ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ਼੍ਰੀਗੋਪ੍ਯ ਊਚੁਃ । ਮੈਵਂ ਵਿਭੋऽਰ੍ਹਤਿ ਭਵਾਨ੍ ਗਦਿਤੁਂ ਨृਸ਼ਂਸਂ ਸਨ੍ਤ੍ਯਜ੍ਯ ਸਰ੍ਵਵਿषਯਾਂਸ੍ਤਵ ਪਾਦਮੂਲਮ੍ । ਭਕ੍ਤਾ ਭਜਸ੍ਵ ਦੁਰਵਗ੍ਰਹ ਮਾ ਤ੍ਯਜਾਸ੍ਮਾਨ੍ ਦੇਵੋ ਯਥਾऽऽਦਿਪੁਰੁषੋ ਭਜਤੇ ਮੁਮੁਕ੍ਸ਼ੂਨ੍

ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ — ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਇੰਝ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਬੋਲੋ। ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੂਭਦਾ ਨਹੀਂ। ਅਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਆ ਗਈਆਂ ਹਾਂ। ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਦਿਓ, ਸਾਨੂੰ ਤਿਆਗੋ ਨਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਕਦੇ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡਦਾ ਨਹੀਂ।

ਯਤ੍ਪਤ੍ਯਪਤ੍ਯਸੁਹृਦਾਂ ਅਨੁਵृਤ੍ਤਿਰਙ੍‌ਗ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਸ੍ਵਧਰ੍ਮ ਇਤਿ ਧਰ੍ਮਵਿਦਾ ਤ੍ਵਯੋਕ੍ਤਮ੍ । ਅਸ੍ਤ੍ਵੇਵਮੇਤਦੁਪਦੇਸ਼ਪਦੇ ਤ੍ਵਯੀਸ਼ੇ ਪ੍ਰੇष੍ਠੋ ਭਵਾਂਸ੍ਤਨੁਭृਤਾਂ ਕਿਲ ਬਨ੍ਧੁਰਾਤ੍ਮਾ

ਤੁਸੀਂ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣੂ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਫਰਜ ਹੈ ਪਤੀ, ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਮਿਤਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨਾ। ਚੰਗਾ, ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ। ਪਰ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਹੋ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੱਚੇ ਮਿਤਰ ਤੇ ਆਤਮਾ ਹੋ।

ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਹਿ ਤ੍ਵਯਿ ਰਤਿਂ ਕੁਸ਼ਲਾਃ ਸ੍ਵ ਆਤ੍ਮਨ੍ ਨਿਤ੍ਯਪ੍ਰਿਯੇ ਪਤਿਸੁਤਾਦਿਭਿਰਾਰ੍ਤਿਦੈਃ ਕਿਮ੍ । ਤਨ੍ਨਃ ਪ੍ਰਸੀਦ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰ ਮਾ ਸ੍ਮ ਛਿਨ੍ਦ੍ਯਾ ਆਸ਼ਾਂ ਧृਤਾਂ ਤ੍ਵਯਿ ਚਿਰਾਦਰਵਿਨ੍ਦਨੇਤ੍ਰ

ਜੋ ਸਮਝਦਾਰ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਪਿਆਰ ਸਦਾ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਪਤੀ, ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਹੋਰ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦੇ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਨੂੰ ਦਇਆ ਦਿਖਾਓ, ਤੇ ਸਾਡੀ ਲੰਮੀ ਆਸ ਜੋ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਹੈ, ਉਹ ਨਾ ਟੁੱਟਣ ਦਿਓ, ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ।

ਚਿਤ੍ਤਂ ਸੁਖੇਨ ਭਵਤਾਪਹृਤਂ ਗृਹੇषੁ ਯਨ੍ਨਿਰ੍ਵਿਸ਼ਤ੍ਯੁਤ ਕਰਾਵਪਿ ਗृਹ੍ਯਕृਤ੍ਯੇ । ਪਾਦੌ ਪਦਂ ਨ ਚਲਤਸ੍ਤਵ ਪਾਦਮੂਲਾਦ੍ ਯਾਮਃ ਕਥਂ ਵ੍ਰਜਮਥੋ ਕਰਵਾਮ ਕਿਂ ਵਾ

ਸਾਡਾ ਮਨ, ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਵਲ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਘਰਾਂ ਵਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਸਾਡੇ ਹੱਥ ਘਰ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੇ, ਤੇ ਸਾਡੇ ਪੈਰ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਹਟਦੇ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਵ੍ਰਜ ਕਿਵੇਂ ਜਾਈਏ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੀ ਕਰੀਏ?

ਸਿਞ੍ਚਾਙ੍‌ਗ ਨਸ੍ਤ੍ਵਦਧਰਾਮृਤਪੂਰਕੇਣ ਹਾਸਾਵਲੋਕਕਲਗੀਤਜਹृਚ੍ਛਯਾਗ੍ਨਿਮ੍ । ਨੋ ਚੇਦ੍ ਵਯਂ ਵਿਰਹਜਾਗ੍ਨਿ ਉਪਯੁਕ੍ਤਦੇਹਾ ਧ੍ਯਾਨੇਨ ਯਾਮ ਪਦਯੋਃ ਪਦਵੀਂ ਸਖੇ ਤੇ

ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੋਠਾਂ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ, ਹਾਸੇ, ਨਜ਼ਰ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਦਿਲ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਭਿੱਜਾ ਦਿਓ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੜ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵਾਂਗੇ, ਹੇ ਮਿੱਤਰ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ।

ਯਰ੍ਹ੍ਯਮ੍ਬੁਜਾਕ੍ਸ਼ ਤਵ ਪਾਦਤਲਂ ਰਮਾਯਾ ਦਤ੍ਤਕ੍ਸ਼ਣਂ ਕ੍ਵਚਿਦਰਣ੍ਯਜਨਪ੍ਰਿਯਸ੍ਯ । ਅਸ੍ਪ੍ਰਾਕ੍ਸ਼੍ਮ ਤਤ੍ਪ੍ਰਭृਤਿ ਨਾਨ੍ਯਸਮਕ੍ਸ਼ਮਙ੍ਗ ਸ੍ਥਾਤੁਂ ਤ੍ਵਯਾਭਿਰਮਿਤਾ ਬਤ ਪਾਰਯਾਮਃ

ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ, ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ — ਜੋ ਰਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮਿਲਦੇ ਹਨ — ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਗਨ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਾਂ।

ਸ਼੍ਰੀਰ੍ਯਤ੍ਪਦਾਮ੍ਬੁਜਰਜਸ਼੍ਚਕਮੇ ਤੁਲਸ੍ਯਾ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾਪਿ ਵਕ੍ਸ਼ਸਿ ਪਦਂ ਕਿਲ ਭृਤ੍ਯਜੁष੍ਟਮ੍ । ਯਸ੍ਯਾਃ ਸ੍ਵਵੀਕ੍ਸ਼ਣ ਕृਤੇऽਨ੍ਯਸੁਰਪ੍ਰਯਾਸਃ ਤਦ੍ਵਦ੍ ਵਯਂ ਚ ਤਵ ਪਾਦਰਜਃ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾਃ

ਰਮਾਂ ਨੇ ਤੇਰੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਤੇਰੇ ਛਾਤੀ 'ਤੇ, ਤੇਰੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨਾਲ, ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਰਹੀ। ਤੇਰੇ ਇਕ ਨਜ਼ਰ ਲਈ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।

ਤਨ੍ਨਃ ਪ੍ਰਸੀਦ ਵृਜਿਨਾਰ੍ਦਨ ਤੇऽਨ੍ਘ੍ਰਿਮੂਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਵਿਸृਜ੍ਯ ਵਸਤੀਸ੍ਤ੍ਵਦੁਪਾਸਨਾਸ਼ਾਃ । ਤ੍ਵਤ੍ਸੁਨ੍ਦਰਸ੍ਮਿਤ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਣਤੀਵ੍ਰਕਾਮ ਤਪ੍ਤਾਤ੍ਮਨਾਂ ਪੁਰੁषਭੂषਣ ਦੇਹਿ ਦਾਸ੍ਯਮ੍

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੁੱਖ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸਾਨੂੰ ਦਇਆ ਦਿਖਾਓ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੀ ਆਸ ਲੈ ਕੇ ਆਈਆਂ ਹਾਂ। ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣੇ, ਸਾਡਾ ਦਿਲ ਤੇਰੇ ਸੁੰਦਰ ਹਾਸੇ ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਦੀ ਤੀਬਰ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸੜ ਰਿਹਾ ਹੈ — ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਦਾਸੀ ਬਣਨ ਦੀ ਦਾਤ ਦੇ।

ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯਾਲਕਾਵृਤਮੁਖਂ ਤਵ ਕੁਣ੍ਡਲਸ਼੍ਰੀ ਗਣ੍ਡਸ੍ਥਲਾਧਰਸੁਧਂ ਹਸਿਤਾਵਲੋਕਮ੍ । ਦਤ੍ਤਾਭਯਂ ਚ ਭੁਜਦਣ੍ਡਯੁਗਂ ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਵਕ੍ਸ਼ਃ ਸ਼੍ਰਿਯੈਕਰਮਣਂ ਚ ਭਵਾਮ ਦਾਸ੍ਯਃ

ਤੇਰੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਲਟਾਂ ਤੇ ਕੰਡਲਿਆਂ ਦੀ ਚਮਕ ਗਲਾਂ 'ਤੇ, ਤੇਰੇ ਹੋਠਾਂ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਹਾਸਾ ਤੇ ਨਜ਼ਰ, ਤੇਰੇ ਬਾਂਹਾਂ ਜੋ ਨਿਰਭੈਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਤੇਰੀ ਛਾਤੀ, ਜੋ ਰਮਾਂ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਠਿਕਾਣਾ ਹੈ, ਦੇਖ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਹੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।

ਕਾ ਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯਙ੍‌ਗ ਤੇ ਕਲਪਦਾਯਤਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤੇਨ ਸਮ੍ਮੋਹਿਤਾਰ੍ਯਚਰਿਤਾਨ੍ਨ ਚਲੇਤ੍ਤ੍ਰਿਲੋਕ੍ਯਾਮ੍ । ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਸੌਭਗਮਿਦਂ ਚ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਰੂਪਂ ਯਦ੍ ਗੋਦ੍ਵਿਜਦ੍ਰੁਮਮृਗਾਃ ਪੁਲਕਾਨ੍ਯਬਿਭ੍ਰਨ੍

ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਤੇਰੇ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਸੁਰੀਲੇ ਬੋਲਾਂ ਤੇ ਦਿਵਿਆ ਕਰਤਬਾਂ ਨਾਲ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਔਰਤ ਮੋਹਿਤ ਹੋਏ ਬਿਨਾ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। ਤੇਰੀ ਸੋਹਣੀ ਸੂਰਤ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਾਂ, ਪੰਛੀ, ਦਰੱਖਤ ਤੇ ਹਿਰਣ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨਿਹਾਰਦੇ ਹਨ, ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਾ ਹੋਵੇ?

ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਭਵਾਨ੍ ਵ੍ਰਜਭਯਾਰ੍ਤਿਹਰੋऽਭਿਜਾਤੋ ਦੇਵੋ ਯਥਾऽऽਦਿਪੁਰੁषਃ ਸੁਰਲੋਕਗੋਪ੍ਤਾ । ਤਨ੍ਨੋ ਨਿਧੇਹਿ ਕਰਪਙ੍‌ਕਜਮਾਰ੍ਤਬਨ੍ਧੋ ਤਪ੍ਤਸ੍ਤਨੇषੁ ਚ ਸ਼ਿਰਃਸੁ ਚ ਕਿਙ੍‌ਕਰੀਣਾਮ੍

ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਵ੍ਰਜ ਵਿਚ ਡਰ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਆਏ ਹੋ, ਜਿਵੇਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੁੱਖੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਿੱਤਰ, ਆਪਣਾ ਕਮਲ-ਹਥ ਸਾਡੀਆਂ ਜਲਦੀਆਂ ਛਾਤੀਆਂ ਤੇ ਸਿਰਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖੋ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਦਾਸੀਆਂ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਇਤਿ ਵਿਕ੍ਲਵਿਤਂ ਤਾਸਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਪ੍ਰਹਸ੍ਯ ਸਦਯਂ ਗੋਪੀਃ ਆਤ੍ਮਾਰਾਮੋऽਪ੍ਯਰੀਰਮਤ੍

ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ — ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਿਹਲਤਾ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਮਗਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਹਾਸਾ ਕਰਕੇ, ਦਇਆ ਨਾਲ, ਗੋਪੀਆਂ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪਏ।

( ਮਿਸ਼੍ਰ ) ਤਾਭਿਃ ਸਮੇਤਾਭਿਰੁਦਾਰਚੇष੍ਟਿਤਃ ਪ੍ਰਿਯੇਕ੍ਸ਼ਣੋਤ੍ਫੁਲ੍ਲਮੁਖੀਭਿਰਚ੍ਯੁਤਃ । ਉਦਾਰਹਾਸਦ੍ਵਿਜਕੁਨ੍ਦਦੀਧਤਿਃ ਵ੍ਯਰੋਚਤੈਣਾਙ੍‌ਕ ਇਵੋਡੁਭਿਰ੍ਵृਤਃ

ਉਹਨਾਂ ਗੋਪੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਖਿੜ ਗਏ, ਅਚੁਤ, ਜਿਸ ਦਾ ਹਾਸਾ ਚਿੱਟੇ ਚਮਕਦੇ ਜੈਸਮਿਨ ਫੁੱਲਾਂ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਚੰਨ ਚ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਜਿਵੇਂ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਸੋਹਣੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਿਆ।

( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਉਪਗੀਯਮਾਨ ਉਦ੍‍ਗਾਯਨ੍ ਵਨਿਤਾਸ਼ਤਯੂਥਪਃ । ਮਾਲਾਂ ਬਿਭ੍ਰਦ੍ ਵੈਜਯਨ੍ਤੀਂ ਵ੍ਯਚਰਨ੍ ਮਣ੍ਡਯਨ੍ ਵਨਮ੍

ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਸੀ, ਗੀਤ ਗਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਗਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਵੈਜਯੰਤਿ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ, ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਸੋਹਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਨਦ੍ਯਾਃ ਪੁਲਿਨਮਾਵਿਸ਼੍ਯ ਗੋਪੀਭਿਰ੍ਹਿਮਵਾਲੁਕਮ੍ । ਰੇਮੇ ਤਤ੍ਤਰਲਾਨਨ੍ਦ ਕੁਮੁਦਾਮੋਦਵਾਯੁਨਾ

ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਠੰਢੀ ਰੇਤ 'ਤੇ, ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੀ ਹੌਲੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ।

( ਵਸਂਤਤਿਲਕਾ ) ਬਾਹੁਪ੍ਰਸਾਰਪਰਿਰਮ੍ਭਕਰਾਲਕੋਰੁ ਨੀਵੀਸ੍ਤਨਾਲਭਨਨਰ੍ਮਨਖਾਗ੍ਰਪਾਤੈਃ । ਕ੍ਸ਼੍ਵੇਲ੍ਯਾਵਲੋਕਹਸਿਤੈਰ੍ਵ੍ਰਜਸੁਨ੍ਦਰੀਣਾਂ ਉਤ੍ਤਮ੍ਭਯਨ੍ ਰਤਿਪਤਿਂ ਰਮਯਾਞ੍ਚਕਾਰ

ਬਾਂਹਾਂ ਫੈਲਾ ਕੇ, ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਖੇਡਾਂ ਕਰਕੇ, ਨੀਵੀ ਢੀਲੀ ਹੋ ਗਈ, ਨਖਾਂ ਦੇ ਛੂਹ ਨਾਲ, ਹਾਸੇ ਤੇ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ, ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਭਰ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਰਤੀ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ।

( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਏਵਂ ਭਗਵਤਃ ਕृष੍ਣਾਤ੍ ਲਬ੍ਧਮਾਨਾ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਮੇਨਿਰੇ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਮਾਨਿਨ੍ਯੋऽਭ੍ਯਧਿਕਂ ਭੁਵਿ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਡੇ ਦਿਲ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਵਲੋਂ ਮਿਹਰ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਮਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ।

ਤਾਸਾਂ ਤਤ੍ ਸੌਭਗਮਦਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮਾਨਂ ਚ ਕੇਸ਼ਵਃ । ਪ੍ਰਸ਼ਮਾਯ ਪ੍ਰਸਾਦਾਯ ਤਤ੍ਰੈਵਾਨ੍ਤਰਧੀਯਤ

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਭਾਗ ਦੇ ਮਾਣ ਨੂੰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਹੰਕਾਰ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਕੇਸ਼ਵ ਉਥੋਂ ਤੁਰੰਤ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਾਣ ਠੰਢਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤੇ ਉਹ ਉੱਤੇ ਮਿਹਰ ਹੋਵੇ।

ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍‍ਭਾਗਵਤੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪਾਰਮਹਂਸ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਦਸ਼ਮਸ੍ਕਨ੍ਧੇ ਪੂਰ੍ਵਾਰ੍ਧੇ ਏਕੋਨ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਰਮ ਹੰਸਾਂ ਲਈ ਬਣੀ ਮਹਾਂਪੁਰਾਣ 'ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ' ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਦਾ ਉਨੱਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।

( ਮਾਲਿਨੀ ) ਭਵਭਯਮਪਹਨ੍ਤੁਂ ਜ੍ਞਾਨਵਿਜ੍ਞਾਨਸਾਰਂ ਨਿਗਮਕृਦ੍ ਉਪਜਹ੍ਰੇ ਭृਙ੍ਗਵਦ੍ ਵੇਦਸਾਰਮ੍ । ਅਮृਤਮੁਦਧਿਤਸ਼੍ਚਾ ਪਾਯਯਦ੍ ਭृਤ੍ਯਵਰ੍ਗਾਨ੍ ਪੁਰੁषਂ ऋषਭਮਾਦ੍ਯਂ ਕृष੍ਣਸਂਜ੍ਞਂ ਨਤੋऽਸ੍ਮਿ

ਮੈਂ ਉਸ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਭੌਤਿਕ ਡਰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਮਧੁਮੱਖੀ ਵਾਂਗ ਵੈਦਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਰਸ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਤੇ ਅਸਲ ਅਨੁਭਵ ਵਾਲਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਿਲਾਇਆ।

ਹਰਿਰ੍ਦੇਹਭृਤਾਮਾਤ੍ਮਾ ਸ੍ਵਯਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਰੀਸ਼੍ਵਰਃ । ਤਤ੍ਪਾਦਮੂਲਂ ਸ਼ਰਣਂ ਯਤਃ ਕ੍ਸ਼ੇਮੋ ਨृਣਾਮਿਹ

ਹਰੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ, ਆਪ ਹੀ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਚਰਨ ਹੀ ਅਸਲੀ ਆਸਰਾ ਹਨ, ਜਿਥੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਸੁੱਖ ਤੇ ਚੈਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਸ ਵੈ ਪ੍ਰਿਯਤਮਸ਼੍ਚਾਤ੍ਮਾ ਯਤੋ ਨ ਭਯਮਣ੍ਵਪਿ । ਇਤਿ ਵੇਦ ਸ ਵੈ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ ਯੋ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ ਸ ਗੁਰੁਰ੍ਹਰਿਃ

ਉਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਅਸਲ ਆਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਕੋਲੋਂ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ; ਜੋ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਗਿਆਨੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹੋ ਗਿਆਨੀ ਹੀ ਅਸਲ ਅਧਿਆਪਕ—ਹਰੀ ਆਪ ਹੈ।

ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ - ਪ੍ਰਸ਼੍ਨ ਏਵਂ ਹਿ ਸਞ੍ਛਿਨ੍ਨੋ ਭਵਤਃ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ । ਅਤ੍ਰ ਮੇ ਵਦਤੋ ਗੁਹ੍ਯਂ ਨਿਸ਼ਾਮਯ ਸੁਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍

ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ, ਤੇਰਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹੁਣ ਜਵਾਬ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਕੀ ਤੇ ਗੁਪਤ ਗੱਲ ਹੈ।

ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਂ ਚਰਂ ਸੁਮਨਸਾਂ ਸ਼ਰਣੇ ਮਿਥਿਤ੍ਵਾ ਰਕ੍ਤਂ षਡਙ੍‌ਘ੍ਰਿਗਣਸਾਮਸੁ ਲੁਬ੍ਧਕਰ੍ਣਮ੍ । ਅਗ੍ਰੇ ਵृਕਾਨ੍ ਅਸੁਤृਪੋऽਵਿਗਣਯ੍ਯ ਯਾਨ੍ਤਂ ਪृष੍ਠੇ ਮृਗਂ ਮृਗਯ ਲੁਬ੍ਧਕਬਾਣਭਿਨ੍ਨਮ੍

ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜੀਵ, ਜੋ ਚੰਗੇ ਸਵਭਾਵ ਵਾਲਿਆਂ ਕੋਲ ਆਸਰਾ ਲੱਭਦਾ, ਛੇ ਪੈਰ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਧੁਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ ਆਗੇ ਉਹ ਭੁੱਖੇ ਭੇੜਿਆਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਿੱਛੋਂ ਇਕ ਹਿਰਣ, ਜੋ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਸ ਤ੍ਵਂ ਵਿਚਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮृਗਚੇष੍ਟਿਤਮਾਤ੍ਮਨੋऽਨ੍ਤਃ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਯਚ੍ਛ ਹृਦਿ ਕਰ੍ਣਧੁਨੀਂ ਚ ਚਿਤ੍ਤੇ । ਜਹ੍ਯਙ੍‌ਗਨਾਸ਼੍ਰਮਮਸਤ੍ ਤਮਯੂਥਗਾਥਂ ਪ੍ਰੀਣੀਹਿ ਹਂਸਸ਼ਰਣਂ ਵਿਰਮ ਕ੍ਰਮੇਣ

ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹਿਰਣ ਦੀ ਚਾਲ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਰੱਖ, ਜਿਵੇਂ ਰਥਵਾਨ ਲੱਕੜੀਆਂ ਫੜਦਾ ਹੈ। ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਤੇ ਝੁੰਡ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਛੱਡ ਦੇ, ਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹੰਸ ਦੇ ਆਸਰੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਰਹਿ ਤੇ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਹਟ ਜਾ।

ਰਾਜੋਵਾਚ - (ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍) ਸ਼੍ਰੁਤਮਨ੍ਵੀਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਭਗਵਾਨ੍ ਯਦਭਾषਤ । ਨੈਤਜ੍ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਉਪਾਧ੍ਯਾਯਾਃ ਕਿਂ ਨ ਬ੍ਰੂਯੁਰ੍ਵਿਦੁਰ੍ਯਦਿ

ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਜੋ ਕੁਝ ਸੁਣਿਆ ਤੇ ਵਿਚਾਰਿਆ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਸਮਝ ਆ ਗਿਆ। ਜੇ ਅਧਿਆਪਕ ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਇਹ ਗੱਲ ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ?

ਸਂਸ਼ਯੋऽਤ੍ਰ ਤੁ ਮੇ ਵਿਪ੍ਰ ਸਞ੍ਛਿਨ੍ਨਸ੍ਤਤ੍ਕृਤੋ ਮਹਾਨ੍ । ऋषਯੋऽਪਿ ਹਿ ਮੁਹ੍ਯਨ੍ਤਿ ਯਤ੍ਰ ਨੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵृਤ੍ਤਯਃ

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਿੱਥੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ, ਉਥੇ ਤਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕਰ੍ਮਾਣ੍ਯਾਰਭਤੇ ਯੇਨ ਪੁਮਾਨਿਹ ਵਿਹਾਯ ਤਮ੍ । ਅਮੁਤ੍ਰਾਨ੍ਯੇਨ ਦੇਹੇਨ ਜੁष੍ਟਾਨਿ ਸ ਯਦਸ਼੍ਨੁਤੇ

ਜਿਸ ਕੰਮ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਦੂਜੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਉਥੇ ਉਹੀ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।