ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਨਿਸ਼ਾਮ੍ਯ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਤਦਾਤ੍ਮਵੈਭਵਂ। ਵ੍ਰਜੌਕਸੋ ਵਿਸ੍ਮਿਤਚੇਤਸਸ੍ਤਤਃ। ਸਮਾਪ੍ਯ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਯਮਂ ਪੁਨਰ੍ਵ੍ਰਜਂ। ਨृਪਾਯਯੁਸ੍ਤਤ੍ਕਥਯਨ੍ਤ ਆਦृਤਾਃ

ਜਦੋਂ ਵ੍ਰਜ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੀ ਅਸਲ ਸ਼ਕਤੀ ਵੇਖੀ, ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਉਥੇ ਆਪਣਾ ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵਾਪਸ ਵ੍ਰਜ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਾਕਿਆ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦੇ ਗਏ।

ਕਦਾਚਿਦਥ ਗੋਵਿਨ੍ਦੋ ਰਾਮਸ਼੍ਚਾਦ੍ਭੁਤਵਿਕ੍ਰਮਃ। ਵਿਜਹ੍ਰਤੁਰ੍ਵਨੇ ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਾਂ ਮਧ੍ਯਗੌ ਵ੍ਰਜਯੋषਿਤਾਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਗੋਵਿੰਦ ਤੇ ਰਾਮ, ਜੋ ਅਜੋਕੇ ਬਲ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਫਿਰ ਰਹੇ ਸਨ।

ਉਪਗੀਯਮਾਨੌ ਲਲਿਤਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਜਨੈਰ੍ਬਦ੍ਧਸੌਹृਦੈਃ। ਸ੍ਵਲਙ੍ਕृਤਾਨੁਲਿਪ੍ਤਾਙ੍ਗੌ ਸ੍ਰਗ੍ਵਿਨੌ ਵਿਰਜੋऽਮ੍ਬਰੌ

ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸੋਹਣੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਸੁਗੰਧੀ ਲਾਈ ਹੋਈ, ਹਾਰ ਪਾਏ ਹੋਏ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਕਪੜੇ ਪਾਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਸਖੀਆਂ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ, ਮਿੱਠੇ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।

ਨਿਸ਼ਾਮੁਖਂ ਮਾਨਯਨ੍ਤਾਵੁਦਿਤੋਡੁਪਤਾਰਕਮ੍। ਮਲ੍ਲਿਕਾਗਨ੍ਧਮਤ੍ਤਾਲਿ ਜੁष੍ਟਂ ਕੁਮੁਦਵਾਯੁਨਾ

ਰਾਤ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ, ਚੰਨ ਤੇ ਤਾਰੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਵੇਲੇ, ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਚੰਬੇ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਤੇ ਮਸਤ ਭੌਰਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸੀ, ਜੋ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੇ ਪੋਖਰਾਂ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਫੈਲ ਰਹੀ ਸੀ।

ਜਗਤੁਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਮਨਃਸ਼੍ਰਵਣਮਙ੍ਗਲਮ੍। ਤੌ ਕਲ੍ਪਯਨ੍ਤੌ ਯੁਗਪਤ੍ਸ੍ਵਰਮਣ੍ਡਲਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਮ੍

ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਨ ਤੇ ਕੰਨ ਸੁਖੀ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਸੋਹਣੀ ਧੁਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਨ।

ਗੋਪ੍ਯਸ੍ਤਦ੍ਗੀਤਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਾ ਨਾਵਿਦਨ੍ਨृਪ। ਸ੍ਰਂਸਦ੍ਦੁਕੂਲਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸ੍ਰਸ੍ਤਕੇਸ਼ਸ੍ਰਜਂ ਤਤਃ

ਉਹ ਗੀਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੋਪੀਆਂ ਮੋਹ ਵਿਚ ਪੈ ਗਈਆਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ! ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਗਈਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਢਿਲ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ, ਵਾਲ ਤੇ ਹਾਰ ਵੀ ਖੁਲ ਗਏ।

ਏਵਂ ਵਿਕ੍ਰੀਡਤੋਃ ਸ੍ਵੈਰਂ ਗਾਯਤੋਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਮਤ੍ਤਵਤ੍। ਸ਼ਙ੍ਖਚੂਡ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤੋ ਧਨਦਾਨੁਚਰੋऽਭ੍ਯਗਾਤ੍

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਖੁਲ੍ਹੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਖੇਡ ਰਹੇ ਤੇ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਸਤ ਸਨ, ਉਦੋਂ ਕੂਬੇਰਾ ਦਾ ਸਾਥੀ, ਜੋ ਸ਼ੰਖਚੂੜਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਆ ਗਿਆ।

ਤਯੋਰ੍ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਤੋ ਰਾਜਂਸ੍ਤਨ੍ਨਾਥਂ ਪ੍ਰਮਦਾਜਨਮ੍। ਕ੍ਰੋਸ਼ਨ੍ਤਂ ਕਾਲਯਾਮਾਸ ਦਿਸ਼੍ਯੁਦੀਚ੍ਯਾਮਸ਼ਙ੍ਕਿਤਃ

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਰਾਮ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਗਿਰੋਹ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਡਰ ਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

ਕ੍ਰੋਸ਼ਨ੍ਤਂ ਕृष੍ਣ ਰਾਮੇਤਿ ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਸ੍ਵਪਰਿਗ੍ਰਹਮ੍। ਯਥਾ ਗਾ ਦਸ੍ਯੁਨਾ ਗ੍ਰਸ੍ਤਾ ਭ੍ਰਾਤਰਾਵਨ੍ਵਧਾਵਤਾਮ੍

ਜਦੋਂ ਗੋਪੀਆਂ 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ! ਰਾਮਾ!' ਚੀਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਰਾਮ, ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਭਰਾ ਆਪਣੀਆਂ ਗਾਂ ਨੂੰ ਚੋਰ ਕੋਲੋਂ ਛੁਡਾਉਣ ਲਈ ਦੌੜਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜ ਪਏ।

ਮਾ ਭੈष੍ਟੇਤ੍ਯਭਯਾਰਾਵੌ ਸ਼ਾਲਹਸ੍ਤੌ ਤਰਸ੍ਵਿਨੌ। ਆਸੇਦਤੁਸ੍ਤਂ ਤਰਸਾ ਤ੍ਵਰਿਤਂ ਗੁਹ੍ਯਕਾਧਮਮ੍

ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਗੱਦੇ ਫੜ ਕੇ ਤੇ ਹੌਸਲੇ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ 'ਡਰੋ ਨਾ!' ਆਖਦੇ ਹੋਏ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਮਾੜੇ ਯਕਸ਼ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜ ਪਏ।

ਸ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਾਵਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਕਾਲਮृਤ੍ਯੂ ਇਵੋਦ੍ਵਿਜਨ੍। ਵਿਸृਜ੍ਯ ਸ੍ਤ੍ਰੀਜਨਂ ਮੂਢਃ ਪ੍ਰਾਦ੍ਰਵਜ੍ਜੀਵਿਤੇਚ੍ਛਯਾ

ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੂਰਖ ਯਕਸ਼, ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਭੱਜ ਪਿਆ।

ਤਮਨ੍ਵਧਾਵਦ੍ਗੋਵਿਨ੍ਦੋ ਯਤ੍ਰ ਯਤ੍ਰ ਸ ਧਾਵਤਿ। ਜਿਹੀਰ੍षੁਸ੍ਤਚ੍ਛਿਰੋਰਤ੍ਨਂ ਤਸ੍ਥੌ ਰਕ੍ਸ਼ਨ੍ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਬਲਃ

ਗੋਵਿੰਦ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਦੌੜਦਾ ਗਿਆ, ਦੌੜਿਆ, ਤਾਂ ਕਿ ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਦਾ ਮੋਤੀ ਲੈ ਸਕੇ। ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਏ।

ਅਵਿਦੂਰ ਇਵਾਭ੍ਯੇਤ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਃ। ਜਹਾਰ ਮੁष੍ਟਿਨੈਵਾਙ੍ਗ ਸਹਚੂਡਮਣਿਂ ਵਿਭੁਃ

ਮਹਾਂਬਲੀ ਨੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੀ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਮੁੱਕਾ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਚੂੜਾ ਮਣੀ ਸਮੇਤ ਲੈ ਲਿਆ।

ਸ਼ਙ੍ਖਚੂਡਂ ਨਿਹਤ੍ਯੈਵਂ ਮਣਿਮਾਦਾਯ ਭਾਸ੍ਵਰਮ੍। ਅਗ੍ਰਜਾਯਾਦਦਾਤ੍ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੀਨਾਂ ਚ ਯੋषਿਤਾਮ੍

ਸ਼ੰਖਚੂੜ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਚਮਕਦੀ ਮਣੀ ਲੈ ਕੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ, ਜਦੋਂ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੇਖ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।

ਯੁਗ੍ਮਗੀਤਂ; ਗੋਚਾਰਣਾਯ ਵਨਂ ਗਤਸ੍ਯ ਭਗਵਤੋ ਗੋਪੀਜਨਕृਤਂ ਗੁਣਗਾਨਮ੍ - ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਗੋਪ੍ਯਃ ਕृष੍ਣੇ ਵਨਂ ਯਾਤੇ ਤਮਨੁਦ੍ਰੁਤਚੇਤਸਃ । ਕृष੍ਣਲੀਲਾਃ ਪ੍ਰਗਾਯਨ੍ਤ੍ਯੋ ਨਿਨ੍ਯੁਰ੍ਦੁਃਖੇਨ ਵਾਸਰਾਨ੍

ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਗਾਂ ਚਰਾਉਣ ਲਈ ਜੰਗਲ ਗਏ, ਤਾਂ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਗਾ ਕੇ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਦਿਨ ਲੰਘਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ।

ਸ਼੍ਰੀਗੋਪ੍ਯ ਊਚੁਃ - ( ਸ੍ਵਾਗਤਾ ) ਵਾਮਬਾਹੁਕृਤਵਾਮਕਪੋਲੋ ਵਲ੍ਗਿਤਭ੍ਰੁਰਧਰਾਰ੍ਪਿਤਵੇਣੁਮ੍ । ਕੋਮਲਾਙ੍‌ਗੁਲਿਭਿਰਾਸ਼੍ਰਿਤਮਾਰ੍ਗਂ ਗੋਪ੍ਯ ਈਰਯਤਿ ਯਤ੍ਰ ਮੁਕੁਨ੍ਦਃ

ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਿੱਥੇ ਮੁਕੁੰਦ ਆਪਣੀ ਖੱਬੀ ਬਾਂਹ ਨਾਲ ਵਾਂਸਲੀ ਨੂੰ ਹੋਠਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਖੱਬਾ ਗਲ੍ਹਾ ਖੱਬੀ ਬਾਂਹ ਨਾਲ ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਭੌਂਹਾਂ ਨੱਚਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਨਰਮ ਉਂਗਲਾਂ ਨਾਲ ਰਸਤਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਵ੍ਯੋਮਯਾਨਵਨਿਤਾਃ ਸਹ ਸਿਦ੍ਧੈਃ ਵਿਸ੍ਮਿਤਾਸ੍ਤਦੁਪਧਾਰ੍ਯ ਸਲਜ੍ਜਾਃ । ਕਾਮਮਾਰ੍ਗਣਸਮਰ੍ਪਿਤਚਿਤ੍ਤਾਃ ਕਸ਼੍ਮਲਂ ਯਯੁਰਪਸ੍ਮृਤਨੀਵ੍ਯਃ

ਅਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਸਿੱਧ ਲੋਕ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਾਂਸਲੀ ਸੁਣ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਲਜਜਤ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵੱਸ ਗਏ, ਉਹ ਗੁੰਝਲ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਸਤ੍ਰ ਵੀ ਭੁੱਲ ਗਏ।

ਹਨ੍ਤ ਚਿਤ੍ਰਮਬਲਾਃ ਸ਼੍ਰृਣੁਤੇਦਂ ਹਾਰਹਾਸ ਉਰਸਿ ਸ੍ਥਿਰਵਿਦ੍ਯੁਤ੍ । ਨਨ੍ਦਸੂਨੁਰਯਮਾਰ੍ਤਜਨਾਨਾਂ ਨਰ੍ਮਦੋ ਯਰ੍ਹਿ ਕੂਜਿਤਵੇਣੁਃ

ਹਾਏ ਕੁੜਿਓ, ਇਹ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਸੁਣੋ: ਜਦੋਂ ਨੰਦ ਦਾ ਪੁੱਤ, ਦੁਖੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਵਾਂਸਲੀ ਵਜਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਮਾਲਾ ਤੇ ਮੁਸਕਾਨ ਸਦੀਵੀ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।

ਵृਨ੍ਦਸ਼ੋ ਵ੍ਰਜਵृषਾ ਮृਗਗਾਵੋ ਵੇਣੁਵਾਦ੍ਯਹृਤਚੇਤਸ ਆਰਾਤ੍ । ਦਨ੍ਤਦष੍ਟਕਵਲਾ ਧृਤਕਰ੍ਣਾ ਨਿਦ੍ਰਿਤਾ ਲਿਖਿਤਚਿਤ੍ਰਮਿਵਾਸਨ੍

ਟੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਸਾਂਡ, ਹਰਣ ਤੇ ਗਾਂਵਾਂ, ਦੂਰੋਂ ਵਾਂਸਲੀ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਘਾਹ ਫੜ ਕੇ, ਕੰਨ ਤਿਆਨ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ, ਬਿਲਕੁਲ ਚੁੱਪ ਤੇ ਸੁੱਤੇ ਜਿਹੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਚਿੱਤਰ ਬਣੇ ਹੋਣ।

ਬਰ੍ਹਿਣਸ੍ਤਬਕਧਾਤੁਪਲਾਸ਼ੈਃ ਬਦ੍ਧਮਲ੍ਲਪਰਿਬਰ੍ਹਵਿਡਮ੍ਬਃ । ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍ਸਬਲ ਆਲਿ ਸ ਗੋਪੈਃ ਗਾਃ ਸਮਾਹ੍ਵਯਤਿ ਯਤ੍ਰ ਮੁਕੁਨ੍ਦਃ

ਮੋਰਾਂ ਦੇ ਪੰਖ, ਰੰਗੀਨ ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜ ਕੇ, ਕੁਸ਼ਤੀਬਾਜ਼ਾਂ ਵਾਂਗ ਪਹਿਨਾਵਾ ਪਾ ਕੇ, ਕਦੇ ਕਦੇ ਮੁਕੁੰਦ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਤਰ੍ਹਿ ਭਗ੍ਨਗਤਯਃ ਸਰਿਤੋ ਵੈ ਤਤ੍ਪਦਾਮ੍ਬੁਜਰਜੋऽਨਿਲਨੀਤਮ੍ । ਸ੍ਪृਹਯਤੀਰ੍ਵਯਮਿਵਾਬਹੁਪੁਣ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰੇਮਵੇਪਿਤਭੁਜਾਃ ਸ੍ਤਿਮਿਤਾਪਃ

ਉਸ ਵੇਲੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਵਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਲੈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਵੀ ਸਾਡੇ ਵਾਂਗ ਉਸ ਦੀ ਤਰਫ ਤਰਸਦੀਆਂ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਪੁੰਨ ਵਾਲੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਕੰਬਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਪਾਣੀ ਠਹਿਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

( ਮਿਸ਼੍ਰ ) ਅਨੁਚਰੈਃ ਸਮਨੁਵਰ੍ਣਿਤਵੀਰ੍ਯ ਆਦਿਪੂਰੁष ਇਵਾਚਲਭੂਤਿਃ । ਵਨਚਰੋ ਗਿਰਿਤਟੇषੁ ਚਰਨ੍ਤੀਃ ਵੇਣੁਨਾਹ੍ਵਯਤਿ ਗਾਃ ਸ ਯਦਾ ਹਿ

ਜਦੋਂ ਉਹ, ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਮੂਲ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਵਲੋਂ ਵੱਡੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਵਾਂਸਲੀ ਨਾਲ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਵਨਲਤਾਸ੍ਤਰਵ ਆਤ੍ਮਨਿ ਵਿष੍ਣੁਂ ਵ੍ਯਞ੍ਜਯਨ੍ਤ੍ਯ ਇਵ ਪੁष੍ਪਫਲਾਢ੍ਯਾਃ । ਪ੍ਰਣਤਭਾਰਵਿਟਪਾ ਮਧੁਧਾਰਾਃ ਪ੍ਰੇਮਹृष੍ਟਤਨਵਃ ਸਸृਜੁਃ ਸ੍ਮ

ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਲਤਾਵਾਂ ਤੇ ਰੁੱਖ, ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਜਾਪਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਮਧੂ ਦੀ ਧਾਰ ਨਾਲ ਝੁਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਰੋਮਾਂਚਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਫੁੱਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਦਰ੍ਸ਼ਨੀਯਤਿਲਕੋ ਵਨਮਾਲਾ ਦਿਵ੍ਯਗਨ੍ਧਤੁਲਸੀਮਧੁਮਤ੍ਤੈਃ । ਅਲਿਕੁਲੈਰਲਘੁ ਗੀਤਾਮਭੀष੍ਟਂ ਆਦ੍ਰਿਯਨ੍ ਯਰ੍ਹਿ ਸਨ੍ਧਿਤਵੇਣੁਃ

ਸੁੰਦਰ ਤਿਲਕ, ਜੰਗਲ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਦਿਵਿਆ ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਮਧੁਰ ਤੁਲਸੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਾਂਸਲੀ ਵਜਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਧੁ ਮਸਤ ਭੌਰੇ ਆਪਣਾ ਮਨਪਸੰਦ ਗੀਤ ਗਾ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸਰਸਿ ਸਾਰਸਹਂਸਵਿਹਙ੍‌ਗਾਃ ਚਾਰੁਗੀਤਹृਤਚੇਤਸ ਏਤ੍ਯ । ਹਰਿਮੁਪਾਸਤ ਤੇ ਯਤਚਿਤ੍ਤਾ ਹਨ੍ਤ ਮੀਲਿਤਦृਸ਼ੋ ਧृਤਮੌਨਾਃ

ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰਸ, ਹੰਸ ਤੇ ਹੋਰ ਪੰਛੀ, ਸੁਹਣੇ ਗੀਤ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਮਨ ਲੈ ਕੇ, ਹਰੀ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ ਕੇ, ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸਹਬਲਃ ਸ੍ਰਗਵਤਂਸਵਿਲਾਸਃ ਸਾਨੁषੁ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਭृਤੋ ਵ੍ਰਜਦੇਵ੍ਯਃ । ਹਰ੍षਯਨ੍ ਯਰ੍ਹਿ ਵੇਣੁਰਵੇਣ ਜਾਤਹਰ੍ष ਉਪਰਮ੍ਭਤਿ ਵਿਸ਼੍ਵਮ੍

ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ, ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਢਲਾਣਾਂ ਉੱਤੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਾਂਸਲੀ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਮਹਦਤਿਕ੍ਰਮਣਸ਼ਙ੍‌ਕਿਤਚੇਤਾ ਮਨ੍ਦਮਨ੍ਦਮਨੁਗਰ੍ਜਤਿ ਮੇਘਃ । ਸੁਹृਦਮਭ੍ਯਵਰ੍षਤ੍ ਸੁਮਨੋਭਿਃ ਛਾਯਯਾ ਚ ਵਿਦਧਤ੍ਪ੍ਰਤਪਤ੍ਰਮ੍

ਬੱਦਲ, ਆਪਣੇ ਹੱਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ, ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਿੱਤਰ ਵਾਂਗ ਫੁੱਲ ਵਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਛਾਂ ਕਰਕੇ ਛਤਰੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਵਿਵਿਧਗੋਪਚਰਣੇषੁ ਵਿਦਗ੍ਧੋ ਵੇਣੁਵਾਦ੍ਯ ਉਰੁਧਾ ਨਿਜਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਾਃ । ਤਵ ਸੁਤਃ ਸਤਿ ਯਦਾਧਰਬਿਮ੍ਬੇ ਦਤ੍ਤਵੇਣੁਰਨਯਤ੍ ਸ੍ਵਰਜਾਤੀਃ

ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਵਾਂਸਲੀ ਵਜਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ, ਤੇਰਾ ਪੁੱਤ ਜਦੋਂ ਵਾਂਸਲੀ ਆਪਣੇ ਹੋਠਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਰਾਗ ਵਜਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸਵਨਸ਼ਸ੍ਤਦੁਪਧਾਰ੍ਯ ਸੁਰੇਸ਼ਾਃ ਸ਼ਕ੍ਰਸ਼ਰ੍ਵਪਰਮੇष੍ਠਿਪੁਰੋਗਾਃ । ਕਵਯ ਆਨਤਕਨ੍ਧਰਚਿਤ੍ਤਾਃ ਕਸ਼੍ਮਲਂ ਯਯੁਰਨਿਸ਼੍ਚਿਤਤਤ੍ਤ੍ਵਾਃ

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ — ਇੰਦਰ, ਸ਼ਿਵ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿਕ — ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਲੋਕ, ਆਪਣੀ گردਨ ਤੇ ਮਨ ਨਿਵਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਨਾਂ ਸਮਝ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।