ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਸਭਾਜਯਿਤ੍ਵਾ ਤਮਨਙ੍‌ਗਦੀਪਨਂ ਸਹਾਸਲੀਲੇਕ੍ਸ਼ਣਵਿਭ੍ਰਮਭ੍ਰੁਵਾ । ਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨੇਨਾਙ੍‌ਕਕृਤਾਙ੍‌ਘ੍ਰਿਹਸ੍ਤਯੋਃ ਸਂਸ੍ਤੁਤ੍ਯ ਈषਤ੍ਕੁਪਿਤਾ ਬਭਾषਿਰੇ

ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ, ਜੋ ਮਨ ਵਿਚ ਪਿਆਰ ਦੀ ਅੱਗ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਹੱਸ ਕੇ, ਚਲਾਕ ਨਜ਼ਰਾਂ ਤੇ ਭਾਵਪੂਰਕ ਭੌਂਹਾਂ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਉਸ ਦੀ ਗੋਦ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਛੂਹੇ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਨਕਲੀ ਨਾਰਾਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।

ਸ਼੍ਰੀਗੋਪ੍ਯ ਊਚੁਃ - ( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਭਜਤੋऽਨੁਭਜਨ੍ਤ੍ਯੇਕ ਏਕ ਏਤਦ੍ਵਿਪਰ੍ਯਯਮ੍ । ਨੋਭਯਾਂਸ਼੍ਚ ਭਜਨ੍ਤ੍ਯੇਕ ਏਤਨ੍ਨੋ ਬ੍ਰੂਹਿ ਸਾਧੁ ਭੋਃ

ਸ਼੍ਰੀ ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਕੋਈ ਇੱਕ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੂਜਾ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਕੋਈ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਕੁਝ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਸਾਧੂ ਜੀ, ਕਿਹੜਾ ਠੀਕ ਹੈ?

ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ - ਮਿਥੋ ਭਜਨ੍ਤਿ ਯੇ ਸਖ੍ਯਃ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥੈਕਾਨ੍ਤੋਦ੍ਯਮਾ ਹਿ ਤੇ । ਨ ਤਤ੍ਰ ਸੌਹृਦਂ ਧਰ੍ਮਃ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥਾਰ੍ਥਂ ਤਦ੍ਧਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ

ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੋ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਲਈ ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਵਾਸਤੇ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੋਸਤ ਹਨ, ਪਰ ਉਥੇ ਸੱਚਾ ਪਿਆਰ ਜਾਂ ਧਰਮ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਸੁਆਰਥ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਭਜਨ੍ਤ੍ਯਭਜਤੋ ਯੇ ਵੈ ਕਰੁਣਾਃ ਪਿਤਰੋ ਯਥਾ । ਧਰ੍ਮੋ ਨਿਰਪਵਾਦੋऽਤ੍ਰ ਸੌਹृਦਂ ਚ ਸੁਮਧ੍ਯਮਾਃ

ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਦਇਆਲੂ ਮਾਪੇ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ ਧਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇੱਥੇ ਪਿਆਰ ਤੇ ਨੇਕੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।

ਭਜਤੋऽਪਿ ਨ ਵੈ ਕੇਚਿਦ੍ ਭਜਨ੍ਤ੍ਯਭਜਤਃ ਕੁਤਃ । ਆਤ੍ਮਾਰਾਮਾ ਹ੍ਯਾਪ੍ਤਕਾਮਾ ਅਕृਤਜ੍ਞਾ ਗੁਰੁਦ੍ਰੁਹਃ

ਕੁਝ ਲੋਕ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਪਿਆਰ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਰੱਜੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ, ਅਕ੍ਰਿਤਘਨ, ਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।

( ਮਿਸ਼੍ਰ ) ਨਾਹਂ ਤੁ ਸਖ੍ਯੋ ਭਜਤੋऽਪਿ ਜਨ੍ਤੂਨ੍ ਭਜਾਮ੍ਯਮੀषਾਮਨੁਵृਤ੍ਤਿਵृਤ੍ਤਯੇ । ਯਥਾਧਨੋ ਲਬ੍ਧਧਨੇ ਵਿਨष੍ਟੇ ਤਚ੍ਚਿਨ੍ਤਯਾਨ੍ਯਨ੍ਨਿਭृਤੋ ਨ ਵੇਦ

ਪਰ ਮੈਂ, ਸਖੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਲਈ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਗਰੀਬ, ਦੌਲਤ ਮਿਲਣ ਤੇ ਖੋ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਰੁੱਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।

ਏਵਂ ਮਦਰ੍ਥੋਜ੍ਝਿਤਲੋਕਵੇਦ ਸ੍ਵਾਨਾਂ ਹਿ ਵੋ ਮਯ੍ਯਨੁਵृਤ੍ਤਯੇऽਬਲਾਃ । ਮਯਾਪਰੋਕ੍ਸ਼ਂ ਭਜਤਾ ਤਿਰੋਹਿਤਂ ਮਾਸੂਯਿਤੁਂ ਮਾਰ੍ਹਥ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਿਯਂ ਪ੍ਰਿਯਾਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ, ਨਾਜ਼ੁਕ ਜੀਵੋ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਲੋਕ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਕਰਤਬ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ, ਮੇਰੀ ਸੇਵਾ ਲਈ; ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਪੂਜਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਇਸ 'ਤੇ ਨਾਰਾਜ਼ ਨਾ ਹੋ, ਪਿਆਰੀਆਂ।

ਨ ਪਾਰਯੇऽਹਂ ਨਿਰਵਦ੍ਯਸਂਯੁਜਾਂ ਸ੍ਵਸਾਧੁਕृਤ੍ਯਂ ਵਿਬੁਧਾਯੁषਾਪਿ ਵਃ । ਯਾ ਮਾਭਜਨ੍ ਦੁਰ੍ਜਰਗੇਹਸ਼ृਙ੍‌ਖਲਾਃ ਸਂਵृਸ਼੍ਚ੍ਯ ਤਦ੍ ਵਃ ਪ੍ਰਤਿਯਾਤੁ ਸਾਧੁਨਾ

ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ ਭਗਤੀ ਦਾ ਉਤਾਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਚਾਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵੀ ਹੋਵੇ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਘਰ ਦੀਆਂ ਕਠਿਨ ਜੰਜੀਰਾਂ ਤੋੜ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨੇਕੀ ਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਇਨਾਮ ਹੋਵੇ।

ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍‍ਭਾਗਵਤੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪਾਰਮਹਂਸ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਦਸ਼ਮਸ੍ਕਨ੍ਧੇ ਪੂਰ੍ਵਾਰ੍ਧੇ ਰਾਸਕ੍ਰੀਡਾਯਾਂ ਗੋਪੀਸਾਨ੍ਤ੍ਵਨਂ ਨਾਮ ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ, ਪਾਰਮਹੰਸ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਵਿਚ, ਰਾਸ ਕ੍ਰੀੜਾ ਵਿਚ ਗੋਪੀਆਂ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਨਾਮਕ ਬਤੀਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।

ਵਾਸੁਦੇਵੇ ਭਗਵਤਿ ਭਕ੍ਤਿਯੋਗਃ ਪ੍ਰਯੋਜਿਤਃ । ਜਨਯਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਵੈਰਾਗ੍ਯਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਯਦ੍‍ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍

ਜਦੋਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਭਗਵਾਨ ਲਈ ਭਕਤੀਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਛੋੜਾ ਅਤੇ ਉਹ ਗਿਆਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਪਹਚਾਣ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯਦਾਸ੍ਯ ਚਿਤ੍ਤਮਰ੍ਥੇषੁ ਸਮੇष੍ਵਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵृਤ੍ਤਿਭਿਃ । ਨ ਵਿਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਵੈषਮ੍ਯਂ ਪ੍ਰਿਯਂ ਅਪ੍ਰਿਯਮਿਤ੍ਯੁਤ

ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਨ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਰਤੀਆਂ ਰਾਹੀਂ, ਵਸਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ—ਚਾਹ ਉਹ ਪਿਆਰੀ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾਪਸੰਦ।

ਸ ਤਦੈਵਾਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਾਨਂ ਨਿਃਸਙ੍ਗਂ ਸਮਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ । ਹੇਯੋਪਾਦੇਯਰਹਿਤਂ ਆਰੂਢਂ ਪਦਮੀਕ੍ਸ਼ਤੇ

ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਰਾਹੀਂ, ਵਿਛੋੜੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਭ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਲੈਣ-ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਅਤੇ ਉੱਚ ਪਦ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।

ਜ੍ਞਾਨਮਾਤ੍ਰਂ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪਰਮਾਤ੍ਮੇਸ਼੍ਵਰਃ ਪੁਮਾਨ੍ । ਦृਸ਼੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਪृਥਗ੍ਭਾਵੈਃ ਭਗਵਾਨ੍ ਏਕ ਈਯਤੇ

ਸਿਰਫ਼ ਗਿਆਨ ਹੀ ਉੱਚ ਬ੍ਰਹਮ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ; ਭਗਵਾਨ ਇੱਕ ਹੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਸਤੂਆਂ ਰਾਹੀਂ ਵੱਖਰਾ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ।

ਏਤਾਵਾਨੇਵ ਯੋਗੇਨ ਸਮਗ੍ਰੇਣੇਹ ਯੋਗਿਨਃ । ਯੁਜ੍ਯਤੇऽਭਿਮਤੋ ਹ੍ਯਰ੍ਥੋ ਯਦ੍ ਅਸਙ੍ਗਸ੍ਤੁ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਸ਼ਃ

ਇਸ ਤੱਕ ਹੀ, ਪੂਰੇ ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ, ਯੋਗੀ ਇੱਥੇ ਆਪਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਮੰਜਿਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ: ਉਹ ਹੈ ਸਭ ਵਸਤੂਆਂ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਵਿਛੋੜੀ।

ਜ੍ਞਾਨਮੇਕਂ ਪਰਾਚੀਨੈਃ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੈਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਨਿਰ੍ਗੁਣਮ੍ । ਅਵਭਾਤ੍ਯਰ੍ਥਰੂਪੇਣ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤ੍ਯਾ ਸ਼ਬ੍ਦਾਦਿਧਰ੍ਮਿਣਾ

ਇਕ ਗਿਆਨ, ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਮੋੜੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਰਾਹੀਂ, ਭ੍ਰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਨਿਰਗੁਣ ਬ੍ਰਹਮ, ਧੁਨੀ ਆਦਿ ਦੇ ਗੁਣ ਲੈ ਕੇ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਯਥਾ ਮਹਾਨ੍ ਅਹਂਰੂਪਃ ਤ੍ਰਿਵृਤ੍ ਪਞ੍ਚਵਿਧਃ ਸ੍ਵਰਾਟ੍ । ਏਕਾਦਸ਼ਵਿਧਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਪੁਰਣ੍ਡਂ ਜਗਦ੍ਯਤਃ

ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਨ ਤੱਤ, ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਅਤੇ ਪੰਜ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਗਿਆਰਾਂ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਰੂਪ ਹੀ ਉਹ ਅੰਡ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਸੰਸਾਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਏਤਦ੍ਵੈ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯੋਗਾਭ੍ਯਾਸੇਨ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ । ਸਮਾਹਿਤਾਤ੍ਮਾ ਨਿਃਸਙ੍ਗੋ ਵਿਰਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪਰਿਪਸ਼੍ਯਤਿ

ਇਹ ਤੱਤ, ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ, ਯੋਗ ਦੀ ਨਿੱਤ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਇਕਾਗ੍ਰ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਛੋੜਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਛੋੜੀ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।

ਇਤ੍ਯੇਤਤ੍ਕਥਿਤਂ ਗੁਰ੍ਵਿ ਜ੍ਞਾਨਂ ਤਦ੍‍ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ । ਯੇਨ ਅਨੁਬੁਦ੍ਧ੍ਯਤੇ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਕृਤੇਃ ਪੁਰੁषਸ੍ਯ ਚ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਗਹਿਰੀ ਗਿਆਨ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਹੈ, ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ; ਜਿਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਪੁਰਖਾ ਦੀ ਅਸਲਤਾ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਯਥੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੈਃ ਪृਥਗ੍ਦ੍ਵਾਰੈਃ ਅਰ੍ਥੋ ਬਹੁਗੁਣਾਸ਼੍ਰਯਃ । ਏਕੋ ਨਾਨੇਯਤੇ ਤਦ੍ਵਦ੍ ਭਗਵਾਨ੍ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਮਭਿਃ

ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਵਸਤੂ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਗੁਣ ਹੋਣ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਵੰਡਦੀ ਨਹੀਂ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਗਵਾਨ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਇੱਕ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਕ੍ਰਿਯਯਾ ਕ੍ਰਤੁਭਿਰ੍ਦਾਨੈਃ ਤਪਃਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਮਰ੍ਸ਼ਨੈਃ । ਆਤ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਜਯੇਨਾਪਿ ਸਨ੍ਨ੍ਯਾਸੇਨ ਚ ਕਰ੍ਮਣਾਮ੍

ਕਿਰਿਆ, ਯਜਨਾਂ, ਦਾਨ, ਤਪ, ਪਾਠ, ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਜਿੱਤ, ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਸੰਨਿਆਸ ਰਾਹੀਂ—

ਯੋਗੇਨ ਵਿਵਿਧਾਙ੍ਗੇਨ ਭਕ੍ਤਿਯੋਗੇਨ ਚੈਵ ਹਿ । ਧਰ੍ਮੇਣੋਭਯਚਿਹ੍ਨੇਨ ਯਃ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਨਿਵृਤ੍ਤਿਮਾਨ੍

ਯੋਗ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਗਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਭਕਤੀਯੋਗ ਰਾਹੀਂ, ਅਤੇ ਧਰਮ, ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਕਰਮ ਅਤੇ ਸੰਨਿਆਸ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ—

ਆਤ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵਾਵਬੋਧੇਨ ਵੈਰਾਗ੍ਯੇਣ ਦृਢੇਨ ਚ । ਈਯਤੇ ਭਗਵਾਨੇਭਿਃ ਸਗੁਣੋ ਨਿਰ੍ਗੁਣਃ ਸ੍ਵਦृਕ੍

ਆਤਮਾ ਦੀ ਸਚਾਈ ਦੀ ਪਹਚਾਣ ਅਤੇ ਪੱਕੀ ਵਿਛੋੜੀ ਰਾਹੀਂ, ਭਗਵਾਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਸਤੇ ਨਾਲ, ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਨਿਰਗੁਣ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਰਾਹੀਂ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਾਵੋਚਂ ਭਕ੍ਤਿਯੋਗਸ੍ਯ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਤੇ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਮ੍ । ਕਾਲਸ੍ਯ ਚਾਵ੍ਯਕ੍ਤਗਤੇਃ ਯੋऽਨ੍ਤਰ੍ਧਾਵਤਿ ਜਨ੍ਤੁषੁ

ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਭਕਤੀਯੋਗ ਦੇ ਚਾਰ ਰੂਪ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਜੋ, ਜਦੋਂ ਸਮਾਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਵਿੱਚ ਵੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਜੀਵਸ੍ਯ ਸਂਸृਤੀਰ੍ਬਹ੍ਵੀਃ ਅਵਿਦ੍ਯਾਕਰ੍ਮ ਨਿਰ੍ਮਿਤਾਃ । ਯਾਸ੍ਵਙ੍ਗ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਨ੍ਨਾਤ੍ਮਾ ਨ ਵੇਦ ਗਤਿਮਾਤ੍ਮਨਃ

ਜੀਵ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ, ਜੋ ਅਗਿਆਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਤਮਾ ਵੜਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।

ਨੈਤਤ੍ਖਲਾਯੋਪਦਿਸ਼ੇਨ੍ ਨਾਵਿਨੀਤਾਯ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍ । ਨ ਸ੍ਤਬ੍ਧਾਯ ਨ ਭਿਨ੍ਨਾਯ ਨੈਵ ਧਰ੍ਮਧ੍ਵਜਾਯ ਚ

ਇਹ ਗਿਆਨ ਕਦੇ ਵੀ ਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਅਣਸ਼ੀਕਿਆਂ ਨੂੰ, ਅਹੰਕਾਰੀ ਨੂੰ, ਵੈਰੀ ਨੂੰ, ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਧਰਮ ਦਾ ਦਿਖਾਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਨ ਲੋਲੁਪਾਯੋਪਦਿਸ਼ੇਤ੍ ਨ ਗृਹਾਰੂਢਚੇਤਸੇ । ਨਾਭਕ੍ਤਾਯ ਚ ਮੇ ਜਾਤੁ ਨ ਮਦ੍‍ਭਕ੍ਤਦ੍ਵਿषਾਮਪਿ

ਇਹ ਲਾਲਚੀ ਨੂੰ, ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਤੀ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਕਤੀ ਰਹਿਤ ਨੂੰ, ਜਾਂ ਮੇਰੇ ਭਗਤਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸਣਾ।

ਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਨਾਯ ਭਕ੍ਤਾਯ ਵਿਨੀਤਾਯ ਅਨਸੂਯਵੇ । ਭੂਤੇषੁ ਕृਤਮੈਤ੍ਰਾਯ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਾਭਿਰਤਾਯ ਚ

ਪਰ ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਭਕਤੀ, ਸ਼ੀਲ, ਈਰਖਾ ਰਹਿਤਤਾ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦੀ ਲਗਨ ਹੋਵੇ—

ਬਹਿਰ੍ਜਾਤਵਿਰਾਗਾਯ ਸ਼ਾਨ੍ਤਚਿਤ੍ਤਾਯ ਦੀਯਤਾਮ੍ । ਨਿਰ੍ਮਤ੍ਸਰਾਯ ਸ਼ੁਚਯੇ ਯਸ੍ਯਾਹਂ ਪ੍ਰੇਯਸਾਂ ਪ੍ਰਿਯਃ

ਇਹ ਉਹਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਜੋ ਬਾਹਰੋਂ ਵਿਲਕੁਲ ਲਗਦਾ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਜਿਸ ਲਈ ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਹਾਂ।

ਯ ਇਦਂ ਸ਼੍ਰृਣੁਯਾਦ੍ ਅਮ੍ਬ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਪੁਰੁषਃ ਸਕृਤ੍ । ਯੋ ਵਾਭਿਧਤ੍ਤੇ ਮਚ੍ਚਿਤ੍ਤਃ ਸ ਹ੍ਯੇਤਿ ਪਦਵੀਂ ਚ ਮੇ

ਮਾਂ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭੀ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਭੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ ਤੇ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ ਮੇਰੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।