ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

( ਮਿਸ਼੍ਰ ) ਤਦੋਡੁਰਾਜਃ ਕਕੁਭਃ ਕਰੈਰ੍ਮੁਖਂ ਪ੍ਰਾਚ੍ਯਾ ਵਿਲਿਮ੍ਪਨ੍ਨਰੁਣੇਨ ਸ਼ਨ੍ਤਮੈਃ । ਸ ਚਰ੍षਣੀਨਾਮੁਦਗਾਚ੍ਛੁਚੋ ਮृਜਨ੍ ਪ੍ਰਿਯਃ ਪ੍ਰਿਯਾਯਾ ਇਵ ਦੀਰ੍ਘਦਰ੍ਸ਼ਨਃ

ਫਿਰ ਚੰਦ, ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਨਰਮ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਪੂਰਬ ਦੇ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਲਾਲੀ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ; ਉਹ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਸਾਫ ਕਰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਆਰਾ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕੁਮੁਦ੍ਵਨ੍ਤਂ ਅਖਣ੍ਡਮਣ੍ਡਲਂ ਰਮਾਨਨਾਭਂ ਨਵਕੁਙ੍‌ਕੁਮਾਰੁਣਮ੍ । ਵਨਂ ਚ ਤਤ੍ਕੋਮਲਗੋਭੀ ਰਞ੍ਜਿਤਂ ਜਗੌ ਕਲਂ ਵਾਮਦृਸ਼ਾਂ ਮਨੋਹਰਮ੍

ਚੰਦ ਦੀ ਗੋਲਾਈ, ਕਮਲ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਂਗ, ਨਵੇਂ ਕੇਸਰ ਰੰਗ ਨਾਲ, ਤੇ ਜੰਗਲ ਨਰਮ ਗਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਲਈ ਮਿੱਠਾ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣਾ ਗੀਤ ਗਾਇਆ।

ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਗੀਤਾਂ ਤਦਨਙ੍‌ਗਵਰ੍ਧਨਂ ਵ੍ਰਜਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਕृष੍ਣਗृਹੀਤਮਾਨਸਾਃ । ਆਜਗ੍ਮੁਰਨ੍ਯੋਨ੍ਯਮਲਕ੍ਸ਼ਿਤੋਦ੍ਯਮਾਃ ਸ ਯਤ੍ਰ ਕਾਨ੍ਤੋ ਜਵਲੋਲਕੁਣ੍ਡਲਾਃ

ਉਹ ਗੀਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਧਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਲੈ ਲਏ ਸਨ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ, ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਕੋਲ ਆ ਗਈਆਂ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਡਲੀਆਂ ਹਿਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।

( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਦੁਹਨ੍ਤ੍ਯੋऽਭਿਯਯੁਃ ਕਾਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਦੋਹਂ ਹਿਤ੍ਵਾ ਸਮੁਤ੍ਸੁਕਾਃ । ਪਯੋऽਧਿਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਸਂਯਾਵਂ ਅਨੁਦ੍ਵਾਸ੍ਯਾਪਰਾ ਯਯੁਃ

ਕੁਝ ਗੋਪੀਆਂ ਦੁੱਧ ਦੁਹਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਕੰਮ ਅਧੂਰਾ ਛੱਡ ਕੇ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ ਆ ਗਈਆਂ; ਹੋਰ, ਦੁੱਧ ਚੁਲ੍ਹੇ 'ਤੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਆਏ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਤੁਰ ਗਈਆਂ।

ਪਰਿਵੇषਯਨ੍ਤ੍ਯਸ੍ਤਦ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਪਾਯਯਨ੍ਤ੍ਯਃ ਸ਼ਿਸ਼ੂਨ੍ ਪਯਃ । ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਨ੍ਤ੍ਯਃ ਪਤੀਨ੍ ਕਾਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਅਸ਼੍ਨਨ੍ਤ੍ਯੋऽਪਾਸ੍ਯ ਭੋਜਨਮ੍

ਕੁਝ, ਖਾਣਾ ਪਰੋਸਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੀ ਗਈਆਂ; ਕੁਝ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਂਦੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ; ਹੋਰ, ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ, ਖਾਣਾ ਖਾਏ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਤੁਰ ਗਈਆਂ।

ਲਿਮ੍ਪਨ੍ਤ੍ਯਃ ਪ੍ਰਮृਜਨ੍ਤ੍ਯੋऽਨ੍ਯਾ ਅਞ੍ਜਨ੍ਤ੍ਯਃ ਕਾਸ਼੍ਚ ਲੋਚਨੇ । ਵ੍ਯਤ੍ਯਸ੍ਤਵਸ੍ਤ੍ਰਾਭਰਣਾਃ ਕਾਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਕृष੍ਣਾਨ੍ਤਿਕਂ ਯਯੁਃ

ਕੁਝ, ਲਗਾਉਣ ਜਾਂ ਸਾਫ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ, ਹੋਰ ਅੱਖਾਂ 'ਤੇ ਰੰਗ ਲਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਹੋਏ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਕੋਲ ਜਲਦੀ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ।

ਤਾ ਵਾਰ੍ਯਮਾਣਾਃ ਪਤਿਭਿਃ ਪਿਤृਭਿਃ ਭ੍ਰਾਤृਬਨ੍ਧੁਭਿਃ । ਗੋਵਿਨ੍ਦਾਪਹृਤਾਤ੍ਮਾਨੋ ਨ ਨ੍ਯਵਰ੍ਤਨ੍ਤ ਮੋਹਿਤਾਃ

ਪਤੀ, ਪਿਤਾ, ਭਰਾ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਰੋਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਪਰ ਗੋਵਿੰਦ ਨੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਚੁਰ ਲਏ, ਉਹ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਰੁਕੀਆਂ ਨਹੀਂ।

ਅਨ੍ਤਰ੍ਗृਹਗਤਾਃ ਕਾਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਗੋਪ੍ਯੋऽਲਬ੍ਧਵਿਨਿਰ੍ਗਮਾਃ । ਕृष੍ਣਂ ਤਦ੍‍ਭਾਵਨਾਯੁਕ੍ਤਾ ਦਧ੍ਯੁਰ੍ਮੀਲਿਤਲੋਚਨਾਃ

ਕੁਝ ਗੋਪੀਆਂ, ਘਰ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿ ਕੇ, ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਨਹੀਂ ਸਕੀਆਂ; ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਚਿੰਤਨ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ।

ਦੁਃਸਹਪ੍ਰੇष੍ਠਵਿਰਹ ਤੀਵ੍ਰਤਾਪਧੁਤਾਸ਼ੁਭਾਃ । ਧ੍ਯਾਨਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਚ੍ਯੁਤਾਸ਼੍ਲੇष ਨਿਰ੍ਵृਤ੍ਯਾ ਕ੍ਸ਼ੀਣਮਙ੍‌ਗਲਾਃ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਤੋਂ ਵਿੱਛੋੜੇ ਦੀ ਅਸਹਿਣੀ ਪੀੜਾ ਨੇ ਬੜੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਉਸ ਗਹਿਰੀ ਦੁਖ-ਦਰਦ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਧੋ ਦਿੱਤੀ। ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਅਚਲ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਨੂੰ ਪਾ ਗਏ, ਤੇ ਉਸ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅਮੰਗਲ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ।

ਤਮੇਵ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਜਾਰਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਪਿ ਸਙ੍‌ਗਤਾਃ । ਜਹੁਰ੍ਗੁਣਮਯਂ ਦੇਹਂ ਸਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ੀਣਬਨ੍ਧਨਾਃ

ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ, ਭਾਵੇਂ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਵਾਲੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ, ਮਿਲ ਗਏ; ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬੰਧਨ ਤੁਰੰਤ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ।

ਸ਼੍ਰੀਪਰੀਕ੍ਸ਼ਿਦੁਵਾਚ - ਕृष੍ਣਂ ਵਿਦੁਃ ਪਰਂ ਕਾਨ੍ਤਂ ਨ ਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤਯਾ ਮੁਨੇ । ਗੁਣਪ੍ਰਵਾਹੋਪਰਮਃ ਤਾਸਾਂ ਗੁਣਧਿਯਾਂ ਕਥਮ੍

ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਮੁਨਿ ਜੀ, ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਮੰਨਿਆ, ਨਾ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ; ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਹਾਵਾ ਕਿਵੇਂ ਰੁਕ ਗਿਆ?

ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ਉਕ੍ਤਂ ਪੁਰਸ੍ਤਾਦ੍ ਏਤਤ੍ਤੇ ਚੈਦ੍ਯਃ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਯਥਾ ਗਤਃ । ਦ੍ਵਿषਨ੍ਨਪਿ ਹृषੀਕੇਸ਼ਂ ਕਿਮੁਤਾਧੋਕ੍ਸ਼ਜਪ੍ਰਿਯਾਃ

ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ—ਕਿਵੇਂ ਚੇਦੀ ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੈਰ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪਾ ਗਿਆ; ਜੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਇਹ ਮਿਲਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਨृਣਾਂ ਨਿਃਸ਼੍ਰੇਯਸਾਰ੍ਥਾਯ ਵ੍ਯਕ੍ਤਿਰ੍ਭਗਵਤੋ ਨृਪ । ਅਵ੍ਯਯਸ੍ਯਾਪ੍ਰਮੇਯਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਗੁਣਸ੍ਯ ਗੁਣਾਤ੍ਮਨਃ

ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਰਾਜਨ, ਅਵਿਨਾਸੀ, ਅਣਮਾਪ, ਨਿਰਗੁਣ ਪਰ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਸਰੂਪ, ਪ੍ਰਭੂ ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਕਾਮਂ ਕ੍ਰੋਧਂ ਭਯਂ ਸ੍ਨੇਹਂ ਐਕ੍ਯਂ ਸੌਹृਦਮੇਵ ਚ । ਨਿਤ੍ਯਂ ਹਰੌ ਵਿਦਧਤੋ ਯਾਨ੍ਤਿ ਤਨ੍ਮਯਤਾਂ ਹਿ ਤੇ

ਜੋ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ, ਗੁੱਸਾ, ਡਰ, ਪਿਆਰ, ਇਕਤਾ ਜਾਂ ਮਿੱਤਰਤਾ ਹਰਿ ਵੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਖਰਕਾਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਨ ਚੈਵਂ ਵਿਸ੍ਮਯਃ ਕਾਰ੍ਯੋ ਭਵਤਾ ਭਗਵਤ੍ਯਜੇ । ਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰੇਸ਼੍ਵਰੇ ਕृष੍ਣੇ ਯਤ ਏਤਦ੍ ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ

ਇਸ ਲਈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ 'ਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਜੋ ਸਭ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਤੇ ਅਜਨਮਾ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਤਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾਨ੍ਤਿਕਮਾਯਾਤਾ ਭਗਵਾਨ੍ ਵ੍ਰਜਯੋषਿਤਃ । ਅਵਦਦ੍ ਵਦਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਵਾਚਃ ਪੇਸ਼ੈਰ੍ਵਿਮੋਹਯਨ੍

ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਨ ਮੋਹ ਲਿਆ।

ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ - ਸ੍ਵਾਗਤਂ ਵੋ ਮਹਾਭਾਗਾਃ ਪ੍ਰਿਯਂ ਕਿਂ ਕਰਵਾਣਿ ਵਃ । ਵ੍ਰਜਸ੍ਯਾਨਾਮਯਂ ਕਚ੍ਚਿਦ੍ ਬ੍ਰੂਤਾਗਮਨਕਾਰਣਮ੍

ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਆਗਤ ਹੈ, ਵੱਡੇ ਭਾਗ ਵਾਲੀਆਂ! ਦੱਸੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਵ੍ਰਜ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੈ? ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸੋ।

ਰਜਨ੍ਯੇषਾ ਘੋਰਰੂਪਾ ਘੋਰਸਤ੍ਤ੍ਵਨਿषੇਵਿਤਾ । ਪ੍ਰਤਿਯਾਤ ਵ੍ਰਜਂ ਨੇਹ ਸ੍ਥੇਯਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਃ ਸੁਮਧ੍ਯਮਾਃ

ਇਹ ਰਾਤ ਡਰਾਉਣੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਜੀਵ ਫਿਰਦੇ ਹਨ; ਵਾਪਸ ਵ੍ਰਜ ਜਾਓ, ਸੁੰਦਰ ਕਦ ਵਾਲੀਆਂ, ਇੱਥੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰਹਿਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।

ਮਾਤਰਃ ਪਿਤਰਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਭ੍ਰਾਤਰਃ ਪਤਯਸ਼੍ਚ ਵਃ । ਵਿਚਿਨ੍ਵਨ੍ਤਿ ਹ੍ਯਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੋ ਮਾ ਕृਢ੍ਵਂ ਬਨ੍ਧੁਸਾਧ੍ਵਸਮ੍

ਤੁਹਾਡੇ ਮਾਂ-ਪਿਓ, ਪੁੱਤਰ, ਭਰਾ ਤੇ ਪਤੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੱਭ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਮਿਲ ਨਹੀਂ ਰਹੇ; ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪਾਓ।

ਦृष੍ਟਂ ਵਨਂ ਕੁਸੁਮਿਤਂ ਰਾਕੇਸ਼ ਕਰਰਞ੍ਜਿਤਮ੍ । ਯਮੁਨਾ ਅਨਿਲਲੀਲੈਜਤ੍ ਤਰੁਪਲ੍ਲਵਸ਼ੋਭਿਤਮ੍

ਤੁਸੀਂ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਜੰਗਲ, ਚੰਨਣੀ ਰਾਤ ਦੀ ਚਮਕ, ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦਾ ਹਵਾ, ਜੋ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਪੱਤਿਆਂ ਵਿਚ ਖੇਡਦੀ ਹੈ, ਵੇਖ ਲਿਆ ਹੈ।

ਤਦ੍ ਯਾਤ ਮਾ ਚਿਰਂ ਗੋष੍ਠਂ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਧ੍ਵਂ ਪਤੀਨ੍ ਸਤੀਃ । ਕ੍ਰਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਸਾ ਬਾਲਾਸ਼੍ਚ ਤਾਨ੍ ਪਾਯਯਤ ਦੁਹ੍ਯਤ

ਹੁਣ, ਹੋਰ ਦੇਰ ਨਾ ਕਰੋ—ਗੋ਷ਠ ਵਾਪਸ ਜਾਓ, ਆਪਣੇ ਪਤੀਆਂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਸੇਵਾ ਕਰੋ; ਵੱਛੇ ਤੇ ਬੱਚੇ ਰੋ ਰਹੇ ਹਨ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਓ ਤੇ ਦੁੱਧ ਦੋਹੋ।

ਅਥਵਾ ਮਦਭਿਸ੍ਨੇਹਾਦ੍ ਭਵਤ੍ਯੋ ਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤਾਸ਼ਯਾਃ । ਆਗਤਾ ਹ੍ਯੁਪਪਨ੍ਨਂ ਵਃ ਪ੍ਰੀਯਨ੍ਤੇ ਮਯਿ ਜਨ੍ਤਵਃ

ਜਾਂ, ਸ਼ਾਇਦ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਤੁਹਾਡਾ ਪਿਆਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਇਆ ਹੈ; ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ।

ਭਰ੍ਤੁਃ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਣਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਪਰੋ ਧਰ੍ਮੋ ਹ੍ਯਮਾਯਯਾ । ਤਦ੍‍ਬਨ੍ਧੂਨਾਂ ਚ ਕਲ੍ਯਾਣਃ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਚਾਨੁਪੋषਣਮ੍

ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਰਤਵ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਪਤੀਆਂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ, ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਰਨੀ, ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ।

ਦੁਃਸ਼ੀਲੋ ਦੁਰ੍ਭਗੋ ਵृਦ੍ਧੋ ਜਡੋ ਰੋਗ੍ਯਧਨੋऽਪਿ ਵਾ । ਪਤਿਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਰ੍ਨ ਹਾਤਵ੍ਯੋ ਲੋਕੇਪ੍ਸੁਭਿਰਪਾਤਕੀ

ਜੇ ਪਤੀ ਮਾੜਾ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ, ਅਭਾਗਾ, ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦਾ, ਮੰਦਾ, ਬਿਮਾਰ ਜਾਂ ਗਰੀਬ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਪਤੀ ਨੂੰ ਛੱਡਣੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੀ।

ਅਸ੍ਵਰ੍ਗ੍ਯਮਯਸ਼ਸ੍ਯਂ ਚ ਫਲ੍ਗੁ ਕृਚ੍ਛ੍ਰਂ ਭਯਾਵਹਮ੍ । ਜੁਗੁਪ੍ਸਿਤਂ ਚ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਹ੍ਯੌਪਪਤ੍ਯਂ ਕੁਲਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ

ਉੱਚ ਘਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ, ਪਤੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਨਾ ਤਾਂ ਸੁਵਰਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਇਜ਼ਤ; ਇਹ ਘੱਟ ਤੇ ਦੁਖਦਾਈ ਫਲ, ਡਰ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਨਿੰਦਿਆ ਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰਵਣਾਦ੍ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦ੍ ਧ੍ਯਾਨਾਦ੍ ਮਯਿ ਭਾਵੋऽਨੁਕੀਰ੍ਤਨਾਤ੍ । ਨ ਤਥਾ ਸਨ੍ਨਿਕਰ੍षੇਣ ਪ੍ਰਤਿਯਾਤ ਤਤੋ ਗृਹਾਨ੍

ਸੁਣਨ, ਵੇਖਣ, ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਜਾਂ ਮੇਰੀ ਵਡਿਆਈ ਗਾਉਣ ਨਾਲ ਹੀ ਭਾਵ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਸਰੀਰਕ ਨੇੜਤਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾਓ।

ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ਇਤਿ ਵਿਪ੍ਰਿਯਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਗੋਪ੍ਯੋ ਗੋਵਿਨ੍ਦਭਾषਿਤਮ੍ । ਵਿषਣ੍ਣਾ ਭਗ੍ਨਸਙ੍‌ਕਲ੍ਪਾਃ ਚਿਨ੍ਤਾਮਾਪੁਰ੍ਦੁਰਤ੍ਯਯਾਮ੍

ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ — ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਆਸਾਂ ਟੁੱਟ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਉਹ ਗਹਿਰੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਈਆਂ।

( ਵਸਂਤਤਿਲਕਾ ) ਕृਤ੍ਵਾ ਮੁਖਾਨ੍ਯਵ ਸ਼ੁਚਃ ਸ਼੍ਵਸਨੇਨ ਸ਼ੁष੍ਯਦ੍ ਬਿਮ੍ਬਾਧਰਾਣਿ ਚਰਣੇਨ ਭੁਵਃ ਲਿਖਨ੍ਤ੍ਯਃ । ਅਸ੍ਰੈਰੁਪਾਤ੍ਤਮषਿਭਿਃ ਕੁਚਕੁਙ੍‌ਕੁਮਾਨਿ ਤਸ੍ਥੁਰ੍ਮृਜਨ੍ਤ੍ਯ ਉਰੁਦੁਃਖਭਰਾਃ ਸ੍ਮ ਤੂष੍ਣੀਮ੍ ਪ੍ਰੇष੍ਠਂ ਪ੍ਰਿਯੇਤਰਮਿਵ ਪ੍ਰਤਿਭਾषਮਾਣਂ ਕृष੍ਣਂ ਤਦਰ੍ਥਵਿਨਿਵਰ੍ਤਿਤਸਰ੍ਵਕਾਮਾਃ । ਨੇਤ੍ਰੇ ਵਿਮृਜ੍ਯ ਰੁਦਿਤੋਪਹਤੇ ਸ੍ਮ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਸਂਰਮ੍ਭਗਦ੍‍ਗਦਗਿਰੋऽਬ੍ਰੁਵਤਾਨੁਰਕ੍ਤਾਃ

ਸ਼੍ਰੀਗੋਪ੍ਯ ਊਚੁਃ । ਮੈਵਂ ਵਿਭੋऽਰ੍ਹਤਿ ਭਵਾਨ੍ ਗਦਿਤੁਂ ਨृਸ਼ਂਸਂ ਸਨ੍ਤ੍ਯਜ੍ਯ ਸਰ੍ਵਵਿषਯਾਂਸ੍ਤਵ ਪਾਦਮੂਲਮ੍ । ਭਕ੍ਤਾ ਭਜਸ੍ਵ ਦੁਰਵਗ੍ਰਹ ਮਾ ਤ੍ਯਜਾਸ੍ਮਾਨ੍ ਦੇਵੋ ਯਥਾऽऽਦਿਪੁਰੁषੋ ਭਜਤੇ ਮੁਮੁਕ੍ਸ਼ੂਨ੍

ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ — ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਇੰਝ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਬੋਲੋ। ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੂਭਦਾ ਨਹੀਂ। ਅਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਆ ਗਈਆਂ ਹਾਂ। ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਦਿਓ, ਸਾਨੂੰ ਤਿਆਗੋ ਨਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਕਦੇ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡਦਾ ਨਹੀਂ।