ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ਼ਙ੍ਖਚੂਡਂ ਨਿਹਤ੍ਯੈਵਂ ਮਣਿਮਾਦਾਯ ਭਾਸ੍ਵਰਮ੍। ਅਗ੍ਰਜਾਯਾਦਦਾਤ੍ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੀਨਾਂ ਚ ਯੋषਿਤਾਮ੍

ਸ਼ੰਖਚੂੜ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਚਮਕਦੀ ਮਣੀ ਲੈ ਕੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ, ਜਦੋਂ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੇਖ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।

ਯੁਗ੍ਮਗੀਤਂ; ਗੋਚਾਰਣਾਯ ਵਨਂ ਗਤਸ੍ਯ ਭਗਵਤੋ ਗੋਪੀਜਨਕृਤਂ ਗੁਣਗਾਨਮ੍ - ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਗੋਪ੍ਯਃ ਕृष੍ਣੇ ਵਨਂ ਯਾਤੇ ਤਮਨੁਦ੍ਰੁਤਚੇਤਸਃ । ਕृष੍ਣਲੀਲਾਃ ਪ੍ਰਗਾਯਨ੍ਤ੍ਯੋ ਨਿਨ੍ਯੁਰ੍ਦੁਃਖੇਨ ਵਾਸਰਾਨ੍

ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਗਾਂ ਚਰਾਉਣ ਲਈ ਜੰਗਲ ਗਏ, ਤਾਂ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਗਾ ਕੇ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਦਿਨ ਲੰਘਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ।

ਸ਼੍ਰੀਗੋਪ੍ਯ ਊਚੁਃ - ( ਸ੍ਵਾਗਤਾ ) ਵਾਮਬਾਹੁਕृਤਵਾਮਕਪੋਲੋ ਵਲ੍ਗਿਤਭ੍ਰੁਰਧਰਾਰ੍ਪਿਤਵੇਣੁਮ੍ । ਕੋਮਲਾਙ੍‌ਗੁਲਿਭਿਰਾਸ਼੍ਰਿਤਮਾਰ੍ਗਂ ਗੋਪ੍ਯ ਈਰਯਤਿ ਯਤ੍ਰ ਮੁਕੁਨ੍ਦਃ

ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਿੱਥੇ ਮੁਕੁੰਦ ਆਪਣੀ ਖੱਬੀ ਬਾਂਹ ਨਾਲ ਵਾਂਸਲੀ ਨੂੰ ਹੋਠਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਖੱਬਾ ਗਲ੍ਹਾ ਖੱਬੀ ਬਾਂਹ ਨਾਲ ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਭੌਂਹਾਂ ਨੱਚਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਨਰਮ ਉਂਗਲਾਂ ਨਾਲ ਰਸਤਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਵ੍ਯੋਮਯਾਨਵਨਿਤਾਃ ਸਹ ਸਿਦ੍ਧੈਃ ਵਿਸ੍ਮਿਤਾਸ੍ਤਦੁਪਧਾਰ੍ਯ ਸਲਜ੍ਜਾਃ । ਕਾਮਮਾਰ੍ਗਣਸਮਰ੍ਪਿਤਚਿਤ੍ਤਾਃ ਕਸ਼੍ਮਲਂ ਯਯੁਰਪਸ੍ਮृਤਨੀਵ੍ਯਃ

ਅਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਸਿੱਧ ਲੋਕ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਾਂਸਲੀ ਸੁਣ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਲਜਜਤ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵੱਸ ਗਏ, ਉਹ ਗੁੰਝਲ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਸਤ੍ਰ ਵੀ ਭੁੱਲ ਗਏ।

ਹਨ੍ਤ ਚਿਤ੍ਰਮਬਲਾਃ ਸ਼੍ਰृਣੁਤੇਦਂ ਹਾਰਹਾਸ ਉਰਸਿ ਸ੍ਥਿਰਵਿਦ੍ਯੁਤ੍ । ਨਨ੍ਦਸੂਨੁਰਯਮਾਰ੍ਤਜਨਾਨਾਂ ਨਰ੍ਮਦੋ ਯਰ੍ਹਿ ਕੂਜਿਤਵੇਣੁਃ

ਹਾਏ ਕੁੜਿਓ, ਇਹ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਸੁਣੋ: ਜਦੋਂ ਨੰਦ ਦਾ ਪੁੱਤ, ਦੁਖੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਵਾਂਸਲੀ ਵਜਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਮਾਲਾ ਤੇ ਮੁਸਕਾਨ ਸਦੀਵੀ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।

ਵृਨ੍ਦਸ਼ੋ ਵ੍ਰਜਵृषਾ ਮृਗਗਾਵੋ ਵੇਣੁਵਾਦ੍ਯਹृਤਚੇਤਸ ਆਰਾਤ੍ । ਦਨ੍ਤਦष੍ਟਕਵਲਾ ਧृਤਕਰ੍ਣਾ ਨਿਦ੍ਰਿਤਾ ਲਿਖਿਤਚਿਤ੍ਰਮਿਵਾਸਨ੍

ਟੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਸਾਂਡ, ਹਰਣ ਤੇ ਗਾਂਵਾਂ, ਦੂਰੋਂ ਵਾਂਸਲੀ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਘਾਹ ਫੜ ਕੇ, ਕੰਨ ਤਿਆਨ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ, ਬਿਲਕੁਲ ਚੁੱਪ ਤੇ ਸੁੱਤੇ ਜਿਹੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਚਿੱਤਰ ਬਣੇ ਹੋਣ।

ਬਰ੍ਹਿਣਸ੍ਤਬਕਧਾਤੁਪਲਾਸ਼ੈਃ ਬਦ੍ਧਮਲ੍ਲਪਰਿਬਰ੍ਹਵਿਡਮ੍ਬਃ । ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍ਸਬਲ ਆਲਿ ਸ ਗੋਪੈਃ ਗਾਃ ਸਮਾਹ੍ਵਯਤਿ ਯਤ੍ਰ ਮੁਕੁਨ੍ਦਃ

ਮੋਰਾਂ ਦੇ ਪੰਖ, ਰੰਗੀਨ ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜ ਕੇ, ਕੁਸ਼ਤੀਬਾਜ਼ਾਂ ਵਾਂਗ ਪਹਿਨਾਵਾ ਪਾ ਕੇ, ਕਦੇ ਕਦੇ ਮੁਕੁੰਦ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਤਰ੍ਹਿ ਭਗ੍ਨਗਤਯਃ ਸਰਿਤੋ ਵੈ ਤਤ੍ਪਦਾਮ੍ਬੁਜਰਜੋऽਨਿਲਨੀਤਮ੍ । ਸ੍ਪृਹਯਤੀਰ੍ਵਯਮਿਵਾਬਹੁਪੁਣ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰੇਮਵੇਪਿਤਭੁਜਾਃ ਸ੍ਤਿਮਿਤਾਪਃ

ਉਸ ਵੇਲੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਵਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਲੈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਵੀ ਸਾਡੇ ਵਾਂਗ ਉਸ ਦੀ ਤਰਫ ਤਰਸਦੀਆਂ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਪੁੰਨ ਵਾਲੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਕੰਬਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਪਾਣੀ ਠਹਿਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

( ਮਿਸ਼੍ਰ ) ਅਨੁਚਰੈਃ ਸਮਨੁਵਰ੍ਣਿਤਵੀਰ੍ਯ ਆਦਿਪੂਰੁष ਇਵਾਚਲਭੂਤਿਃ । ਵਨਚਰੋ ਗਿਰਿਤਟੇषੁ ਚਰਨ੍ਤੀਃ ਵੇਣੁਨਾਹ੍ਵਯਤਿ ਗਾਃ ਸ ਯਦਾ ਹਿ

ਜਦੋਂ ਉਹ, ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਮੂਲ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਵਲੋਂ ਵੱਡੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਵਾਂਸਲੀ ਨਾਲ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਵਨਲਤਾਸ੍ਤਰਵ ਆਤ੍ਮਨਿ ਵਿष੍ਣੁਂ ਵ੍ਯਞ੍ਜਯਨ੍ਤ੍ਯ ਇਵ ਪੁष੍ਪਫਲਾਢ੍ਯਾਃ । ਪ੍ਰਣਤਭਾਰਵਿਟਪਾ ਮਧੁਧਾਰਾਃ ਪ੍ਰੇਮਹृष੍ਟਤਨਵਃ ਸਸृਜੁਃ ਸ੍ਮ

ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਲਤਾਵਾਂ ਤੇ ਰੁੱਖ, ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਜਾਪਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਮਧੂ ਦੀ ਧਾਰ ਨਾਲ ਝੁਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਰੋਮਾਂਚਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਫੁੱਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਦਰ੍ਸ਼ਨੀਯਤਿਲਕੋ ਵਨਮਾਲਾ ਦਿਵ੍ਯਗਨ੍ਧਤੁਲਸੀਮਧੁਮਤ੍ਤੈਃ । ਅਲਿਕੁਲੈਰਲਘੁ ਗੀਤਾਮਭੀष੍ਟਂ ਆਦ੍ਰਿਯਨ੍ ਯਰ੍ਹਿ ਸਨ੍ਧਿਤਵੇਣੁਃ

ਸੁੰਦਰ ਤਿਲਕ, ਜੰਗਲ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਦਿਵਿਆ ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਮਧੁਰ ਤੁਲਸੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਾਂਸਲੀ ਵਜਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਧੁ ਮਸਤ ਭੌਰੇ ਆਪਣਾ ਮਨਪਸੰਦ ਗੀਤ ਗਾ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸਰਸਿ ਸਾਰਸਹਂਸਵਿਹਙ੍‌ਗਾਃ ਚਾਰੁਗੀਤਹृਤਚੇਤਸ ਏਤ੍ਯ । ਹਰਿਮੁਪਾਸਤ ਤੇ ਯਤਚਿਤ੍ਤਾ ਹਨ੍ਤ ਮੀਲਿਤਦृਸ਼ੋ ਧृਤਮੌਨਾਃ

ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰਸ, ਹੰਸ ਤੇ ਹੋਰ ਪੰਛੀ, ਸੁਹਣੇ ਗੀਤ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਮਨ ਲੈ ਕੇ, ਹਰੀ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ ਕੇ, ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸਹਬਲਃ ਸ੍ਰਗਵਤਂਸਵਿਲਾਸਃ ਸਾਨੁषੁ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਭृਤੋ ਵ੍ਰਜਦੇਵ੍ਯਃ । ਹਰ੍षਯਨ੍ ਯਰ੍ਹਿ ਵੇਣੁਰਵੇਣ ਜਾਤਹਰ੍ष ਉਪਰਮ੍ਭਤਿ ਵਿਸ਼੍ਵਮ੍

ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ, ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਢਲਾਣਾਂ ਉੱਤੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਾਂਸਲੀ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਮਹਦਤਿਕ੍ਰਮਣਸ਼ਙ੍‌ਕਿਤਚੇਤਾ ਮਨ੍ਦਮਨ੍ਦਮਨੁਗਰ੍ਜਤਿ ਮੇਘਃ । ਸੁਹृਦਮਭ੍ਯਵਰ੍षਤ੍ ਸੁਮਨੋਭਿਃ ਛਾਯਯਾ ਚ ਵਿਦਧਤ੍ਪ੍ਰਤਪਤ੍ਰਮ੍

ਬੱਦਲ, ਆਪਣੇ ਹੱਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ, ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਿੱਤਰ ਵਾਂਗ ਫੁੱਲ ਵਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਛਾਂ ਕਰਕੇ ਛਤਰੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਵਿਵਿਧਗੋਪਚਰਣੇषੁ ਵਿਦਗ੍ਧੋ ਵੇਣੁਵਾਦ੍ਯ ਉਰੁਧਾ ਨਿਜਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਾਃ । ਤਵ ਸੁਤਃ ਸਤਿ ਯਦਾਧਰਬਿਮ੍ਬੇ ਦਤ੍ਤਵੇਣੁਰਨਯਤ੍ ਸ੍ਵਰਜਾਤੀਃ

ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਵਾਂਸਲੀ ਵਜਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ, ਤੇਰਾ ਪੁੱਤ ਜਦੋਂ ਵਾਂਸਲੀ ਆਪਣੇ ਹੋਠਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਰਾਗ ਵਜਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸਵਨਸ਼ਸ੍ਤਦੁਪਧਾਰ੍ਯ ਸੁਰੇਸ਼ਾਃ ਸ਼ਕ੍ਰਸ਼ਰ੍ਵਪਰਮੇष੍ਠਿਪੁਰੋਗਾਃ । ਕਵਯ ਆਨਤਕਨ੍ਧਰਚਿਤ੍ਤਾਃ ਕਸ਼੍ਮਲਂ ਯਯੁਰਨਿਸ਼੍ਚਿਤਤਤ੍ਤ੍ਵਾਃ

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ — ਇੰਦਰ, ਸ਼ਿਵ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿਕ — ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਲੋਕ, ਆਪਣੀ گردਨ ਤੇ ਮਨ ਨਿਵਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਨਾਂ ਸਮਝ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਨਿਜਪਦਾਬ੍ਜਦਲੈਰ੍ਧ੍ਵਜਵਜ੍ਰ ਨੀਰਜਾਙ੍‌ਕੁਸ਼ਵਿਚਿਤ੍ਰਲਲਾਮੈਃ । ਵ੍ਰਜਭੁਵਃ ਸ਼ਮਯਨ੍ ਖੁਰਤੋਦਂ ਵਰ੍ष੍ਮਧੁਰ੍ਯਗਤਿਰੀਡਿਤਵੇਣੁਃ

ਆਪਣੇ ਖੁਰਾਂ ਉੱਤੇ ਝੰਡਾ, ਵਜਰ, ਕਮਲ ਤੇ ਅੰਕੁਸ਼ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲੈ ਕੇ, ਗਾਂਵਾਂ ਵਾਂਸਲੀ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵ੍ਰਜ ਦੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਖੁਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਵ੍ਰਜਤਿ ਤੇਨ ਵਯਂ ਸਵਿਲਾਸ ਵੀਕ੍ਸ਼ਣਾਰ੍ਪਿਤਮਨੋਭਵਵੇਗਾਃ । ਕੁਜਗਤਿਂ ਗਮਿਤਾ ਨ ਵਿਦਾਮਃ ਕਸ਼੍ਮਲੇਨ ਕਵਰਂ ਵਸਨਂ ਵਾ

ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਭਰੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਠੀ ਚਾਹ ਵਲੋਂ ਅਸੀਂ ਇੰਨੇ ਮਗਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕਿੱਧਰ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਹਾਂ ਜਾਂ ਸਾਡੇ ਵਾਲ ਜਾਂ ਕੱਪੜੇ ਕਿਵੇਂ ਹੋਏ ਪਏ ਹਨ, ਸਾਡੀ ਸੂਝ ਬੂਝ ਹੀ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਮਣਿਧਰਃ ਕ੍ਵਚਿਦਾਗਣਯਨ੍ ਗਾ ਮਾਲਯਾ ਦਯਿਤਗਨ੍ਧਤੁਲਸ੍ਯਾਃ । ਪ੍ਰਣਯਿਨੋऽਨੁਚਰਸ੍ਯ ਕਦਾਂਸੇ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਿਪਨ੍ ਭੁਜਮਗਾਯਤ ਯਤ੍ਰ

ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਹ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਹਿਕ ਵਾਲੀ ਮਾਲਾ ਪਾ ਕੇ, ਗਾਂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਸਾਥੀ ਦੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਬਾਂਹ ਰੱਖ ਕੇ ਰਾਹ ਚੱਲਦਿਆਂ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਕ੍ਵਣਿਤਵੇਣੁਰਵਵਞ੍ਚਿਤਚਿਤ੍ਤਾਃ ਕृष੍ਣਮਨ੍ਵਸਤ ਕृष੍ਣਗृਹਿਣ੍ਯਃ । ਗੁਣਗਣਾਰ੍ਣਮਨੁਗਤ੍ਯ ਹਰਿਣ੍ਯੋ ਗੋਪਿਕਾ ਇਵ ਵਿਮੁਕ੍ਤਗृਹਾਸ਼ਾਃ

ਉਸ ਦੀ ਵਾਂਸਲੀ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਘਰ ਵਾਲੀਆਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ, ਹਰਣੀਆਂ ਵੀ, ਗੋਪੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਭੁੱਲ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।

( ਸ੍ਵਾਗਤਾ ) ਕੁਨ੍ਦਦਾਮਕृਤਕੌਤੁਕਵੇषੋ ਗੋਪਗੋਧਨਵृਤੋ ਯਮੁਨਾਯਾਮ੍ । ਨਨ੍ਦਸੂਨੁਰਨਘੇ ਤਵ ਵਤ੍ਸੋ ਨਰ੍ਮਦਃ ਪ੍ਰਣਯਿਣਾਂ ਵਿਜਹਾਰ

ਚੰਬੇ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਗਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਗਾਂਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ, ਨੰਦ ਦਾ ਪੁੱਤ ਤੇਰਾ ਵੱਛਾ, ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੇ ਦਿਲ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ।

ਮਨ੍ਦਵਾਯੁਰੁਪਵਾਤ੍ਯਨਕੂਲਂ ਮਾਨਯਨ੍ ਮਲਯਜਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇਨ । ਵਨ੍ਦਿਨਸ੍ਤਮੁਪਦੇਵਗਣਾ ਯੇ ਵਾਦ੍ਯਗੀਤਬਲਿਭਿਃ ਪਰਿਵਵ੍ਰੁਃ

ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਚੱਲਦੀ ਠੰਢੀ ਤੇ ਚੰਨਣ ਦੀ ਮਹਿਕ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਉਸ ਦੀ ਆਉਣ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉੱਤੇ ਦੇ ਗਾਇਕ ਜਥੇ ਵਾਜਿਆਂ, ਗੀਤਾਂ ਤੇ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਘੇਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਵਤ੍ਸਲੋ ਵ੍ਰਜਗਵਾਂ ਯਦਗਧ੍ਰੋ ਵਨ੍ਦ੍ਯਮਾਨਚਰਣਃ ਪਥਿ ਵृਦ੍ਧੈਃ । ਕृਤ੍ਸ੍ਨਗੋਧਨਮੁਪੋਹ੍ਯ ਦਿਨਾਨ੍ਤੇ ਗੀਤਵੇਣੁਰਨੁਗੇਡਿਤਕੀਰ੍ਤਿਃ

ਉਹ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਗਾਂਆਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡਿਆਂ ਵਲੋਂ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨ ਸਤਿਕਾਰ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗਾਂਆਂ ਨੂੰ ਘਰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਵਾਂਸਲੀ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਉਤ੍ਸਵਂ ਸ਼੍ਰਮਰੁਚਾਪਿ ਦृਸ਼ੀਨਾਂ ਉਨ੍ਨਯ ਖੁਰਰਜਸ਼੍ਛੁਰਿਤਸ੍ਰਕ੍ । ਦਿਤ੍ਸਯੈਤਿ ਸੁਹृਦਾਸਿष ਏष ਦੇਵਕੀਜਠਰਭੂਰੁਡੁਰਾਜਃ

ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਮਿਹਨਤ ਦੀ ਲਾਲੀ ਚੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਮਾਲਾ ਉੱਤੇ ਗੋੜਿਆਂ ਦੇ ਉੱਡੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਸ ਦੇਣ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ—ਇਹ ਉਹੀ ਰਾਜਾ ਹੈ ਜੋ ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਸੀ।

( ਮਿਸ਼੍ਰ ) ਮਦਵਿਘੂਰ੍ਣਿਤਲੋਚਨ ਈषਨ੍ ਮਾਨਦਃ ਸ੍ਵਸੁਹृਦਾਂ ਵਨਮਾਲੀ । ਬਦਰਪਾਣ੍ਡੁਵਦਨੋ ਮृਦੁਗਣ੍ਡਂ ਮਣ੍ਡਯਨ੍ ਕਨਕਕੁਣ੍ਡਲਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ

ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਘੁੰਮ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਮਾਲਾ ਪਾਈ ਹੋਈ, ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਇੱਜ਼ਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਉਸ ਦੇ ਹੋਠ ਬੇਰ ਵਰਗੇ ਫਿੱਕੇ ਹਨ, ਨਰਮ ਗੱਲ੍ਹਾਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੁੰਡਲਾਂ ਦੀ ਰੌਣਕ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

ਯਦੁਪਤਿਰ੍ਦ੍ਵਿਰਦਰਾਜਵਿਹਾਰੋ ਯਾਮਿਨੀਪਤਿਰਿਵੈष ਦਿਨਾਨ੍ਤੇ । ਮੁਦਿਤਵਕ੍ਤ੍ਰ ਉਪਯਾਤਿ ਦੁਰਨ੍ਤਂ ਮੋਚਯਨ੍ ਵ੍ਰਜਗਵਾਂ ਦਿਨਤਾਪਮ੍

ਯਾਦਵਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ, ਹਾਥੀ ਰਾਜ ਵਿਚ ਖੇਡਦਾ ਹੋਇਆ, ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਵਾਂਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਗਾਂਆਂ ਨੂੰ ਦਿਨ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਪਿੰਡ ਵੱਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਏਵਂ ਵ੍ਰਜਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਰਾਜਨ੍ ਕृष੍ਣਲੀਲਾਨੁਗਾਯਤੀਃ । ਰੇਮਿਰੇऽਹਃਸੁ ਤਚ੍ਚਿਤ੍ਤਾਃ ਤਨ੍ਮਨਸ੍ਕਾ ਮਹੋਦਯਾਃ

ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਰਾਜਨ! ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਤ੍ਰੀਆਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਗਾਂਦੀਆਂ, ਦਿਨ ਰਾਤ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੀਆਂ, ਮਨ ਤੇ ਦਿਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਜੀਵਨ ਗੁਜਾਰਦੀਆਂ।

ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍‍ਭਾਗਵਤੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪਾਰਮਹਂਸ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਦਸ਼ਮਸ੍ਕਨ੍ਧੇ ਪੂਰ੍ਵਾਰ੍ਧੇ ਗੋਪਿਕਾਯੁਗਲਗੀਤਂ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, 'ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਜੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਗੀਤ' ਨਾਮਕ ਪੈਂਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।

ਅਰਿष੍ਟਾਸੁਰਵਧਃ, ਕਂਸਸ੍ਯ ਅਕ੍ਰੂਰਂ ਪ੍ਰਤਿ ਨਨ੍ਦਗੋਕੁਲ ਗਮਨਾਯਾਦੇਸ਼ਸ਼੍ਚ - ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਅਥ ਤਰ੍ਹ੍ਯਾਗਤੋ ਗੋष੍ਠਂ ਅਰਿष੍ਟੋ ਵृषਭਾਸੁਰਃ । ਮਹੀਂ ਮਹਾਕਕੁਤ੍ਕਾਯਃ ਕਮ੍ਪਯਨ੍ ਖੁਰਵਿਕ੍ਸ਼ਤਾਮ੍

ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਫਿਰ, ਇਕ ਵਾਰੀ, ਅਰਿਸ਼ਟ ਨਾਮ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਾਂਡ-ਅਸੁਰ ਗਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ। ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਕੁੰਭ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਤੇ ਖੁੜਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਖੋਦਦਾ ਹੋਇਆ ਆਇਆ।