ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਤ੍ਮਾ ਪ੍ਰਯਾਗਸ਼੍ਚ ਕਾਲਂ ਸਂਵਤ੍ਸਰਾਤ੍ਮਕਃ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਸ਼੍ਚਾਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਂ ਚ ਸੁਰਭਿਰ੍ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਤਥਾ
ਬਾਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਆਤਮਾ, ਪ੍ਰਯਾਗ, ਸਾਲ ਰੂਪ ਸਮਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ, ਧਨ ਦੀ ਗਾਂ ਅਤੇ ਬਾਰਵੀਂ ਤਾਰੀਖ—
ਤੁਲਸੀ ਚ ਵਸਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮ ਏਵ ਚ । ਏਤੇषਾਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੈਃ ਨ ਪृਥ੍ਗ੍ਭਾਵ ਇष੍ਯਤੇ
ਤੁਲਸੀ, ਵਸੰਤ ਰੁੱਤ ਅਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵੱਖਰੀਤਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ।
ਯਸ਼੍ਚ ਭਾਗਵਤਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਵਾਚਯੇਤ੍ ਅਰ੍ਥਤੋऽਨਿਸ਼ਮ੍ । ਜਨ੍ਮਕੋਟਿਕृਤਂ ਪਾਪਂ ਨਸ਼੍ਯਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਾਗਵਤ ਨੂੰ ਅਰਥ ਸਮਝ ਕੇ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਲੱਖਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਸ਼੍ਲੋਕਾਰ੍ਧਂ ਸ਼੍ਲੋਕਪਾਦਂ ਵਾ ਪਠੇਤ੍ ਭਾਗਵਤਂ ਚ ਯਃ । ਨਿਤ੍ਯਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਅਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਰਾਜਸੂਯਾਸ਼੍ਵਮੇਧਯੋਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਾਗਵਤ ਦਾ ਅੱਧਾ ਸ਼ਲੋਕ ਜਾਂ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਜਸੂਯ ਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਉਕ੍ਤਂ ਭਾਗਵਤਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਕृਤਂ ਚ ਹਰਿਚਿਨ੍ਤਨਮ੍ । ਤੁਲਸੀਪੋषਣਂ ਚੈਵ ਧੇਨੂਨਾਂ ਸੇਵਨਂ ਸਮਮ੍
ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਨਿਤ ਪਾਠ, ਹਰੀ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਚਿੰਤਨ, ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਗਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ—ਇਹ ਸਭ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ।
ਅਨ੍ਤਕਾਲੇ ਤੁ ਯੇਨੈਵ ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਸ਼ੁਕਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਾਕ੍ । ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਤਸ੍ਯੈਵ ਵੈਕੁਣ੍ਠਂ ਗੋਵਿਨ੍ਦੋऽਪਿ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਰਨ ਵੇਲੇ ਸ਼ੁਕ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਾਸਤਰਕਥਾ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਗੋਵਿੰਦ ਵੈਕੁੰਠ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਹੇਮਸਿਂਹਯੁਤਂ ਚੈਤਤ੍ ਵੈष੍ਣਵਾਯ ਦਦਾਤਿ ਚ । ਕृष੍ਣੇਨ ਸਹ ਸਾਯੁਜ੍ਯਂ ਸ ਪੁਮਾਨ੍ ਲਭਤੇ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਾਗਵਤ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਨਾਲ ਸਜਾ ਕੇ ਕਿਸੇ ਵੈਸ਼ਨਵ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
(ਵਸਂਤਤਿਲਕਾ) ਆਜਨ੍ਮਮਾਤ੍ਰਮਪਿ ਯੇਨ ਸ਼ਠੇਨ ਕਿਂਚਿਤ੍ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਧਾਯ ਸ਼ੁਕਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਕਥਾ ਨ ਪੀਤਾ । ਚਾਣ੍ਡਾਲਵਤ੍ ਚ ਖਰਵਤ੍ ਬਤ ਤੇਨ ਨੀਤਂ ਮਿਥ੍ਯਾ ਸ੍ਵਜਨ੍ਮ ਜਨਨੀ ਜਨਿਦੁਃਖਭਾਜਾ
ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ, ਚਲਾਕ ਮਨ ਨਾਲ, ਸ਼ੁਕ ਜੀ ਦੀ ਕਥਾ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚੱਖਦਾ, ਉਹ ਚੰਡਾਲ ਜਾਂ ਗਧੇ ਵਾਂਗ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ ਹੈ; ਅਫ਼ਸੋਸ, ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਵਿਅਰਥ ਗਿਆ, ਮਾਂ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਵੀ ਰਾਏ ਗਈ।
ਜੀਵਚ੍ਛਵੋ ਨਿਗਦਿਤਃ ਸ ਤੁ ਪਾਪਕਰ੍ਮਾ ਯੇਨ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਸ਼ੁਕਕਥਾਵਚਨਂ ਨ ਕਿਂਚਿਤ੍ । ਧਿਕ੍ ਤਂ ਨਰਂ ਪਸ਼ੁਸਮਂ ਭੁਵਿ ਭਾਰਰੂਪਮ੍ ਏਵਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ਦਿਵਿ ਦੇਵਸਮਾਜਮੁਖ੍ਯਾਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਕਥਾ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ, ਉਹ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਮੁਰਦਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਐਸਾ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਸ਼ੂ ਵਾਂਗੂ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਭਾਰ ਹੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
(ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍) ਦੁਰ੍ਲਭੈਵ ਕਥਾ ਲੋਕੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤੋਦ੍ਭਵਾ । ਕੋਟਿਜਨ੍ਮਸਮੁਤ੍ਥੇਨ ਪੁਣ੍ਯੇਨੈਵ ਤੁ ਲਭ੍ਯਤੇ
ਇਹ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਰਲੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ ਉਹੀ ਮਨੁੱਖ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੱਖਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਿਚ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਹੋਣ।
ਤੇਨ ਯੋਗਨਿਧੇ ਧੀਮਨ੍ ਸ਼੍ਰੋਤਵ੍ਯਾ ਸਾ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ । ਦਿਨਾਨਾਂ ਨਿਯਮੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਦਾ ਸ਼੍ਰਵਣਂ ਮਤਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਸਮਝਦਾਰ! ਇਹ ਜੋਗ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਿਨ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ, ਹਰ ਵੇਲੇ ਸੁਣਨਾ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਤ੍ਯੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯੇਣ ਸਰ੍ਵਦਾ ਸ਼੍ਰਵਣਂ ਮਤਮ੍ । ਅਸ਼ਕ੍ਯਤ੍ਵਾਤ੍ ਕਲੌ ਬੋਧ੍ਯੋ ਵਿਸ਼ੇषੋऽਤ੍ਰ ਸ਼ੁਕਾਜ੍ਞਯਾ
ਸਚਾਈ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਨਾਲ ਹਰ ਸਮੇਂ ਸੁਣਨਾ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਕਲਿਜੁਗ ਵਿਚ ਅਸਮਰਥਤਾ ਕਰਕੇ, ਇੱਥੇ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਗਿਆ ਸਮਝਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਮਨੋਵृਤ੍ਤਿਜਯਸ਼੍ਚੈਵ ਨਿਯਮਾਚਰਣਂ ਤਥਾ । ਦੀਕ੍ਸ਼ਾਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਅਸ਼ਕ੍ਯਤ੍ਵਾਤ੍ ਸਪ੍ਤਾਹਸ਼੍ਰਵਣਂ ਮਤਮ੍
ਮਨ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾਉਣੀ, ਨਿਯਮ ਪਾਲਣਾ ਅਤੇ ਦীক্ষਾ ਲੈਣੀ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਕਥਾ ਸੁਣਣੀ ਚੰਗੀ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਤਃ ਸ਼੍ਰਵਣੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਮਾਘੇ ਤਾਵਦ੍ਧਿ ਯਤ੍ਫਲਮ੍ । ਤਤ੍ਫਲਂ ਸ਼ੁਕਦੇਵੇਨ ਸਪ੍ਤਾਹਸ਼੍ਰਵਣੇ ਕृਤਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਹਰ ਰੋਜ਼, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ, ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਸੁਣ ਕੇ ਪਾ ਲਿਆ।
ਮਨਸਸ਼੍ਚ ਅਜਯਾਤ੍ ਰੋਗਾਤ੍ ਪੁਂਸਾਂ ਚੈਵਾਯੁषਃ ਕ੍ਸ਼ਯਾਤ੍ । ਕਲੇਰ੍ਦੋषਬਹੁਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਸਪ੍ਤਾਹਸ਼੍ਰਵਣਂ ਮਤਮ੍
ਮਨ ਨੂੰ ਨੀਂਹ ਲਾਉਣ ਵਿਚ ਅਸਮਰਥਤਾ, ਰੋਗਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ, ਤੇ ਕਲਿਜੁਗ ਦੇ ਬਹੁਤਰੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਕਰਕੇ, ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਕਥਾ ਸੁਣਣੀ ਚੰਗੀ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ।
ਯਤ੍ਫਲਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਤਪਸਾ ਨ ਯੋਗੇਨ ਸਮਾਧਿਨਾ । ਅਨਾਯਾਸੇਨ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸਪ੍ਤਾਹਸ਼੍ਰਵਣੇ ਲਭੇਤ੍
ਜੋ ਫਲ ਤਪ, ਜੋਗ ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਫਲ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਜ੍ਞਾਤ੍ ਗਰ੍ਜਤਿ ਸਪ੍ਤਾਹਃ ਸਪ੍ਤਾਹੋ ਗਰ੍ਜਤਿ ਵ੍ਰਤਾਤ੍ । ਤਪਸੋ ਗਰ੍ਜਤਿ ਪ੍ਰੋਚ੍ਚੈਃ ਤੀਰ੍ਥਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਹਿ ਗਰ੍ਜਤਿ
ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਯਜਨ ਤੋਂ, ਵਰਤ ਤੋਂ, ਤਪ ਤੋਂ ਤੇ ਤੀਰਥਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਹੈ। ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯੋਗਾਤ੍ ਗਰ੍ਜਤਿ ਸਪ੍ਤਾਹੋ ਧ੍ਯਾਨਾਤ੍ ਜ੍ਞਾਨਾਚ੍ਚ ਗਰ੍ਜਤਿ । ਕਿਂ ਬ੍ਰੂਮੋ ਗਰ੍ਜਨਂ ਤਸ੍ਯ ਰੇ ਰੇ ਗਰ੍ਜਤਿ ਗਰ੍ਜਤਿ
ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਜੋਗ, ਧਿਆਨ ਤੇ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਹੋਰ ਕੀ ਵਰਣਨ ਕਰੀਏ? ਇਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੌਨਕ ਉਵਾਚ - (ਇਂਦ੍ਰਵਂਸ਼ਾ) ਸਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਮੇਤਤ੍ਕਥਿਤਂ ਕਥਾਨਕਂ ਜ੍ਞਾਨਾਦਿਧਰ੍ਮਾਨ੍ ਵਿਗਣਯ੍ਯ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਮ੍ । ਨਿਃਸ਼੍ਰੇਯਸੇ ਭਾਗਵਤਂ ਪੁਰਾਣਂ ਜਾਤਂ ਕੁਤੋ ਯੋਗਵਿਦਾਦਿਸੂਚਕਮ੍
ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਹ ਕਥਾ ਵਾਕਈ ਅਦਭੁਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਗਿਆਨ ਆਦਿਕ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣਾ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਗਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜੋਗ ਆਦਿਕ ਰਾਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ?
ਸੂਤ ਉਵਾਚ - (ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍) ਯਦਾ ਕृष੍ਣੋ ਧਰਾਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਪਦਂ ਗਨ੍ਤੁਮੁਦ੍ਯਤਃ । ਏਕਾਦਸ਼ਂ ਪਰਿਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯਾਪਿ ਉਦ੍ਧਵੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਧਰਤੀ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਿਆਰਾਂ ਮੁੱਖ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਦਧਵ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ।
ਉਦ੍ਧਵ ਉਵਾਚ - ਤ੍ਵਂ ਤੁ ਯਾਸ੍ਯਸਿ ਗੋਵਿਨ੍ਦ ਭਕ੍ਤਕਾਰ੍ਯਂ ਵਿਧਾਯ ਚ । ਮਚ੍ਚਿਤ੍ਤੇ ਮਹਤੀ ਚਿਨ੍ਤਾ ਤਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸੁਖਮਾਵਹ
ਉਦਧਵ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ! ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਜਾਵੇਂਗਾ। ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਜੋ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇ।
ਆਗਤੋऽਯਂ ਕਲਿਰ੍ਘੋਰੋ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਪੁਨਃ ਖਲਾਃ । ਤਤ੍ਸਂਗੇਨੈਵ ਸਨ੍ਤੋऽਪਿ ਗਮਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਉਗ੍ਰਤਾਂ ਯਦਾ
ਹੁਣ ਇਹ ਡਰਾਉਣਾ ਕਲਿਜੁਗ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੁੜ ਦੁਸ਼ਟ ਲੋਕ ਪੈਦਾ ਹੋਣਗੇ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਵੀ ਕਠੋਰ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।
ਤਦਾ ਭਾਰਵਤੀ ਭੂਮਿਃ ਗੋਰੂਪੇਯਂ ਕਮਾਸ਼੍ਰਯੇਤ੍ । ਅਨ੍ਯੋ ਨ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਤ੍ਰਾਤਾ ਤ੍ਵਤ੍ਤਃ ਕਮਲਲੋਚਨ
ਫਿਰ ਧਰਤੀ, ਭਾਰੀ ਹੋ ਕੇ, ਗਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਤੇਰਾ ਆਸਰਾ ਲਵੇਗੀ। ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ! ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ।
ਅਤਃ ਸਸ੍ਤੁ ਦਯਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਭਕ੍ਤਵਤ੍ਸਲ ਮਾ ਵ੍ਰਜ । ਭਕ੍ਤਾਰ੍ਥਂ ਸਗੁਣੋ ਜਾਤੋ ਨਿਰਾਕਾਰੋऽਪਿ ਚਿਨ੍ਮਯਃ
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਭਗਤ-ਵਤਸਲ! ਦਇਆ ਕਰ ਤੇ ਨਾ ਜਾ। ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਤੂੰ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ, ਜਦਕਿ ਅਸਲ ਵਿਚ ਤੂੰ ਨਿਰਾਕਾਰ ਤੇ ਚੇਤਨ ਹੈਂ।
ਤ੍ਵਦ੍ ਵਿਯੋਗੇਨ ਤੇ ਭਕ੍ਤਾਃ ਕਥਂ ਸ੍ਥਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਭੂਤਲੇ । ਨਿਰ੍ਗੁਣੋਪਾਸਨੇ ਕष੍ਟਂ ਅਤਃ ਕਿਂਚਿਦ੍ ਵਿਚਾਰਯ
ਤੇਰੇ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿਚ ਤੇਰੇ ਭਗਤ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿਣਗੇ? ਨਿਰਗੁਣ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਔਖੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸੋਚ।
ਇਤਿ ਉਦ੍ਧਵਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਭਾਸੇऽਚਿਨ੍ਤਯਤ੍ ਹਰਿਃ । ਭਕ੍ਤਾਵਲਮ੍ਬਨਾਰ੍ਥਾਯ ਕਿਂ ਵਿਧੇਯਂ ਮਯੇਤਿ ਚ
ਉਦਧਵ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਭਾਸ ਵਿਚ ਹਰੀ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?
ਸ੍ਵਕੀਯਂ ਯਦ੍ ਭਵੇਤ੍ ਤੇਜਃ ਤਚ੍ਚ ਭਾਗਵਤੇऽਦਧਾਤ੍ । ਤਿਰੋਧਾਯ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੋऽਯਂ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ ਭਾਗਵਤਾਰ੍ਣਵਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਪਾਰ ਜੋਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਵਿਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ, ਆਪ ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਕੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਭਾਗਵਤ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ।
ਤੇਨੇਯਂ ਵਾਙ੍ਮਯੀ ਮੂਰ੍ਤਿਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਾ ਵਰ੍ਤਤੇ ਹਰੇਃ । ਸੇਵਨਾਤ੍ ਸ਼੍ਰਵਣਾਤ੍ ਪਾਠਾਤ੍ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ ਪਾਪਨਾਸ਼ਿਨੀ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਭਾਗਵਤ, ਹਰੀ ਆਪ ਹੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੈ; ਇਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ, ਸੁਣਨ, ਪੜ੍ਹਨ ਜਾਂ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਪ੍ਤਾਹਸ਼੍ਰਵਣਂ ਤੇਨ ਸਰ੍ਵੇਭ੍ਯੋऽਪ੍ਯਧਿਕਂ ਕृਤਮ੍ । ਸਾਧਨਾਨਿ ਤਿਰਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਕਲੌ ਧਰ੍ਮੋऽਯਮੀਰਿਤਃ
ਇਸ ਲਈ, ਸੱਤ ਦਿਨ ਭਾਗਵਤ ਸੁਣਨਾ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਉਪਾਅਵਾਂ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੋਰ ਸਾਧਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਕਰਕੇ, ਇਹੀ ਕਲਿਜੁਗ ਦਾ ਧਰਮ ਹੈ।
ਦੁਃਖਦਾਰਿਦ੍ਰ੍ਯ ਦੌਰ੍ਭਾਗ੍ਯ ਪਾਪਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲਨਾਯ ਚ । ਕਾਮਕ੍ਰੋਧ ਜਯਾਰ੍ਥਂ ਹਿ ਕਲੌ ਧਰ੍ਮੋऽਯਮੀਰਿਤਃ
ਇਹ ਧਰਮ ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ, ਗਰੀਬੀ, ਕੁਕਿਸਮਤੀ ਅਤੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਤੇ ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।