਾਜਿਤਃ । ਕੋਟਿਮਨ੍ਮਥਲਾਵਣ੍ਯੋ ਹਰਿਚਨ੍ਦਨਚਰ੍ਚਿਤਃ
ਉਹ ਤਿੰਨ ਵੰਕ ਵਾਲੀ ਸੋਹਣੀ ਮੁਰਤ ਵਿੱਚ, ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਦਸ ਕਰੋੜ ਕਾਮਦੇਵਾਂ ਵਰਗਾ ਸੋਹਣਾ, ਤੇ ਚੰਦਨ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਪਰਮਾਨਨ੍ਦ ਚਿਨ੍ਮੂਰ੍ਤਿਃ ਮਧੁਰੋ ਮੁਰਲੀਧਰਃ । ਆਵਿਵੇਸ਼ ਸ੍ਵਭਕ੍ਤਾਨਾਂ ਹृਦਯਾਨਿ ਅਮਲਾਨਿ ਚ
ਉਹ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਤੇ ਚੇਤਨ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਮਿੱਠਾ ਤੇ ਬਾਂਸਰੀ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ।
ਵੈਕੁਣ੍ਠਵਾਸਿਨੋ ਯੇ ਚ ਵੈष੍ਣਵਾ ਉਦ੍ਧਵਾਦਯਃ । ਤਤ੍ਕਥਾਸ਼੍ਰਵਣਾਰ੍ਥਂ ਤੇ ਗੂਢਰੂਪੇਣ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਵੈਕੁੰਠ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਉਦਧਵ ਆਦਿ ਵੈਸ਼ਨਵ ਜਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਲੁਕਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਏ ਹਨ।
ਤਦਾ ਜਯਜਯਾਰਾਵੋ ਰਸਪੁष੍ਟਿਰਲੌਕਿਕੀ । ਚੂਰ੍ਣਪ੍ਰਸੂਨ ਵृष੍ਟਿਸ਼੍ਚ ਮੁਹੁਃ ਸ਼ਂਖਰਵੋऽਪ੍ਯਭੂਤ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ ਜੈ ਜੈਕਾਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਗੂੰਜੀ, ਅਲੌਕਿਕ ਰਸ ਦੀ ਭਰਪੂਰੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਈ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਚੂਰਨ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ, ਤੇ ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਧੁਨ ਵੀ ਸੁਣੀ ਗਈ।
ਤਤ੍ ਸਭਾਸਂਸ੍ਥਿਤਾਨਾਂ ਚ ਦੇਹਗੇਹਾਤ੍ਮਵਿਸ੍ਮृਤਿਃ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਤਨ੍ਮਯਾਵਸ੍ਥਾਂ ਨਾਰਦੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਸ ਸਭਾ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ, ਘਰ ਤੇ ਆਪਾ ਭੁੱਲ ਗਿਆ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲਗਨ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਵੇਖ ਕੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਬੋਲਿਆ।
(ਵਂਸ਼ਸ੍ਥ) ਅਲੌਕਿਕੋऽਯਂ ਮਹਿਮਾ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਾਃ ਸਪ੍ਤਾਹਜਨ੍ਯੋऽਦ੍ਯ ਵਿਲੋਕਿਤੋ ਮਯਾ । ਮੂਢਾਃ ਸ਼ਠਾ ਯੇ ਪਸ਼ੁਪਕ੍ਸ਼ਿਣੋऽਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵੇऽਪਿ ਨਿष੍ਪਾਪਤਮਾ ਭਵਨ੍ਤਿ
ਮੁਨੀਸ਼ਵਰੋ! ਇਹ ਅਲੌਕਿਕ ਮਹਿਮਾ, ਜੋ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਯਜਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਦੇਖੀ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਮੂਰਖ, ਚਲਾਕ, ਪਸ਼ੂ ਤੇ ਪੰਛੀ ਵੀ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
(ਉਪੇਂਦ੍ਰਵਜ੍ਰਾ) ਅਤੋ ਨृਲੋਕੇ ਨਨੁ ਨਾਸ੍ਤਿ ਕਿਂਚਿਤ੍ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ੋਧਾਯ ਕਲੌ ਪਵਿਤ੍ਰਮ੍ । ਅਘੌਘਵਿਧ੍ਵਂਸਕਰਂ ਤਥੈਵ ਕਥਾਸਮਾਨਂ ਭੁਵਿ ਨਾਸ੍ਤਿ ਚਾਨ੍ਯਤ੍
ਇਸ ਮਨੁੱਖੀ ਲੋਕ ਵਿਚ, ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ੁਧੀ ਲਈ ਕੋਈ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ; ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
(ਇਂਦ੍ਰਵਜ੍ਰਾ) ਕੇ ਕੇ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤੁ ਮਹ੍ਯਂ ਸਪ੍ਤਾਹਯਜ੍ਞੇਨ ਕਥਾਮਯੇਨ । ਕृਪਾਲੁਭਿਰ੍ਲੋਕਹਿਤਂ ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤਃ ਕੋऽਪਿ ਨਵੀਨਮਾਰ੍ਗਃ
ਕੌਣ ਕੌਣ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਕਥਾ-ਯਜਨ ਦੁਆਰਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ। ਕੀ ਕਿਸੇ ਦਯਾਲੂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿਚ ਨਵਾਂ ਰਾਹ ਦੱਸਿਆ ਹੈ?
ਕੁਮਾਰਾ ਊਚੁਃ - (ਵਂਸ਼ਸ੍ਥ) ਯੇ ਮਾਨਵਾਃ ਪਾਪਕृਤਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਦਾ ਸਦਾ ਦੁਰਾਚਾਰਰਤਾ ਵਿਮਾਰ੍ਗਗਾਃ । ਕ੍ਰੋਧਾਗ੍ਨਿਦਗ੍ਧਾਃ ਕੁਟਿਲਾਸ਼੍ਚ ਕਾਮਿਨਃ ਸਪ੍ਤਾਹਯਜ੍ਞੇਨ ਕਲੌ ਪੁਨਨ੍ਤਿ ਤੇ
ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੰਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਲਗੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਰਾਹ ਤੋਂ ਭਟਕਦੇ, ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੜਦੇ, ਤੇੜੇ ਤੇ ਕਾਮੀ ਹਨ—ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਯਜਨ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਤ੍ਯਨ ਹੀਨਾ ਪਿਤृਮਾਤृਦੂषਕਾਃ ਤृष੍ਣਾਕੁਲਾਚਾਸ਼੍ਰਮਧਰ੍ਮਵਰ੍ਜਿਤਾਃ । ਯੇ ਦਾਮ੍ਭਿਕਾ ਮਤ੍ਸਰਿਣੋऽਪਿ ਹਿਂਸਕਾਃ ਸਪ੍ਤਾਹਯਜ੍ਞੇਨ ਕਲੌ ਪੁਨਨ੍ਤਿ ਤੇ
ਜੋ ਸੱਚ ਤੋਂ ਵੰਜੇ ਹਨ, ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਬੁਰਾ ਕਹਿੰਦੇ, ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ, ਆਸ਼੍ਰਮ ਧਰਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਦਿਖਾਵਾ ਕਰਦੇ, ਈਰਖਾਲੂ ਤੇ ਹਿੰਸਕ ਹਨ—ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਯਜਨ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਞ੍ਚੋਗ੍ਰਪਾਪਾਤ੍ ਛਲਛਦ੍ਮਕਾਰਿਣਃ ਕ੍ਰੂਰਾਃ ਪਿਸ਼ਾਚਾ ਇਵ ਨਿਰ੍ਦਯਾਸ਼੍ਚ ਯੇ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਪੁष੍ਟਾ ਵ੍ਯਭਿਚਾਰਕਾਰਿਣਃ ਸਪ੍ਤਾਹਯਜ੍ਞੇਨ ਕਲੌ ਪੁਨਨ੍ਤਿ ਤੇ
ਜੋ ਪੰਜ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਕਰਦੇ, ਝੂਠ ਤੇ ਚਲਾਕੀ ਕਰਦੇ, ਨਿਰਦਈ ਤੇ ਪਿਸਾਚਾਂ ਵਾਂਗ ਕ੍ਰੂਰ ਹਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਪਲੇ, ਤੇ ਵਿਅਭਿਚਾਰ ਕਰਦੇ—ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਯਜਨ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਾਯੇਨ ਵਾਚਾ ਮਨਸਾਪਿ ਪਾਤਕਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਸ਼ਠਾ ਹਠੇਨ ਯੇ । ਪਰਸ੍ਵਪੁष੍ਟਾ ਮਲਿਨਾ ਦੁਰਾਸ਼ਯਾਃ ਸਪ੍ਤਾਹਯਜ੍ਞੇਨ ਕਲੌ ਪੁਨਨ੍ਤਿ ਤੇ
ਜੋ ਸਰੀਰ, ਬੋਲੀ ਤੇ ਮਨ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਪ ਕਰਦੇ, ਚਲਾਕ ਤੇ ਜਿੱਦੀ ਹਨ, ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਪਲੇ, ਗੰਦੇ ਤੇ ਮੰਦੇ ਇरਾਦੇ ਵਾਲੇ ਹਨ—ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਯਜਨ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
(ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍) ਅਤ੍ਰ ਤੇ ਕੀਰ੍ਤਯਿष੍ਯਾਮ ਇਤਿਹਾਸਂ ਪੁਰਾਤਨਮ੍ । ਯਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰਵਣਮਾਤ੍ਰੇਣ ਪਾਪਹਾਨਿਃ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ
ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤੁਂਗਭਦ੍ਰਾਤਟੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਅਭੂਤ੍ ਪਤ੍ਤਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਯਤ੍ਰ ਵਰ੍ਣਾਃ ਸ੍ਵਧਰ੍ਮੇਣ ਸਤ੍ਯਸਤ੍ਕਰ੍ਮਤਤ੍ਪਰਾਃ
ਤੁੰਗਭਦਰਾ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸੱਚ ਤੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਆਤ੍ਮਦੇਵਃ ਪੁਰੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਰ੍ਵਵੇਦ ਵਿਸ਼ਾਰਦਃ । ਸ਼੍ਰੌਤਸ੍ਮਾਰ੍ਤੇषੁ ਨਿष੍ਣਾਤੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯ ਇਵ ਭਾਸ੍ਕਰਃ
ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਆਤਮਦੇਵ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਸਭ ਵੈਦਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਵਿਚ ਮਾਹਰ, ਦੂਜੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਸੀ।
ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਕੋ ਵਿਤ੍ਤਵਾਨ੍ ਲੋਕੇ ਤਤ੍ਪ੍ਰਿਯਾ ਧੁਨ੍ਧੁਲੀ ਸ੍ਮृਤਾ । ਸ੍ਵਵਾਕ੍ਯਸ੍ਥਾਪਿਕਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸੁਨ੍ਦਰੀ ਸੁਕੁਲੋਦ੍ਭਵਾ
ਇੱਕ ਭਿਖਾਰੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਧਨਵਾਨ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਧੁੰਦੁਲੀ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਬੋਲ ਤੇ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ, ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਚੰਗੀ ਕੁਲ ਵਿਚ ਜਨਮੀ ਸੀ।
ਲੋਕਵਾਰ੍ਤਾਰਤਾ ਕ੍ਰੂਰਾ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ੋ ਬਹੁਜਲ੍ਪਿਕਾ । ਸ਼ੂਰਾ ਚ ਗृਹਕृਤ੍ਯੇषੁ ਕृਪਣਾ ਕਲਹਪ੍ਰਿਯਾ
ਉਹ ਸੰਸਾਰੀ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ, ਕਠੋਰ, ਵਧੇਰੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ, ਘਰ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਚੁਸਤ, ਕੰਜੂਸ ਤੇ ਝਗੜੇ ਪਸੰਦ ਸੀ।
ਏਵਂ ਨਿਵਸਤੋਃ ਪ੍ਰੇਮ੍ਣਾ ਦਂਪਤ੍ਯੋ ਰਮਮਾਣਯੋਃ । ਅਰ੍ਥਾਃ ਕਾਮਾਸ੍ਤਯੋਰਾਸਨ੍ ਨ ਸੁਖਾਯ ਗृਹਾਦਿਕਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋਹਾਂ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਤੇ ਰਮਦੇ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਘਰ ਤੇ ਹੋਰ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕੀਆਂ।
ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ ਧਰ੍ਮਾਃ ਸਮਾਰਬ੍ਧਾਃ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਸਂਤਾਨਹੇਤਵੇ । ਗੋਭੂਹਿਰਣ੍ਯਵਾਸਾਂਸਿ ਦੀਨੇਭ੍ਯੋ ਯਚ੍ਛਤਃ ਸਦਾ
ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਧਰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਗਾਂ, ਜ਼ਮੀਨ, ਸੋਨਾ ਤੇ ਕਪੜੇ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ।
ਧਨਾਰ੍ਧਂ ਧਰ੍ਮਮਾਰ੍ਗੇਣ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਨੀਤਂ ਤਥਾਪਿ ਚ । ਨ ਪੁਤ੍ਰੋ ਨਾਪਿ ਵਾ ਪੁਤ੍ਰੀ ਤਤਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਾਤੁਰੋ ਭृਸ਼ਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅੱਧਾ ਧਨ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਨਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਨਾ ਧੀ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਪੈ ਗਏ।
ਏਕਦਾ ਸ ਤੁ ਦ੍ਵਿਜੋ ਦੁਃਖਾਦ੍ ਗृਹਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਨਂ ਗਤਃ । ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ਤृषਿਤੋ ਜਾਤਃ ਤਡਾਗਂ ਸਮੁਪੇਯਿਵਾਨ੍
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਉਹ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਮਨੁੱਖ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਦੋਪਹਰ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਤੰਗ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਇੱਕ ਝੀਲ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ।
ਪੀਤ੍ਵਾ ਜਲਂ ਨਿषਣ੍ਣਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਜਾਦੁਃਖੇਨ ਕਰ੍ਸ਼ਿਤਃ । ਮੁਹੂਰ੍ਤਾਦਪਿ ਤਤ੍ਰੈਵ ਸਂਨ੍ਯਾਸੀ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਆਗਤਃ
ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਉਹ ਬੈਠ ਗਿਆ ਤੇ ਬੇਔਲਾਦ ਹੋਣ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਉਥੇ ਇੱਕ ਸੰਨਿਆਸੀ ਆ ਗਿਆ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪੀਤਜਲਂ ਤਂ ਤੁ ਵਿਪ੍ਰੋ ਯਾਤਸ੍ਤਦਨ੍ਤਿਕਮ੍ । ਨਤ੍ਵਾ ਚ ਪਾਦਯੋਸ੍ਤਸ੍ਯ ਨਿਃਸ਼੍ਵਸਨ੍ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ ਪੁਰਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪੀ ਚੁੱਕਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਹ ਲੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।