ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਵ੍ਰਜਤਿ ਤੇਨ ਵਯਂ ਸਵਿਲਾਸ ਵੀਕ੍ਸ਼ਣਾਰ੍ਪਿਤਮਨੋਭਵਵੇਗਾਃ । ਕੁਜਗਤਿਂ ਗਮਿਤਾ ਨ ਵਿਦਾਮਃ ਕਸ਼੍ਮਲੇਨ ਕਵਰਂ ਵਸਨਂ ਵਾ

ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਭਰੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਠੀ ਚਾਹ ਵਲੋਂ ਅਸੀਂ ਇੰਨੇ ਮਗਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕਿੱਧਰ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਹਾਂ ਜਾਂ ਸਾਡੇ ਵਾਲ ਜਾਂ ਕੱਪੜੇ ਕਿਵੇਂ ਹੋਏ ਪਏ ਹਨ, ਸਾਡੀ ਸੂਝ ਬੂਝ ਹੀ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਮਣਿਧਰਃ ਕ੍ਵਚਿਦਾਗਣਯਨ੍ ਗਾ ਮਾਲਯਾ ਦਯਿਤਗਨ੍ਧਤੁਲਸ੍ਯਾਃ । ਪ੍ਰਣਯਿਨੋऽਨੁਚਰਸ੍ਯ ਕਦਾਂਸੇ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਿਪਨ੍ ਭੁਜਮਗਾਯਤ ਯਤ੍ਰ

ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਹ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਹਿਕ ਵਾਲੀ ਮਾਲਾ ਪਾ ਕੇ, ਗਾਂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਸਾਥੀ ਦੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਬਾਂਹ ਰੱਖ ਕੇ ਰਾਹ ਚੱਲਦਿਆਂ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਕ੍ਵਣਿਤਵੇਣੁਰਵਵਞ੍ਚਿਤਚਿਤ੍ਤਾਃ ਕृष੍ਣਮਨ੍ਵਸਤ ਕृष੍ਣਗृਹਿਣ੍ਯਃ । ਗੁਣਗਣਾਰ੍ਣਮਨੁਗਤ੍ਯ ਹਰਿਣ੍ਯੋ ਗੋਪਿਕਾ ਇਵ ਵਿਮੁਕ੍ਤਗृਹਾਸ਼ਾਃ

ਉਸ ਦੀ ਵਾਂਸਲੀ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਘਰ ਵਾਲੀਆਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ, ਹਰਣੀਆਂ ਵੀ, ਗੋਪੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਭੁੱਲ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।

( ਸ੍ਵਾਗਤਾ ) ਕੁਨ੍ਦਦਾਮਕृਤਕੌਤੁਕਵੇषੋ ਗੋਪਗੋਧਨਵृਤੋ ਯਮੁਨਾਯਾਮ੍ । ਨਨ੍ਦਸੂਨੁਰਨਘੇ ਤਵ ਵਤ੍ਸੋ ਨਰ੍ਮਦਃ ਪ੍ਰਣਯਿਣਾਂ ਵਿਜਹਾਰ

ਚੰਬੇ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਗਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਗਾਂਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ, ਨੰਦ ਦਾ ਪੁੱਤ ਤੇਰਾ ਵੱਛਾ, ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੇ ਦਿਲ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ।

ਮਨ੍ਦਵਾਯੁਰੁਪਵਾਤ੍ਯਨਕੂਲਂ ਮਾਨਯਨ੍ ਮਲਯਜਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇਨ । ਵਨ੍ਦਿਨਸ੍ਤਮੁਪਦੇਵਗਣਾ ਯੇ ਵਾਦ੍ਯਗੀਤਬਲਿਭਿਃ ਪਰਿਵਵ੍ਰੁਃ

ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਚੱਲਦੀ ਠੰਢੀ ਤੇ ਚੰਨਣ ਦੀ ਮਹਿਕ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਉਸ ਦੀ ਆਉਣ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉੱਤੇ ਦੇ ਗਾਇਕ ਜਥੇ ਵਾਜਿਆਂ, ਗੀਤਾਂ ਤੇ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਘੇਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਵਤ੍ਸਲੋ ਵ੍ਰਜਗਵਾਂ ਯਦਗਧ੍ਰੋ ਵਨ੍ਦ੍ਯਮਾਨਚਰਣਃ ਪਥਿ ਵृਦ੍ਧੈਃ । ਕृਤ੍ਸ੍ਨਗੋਧਨਮੁਪੋਹ੍ਯ ਦਿਨਾਨ੍ਤੇ ਗੀਤਵੇਣੁਰਨੁਗੇਡਿਤਕੀਰ੍ਤਿਃ

ਉਹ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਗਾਂਆਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡਿਆਂ ਵਲੋਂ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨ ਸਤਿਕਾਰ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗਾਂਆਂ ਨੂੰ ਘਰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਵਾਂਸਲੀ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਉਤ੍ਸਵਂ ਸ਼੍ਰਮਰੁਚਾਪਿ ਦृਸ਼ੀਨਾਂ ਉਨ੍ਨਯ ਖੁਰਰਜਸ਼੍ਛੁਰਿਤਸ੍ਰਕ੍ । ਦਿਤ੍ਸਯੈਤਿ ਸੁਹृਦਾਸਿष ਏष ਦੇਵਕੀਜਠਰਭੂਰੁਡੁਰਾਜਃ

ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਮਿਹਨਤ ਦੀ ਲਾਲੀ ਚੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਮਾਲਾ ਉੱਤੇ ਗੋੜਿਆਂ ਦੇ ਉੱਡੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਸ ਦੇਣ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ—ਇਹ ਉਹੀ ਰਾਜਾ ਹੈ ਜੋ ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਸੀ।

( ਮਿਸ਼੍ਰ ) ਮਦਵਿਘੂਰ੍ਣਿਤਲੋਚਨ ਈषਨ੍ ਮਾਨਦਃ ਸ੍ਵਸੁਹृਦਾਂ ਵਨਮਾਲੀ । ਬਦਰਪਾਣ੍ਡੁਵਦਨੋ ਮृਦੁਗਣ੍ਡਂ ਮਣ੍ਡਯਨ੍ ਕਨਕਕੁਣ੍ਡਲਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ

ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਘੁੰਮ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਮਾਲਾ ਪਾਈ ਹੋਈ, ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਇੱਜ਼ਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਉਸ ਦੇ ਹੋਠ ਬੇਰ ਵਰਗੇ ਫਿੱਕੇ ਹਨ, ਨਰਮ ਗੱਲ੍ਹਾਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੁੰਡਲਾਂ ਦੀ ਰੌਣਕ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

ਯਦੁਪਤਿਰ੍ਦ੍ਵਿਰਦਰਾਜਵਿਹਾਰੋ ਯਾਮਿਨੀਪਤਿਰਿਵੈष ਦਿਨਾਨ੍ਤੇ । ਮੁਦਿਤਵਕ੍ਤ੍ਰ ਉਪਯਾਤਿ ਦੁਰਨ੍ਤਂ ਮੋਚਯਨ੍ ਵ੍ਰਜਗਵਾਂ ਦਿਨਤਾਪਮ੍

ਯਾਦਵਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ, ਹਾਥੀ ਰਾਜ ਵਿਚ ਖੇਡਦਾ ਹੋਇਆ, ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਵਾਂਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਗਾਂਆਂ ਨੂੰ ਦਿਨ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਪਿੰਡ ਵੱਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਏਵਂ ਵ੍ਰਜਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਰਾਜਨ੍ ਕृष੍ਣਲੀਲਾਨੁਗਾਯਤੀਃ । ਰੇਮਿਰੇऽਹਃਸੁ ਤਚ੍ਚਿਤ੍ਤਾਃ ਤਨ੍ਮਨਸ੍ਕਾ ਮਹੋਦਯਾਃ

ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਰਾਜਨ! ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਤ੍ਰੀਆਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਗਾਂਦੀਆਂ, ਦਿਨ ਰਾਤ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੀਆਂ, ਮਨ ਤੇ ਦਿਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਜੀਵਨ ਗੁਜਾਰਦੀਆਂ।

ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍‍ਭਾਗਵਤੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪਾਰਮਹਂਸ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਦਸ਼ਮਸ੍ਕਨ੍ਧੇ ਪੂਰ੍ਵਾਰ੍ਧੇ ਗੋਪਿਕਾਯੁਗਲਗੀਤਂ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, 'ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਜੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਗੀਤ' ਨਾਮਕ ਪੈਂਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।

ਅਰਿष੍ਟਾਸੁਰਵਧਃ, ਕਂਸਸ੍ਯ ਅਕ੍ਰੂਰਂ ਪ੍ਰਤਿ ਨਨ੍ਦਗੋਕੁਲ ਗਮਨਾਯਾਦੇਸ਼ਸ਼੍ਚ - ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਅਥ ਤਰ੍ਹ੍ਯਾਗਤੋ ਗੋष੍ਠਂ ਅਰਿष੍ਟੋ ਵृषਭਾਸੁਰਃ । ਮਹੀਂ ਮਹਾਕਕੁਤ੍ਕਾਯਃ ਕਮ੍ਪਯਨ੍ ਖੁਰਵਿਕ੍ਸ਼ਤਾਮ੍

ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਫਿਰ, ਇਕ ਵਾਰੀ, ਅਰਿਸ਼ਟ ਨਾਮ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਾਂਡ-ਅਸੁਰ ਗਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ। ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਕੁੰਭ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਤੇ ਖੁੜਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਖੋਦਦਾ ਹੋਇਆ ਆਇਆ।

ਰਮ੍ਭਮਾਣਃ ਖਰਤਰਂ ਪਦਾ ਚ ਵਿਲਿਖਨ੍ ਮਹੀਮ੍ । ਉਦ੍ਯਮ੍ਯ ਪੁਚ੍ਛਂ ਵਪ੍ਰਾਣਿ ਵਿषਾਣਾਗ੍ਰੇਣ ਚੋਦ੍ਧਰਨ੍

ਉਹ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਡੱਕ ਮਾਰਦਾ, ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖੁਰਚਦਾ, ਪੂੰਛ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕ ਕੇ ਟੇਕਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਤੇ ਸਿੰਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਟੇਕਾਂ ਉਚੱਕਦਾ।

ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਸ਼ਕृਨ੍ ਮੁਞ੍ਚਨ੍ ਮੂਤ੍ਰਯਨ੍ ਸ੍ਤਬ੍ਧਲੋਚਨਃ । ਯਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਹ੍ਰਾਦਿਤੇਨਾਙ੍‌ਗ ਨਿष੍ਠੁਰੇਣ ਗਵਾਂ ਨृਣਾਮ੍

ਕਦੇ ਕਦੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਗੋਬਰ ਕਰਦਾ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਕਰਦਾ, ਅੱਖਾਂ ਅੜੀ ਹੋਈਆਂ। ਉਸ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਕਰੜੀ ਡੱਕ ਨਾਲ ਗਾਂਆਂ ਤੇ ਲੋਕ ਡਰ ਗਏ।

ਪਤਨ੍ਤ੍ਯਕਾਲਤੋ ਗਰ੍ਭਾਃ ਸ੍ਰਵਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਭਯੇਨ ਵੈ । ਨਿਰ੍ਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਘਨਾ ਯਸ੍ਯ ਕਕੁਦ੍ਯਚਲਸ਼ਙ੍‌ਕਯਾ

ਡਰ ਦੇ ਮਾਰੇ, ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਅਕਾਲ ਹੀ ਪੈ ਗਏ, ਤੇ ਬੱਦਲ ਉਸ ਦੀ ਕੁੰਭ ਨੂੰ ਪਹਾੜ ਸਮਝ ਕੇ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ।

ਤਂ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਸ਼ृਙ੍‌ਗਮੁਦ੍ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਗੋਪ੍ਯੋ ਗੋਪਾਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਰਸੁਃ । ਪਸ਼ਵੋ ਦੁਦ੍ਰੁਵੁਰ੍ਭੀਤਾ ਰਾਜਨ੍ ਸਂਤ੍ਯਜ੍ਯ ਗੋਕੁਲਮ੍

ਉਸ ਦੇ ਤਿੱਖੇ ਸਿੰਗ ਵੇਖ ਕੇ, ਗੋਪੀਆਂ ਤੇ ਗਵਾਲੇ ਡਰ ਗਏ। ਗਾਂਆਂ ਵੀ ਡਰ ਕੇ ਗੋਕੁਲ ਛੱਡ ਕੇ ਭੱਜ ਗਈਆਂ।

ਕृष੍ਣ ਕृष੍ਣੇਤਿ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਗੋਵਿਨ੍ਦਂ ਸ਼ਰਣਂ ਯਯੁਃ । ਭਗਵਾਨਪਿ ਤਦ੍ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਗੋਕੁਲਂ ਭਯਵਿਦ੍ਰੁਤਮ੍

ਉਹ ਸਭ 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ! ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ!' ਚੀਕਦੇ ਹੋਏ ਗੋਵਿੰਦ ਦੀ ਓਟ ਗਏ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਵੀ ਗੋਕੁਲ ਨੂੰ ਡਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਤਬਾਹ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।

ਮਾ ਭੈष੍ਟੇਤਿ ਗਿਰਾਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ਵृषਾਸੁਰਮੁਪਾਹ੍ਵਯਤ੍ । ਗੋਪਾਲੈਃ ਪਸ਼ੁਭਿਰ੍ਮਨ੍ਦ ਤ੍ਰਾਸਿਤੈਃ ਕਿਮਸਤ੍ਤਮ

ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਡਰੋ ਨਾ,' ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਵੱਛ-ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰੀ, ਜਦ ਕਿ ਗਵਾਲੇ ਤੇ ਪਸ਼ੂ ਡਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਕੰਬ ਰਹੇ ਸਨ: 'ਹੇ ਮਾੜੇ ਜੰਤੂ, ਇਹ ਕੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?'

ਬਲਦਰ੍ਪਹਾਹਂ ਦੁष੍ਟਾਨਾਂ ਤ੍ਵਦ੍ਵਿਧਾਨਾਂ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ । ਇਤ੍ਯਾਸ੍ਫੋਟ੍ਯਾਚ੍ਯੁਤੋऽਰਿष੍ਟਂ ਤਲਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਕੋਪਯਨ੍

ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਮਾਰ ਕੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਅਰਿਸ਼ਟ ਨੂੰ ਚੁਭਿਆ, ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਚੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਾਂ।"

ਸਖ੍ਯੁਰਂਸੇ ਭੁਜਾਭੋਗਂ ਪ੍ਰਸਾਰ੍ਯਾਵਸ੍ਥਿਤੋ ਹਰਿਃ । ਸੋऽਪ੍ਯੇਵਂ ਕੋਪਿਤੋऽਰਿष੍ਟਃ ਖੁਰੇਣਾਵਨਿਮੁਲ੍ਲਿਖਨ੍ । ਉਦ੍ਯਤ੍ਪੁਚ੍ਛਭ੍ਰਮਨ੍ਮੇਘਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃ ਕृष੍ਣਮੁਪਾਦ੍ਰਵਤ੍

ਹਰੀ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਦੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਬਾਂਹ ਰੱਖ ਕੇ ਖੜਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਅਰਿਸ਼ਟ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਖੁਰ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਘਸੀਟਦਾ, ਪੂੰਛ ਨੂੰ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਵੱਲ ਵਧਿਆ।

ਅਗ੍ਰਨ੍ਯਸ੍ਤਵਿषਾਣਾਗ੍ਰਃ ਸ੍ਤਬ੍ਧਾਸृਗ੍ ਲੋਚਨੋऽਚ੍ਯੁਤਮ੍ । ਕਟਾਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯਾਦ੍ਰਵਤ੍ ਤੂਰ੍ਣ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰਮੁਕ੍ਤੋऽਸ਼ਨਿਰ੍ਯਥਾ

ਅਰਿਸ਼ਟ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨੁਕੀਲੇ ਸਿੰਗ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਤੇ ਕਿਨਾਰੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰਦਾ, ਇੰਦਰ ਵਲੋਂ ਸੁੱਟੇ ਵਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਚ੍ਯੁਤ ਵੱਲ ਦੌੜ ਲਾਇਆ।

ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਸ਼ृਙ੍‌ਗਯੋਸ੍ਤਂ ਵਾ ਅष੍ਟਾਦਸ਼ ਪਦਾਨਿ ਸਃ । ਪ੍ਰਤ੍ਯਪੋਵਾਹ ਭਗਵਾਨ੍ ਗਜਃ ਪ੍ਰਤਿਗਜਂ ਯਥਾ

ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੰਗਾਂ ਨਾਲ ਫੜਿਆ, ਅੱਠਾਰਾਂ ਕਦਮ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਉਂ ਘਸੀਟਿਆ ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਦੂਜੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸੋऽਪਵਿਦ੍ਧੋ ਭਗਵਤਾ ਪੁਨਰੁਤ੍ਥਾਯ ਸਤ੍ਵਰਮ੍ । ਆਪਤਤ੍ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਸਰ੍ਵਾਙ੍‌ਗੋ ਨਿਃਸ਼੍ਵਸਨ੍ ਕ੍ਰੋਧਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਃ

ਭਗਵਾਨ ਵਲੋਂ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਅਰਿਸ਼ਟ ਫੇਰ ਜਲਦੀ ਉੱਠਿਆ, ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ, ਭਾਰੀ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਮੁੜ ਵਧਿਆ।

( ਮਿਸ਼੍ਰ ) ਤਂ ਆਪਤਨ੍ਤਂ ਸ ਨਿਗृਹ੍ਯ ਸ਼ृਙ੍‌ਗਯੋਃ ਪਦਾ ਸਮਾਕ੍ਰਮ੍ਯ ਨਿਪਾਤ੍ਯ ਭੂਤਲੇ । ਨਿष੍ਪੀਡਯਾਮਾਸ ਯਥਾऽऽਰ੍ਦ੍ਰਮਮ੍ਬਰਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਿषਾਣੇਨ ਜਘਾਨ ਸੋऽਪਤਤ੍

ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੌੜਦਾ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੰਗਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਲਿਆ, ਪੈਰ ਨਾਲ ਦਬਾ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਜਿਵੇਂ ਭਿੱਜੇ ਕੱਪੜੇ ਨਿਚੋੜਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਚੋੜਿਆ ਤੇ ਸਿੰਗ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਘਾ ਲਾਇਆ। ਅਰਿਸ਼ਟ ਢਹਿ ਪਿਆ।

ਅਸृਗ੍ ਵਮਨ੍ ਮੂਤ੍ਰਸ਼ਕृਤ੍ ਸਮੁਤ੍ਸृਜਨ੍ ਕ੍ਸ਼ਿਪਂਸ਼੍ਚ ਪਾਦਾਨਨਵਸ੍ਥਿਤੇਕ੍ਸ਼ਣਃ । ਜਗਾਮ ਕृਚ੍ਛ੍ਰਂ ਨਿਰ੍‌ऋਤੇਰਥ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਪੁष੍ਪੈਃ ਕਿਰਨ੍ਤੋ ਹਰਿਮੀਡਿਰੇ ਸੁਰਾਃ

ਉਹ ਖੂਨ ਉਗਲਦਾ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਤੇ ਗੋਬਰ ਛੱਡਦਾ, ਲੱਤਾਂ ਮਾਰਦਾ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਕੇ ਮਰ ਗਿਆ। ਦੇਵਤੇ ਹਰੀ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲ ਵਰਸਾ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਸਨ।

( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਏਵਂ ਕੁਕੁਦ੍ਮਿਨਂ ਹਤ੍ਵਾ ਸ੍ਤੂਯਮਾਨਃ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿਭਿਃ । ਵਿਵੇਸ਼ ਗੋष੍ਠਂ ਸਬਲੋ ਗੋਪੀਨਾਂ ਨਯਨੋਤ੍ਸਵਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਕੁਦਮਿਨ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਦੁਇਜਾਂ ਵਲੋਂ ਸਲਾਹੀ ਜਾਂਦਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਬਲਰਾਮ ਸਮੇਤ ਗੋ਷ਟ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਗੋਪੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਮੌਕਾ ਬਣ ਗਿਆ।

ਅਰਿष੍ਟੇ ਨਿਹਤੇ ਦੈਤ੍ਯੇ ਕृष੍ਣੇਨਾਦ੍‍ਭੁਤਕਰ੍ਮਣਾ । ਕਂਸਾਯਾਥਾਹ ਭਗਵਾਨ੍ ਨਾਰਦੋ ਦੇਵਦਰ੍ਸ਼ਨਃ

ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਅਦਭੁਤ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਅਰਿਸ਼ਟ ਦੈਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਭਗਤ ਨਾਰਦ ਜੀ ਕਂਸ ਕੋਲ ਜਾਣ ਲੱਗੇ।

ਯਸ਼ੋਦਾਯਾਃ ਸੁਤਾਂ ਕਨ੍ਯਾਂ ਦੇਵਕ੍ਯਾਃ ਕृष੍ਣਮੇਵ ਚ । ਰਾਮਂ ਚ ਰੋਹਿਣੀਪੁਤ੍ਰਂ ਵਸੁਦੇਵੇਨ ਬਿਭ੍ਯਤਾ

ਉਸ ਨੇ ਕਂਸ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਯਸ਼ੋਦਾ ਦੀ ਧੀ, ਦੇਵਕੀ ਦਾ ਪੁੱਤ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਤੇ ਰੋਹਿਣੀ ਦਾ ਪੁੱਤ ਰਾਮ, ਇਹ ਸਭ ਡਰਦੇ ਵਸੁਦੇਵ ਵਲੋਂ ਸੌਂਪੇ ਗਏ ਹਨ।

ਨ੍ਯਸ੍ਤੌ ਸ੍ਵਮਿਤ੍ਰੇ ਨਨ੍ਦੇ ਵੈ ਯਾਭ੍ਯਾਂ ਤੇ ਪੁਰੁषਾ ਹਤਾਃ । ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਤਦ੍‍ਭੋਜਪਤਿਃ ਕੋਪਾਤ੍ ਪ੍ਰਚਲਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ

ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਨੰਦ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੇਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਭੋਜ ਰਾਜਾ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।