ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਏਵਂ ਕृष੍ਣਂ ਪृਚ੍ਛਮਾਨਾ ਵ੍ਰ੍ਣ੍ਦਾਵਨਲਤਾਸ੍ਤਰੂਨ੍ । ਵ੍ਯਚਕ੍ਸ਼ਤ ਵਨੋਦ੍ਦੇਸ਼ੇ ਪਦਾਨਿ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 10.30.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਬਾਰੇ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੀਆਂ ਬੇਲਾਂ ਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੀਆਂ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੱਸਦੀਆਂ।

ਪਦਾਨਿ ਵ੍ਯਕ੍ਤਮੇਤਾਨਿ ਨਨ੍ਦਸੂਨੋਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਹਿ ਧ੍ਵਜਾਮ੍ਭੋਜ ਵਜ੍ਰਾਙ੍ਕੁਸ਼ਯਵਾਦਿਭਿਃ ॥ 10.30.

ਇਹ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਨੰਦਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਝੰਡਾ, ਕਮਲ, ਵੱਜਰ, ਅੰਕੁਸ਼ ਤੇ ਜੌ ਆਦਿ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹਨ।

ਤੈਸ੍ਤੈਃ ਪਦੈਸ੍ਤਤ੍ਪਦਵੀਮਨ੍ਵਿਚ੍ਛਨ੍ਤ੍ਯੋऽਗ੍ਰਤੋऽਬਲਾਃ । ਵਧ੍ਵਾਃ ਪਦੈਃ ਸੁਪृਕ੍ਤਾਨਿ ਵਿਲੋਕ੍ਯਾਰ੍ਤਾਃ ਸਮਬ੍ਰੁਵਨ੍ ॥ 10.30.

ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦੀਆਂ, ਅੱਗੇ ਵਧੀਆਂ; ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਧੂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਵੇਖੇ, ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲੀਆਂ।

ਕਸ੍ਯਾਃ ਪਦਾਨਿ ਚੈਤਾਨਿ ਯਾਤਾਯਾ ਨਨ੍ਦਸੂਨੁਨਾ । ਅਂਸਨ੍ਯਸ੍ਤਪ੍ਰਕੋष੍ਠਾਯਾਃ ਕਰੇਣੋਃ ਕਰਿਣਾ ਯਥਾ ॥ 10.30.

ਇਹ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਕਿਸ ਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਨੰਦਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਆਪਣਾ ਬਾਂਹ ਉਸ ਦੇ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥਣੀ ਨੂੰ ਹਾਥੀ ਨੇ ਲਗਾ ਲਿਆ ਹੋਵੇ।

ਅਨਯਾਰਾਧਿਤੋ ਨੂਨਂ ਭਗਵਾਨ੍ ਹਰਿਰੀਸ਼੍ਵਰਃ । ਯਨ੍ਨੋ ਵਿਹਾਯ ਗੋਵਿਨ੍ਦਃ ਪ੍ਰੀਤੋ ਯਾਮਨਯਦ੍ਰਹਃ ॥ 10.30.

ਇਹ ਨੇ ਯਕੀਨਨ ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਗੋਵਿੰਦ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਚੁਪਚਾਪ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਗਿਆ।

ਧਨ੍ਯਾ ਅਹੋ ਅਮੀ ਆਲ੍ਯੋ ਗੋਵਿਨ੍ਦਾਙ੍ਘ੍ਰ੍ਯਬ੍ਜਰੇਣਵਃ । ਯਾਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਸ਼ੌ ਰਮਾ ਦੇਵੀ ਦਧੁਰ੍ਮੂਰ੍ਧ੍ਨ੍ਯਘਨੁਤ੍ਤਯੇ ॥ 10.30.

ਕਿੰਨੇ ਸੁਭਾਗੇ ਹਨ ਇਹ ਬੇਲਾਂ ਤੇ ਪੌਦੇ, ਜੋ ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਆਪਣੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।

ਤਸ੍ਯਾ ਅਮੂਨਿ ਨਃ ਕ੍ਸ਼ੋਭਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤ੍ਯੁਚ੍ਚੈਃ ਪਦਾਨਿ ਯਤ੍ਯੈਕਾਪਹृਤ੍ਯ ਗੋਪੀਨਾਂ ਰਹੋ ਭੁਨ੍ਕ੍ਤੇऽਚ੍ਯੁਤਾਧਰਮ੍ । ਨ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਪਦਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਤਸ੍ਯਾ ਨੂਨਂ ਤृਣਾਙ੍ਕੁਰੈਃ ਖਿਦ੍ਯਤ੍ਸੁਜਾਤਾਙ੍ਘ੍ਰਿਤਲਾਮੁਨ੍ਨਿਨ੍ਯੇ ਪ੍ਰੇਯਸੀਂ ਪ੍ਰਿਯਃ ॥ 10.30.

ਇਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਗਹਿਰੀਆਂ ਹਨ, ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਚੁਤ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਨੂੰ ਗੋਪੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੁਣ ਕੇ ਚੁਪਚਾਪ ਇਸ ਦੇ ਹੋਠਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ; ਫਿਰ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੇ — ਯਕੀਨਨ, ਘਾਹ ਤੇ ਅੰਕੁਰਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਨਰਮ ਪੈਰ ਦੁਖੇ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਪਿਆਰੇ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।

ਇਮਾਨ੍ਯਧਿਕਮਗ੍ਨਾਨਿ ਪਦਾਨਿ ਵਹਤੋ ਵਧੂਮ੍ । ਗੋਪ੍ਯਃ ਪਸ਼੍ਯਤ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਭਾਰਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਸ੍ਯ ਕਾਮਿਨਃ । ਅਤ੍ਰਾਵਰੋਪਿਤਾ ਕਾਨ੍ਤਾ ਪੁष੍ਪਹੇਤੋਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ ॥ 10.30.

ਵੇਖੋ ਗੋਪੀਆਂ, ਇੱਥੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਦਬੇ ਹੋਏ ਹਨ — ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਫੁੱਲ ਲੈਣ ਲਈ ਥੱਲੇ ਰੱਖਿਆ।

ਅਤ੍ਰ ਪ੍ਰਸੂਨਾਵਚਯਃ ਪ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥੇ ਪ੍ਰੇਯਸਾ ਕृਤਃ । ਪ੍ਰਪਦਾਕ੍ਰਮਣ ਏਤੇ ਪਸ਼੍ਯਤਾਸਕਲੇ ਪਦੇ ॥ 10.30.

ਇੱਥੇ, ਪਿਆਰੀ ਲਈ ਪਿਆਰੇ ਨੇ ਫੁੱਲ ਚੁੱਕੇ; ਵੇਖੋ, ਹਰ ਪੈਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।

ਕੇਸ਼ਪ੍ਰਸਾਧਨਂ ਤ੍ਵਤ੍ਰ ਕਾਮਿਨ੍ਯਾਃ ਕਾਮਿਨਾ ਕृਤਮ੍ । ਤਾਨਿ ਚੂਡਯਤਾ ਕਾਨ੍ਤਾਮੁਪਵਿष੍ਟਮਿਹ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ ॥ 10.30.

ਇਥੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਦੇ ਵਾਲ ਸਵਾਰੇ; ਜਦ ਉਹ ਇੱਥੇ ਬੈਠੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਸੋਹਣਾ ਬਣਾਇਆ।

ਰੇਮੇ ਤਯਾ ਚਾਤ੍ਮਰਤ ਆਤ੍ਮਾਰਾਮੋऽਪ੍ਯਖਣ੍ਡਿਤਃ । ਕਾਮਿਨਾਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ ਦੈਨ੍ਯਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਚੈਵ ਦੁਰਾਤ੍ਮਤਾਮ੍ ॥ 10.30.

ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਪਤ ਸੀ, ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਰਸ ਲਿਆ, ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੀ ਬੇਬਸੀ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਚੰਚਲਤਾ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ।

ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਤ੍ਯਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚੇਰੁਰ੍ਗੋਪ੍ਯੋ ਵਿਚੇਤਸਃ । ਯਾਂ ਗੋਪੀਮਨਯਤ੍ਕृष੍ਣੋ ਵਿਹਾਯਾਨ੍ਯਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਵਨੇ ॥ 10.30.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਉਹ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਦੱਸ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਗੋਪੀਆਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ; ਜਿਸ ਗੋਪੀ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਗਿਆ—

ਸਾ ਚ ਮੇਨੇ ਤਦਾਤ੍ਮਾਨਂ ਵਰਿष੍ਠਂ ਸਰ੍ਵਯੋषਿਤਾਮ੍ । ਹਿਤ੍ਵਾ ਗੋਪੀਃ ਕਾਮਯਾਨਾ ਮਾਮਸੌ ਭਜਤੇ ਪ੍ਰਿਯਃ ॥ 10.30.

ਉਹ ਗੋਪੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਭ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮਝਣ ਲੱਗੀ: 'ਗੋਪੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।'

ਤਤੋ ਗਤ੍ਵਾ ਵਨੋਦ੍ਦੇਸ਼ਂ ਦृਪ੍ਤਾ ਕੇਸ਼ਵਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਨ ਪਾਰਯੇऽਹਂ ਚਲਿਤੁਂ ਨਯ ਮਾਂ ਯਤ੍ਰ ਤੇ ਮਨਃ ॥ 10.30.

ਫਿਰ, ਜਦ ਉਹ ਜੰਗਲ ਦੇ ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਹ ਗੋਪੀ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ: 'ਹੁਣ ਮੈਂ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਸਕਦੀ; ਮੈਨੂੰ ਉਥੇ ਲੈ ਚਲ ਜਿੱਥੇ ਤੇਰਾ ਮਨ ਚਾਹੇ।'

ਏਵਮੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਿਯਾਮਾਹ ਸ੍ਕਨ੍ਧ ਆਰੁਹ੍ਯਤਾਮਿਤਿ । ਤਤਸ਼੍ਚਾਨ੍ਤਰ੍ਦਧੇ ਕृष੍ਣਃ ਸਾ ਵਧੂਰਨ੍ਵਤਪ੍ਯਤ ॥ 10.30.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਿਆਰੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੇਰੇ ਮੋਢੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾ।' ਪਰ ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਚਾਨਕ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਵਧੂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰੋਣ ਲੱਗੀ।

ਹਾ ਨਾਥ ਰਮਣ ਪ੍ਰੇष੍ਠ ਕ੍ਵਾਸਿ ਕ੍ਵਾਸਿ ਮਹਾਭੁਜ । ਦਾਸ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਕृਪਣਾਯਾ ਮੇ ਸਖੇ ਦਰ੍ਸ਼ਯ ਸਨ੍ਨਿਧਿਮ੍ ॥ 10.30.

ਹਾਏ, ਸਵਾਮੀ, ਪਿਆਰੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰੀਤਮ! ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਹੈਂ, ਕਿੱਥੇ ਹੈਂ, ਵੱਡੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ! ਦੋਸਤ, ਆਪਣੀ ਗਰੀਬ ਦਾਸੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ।

ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ ਅਨ੍ਵਿਚ੍ਛਨ੍ਤ੍ਯੋ ਭਗਵਤੋ ਮਾਰ੍ਗਂ ਗੋਪ੍ਯੋऽਵਿਦੂਰਿਤਃ । ਦਦृਸ਼ੁਃ ਪ੍ਰਿਯਵਿਸ਼੍ਲੇषਾਨ੍ਮੋਹਿਤਾਂ ਦੁਃਖਿਤਾਂ ਸਖੀਮ੍ ॥ 10.30.

ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਰਾਹ ਤਲਾਸ਼ਦੀਆਂ, ਗੋਪੀਆਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ; ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਖੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜੇ ਕਰਕੇ ਹੈਰਾਨ ਤੇ ਦੁਖੀ ਸੀ।

ਤਯਾ ਕਥਿਤਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਮਾਨਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਂ ਚ ਮਾਧਵਾਤ੍ । ਅਵਮਾਨਂ ਚ ਦੌਰਾਤ੍ਮ੍ਯਾਦ੍ਵਿਸ੍ਮਯਂ ਪਰਮਂ ਯਯੁਃ ॥ 10.30.

ਉਸ ਤੋਂ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦੀ ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਮਾਧਵ ਦਾ ਜਵਾਬ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਨਸੀਬ ਕਰਕੇ ਹੋਈ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਹੋਇਆ।

ਤਤੋऽਵਿਸ਼ਨ੍ ਵਨਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰ ਜ੍ਯੋਤ੍ਸ੍ਨਾ ਯਾਵਦ੍ਵਿਭਾਵ੍ਯਤੇ । ਤਮਃ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਮਾਲਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਤੋ ਨਿਵਵृਤੁਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ॥ 10.30.

ਫਿਰ ਉਹ ਚੰਦਨ ਦੀ ਚਾਨਣ ਰਹੀਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈਆਂ; ਪਰ ਜਦ ਹਨੇਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਔਰਤਾਂ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਗਈਆਂ।

ਤਨ੍ਮਨਸ੍ਕਾਸ੍ਤਦਲਾਪਾਸ੍ਤਦ੍ਵਿਚੇष੍ਟਾਸ੍ਤਦਾਤ੍ਮਿਕਾਃ । ਤਦ੍ਗੁਣਾਨੇਵ ਗਾਯਨ੍ਤ੍ਯੋ ਨਾਤ੍ਮਗਾਰਾਣਿ ਸਸ੍ਮਰੁਃ ॥ 10.30.

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਗੱਲਾਂ ਉਸ ਬਾਰੇ, ਕਰਤਬ ਉਸ ਵਾਂਗ, ਆਪ ਉਹੀ ਬਣ ਗਈਆਂ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਹੀ ਗਾਉਂਦੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਗਈਆਂ।

ਪੁਨਃ ਪੁਲਿਨਮਾਗਤ੍ਯ ਕਾਲਿਨ੍ਦ੍ਯਾਃ ਕृष੍ਣਭਾਵਨਾਃ । ਸਮਵੇਤਾ ਜਗੁਃ ਕृष੍ਣਂ ਤਦਾਗਮਨਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਿਤਾਃ ॥ 10.30.

ਫਿਰ ਕਾਲਿੰਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਆ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਿਚ ਮਨ ਲਗਾ ਕੇ, ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਉਸ ਦੀ ਆਉਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੀਆਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਲੱਗੀਆਂ।

ਤਤੋऽਗ੍ਨਿਮਾਰੁਤੌ ਰਾਜਨ੍ ਅਮੁਞ੍ਚਨ੍ਮੁਖਤੋ ਰੁषਾ । ਮਹੀਂ ਨਿਰ੍ਵੀਰੁਧਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਸਂਵਰ੍ਤਕ ਇਵਾਤ੍ਯਯੇ

ਫਿਰ, ਰਾਜਾ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹੋਂ ਅੱਗ ਤੇ ਹਵਾ ਛੱਡੀ, ਜਿਵੇਂ ਸਮਵਰਤਕ ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸੁੰਞਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਭਸ੍ਮਸਾਤ੍ ਕ੍ਰਿਯਮਾਣਾਨ੍ ਤਾਨ੍ ਦ੍ਰੁਮਾਨ੍ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਪਿਤਾਮਹਃ । ਆਗਤਃ ਸ਼ਮਯਾਮਾਸ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ ਬਰ੍ਹਿष੍ਮਤੋ ਨਯੈਃ

ਜਦ ਉਹ ਦਰੱਖਤ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਇਆ ਤੇ ਬਰਹਿਸ਼ਮਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਕੇ ਠੰਢਾ ਕੀਤਾ।

ਤਤ੍ਰਾਵਸ਼ਿष੍ਟਾ ਯੇ ਵृਕ੍ਸ਼ਾ ਭੀਤਾ ਦੁਹਿਤਰਂ ਤਦਾ । ਉਜ੍ਜਹ੍ਰੁਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਚੇਤੋਭ੍ਯ ਉਪਦਿष੍ਟਾਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਵਾ

ਉਹ ਦਰੱਖਤ ਜੋ ਬਚ ਗਏ, ਡਰੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਪ੍ਰਚੇਤਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਸਵਯੰਭੂ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਤੇ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ ਆਦੇਸ਼ਾਨ੍ ਮਾਰਿषਾਮੁਪਯੇਮਿਰੇ । ਯਸ੍ਯਾਂ ਮਹਦਵਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ ਅਜਨ੍ਯਜਨਯੋਨਿਜਃ

ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਾਰੀਸ਼ਾ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਪਰਾਧ ਕਰਕੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਉਤਪੱਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜਨਮਿਆ।

ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषੇ ਤ੍ਵਨ੍ਤਰੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਪ੍ਰਾਕ੍ਸਰ੍ਗੇ ਕਾਲਵਿਦ੍ਰੁਤੇ । ਯਃ ਸਸਰ੍ਜ ਪ੍ਰਜਾ ਇष੍ਟਾਃ ਸ ਦਕ੍ਸ਼ੋ ਦੈਵਚੋਦਿਤਃ

ਜਦ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨਵੰਤਰੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਇਆ, ਪਹਿਲੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ, ਸਮਾਂ ਵਧਦਾ ਗਿਆ, ਉਹ, ਦਕਸ਼, ਜੋ ਭਾਗ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਬਣਾਈਆਂ।

ਯੋ ਜਾਯਮਾਨਃ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਤੇਜਸ੍ਤੇਜਸ੍ਵਿਨਾਂ ਰੁਚਾ । ਸ੍ਵਯੋਪਾਦਤ੍ਤ ਦਾਕ੍ਸ਼੍ਯਾਚ੍ਚ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਦਕ੍ਸ਼ਮਬ੍ਰੁਵਨ੍

ਜੋ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹੀ ਸਭ ਚਮਕਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰੌਣਕ ਨਾਲ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਗਿਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਦਕਸ਼, ਯੋਗਤਾ ਵਾਲਾ, ਨਾਮ ਪਾਇਆ।

ਤਂ ਪ੍ਰਜਾਸਰ੍ਗਰਕ੍ਸ਼ਾਯਾਂ ਅਨਾਦਿਰਭਿषਿਚ੍ਯ ਚ । ਯੁਯੋਜ ਯੁਯੁਜੇऽਨ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਸ ਵੈ ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਜਾਪਤੀਨ੍

ਉਹ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੋਈ ਆਰੰਭ ਨਹੀਂ, ਨੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।

ਗੋਪੀਗੀਤਂ - ਵਿਰਹਾਰ੍ਤ ਗੋਪੀਨਾਂ ਭਗਵਦੁਪਸ੍ਥਾਨਾਯ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਨਮ੍ - ਗੋਪ੍ਯ ਊਚੁਃ - ( ਸ਼ੁਦ੍ਧਕਾਮਦਾ ) ਜਯਤਿ ਤੇऽਧਿਕਂ ਜਨ੍ਮਨਾ ਵ੍ਰਜਃ ਸ਼੍ਰਯਤ ਇਨ੍ਦਿਰਾ ਸ਼ਸ਼੍ਵਦਤ੍ਰ ਹਿ । ਦਯਿਤ ਦृਸ਼੍ਯਤਾਂ ਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਤਾਵਕਾ ਸ੍ਤ੍ਵਯਿ ਧृਤਾਸਵਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਵਿਚਿਨ੍ਵਤੇ

ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤੇਰੇ ਜਨਮ ਨਾਲ ਵ੍ਰਜ ਹੋਰ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਇੰਦਰਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਥੇ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਪਿਆਰੇ, ਤੇਰੇ ਭਗਤ ਹਰ ਪਾਸੇ ਦਿਸਣ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਹੈ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਲੱਭਦੇ ਹਨ।