ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ਼੍ਰੀਰ੍ਯਤ੍ਪਦਾਮ੍ਬੁਜਰਜਸ਼੍ਚਕਮੇ ਤੁਲਸ੍ਯਾ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾਪਿ ਵਕ੍ਸ਼ਸਿ ਪਦਂ ਕਿਲ ਭृਤ੍ਯਜੁष੍ਟਮ੍ । ਯਸ੍ਯਾਃ ਸ੍ਵਵੀਕ੍ਸ਼ਣ ਕृਤੇऽਨ੍ਯਸੁਰਪ੍ਰਯਾਸਃ ਤਦ੍ਵਦ੍ ਵਯਂ ਚ ਤਵ ਪਾਦਰਜਃ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾਃ

ਰਮਾਂ ਨੇ ਤੇਰੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਤੇਰੇ ਛਾਤੀ 'ਤੇ, ਤੇਰੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨਾਲ, ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਰਹੀ। ਤੇਰੇ ਇਕ ਨਜ਼ਰ ਲਈ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।

ਤਨ੍ਨਃ ਪ੍ਰਸੀਦ ਵृਜਿਨਾਰ੍ਦਨ ਤੇऽਨ੍ਘ੍ਰਿਮੂਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਵਿਸृਜ੍ਯ ਵਸਤੀਸ੍ਤ੍ਵਦੁਪਾਸਨਾਸ਼ਾਃ । ਤ੍ਵਤ੍ਸੁਨ੍ਦਰਸ੍ਮਿਤ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਣਤੀਵ੍ਰਕਾਮ ਤਪ੍ਤਾਤ੍ਮਨਾਂ ਪੁਰੁषਭੂषਣ ਦੇਹਿ ਦਾਸ੍ਯਮ੍

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੁੱਖ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸਾਨੂੰ ਦਇਆ ਦਿਖਾਓ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੀ ਆਸ ਲੈ ਕੇ ਆਈਆਂ ਹਾਂ। ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣੇ, ਸਾਡਾ ਦਿਲ ਤੇਰੇ ਸੁੰਦਰ ਹਾਸੇ ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਦੀ ਤੀਬਰ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸੜ ਰਿਹਾ ਹੈ — ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਦਾਸੀ ਬਣਨ ਦੀ ਦਾਤ ਦੇ।

ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯਾਲਕਾਵृਤਮੁਖਂ ਤਵ ਕੁਣ੍ਡਲਸ਼੍ਰੀ ਗਣ੍ਡਸ੍ਥਲਾਧਰਸੁਧਂ ਹਸਿਤਾਵਲੋਕਮ੍ । ਦਤ੍ਤਾਭਯਂ ਚ ਭੁਜਦਣ੍ਡਯੁਗਂ ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਵਕ੍ਸ਼ਃ ਸ਼੍ਰਿਯੈਕਰਮਣਂ ਚ ਭਵਾਮ ਦਾਸ੍ਯਃ

ਤੇਰੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਲਟਾਂ ਤੇ ਕੰਡਲਿਆਂ ਦੀ ਚਮਕ ਗਲਾਂ 'ਤੇ, ਤੇਰੇ ਹੋਠਾਂ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਹਾਸਾ ਤੇ ਨਜ਼ਰ, ਤੇਰੇ ਬਾਂਹਾਂ ਜੋ ਨਿਰਭੈਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਤੇਰੀ ਛਾਤੀ, ਜੋ ਰਮਾਂ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਠਿਕਾਣਾ ਹੈ, ਦੇਖ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਹੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।

ਕਾ ਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯਙ੍‌ਗ ਤੇ ਕਲਪਦਾਯਤਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤੇਨ ਸਮ੍ਮੋਹਿਤਾਰ੍ਯਚਰਿਤਾਨ੍ਨ ਚਲੇਤ੍ਤ੍ਰਿਲੋਕ੍ਯਾਮ੍ । ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਸੌਭਗਮਿਦਂ ਚ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਰੂਪਂ ਯਦ੍ ਗੋਦ੍ਵਿਜਦ੍ਰੁਮਮृਗਾਃ ਪੁਲਕਾਨ੍ਯਬਿਭ੍ਰਨ੍

ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਤੇਰੇ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਸੁਰੀਲੇ ਬੋਲਾਂ ਤੇ ਦਿਵਿਆ ਕਰਤਬਾਂ ਨਾਲ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਔਰਤ ਮੋਹਿਤ ਹੋਏ ਬਿਨਾ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। ਤੇਰੀ ਸੋਹਣੀ ਸੂਰਤ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਾਂ, ਪੰਛੀ, ਦਰੱਖਤ ਤੇ ਹਿਰਣ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨਿਹਾਰਦੇ ਹਨ, ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਾ ਹੋਵੇ?

ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਭਵਾਨ੍ ਵ੍ਰਜਭਯਾਰ੍ਤਿਹਰੋऽਭਿਜਾਤੋ ਦੇਵੋ ਯਥਾऽऽਦਿਪੁਰੁषਃ ਸੁਰਲੋਕਗੋਪ੍ਤਾ । ਤਨ੍ਨੋ ਨਿਧੇਹਿ ਕਰਪਙ੍‌ਕਜਮਾਰ੍ਤਬਨ੍ਧੋ ਤਪ੍ਤਸ੍ਤਨੇषੁ ਚ ਸ਼ਿਰਃਸੁ ਚ ਕਿਙ੍‌ਕਰੀਣਾਮ੍

ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਵ੍ਰਜ ਵਿਚ ਡਰ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਆਏ ਹੋ, ਜਿਵੇਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੁੱਖੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਿੱਤਰ, ਆਪਣਾ ਕਮਲ-ਹਥ ਸਾਡੀਆਂ ਜਲਦੀਆਂ ਛਾਤੀਆਂ ਤੇ ਸਿਰਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖੋ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਦਾਸੀਆਂ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਇਤਿ ਵਿਕ੍ਲਵਿਤਂ ਤਾਸਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਪ੍ਰਹਸ੍ਯ ਸਦਯਂ ਗੋਪੀਃ ਆਤ੍ਮਾਰਾਮੋऽਪ੍ਯਰੀਰਮਤ੍

ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ — ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਿਹਲਤਾ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਮਗਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਹਾਸਾ ਕਰਕੇ, ਦਇਆ ਨਾਲ, ਗੋਪੀਆਂ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪਏ।

( ਮਿਸ਼੍ਰ ) ਤਾਭਿਃ ਸਮੇਤਾਭਿਰੁਦਾਰਚੇष੍ਟਿਤਃ ਪ੍ਰਿਯੇਕ੍ਸ਼ਣੋਤ੍ਫੁਲ੍ਲਮੁਖੀਭਿਰਚ੍ਯੁਤਃ । ਉਦਾਰਹਾਸਦ੍ਵਿਜਕੁਨ੍ਦਦੀਧਤਿਃ ਵ੍ਯਰੋਚਤੈਣਾਙ੍‌ਕ ਇਵੋਡੁਭਿਰ੍ਵृਤਃ

ਉਹਨਾਂ ਗੋਪੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਖਿੜ ਗਏ, ਅਚੁਤ, ਜਿਸ ਦਾ ਹਾਸਾ ਚਿੱਟੇ ਚਮਕਦੇ ਜੈਸਮਿਨ ਫੁੱਲਾਂ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਚੰਨ ਚ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਜਿਵੇਂ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਸੋਹਣੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਿਆ।

( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਉਪਗੀਯਮਾਨ ਉਦ੍‍ਗਾਯਨ੍ ਵਨਿਤਾਸ਼ਤਯੂਥਪਃ । ਮਾਲਾਂ ਬਿਭ੍ਰਦ੍ ਵੈਜਯਨ੍ਤੀਂ ਵ੍ਯਚਰਨ੍ ਮਣ੍ਡਯਨ੍ ਵਨਮ੍

ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਸੀ, ਗੀਤ ਗਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਗਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਵੈਜਯੰਤਿ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ, ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਸੋਹਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਨਦ੍ਯਾਃ ਪੁਲਿਨਮਾਵਿਸ਼੍ਯ ਗੋਪੀਭਿਰ੍ਹਿਮਵਾਲੁਕਮ੍ । ਰੇਮੇ ਤਤ੍ਤਰਲਾਨਨ੍ਦ ਕੁਮੁਦਾਮੋਦਵਾਯੁਨਾ

ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਠੰਢੀ ਰੇਤ 'ਤੇ, ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੀ ਹੌਲੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ।

( ਵਸਂਤਤਿਲਕਾ ) ਬਾਹੁਪ੍ਰਸਾਰਪਰਿਰਮ੍ਭਕਰਾਲਕੋਰੁ ਨੀਵੀਸ੍ਤਨਾਲਭਨਨਰ੍ਮਨਖਾਗ੍ਰਪਾਤੈਃ । ਕ੍ਸ਼੍ਵੇਲ੍ਯਾਵਲੋਕਹਸਿਤੈਰ੍ਵ੍ਰਜਸੁਨ੍ਦਰੀਣਾਂ ਉਤ੍ਤਮ੍ਭਯਨ੍ ਰਤਿਪਤਿਂ ਰਮਯਾਞ੍ਚਕਾਰ

ਬਾਂਹਾਂ ਫੈਲਾ ਕੇ, ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਖੇਡਾਂ ਕਰਕੇ, ਨੀਵੀ ਢੀਲੀ ਹੋ ਗਈ, ਨਖਾਂ ਦੇ ਛੂਹ ਨਾਲ, ਹਾਸੇ ਤੇ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ, ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਭਰ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਰਤੀ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ।

( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਏਵਂ ਭਗਵਤਃ ਕृष੍ਣਾਤ੍ ਲਬ੍ਧਮਾਨਾ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਮੇਨਿਰੇ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਮਾਨਿਨ੍ਯੋऽਭ੍ਯਧਿਕਂ ਭੁਵਿ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਡੇ ਦਿਲ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਵਲੋਂ ਮਿਹਰ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਮਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ।

ਤਾਸਾਂ ਤਤ੍ ਸੌਭਗਮਦਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮਾਨਂ ਚ ਕੇਸ਼ਵਃ । ਪ੍ਰਸ਼ਮਾਯ ਪ੍ਰਸਾਦਾਯ ਤਤ੍ਰੈਵਾਨ੍ਤਰਧੀਯਤ

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਭਾਗ ਦੇ ਮਾਣ ਨੂੰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਹੰਕਾਰ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਕੇਸ਼ਵ ਉਥੋਂ ਤੁਰੰਤ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਾਣ ਠੰਢਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤੇ ਉਹ ਉੱਤੇ ਮਿਹਰ ਹੋਵੇ।

ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍‍ਭਾਗਵਤੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪਾਰਮਹਂਸ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਦਸ਼ਮਸ੍ਕਨ੍ਧੇ ਪੂਰ੍ਵਾਰ੍ਧੇ ਏਕੋਨ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਰਮ ਹੰਸਾਂ ਲਈ ਬਣੀ ਮਹਾਂਪੁਰਾਣ 'ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ' ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਦਾ ਉਨੱਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।

( ਮਾਲਿਨੀ ) ਭਵਭਯਮਪਹਨ੍ਤੁਂ ਜ੍ਞਾਨਵਿਜ੍ਞਾਨਸਾਰਂ ਨਿਗਮਕृਦ੍ ਉਪਜਹ੍ਰੇ ਭृਙ੍ਗਵਦ੍ ਵੇਦਸਾਰਮ੍ । ਅਮृਤਮੁਦਧਿਤਸ਼੍ਚਾ ਪਾਯਯਦ੍ ਭृਤ੍ਯਵਰ੍ਗਾਨ੍ ਪੁਰੁषਂ ऋषਭਮਾਦ੍ਯਂ ਕृष੍ਣਸਂਜ੍ਞਂ ਨਤੋऽਸ੍ਮਿ

ਮੈਂ ਉਸ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਭੌਤਿਕ ਡਰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਮਧੁਮੱਖੀ ਵਾਂਗ ਵੈਦਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਰਸ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਤੇ ਅਸਲ ਅਨੁਭਵ ਵਾਲਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਿਲਾਇਆ।

ਹਰਿਰ੍ਦੇਹਭृਤਾਮਾਤ੍ਮਾ ਸ੍ਵਯਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਰੀਸ਼੍ਵਰਃ । ਤਤ੍ਪਾਦਮੂਲਂ ਸ਼ਰਣਂ ਯਤਃ ਕ੍ਸ਼ੇਮੋ ਨृਣਾਮਿਹ

ਹਰੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ, ਆਪ ਹੀ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਚਰਨ ਹੀ ਅਸਲੀ ਆਸਰਾ ਹਨ, ਜਿਥੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਸੁੱਖ ਤੇ ਚੈਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਸ ਵੈ ਪ੍ਰਿਯਤਮਸ਼੍ਚਾਤ੍ਮਾ ਯਤੋ ਨ ਭਯਮਣ੍ਵਪਿ । ਇਤਿ ਵੇਦ ਸ ਵੈ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ ਯੋ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ ਸ ਗੁਰੁਰ੍ਹਰਿਃ

ਉਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਅਸਲ ਆਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਕੋਲੋਂ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ; ਜੋ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਗਿਆਨੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹੋ ਗਿਆਨੀ ਹੀ ਅਸਲ ਅਧਿਆਪਕ—ਹਰੀ ਆਪ ਹੈ।

ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ - ਪ੍ਰਸ਼੍ਨ ਏਵਂ ਹਿ ਸਞ੍ਛਿਨ੍ਨੋ ਭਵਤਃ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ । ਅਤ੍ਰ ਮੇ ਵਦਤੋ ਗੁਹ੍ਯਂ ਨਿਸ਼ਾਮਯ ਸੁਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍

ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ, ਤੇਰਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹੁਣ ਜਵਾਬ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਕੀ ਤੇ ਗੁਪਤ ਗੱਲ ਹੈ।

ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਂ ਚਰਂ ਸੁਮਨਸਾਂ ਸ਼ਰਣੇ ਮਿਥਿਤ੍ਵਾ ਰਕ੍ਤਂ षਡਙ੍‌ਘ੍ਰਿਗਣਸਾਮਸੁ ਲੁਬ੍ਧਕਰ੍ਣਮ੍ । ਅਗ੍ਰੇ ਵृਕਾਨ੍ ਅਸੁਤृਪੋऽਵਿਗਣਯ੍ਯ ਯਾਨ੍ਤਂ ਪृष੍ਠੇ ਮृਗਂ ਮृਗਯ ਲੁਬ੍ਧਕਬਾਣਭਿਨ੍ਨਮ੍

ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜੀਵ, ਜੋ ਚੰਗੇ ਸਵਭਾਵ ਵਾਲਿਆਂ ਕੋਲ ਆਸਰਾ ਲੱਭਦਾ, ਛੇ ਪੈਰ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਧੁਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ ਆਗੇ ਉਹ ਭੁੱਖੇ ਭੇੜਿਆਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਿੱਛੋਂ ਇਕ ਹਿਰਣ, ਜੋ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਸ ਤ੍ਵਂ ਵਿਚਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮृਗਚੇष੍ਟਿਤਮਾਤ੍ਮਨੋऽਨ੍ਤਃ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਯਚ੍ਛ ਹृਦਿ ਕਰ੍ਣਧੁਨੀਂ ਚ ਚਿਤ੍ਤੇ । ਜਹ੍ਯਙ੍‌ਗਨਾਸ਼੍ਰਮਮਸਤ੍ ਤਮਯੂਥਗਾਥਂ ਪ੍ਰੀਣੀਹਿ ਹਂਸਸ਼ਰਣਂ ਵਿਰਮ ਕ੍ਰਮੇਣ

ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹਿਰਣ ਦੀ ਚਾਲ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਰੱਖ, ਜਿਵੇਂ ਰਥਵਾਨ ਲੱਕੜੀਆਂ ਫੜਦਾ ਹੈ। ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਤੇ ਝੁੰਡ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਛੱਡ ਦੇ, ਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹੰਸ ਦੇ ਆਸਰੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਰਹਿ ਤੇ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਹਟ ਜਾ।

ਰਾਜੋਵਾਚ - (ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍) ਸ਼੍ਰੁਤਮਨ੍ਵੀਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਭਗਵਾਨ੍ ਯਦਭਾषਤ । ਨੈਤਜ੍ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਉਪਾਧ੍ਯਾਯਾਃ ਕਿਂ ਨ ਬ੍ਰੂਯੁਰ੍ਵਿਦੁਰ੍ਯਦਿ

ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਜੋ ਕੁਝ ਸੁਣਿਆ ਤੇ ਵਿਚਾਰਿਆ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਸਮਝ ਆ ਗਿਆ। ਜੇ ਅਧਿਆਪਕ ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਇਹ ਗੱਲ ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ?

ਸਂਸ਼ਯੋऽਤ੍ਰ ਤੁ ਮੇ ਵਿਪ੍ਰ ਸਞ੍ਛਿਨ੍ਨਸ੍ਤਤ੍ਕृਤੋ ਮਹਾਨ੍ । ऋषਯੋऽਪਿ ਹਿ ਮੁਹ੍ਯਨ੍ਤਿ ਯਤ੍ਰ ਨੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵृਤ੍ਤਯਃ

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਿੱਥੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ, ਉਥੇ ਤਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕਰ੍ਮਾਣ੍ਯਾਰਭਤੇ ਯੇਨ ਪੁਮਾਨਿਹ ਵਿਹਾਯ ਤਮ੍ । ਅਮੁਤ੍ਰਾਨ੍ਯੇਨ ਦੇਹੇਨ ਜੁष੍ਟਾਨਿ ਸ ਯਦਸ਼੍ਨੁਤੇ

ਜਿਸ ਕੰਮ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਦੂਜੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਉਥੇ ਉਹੀ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।

ਇਤਿ ਵੇਦਵਿਦਾਂ ਵਾਦਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਹ । ਕਰ੍ਮ ਯਤ੍ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਪਰੋਕ੍ਸ਼ਂ ਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ

ਇਹੀ ਗੱਲ ਵੈਦਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਹਰ ਥਾਂ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਕਰਮ ਜੋ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੁਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।

ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ - ਯੇਨੈਵਾਰਭਤੇ ਕਰ੍ਮ ਤੇਨੈਵਾਮੁਤ੍ਰ ਤਤ੍ਪੁਮਾਨ੍ । ਭੁਙ੍‌ਕ੍ਤੇ ਹਿ ਅਵ੍ਯਵਧਾਨੇਨ ਲਿਙ੍‌ਗੇਨ ਮਨਸਾ ਸ੍ਵਯਮ੍

ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਿਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਉਹ ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਸੁਖਮ ਸਰੀਰ ਤੇ ਮਨ ਰਾਹੀਂ ਫਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਯਾਨਂ ਇਮਂ ਉਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਸ਼੍ਵਸਨ੍ਤਂ ਪੁਰੁषੋ ਯਥਾ । ਕਰ੍ਮਾਤ੍ਮਨ੍ਯਾਹਿਤਂ ਭੁਙ੍‌ਕ੍ਤੇ ਤਾਦृਸ਼ੇਨੇਤਰੇਣ ਵਾ

ਜਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਸੁੱਤੇ ਤੇ ਸਾਹ ਲੈ ਰਹੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ, ਜਾਂ ਉਸੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।

ਮਮੈਤੇ ਮਨਸਾ ਯਦ੍ਯਦ੍ ਅਸੌ ਅਹਂ ਇਤਿ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ । ਗृਹ੍ਣੀਯਾਤ੍ ਤਤ੍ਪੁਮਾਨ੍ ਰਾਦ੍ਧਂ ਕਰ੍ਮ ਯੇਨ ਪੁਨਰ੍ਭਵਃ

ਇਹ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਕੁਝ 'ਮੈਂ ਇਹ ਹਾਂ' ਆਖ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨਾਲ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਹੀ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਯਥਾਨੁਮੀਯਤੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਭਯੈਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿਤੈਃ । ਏਵਂ ਪ੍ਰਾਗ੍ਦੇਹਜਂ ਕਰ੍ਮ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਚਿਤ੍ਤਵृਤ੍ਤਿਭਿਃ

ਜਿਵੇਂ ਦੋਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਮਨ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਛਲੇ ਸਰੀਰਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਮਨ ਦੀਆਂ ਚਲਾਂ ਤੋਂ ਪਛਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਨਾਨੁਭੂਤਂ ਕ੍ਵ ਚਾਨੇਨ ਦੇਹੇਨਾਦृष੍ਟਮਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ । ਕਦਾਚਿਦ੍ ਉਪਲਭ੍ਯੇਤ ਯਦ੍ ਰੂਪਂ ਯਾਦृਗਾਤ੍ਮਨਿ

ਇਸ ਸਰੀਰ ਨਾਲ, ਨਾ ਤਾਂ ਕਦੇ ਅਨੁਭਵ ਹੋਇਆ, ਨਾ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ; ਪਰ ਕਦੇ-ਕਦੇ, ਉਹ ਰੂਪ ਅੰਦਰੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।