ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਯੋਗਚਰ੍ਯਾਮਿਮਾਂ ਯੋਗੀ ਵਿਚਰਨ੍ ਮਦਪਾਸ਼੍ਰਯਃ । ਨਾਨ੍ਤਰਾਯੈਰ੍ਵਿਹਨ੍ਯੇਤ ਨਿਃਸ੍ਪृਹਃ ਸ੍ਵਸੁਖਾਨੁਭੂਃ

ਜੋ ਯੋਗੀ ਮੇਰੇ ਆਸਰੇ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਤੋਂ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਲੋਭ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਅਜਾਨਤੀ ਪ੍ਰਿਯਤਮਂ ਯਦੋਪਰਤਮਙ੍‌ਗਨਾ । ਸੁਸ੍ਥਿਰਾਸਨਮਾਸਾਦ੍ਯ ਯਥਾਪੂਰ੍ਵਮੁਪਾਚਰਤ੍

ਜਦੋਂ ਪਿਆਰੀ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਵਿਅਕਤੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਪੱਕੇ ਆਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵਰਤਦੀ ਹੈ।

ਯਦਾ ਨੋਪਲਭੇਤਾਙ੍ਘ੍ਰੌ ਊष੍ਮਾਣਂ ਪਤ੍ਯੁਰਰ੍ਚਤੀ । ਆਸੀਤ੍ ਸਂਵਿਗ੍ਨਹृਦਯਾ ਯੂਥਭ੍ਰष੍ਟਾ ਮृਗੀ ਯਥਾ

ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਤੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਚ ਪੂਜਾ ਕਰਦਿਆਂ ਗਰਮੀ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਉਹ ਡਰ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਬੈਠ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਝੁੰਡ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਈ ਹਿਰਣੀ।

ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਸ਼ੋਚਤੀ ਦੀਨਂ ਅਬਨ੍ਧੁਂ ਵਿਕ੍ਲਵਾਸ਼੍ਰੁਭਿਃ । ਸ੍ਤਨੌ ਆਸਿਚ੍ਯ ਵਿਪਿਨੇ ਸੁਸ੍ਵਰਂ ਪ੍ਰਰੁਰੋਦ ਸਾ

ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਈ, ਬੇਸਹਾਰਾ ਤੇ ਬਿਨਾ ਸਾਥੀ, ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਅੰਸੂ ਲੈ ਕੇ ਰੋਦੀ ਹੈ; ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਛਾਤੀ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ, ਸਾਫ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬਿਲਕਦੀ ਹੈ।

ਉਤ੍ਤਿष੍ਠੋਤ੍ਤਿष੍ਠ ਰਾਜਰ੍षੇ ਇਮਾਂ ਉਦਧਿਮੇਖਲਾਮ੍ । ਦਸ੍ਯੁਭ੍ਯਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਬਨ੍ਧੁਭ੍ਯੋ ਬਿਭ੍ਯਤੀਂ ਪਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ

ਉਠੋ, ਉਠੋ, ਰਾਜ ਰਿਸ਼ੀ! ਤੁਸੀਂ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਡਾਕੂਆਂ ਤੇ ਕਸ਼ਤਰੀ ਬੇਦਖਲਾਂ ਤੋਂ ਡਰਦੀ ਹੈ, ਬਚਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਏਵਂ ਵਿਲਪਨ੍ਤੀ ਬਾਲਾ ਵਿਪਿਨੇऽਨੁਗਤਾ ਪਤਿਮ੍ । ਪਤਿਤਾ ਪਾਦਯੋਰ੍ਭਰ੍ਤੂ ਰੁਦਤ੍ਯਸ਼੍ਰੂਣ੍ਯਵਰ੍ਤਯਤ੍

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਨੌਜਵਾਨ ਔਰਤ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਤੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਈ; ਪਤੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਬਿਨਾ ਰੋਕ ਅੰਸੂ ਵਗਾ ਦਿੱਤੇ।

ਚਿਤਿਂ ਦਾਰੁਮਯੀਂ ਚਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਯਾਂ ਪਤ੍ਯੁਃ ਕਲੇਵਰਮ੍ । ਆਦੀਪ੍ਯ ਚਾਨੁਮਰਣੇ ਵਿਲਪਨ੍ਤੀ ਮਨੋ ਦਧੇ

ਉਸ ਨੇ ਲੱਕੜ ਦੀ ਚਿਤਾ ਬਣਾਈ, ਪਤੀ ਦਾ ਸਰੀਰ ਉਸ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ, ਤੇ ਅਨੁਸਰਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਿਆਂ ਮਨ ਉਸ 'ਤੇ ਲਾ ਦਿੱਤਾ।

ਤਤ੍ਰ ਪੂਰ੍ਵਤਰਃ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਸਖਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਆਤ੍ਮਵਾਨ੍ । ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਯਨ੍ਵਲ੍ਗੁਨਾ ਸਾਮ੍ਨਾ ਤਾਮਾਹ ਰੁਦਤੀਂ ਪ੍ਰਭੋ

ਉਥੇ, ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਦੋਸਤ, ਆਤਮ-ਗਿਆਨੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਰਮ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਰੋ ਰਹੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।

ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਉਵਾਚ - ਕਾ ਤ੍ਵਂ ਕਸ੍ਯਾਸਿ ਕੋ ਵਾਯਂ ਸ਼ਯਾਨੋ ਯਸ੍ਯ ਸ਼ੋਚਸਿ । ਜਾਨਾਸਿ ਕਿਂ ਸਖਾਯਂ ਮਾਂ ਯੇਨਾਗ੍ਰੇ ਵਿਚਚਰ੍ਥ ਹ

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਕਿਸ ਦੀ ਹੈਂ? ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਲਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਤੂੰ ਦੁਖੀ ਹੈਂ? ਕੀ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੋਸਤ ਵਜੋਂ ਜਾਣਦੀ ਹੈਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤੂੰ ਫਿਰਦੀ ਸੀ?

ਅਪਿ ਸ੍ਮਰਸਿ ਚਾਤ੍ਮਾਨਂ ਅਵਿਜ੍ਞਾਤਸਖਂ ਸਖੇ । ਹਿਤ੍ਵਾ ਮਾਂ ਪਦਮਨ੍ਵਿਚ੍ਛਨ੍ ਭੌਮਭੋਗਰਤੋ ਗਤਃ

ਕੀ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਦੋਸਤ, ਮੇਰੇ ਅਣਜਾਣ ਸਾਥੀ ਵਜੋਂ? ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਖ-ਵਿਲਾਸ 'ਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੋ।

ਹਂਸਾਵਹਂ ਚ ਤ੍ਵਂ ਚਾਰ੍ਯ ਸਖਾਯੌ ਮਾਨਸਾਯਨੌ । ਅਭੂਤਾਮਨ੍ਤਰਾ ਵੌਕਃ ਸਹਸ੍ਰਪਰਿਵਤ੍ਸਰਾਨ੍

ਹੇ ਸਜਨ, ਤੂੰ ਤੇ ਮੈਂ ਦੋਸਤ, ਮਨ-ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਹੰਸ ਵਜੋਂ ਰਹਿੰਦੇ ਸੀ; ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸਾਡਾ ਵੱਖਰਾ ਹੋਣਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਸ ਤ੍ਵਂ ਵਿਹਾਯ ਮਾਂ ਬਨ੍ਧੋ ਗਤੋ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਮਤਿਰ੍ਮਹੀਮ੍ । ਵਿਚਰਨ੍ ਪਦਮਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੀਃ ਕਯਾਚਿਨ੍ ਨਿਰ੍ਮਿਤਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ

ਪਰ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਹੇ ਸਾਥੀ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਗ੍ਰਹਿ-ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਫਿਰਦਿਆਂ, ਤੂੰ ਇੱਕ ਔਰਤ ਵਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਥਾਂ ਵੇਖਿਆ।

ਪਞ੍ਚਾਰਾਮਂ ਨਵਦ੍ਵਾਰਂ ਏਕਪਾਲਂ ਤ੍ਰਿਕੋष੍ਠਕਮ੍ । षਟ੍ਕੁਲਂ ਪਞ੍ਚਵਿਪਣਂ ਪਞ੍ਚਪ੍ਰਕृਤਿ ਸ੍ਤ੍ਰੀਧਵਮ੍

ਪੰਜ ਬਾਗ, ਨੌਂ ਦਰਵਾਜੇ, ਇੱਕ ਰਾਖਾ, ਤਿੰਨ ਕਮਰੇ, ਛੇ ਪਰਿਵਾਰ, ਪੰਜ ਮੰਡੀ, ਤੇ ਪੰਜ ਤਰੀਕੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ—ਇਹ ਔਰਤ ਦਾ ਘਰ ਹੈ।

ਪਞ੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਾ ਆਰਾਮਾ ਦ੍ਵਾਰਃ ਪ੍ਰਾਣਾ ਨਵ ਪ੍ਰਭੋ । ਤੇਜੋऽਬਨ੍ਨਾਨਿ ਕੋष੍ਠਾਨਿ ਕੁਲਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਙ੍‌ਗ੍ਰਹਃ

ਪੰਜ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਹੀ ਸੁਖ ਹਨ; ਨੌਂ ਦਰਵਾਜੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਰਸਤੇ ਹਨ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ; ਅੱਗ ਤੇ ਖਾਣਾ ਪੇਟ ਦੇ ਖਾਣੇ ਹਨ; ਪਰਿਵਾਰ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ।

ਵਿਪਣਸ੍ਤੁ ਕ੍ਰਿਯਾਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਭੂਤਪ੍ਰਕृਤਿਰਵ੍ਯਯਾ । ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਧੀਸ਼ਃ ਪੁਮਾਂਸ੍ਤ੍ਵਤ੍ਰ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੋ ਨਾਵਬੁਧ੍ਯਤੇ

ਬਜ਼ਾਰ ਕਰਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ; ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਅਟੱਲ ਹੈ; ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਹੈ ਜੋ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ।

ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤ੍ਵਂ ਰਾਮਯਾ ਸ੍ਪृष੍ਟੋ ਰਮਮਾਣੋऽਸ਼੍ਰੁਤਸ੍ਮृਤਿਃ । ਤਤ੍ਸਙ੍‌ਗਾਦੀਦृਸ਼ੀਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਦਸ਼ਾਂ ਪਾਪੀਯਸੀਂ ਪ੍ਰਭੋ

ਇੱਥੇ, ਤੂੰ ਰਾਮਾ ਦੇ ਛੂਹੇ ਹੋਏ, ਮਜ਼ਾ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਤੇਰੀ ਯਾਦ ਤੇ ਸੁਣਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਗੁਆ ਚੁੱਕੀ; ਉਸ ਸੰਗਤ ਤੋਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੂੰ ਐਸਾ ਨਿਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹਾਲਤ ਪਾ ਲਿਆ।

ਨ ਤ੍ਵਂ ਵਿਦਰ੍ਭਦੁਹਿਤਾ ਨਾਯਂ ਵੀਰਃ ਸੁਹृਤ੍ਤਵ । ਨ ਪਤਿਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪੁਰਞ੍ਜਨ੍ਯਾ ਰੁਦ੍ਧੋ ਨਵਮੁਖੇ ਯਯਾ

ਤੂੰ ਵਿਦਰਭ ਦੀ ਧੀ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਵੀਰ ਤੇਰਾ ਦੋਸਤ ਨਹੀਂ; ਤੂੰ ਪੁਰੰਜਨੀ ਦਾ ਪਤੀ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਨੌਂ ਦਰਵਾਜਿਆਂ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਿਆ ਸੀ।

ਮਾਯਾ ਹ੍ਯੇषਾ ਮਯਾ ਸृष੍ਟਾ ਯਤ੍ਪੁਮਾਂਸਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਸਤੀਮ੍ । ਮਨ੍ਯਸੇ ਨੋਭਯਂ ਯਦ੍ਵੈ ਹਂਸੌ ਪਸ਼੍ਯਾਵਯੋਰ੍ਗਤਿਮ੍

ਇਹ ਮਾਇਆ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੂੰ ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਅਸਲ ਸਮਝਦਾ ਹੈ; ਦੋਵੇਂ ਸੱਚ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਹੰਸ ਆਪਣੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।

ਅਹਂ ਭਵਾਨ੍ਨ ਚਾਨ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਂ ਤ੍ਵਮੇਵਾਹਂ ਵਿਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਭੋਃ । ਨ ਨੌ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਕਵਯਃ ਛਿਦ੍ਰਂ ਜਾਤੁ ਮਨਾਗਪਿ

ਮੈਂ ਤੂੰ ਹਾਂ, ਤੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਮੈਂ ਹਾਂ—ਇਹ ਸਮਝ ਲੈ, ਹੇ ਦੋਸਤ; ਗਿਆਨੀ ਸਾਡੀ ਵਿਚ ਕੋਈ ਭੀ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਥੋੜੀ ਵੀ ਨਹੀਂ।

ਯਥਾ ਪੁਰੁष ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਏਕਂ ਆਦਰ੍ਸ਼ਚਕ੍ਸ਼ੁषੋਃ । ਦ੍ਵਿਧਾਭੂਤਮਵੇਕ੍ਸ਼ੇਤ ਤਥੈਵਾਨ੍ਤਰਮਾਵਯੋਃ

ਜਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਦਰਪਣ ਤੇ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿਚ ਦੋ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਡੀ ਅੰਦਰਲੀ ਸੁਰਤ ਵੀ ਹੈ।

ਏਵਂ ਸ ਮਾਨਸੋ ਹਂਸੋ ਹਂਸੇਨ ਪ੍ਰਤਿਬੋਧਿਤਃ । ਸ੍ਵਸ੍ਥਸ੍ਤਦ੍ਵ੍ਯਭਿਚਾਰੇਣ ਨष੍ਟਾਮਾਪ ਪੁਨਃ ਸ੍ਮृਤਿਮ੍

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨ ਦੇ ਹੰਸ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਹੰਸ ਨੇ ਜਗਾਇਆ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਹਾਲਤ 'ਚ ਆ ਗਿਆ; ਉਸ ਸੁਧਾਰ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗੁੰਮ ਹੋਈ ਯਾਦ ਮੁੜ ਪਾ ਲਈ।

ਬਰ੍ਹਿष੍ਮਨ੍ਨੇਤਦਧ੍ਯਾਤ੍ਮਂ ਪਾਰੋਕ੍ਸ਼੍ਯੇਣ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਿਤਮ੍ । ਯਤ੍ਪਰੋਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰਿਯੋ ਦੇਵੋ ਭਗਵਾਨ੍ਵਿਸ਼੍ਵਭਾਵਨਃ

ਹੇ ਬਰਹਿਸ਼ਮਾਨ, ਇਹ ਆਤਮਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਪਰੋक्ष ਰੂਪ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ, ਪਰੋਖਤਾ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਵੇਣੁਨਾਦਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਆਗਤਾਨਾਂ ਗੋਪੀਨਾਂ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣੇਨਸਹ ਸਂਵਾਦਃ; ਰਾਸਾਰਮ੍ਭਃ; ਤਾਸਾਂ ਮਾਨਾਪਨੋਦਾਯ ਭਗਵਤੋ ਅਂਤਰ੍ਧਾਨਂ ਚ - ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਭਗਵਾਨ੍ ਅਪਿ ਤਾ ਰਾਤ੍ਰੀਃ ਸ਼ਰਦੋਤ੍ਫੁਲ੍ਲਮਲ੍ਲਿਕਾਃ । ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਰਨ੍ਤੁਂ ਮਨਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਯੋਗਮਾਯਾਮੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤਃ

ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ, ਜਸਮੀਨ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਵੇਖ ਕੇ, ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਆਪਣੀ ਯੋਗ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ।

( ਮਿਸ਼੍ਰ ) ਤਦੋਡੁਰਾਜਃ ਕਕੁਭਃ ਕਰੈਰ੍ਮੁਖਂ ਪ੍ਰਾਚ੍ਯਾ ਵਿਲਿਮ੍ਪਨ੍ਨਰੁਣੇਨ ਸ਼ਨ੍ਤਮੈਃ । ਸ ਚਰ੍षਣੀਨਾਮੁਦਗਾਚ੍ਛੁਚੋ ਮृਜਨ੍ ਪ੍ਰਿਯਃ ਪ੍ਰਿਯਾਯਾ ਇਵ ਦੀਰ੍ਘਦਰ੍ਸ਼ਨਃ

ਫਿਰ ਚੰਦ, ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਨਰਮ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਪੂਰਬ ਦੇ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਲਾਲੀ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ; ਉਹ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਸਾਫ ਕਰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਆਰਾ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕੁਮੁਦ੍ਵਨ੍ਤਂ ਅਖਣ੍ਡਮਣ੍ਡਲਂ ਰਮਾਨਨਾਭਂ ਨਵਕੁਙ੍‌ਕੁਮਾਰੁਣਮ੍ । ਵਨਂ ਚ ਤਤ੍ਕੋਮਲਗੋਭੀ ਰਞ੍ਜਿਤਂ ਜਗੌ ਕਲਂ ਵਾਮਦृਸ਼ਾਂ ਮਨੋਹਰਮ੍

ਚੰਦ ਦੀ ਗੋਲਾਈ, ਕਮਲ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਂਗ, ਨਵੇਂ ਕੇਸਰ ਰੰਗ ਨਾਲ, ਤੇ ਜੰਗਲ ਨਰਮ ਗਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਲਈ ਮਿੱਠਾ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣਾ ਗੀਤ ਗਾਇਆ।

ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਗੀਤਾਂ ਤਦਨਙ੍‌ਗਵਰ੍ਧਨਂ ਵ੍ਰਜਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਕृष੍ਣਗृਹੀਤਮਾਨਸਾਃ । ਆਜਗ੍ਮੁਰਨ੍ਯੋਨ੍ਯਮਲਕ੍ਸ਼ਿਤੋਦ੍ਯਮਾਃ ਸ ਯਤ੍ਰ ਕਾਨ੍ਤੋ ਜਵਲੋਲਕੁਣ੍ਡਲਾਃ

ਉਹ ਗੀਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਧਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਲੈ ਲਏ ਸਨ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ, ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਕੋਲ ਆ ਗਈਆਂ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਡਲੀਆਂ ਹਿਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।

( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਦੁਹਨ੍ਤ੍ਯੋऽਭਿਯਯੁਃ ਕਾਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਦੋਹਂ ਹਿਤ੍ਵਾ ਸਮੁਤ੍ਸੁਕਾਃ । ਪਯੋऽਧਿਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਸਂਯਾਵਂ ਅਨੁਦ੍ਵਾਸ੍ਯਾਪਰਾ ਯਯੁਃ

ਕੁਝ ਗੋਪੀਆਂ ਦੁੱਧ ਦੁਹਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਕੰਮ ਅਧੂਰਾ ਛੱਡ ਕੇ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ ਆ ਗਈਆਂ; ਹੋਰ, ਦੁੱਧ ਚੁਲ੍ਹੇ 'ਤੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਆਏ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਤੁਰ ਗਈਆਂ।

ਪਰਿਵੇषਯਨ੍ਤ੍ਯਸ੍ਤਦ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਪਾਯਯਨ੍ਤ੍ਯਃ ਸ਼ਿਸ਼ੂਨ੍ ਪਯਃ । ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਨ੍ਤ੍ਯਃ ਪਤੀਨ੍ ਕਾਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਅਸ਼੍ਨਨ੍ਤ੍ਯੋऽਪਾਸ੍ਯ ਭੋਜਨਮ੍

ਕੁਝ, ਖਾਣਾ ਪਰੋਸਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੀ ਗਈਆਂ; ਕੁਝ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਂਦੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ; ਹੋਰ, ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ, ਖਾਣਾ ਖਾਏ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਤੁਰ ਗਈਆਂ।

ਲਿਮ੍ਪਨ੍ਤ੍ਯਃ ਪ੍ਰਮृਜਨ੍ਤ੍ਯੋऽਨ੍ਯਾ ਅਞ੍ਜਨ੍ਤ੍ਯਃ ਕਾਸ਼੍ਚ ਲੋਚਨੇ । ਵ੍ਯਤ੍ਯਸ੍ਤਵਸ੍ਤ੍ਰਾਭਰਣਾਃ ਕਾਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਕृष੍ਣਾਨ੍ਤਿਕਂ ਯਯੁਃ

ਕੁਝ, ਲਗਾਉਣ ਜਾਂ ਸਾਫ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ, ਹੋਰ ਅੱਖਾਂ 'ਤੇ ਰੰਗ ਲਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਹੋਏ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਕੋਲ ਜਲਦੀ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ।