ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਯਥਾ ਹਿ ਭਾਨੋਰੁਦਯੋ ਨृਚਕ੍ਸ਼ੁषਾਂ ਤਮੋ ਨਿਹਨ੍ਯਾਨ੍ਨ ਤੁ ਸਦ੍ ਵਿਧਤ੍ਤੇ । ਏਵਂ ਸਮੀਕ੍ਸ਼ਾ ਨਿਪੁਣਾ ਸਤੀ ਮੇ ਹਨ੍ਯਾਤ੍ਤਮਿਸ੍ਰਂ ਪੁਰੁषਸ੍ਯ ਬੁਦ੍ਧੇਃ

ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਉਗਣ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਹਨੇਰਾ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਹਨੇਰਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ, ਤਿਵੇਂ ਮੇਰੀ ਤੇਜ਼ ਪਛਾਣ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਏष ਸ੍ਵਯਂਜ੍ਯੋਤਿਰਜੋऽਪ੍ਰਮੇਯੋ ਮਹਾਨੁਭੂਤਿਃ ਸਕਲਾਨੁਭੂਤਿਃ । ਏਕੋऽਦ੍ਵਿਤੀਯੋ ਵਚਸਾਂ ਵਿਰਾਮੇ ਯੇਨੇषਿਤਾ ਵਾਗਸਵਸ਼੍ਚਰਨ੍ਤਿ

ਇਹ ਆਪ ਚਾਨਣ, ਅਜਨਮਾ, ਅਣਮਾਪਿਆ, ਵੱਡਾ ਅਨੁਭਵ, ਸਭ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੈ। ਇੱਕ, ਦੂਜਾ ਨਹੀਂ, ਜਦ ਬੋਲ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਬੋਲ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਚਲਦੇ ਹਨ।

( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਏਤਾਵਾਨ੍ ਆਤ੍ਮਸਮ੍ਮੋਹੋ ਯਦ੍ ਵਿਕਲ੍ਪਸ੍ਤੁ ਕੇਵਲੇ । ਆਤ੍ਮਨ੍ਨृਤੇ ਸ੍ਵਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਅਵਲਮ੍ਬੋ ਨ ਯਸ੍ਯ ਹਿ

ਸਾਫ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਹੀ ਆਤਮਾ ਦਾ ਭਰਮ ਹੈ। ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਆਪਣੇ ਆਤਮ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ।

ਯਨ੍ਨਾਮਾਕृਤਿਭਿਰ੍ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਂ ਪਞ੍ਚਵਰ੍ਣਮਬਾਧਿਤਮ੍ । ਵ੍ਯਰ੍ਥੇਨਾਪ੍ਯਰ੍ਥਵਾਦੋऽਯਂ ਦ੍ਵਯਂ ਪਣ੍ਡਿਤਮਾਨਿਨਾਮ੍

ਜੋ ਨਾਂ ਅਤੇ ਰੂਪ ਨਾਲ, ਪੰਜ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਟੱਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ, ਭਾਵੇਂ ਅਰਥ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਸਿਰਫ਼ ਵਡਿਆਈ ਹੈ; ਇਹ ਦਵੈਤਤਾ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।

ਯੋਗਿਨੋऽਪਕ੍ਵਯੋਗਸ੍ਯ ਯੁਞ੍ਜਤਃ ਕਾਯ ਉਤ੍ਥਿਤੈਃ । ਉਪਸਰ੍ਗੈਰ੍ਵਿਹਨ੍ਯੇਤ ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਵਿਹਿਤੋ ਵਿਧਿਃ

ਜਿਸ ਯੋਗੀ ਦਾ ਯੋਗ ਪੱਕਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਉਠੀਆਂ ਉਲਝਣਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਨਿਯਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਯੋਗਧਾਰਣਯਾ ਕਾਂਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਆਸਨੈਰ੍ਧਾਰਣਾਨ੍ਵਿਤੈਃ । ਤਪੋਮਨ੍ਤ੍ਰੌषਧੈਃ ਕਾਂਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਉਪਸਰ੍ਗਾਨ੍ ਵਿਨਿਰ੍ਦਹੇਤ੍

ਕੁਝ ਲੋਕ ਯੋਗ ਦੀ ਧਿਆਨ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਆਸਨ ਤੇ ਧਾਰਣ ਨਾਲ, ਦੁਖਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਕੁਝ ਤਪ, ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਕਾਂਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਮਮਾਨੁਧ੍ਯਾਨੇਨ ਨਾਮਸਙ੍ਕੀਰ੍ਤਨਾਦਿਭਿਃ । ਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰਾਨੁਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਵਾ ਹਨ੍ਯਾਦ੍ ਅਸ਼ੁਭਦਾਨ੍ਛਨੈਃ

ਕੁਝ ਲੋਕ ਮੇਰੀ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ, ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਜਪਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਪਾਅ ਨਾਲ ਅਸ਼ੁਭ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜਾਂ ਯੋਗ ਦੇ ਮਹਾਨਾਂ ਦੀ ਰਾਹ ਫੋਲਦੇ ਹਨ।

ਕੇਚਿਦ੍ ਦੇਹਮਿਮਂ ਧੀਰਾਃ ਸੁਕਲ੍ਪਂ ਵਯਸਿ ਸ੍ਥਿਰਮ੍ । ਵਿਧਾਯ ਵਿਵਿਧੋਪਾਯੈਃ ਅਥ ਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ ਸਿਦ੍ਧਯੇ

ਕੁਝ ਬੁਧੀਮਾਨ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸਿਧੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਨ ਹਿ ਤਤ੍ ਕੁਸ਼ਲਾਦृਤ੍ਯਂ ਤਦਾਯਾਸੋ ਹ੍ਯਪਾਰ੍ਥਕਃ । ਅਨ੍ਤਵਤ੍ਤ੍ਵਾਤ੍ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਫਲਸ੍ਯੇਵ ਵਨਸ੍ਪਤੇਃ

ਪਰ ਇਹ ਕੌਸ਼ਲ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਮਿਹਨਤ ਵਿਅਰਥ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਸਰੀਰ ਨਾਸਵੰਤ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖ ਦਾ ਫਲ ਮੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯੋਗਂ ਨਿषੇਵਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਕਾਯਸ਼੍ਚੇਤ੍ ਕਲ੍ਪਤਾਮਿਯਾਤ੍ । ਤਤ੍ ਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧ੍ਯਾਨ੍ਨ ਮਤਿਮਾਨ੍ ਯੋਗਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਮਤ੍ਪਰਃ

ਜੇ ਯੋਗ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਸ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਯੋਗ ਛੱਡ ਕੇ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਯੋਗਚਰ੍ਯਾਮਿਮਾਂ ਯੋਗੀ ਵਿਚਰਨ੍ ਮਦਪਾਸ਼੍ਰਯਃ । ਨਾਨ੍ਤਰਾਯੈਰ੍ਵਿਹਨ੍ਯੇਤ ਨਿਃਸ੍ਪृਹਃ ਸ੍ਵਸੁਖਾਨੁਭੂਃ

ਜੋ ਯੋਗੀ ਮੇਰੇ ਆਸਰੇ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਤੋਂ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਲੋਭ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਅਜਾਨਤੀ ਪ੍ਰਿਯਤਮਂ ਯਦੋਪਰਤਮਙ੍‌ਗਨਾ । ਸੁਸ੍ਥਿਰਾਸਨਮਾਸਾਦ੍ਯ ਯਥਾਪੂਰ੍ਵਮੁਪਾਚਰਤ੍

ਜਦੋਂ ਪਿਆਰੀ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਵਿਅਕਤੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਪੱਕੇ ਆਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵਰਤਦੀ ਹੈ।

ਯਦਾ ਨੋਪਲਭੇਤਾਙ੍ਘ੍ਰੌ ਊष੍ਮਾਣਂ ਪਤ੍ਯੁਰਰ੍ਚਤੀ । ਆਸੀਤ੍ ਸਂਵਿਗ੍ਨਹृਦਯਾ ਯੂਥਭ੍ਰष੍ਟਾ ਮृਗੀ ਯਥਾ

ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਤੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਚ ਪੂਜਾ ਕਰਦਿਆਂ ਗਰਮੀ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਉਹ ਡਰ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਬੈਠ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਝੁੰਡ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਈ ਹਿਰਣੀ।

ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਸ਼ੋਚਤੀ ਦੀਨਂ ਅਬਨ੍ਧੁਂ ਵਿਕ੍ਲਵਾਸ਼੍ਰੁਭਿਃ । ਸ੍ਤਨੌ ਆਸਿਚ੍ਯ ਵਿਪਿਨੇ ਸੁਸ੍ਵਰਂ ਪ੍ਰਰੁਰੋਦ ਸਾ

ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਈ, ਬੇਸਹਾਰਾ ਤੇ ਬਿਨਾ ਸਾਥੀ, ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਅੰਸੂ ਲੈ ਕੇ ਰੋਦੀ ਹੈ; ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਛਾਤੀ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ, ਸਾਫ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬਿਲਕਦੀ ਹੈ।

ਉਤ੍ਤਿष੍ਠੋਤ੍ਤਿष੍ਠ ਰਾਜਰ੍षੇ ਇਮਾਂ ਉਦਧਿਮੇਖਲਾਮ੍ । ਦਸ੍ਯੁਭ੍ਯਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਬਨ੍ਧੁਭ੍ਯੋ ਬਿਭ੍ਯਤੀਂ ਪਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ

ਉਠੋ, ਉਠੋ, ਰਾਜ ਰਿਸ਼ੀ! ਤੁਸੀਂ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਡਾਕੂਆਂ ਤੇ ਕਸ਼ਤਰੀ ਬੇਦਖਲਾਂ ਤੋਂ ਡਰਦੀ ਹੈ, ਬਚਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਏਵਂ ਵਿਲਪਨ੍ਤੀ ਬਾਲਾ ਵਿਪਿਨੇऽਨੁਗਤਾ ਪਤਿਮ੍ । ਪਤਿਤਾ ਪਾਦਯੋਰ੍ਭਰ੍ਤੂ ਰੁਦਤ੍ਯਸ਼੍ਰੂਣ੍ਯਵਰ੍ਤਯਤ੍

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਨੌਜਵਾਨ ਔਰਤ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਤੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਈ; ਪਤੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਬਿਨਾ ਰੋਕ ਅੰਸੂ ਵਗਾ ਦਿੱਤੇ।

ਚਿਤਿਂ ਦਾਰੁਮਯੀਂ ਚਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਯਾਂ ਪਤ੍ਯੁਃ ਕਲੇਵਰਮ੍ । ਆਦੀਪ੍ਯ ਚਾਨੁਮਰਣੇ ਵਿਲਪਨ੍ਤੀ ਮਨੋ ਦਧੇ

ਉਸ ਨੇ ਲੱਕੜ ਦੀ ਚਿਤਾ ਬਣਾਈ, ਪਤੀ ਦਾ ਸਰੀਰ ਉਸ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ, ਤੇ ਅਨੁਸਰਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਿਆਂ ਮਨ ਉਸ 'ਤੇ ਲਾ ਦਿੱਤਾ।

ਤਤ੍ਰ ਪੂਰ੍ਵਤਰਃ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਸਖਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਆਤ੍ਮਵਾਨ੍ । ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਯਨ੍ਵਲ੍ਗੁਨਾ ਸਾਮ੍ਨਾ ਤਾਮਾਹ ਰੁਦਤੀਂ ਪ੍ਰਭੋ

ਉਥੇ, ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਦੋਸਤ, ਆਤਮ-ਗਿਆਨੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਰਮ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਰੋ ਰਹੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।

ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਉਵਾਚ - ਕਾ ਤ੍ਵਂ ਕਸ੍ਯਾਸਿ ਕੋ ਵਾਯਂ ਸ਼ਯਾਨੋ ਯਸ੍ਯ ਸ਼ੋਚਸਿ । ਜਾਨਾਸਿ ਕਿਂ ਸਖਾਯਂ ਮਾਂ ਯੇਨਾਗ੍ਰੇ ਵਿਚਚਰ੍ਥ ਹ

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਕਿਸ ਦੀ ਹੈਂ? ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਲਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਤੂੰ ਦੁਖੀ ਹੈਂ? ਕੀ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੋਸਤ ਵਜੋਂ ਜਾਣਦੀ ਹੈਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤੂੰ ਫਿਰਦੀ ਸੀ?

ਅਪਿ ਸ੍ਮਰਸਿ ਚਾਤ੍ਮਾਨਂ ਅਵਿਜ੍ਞਾਤਸਖਂ ਸਖੇ । ਹਿਤ੍ਵਾ ਮਾਂ ਪਦਮਨ੍ਵਿਚ੍ਛਨ੍ ਭੌਮਭੋਗਰਤੋ ਗਤਃ

ਕੀ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਦੋਸਤ, ਮੇਰੇ ਅਣਜਾਣ ਸਾਥੀ ਵਜੋਂ? ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਖ-ਵਿਲਾਸ 'ਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੋ।

ਹਂਸਾਵਹਂ ਚ ਤ੍ਵਂ ਚਾਰ੍ਯ ਸਖਾਯੌ ਮਾਨਸਾਯਨੌ । ਅਭੂਤਾਮਨ੍ਤਰਾ ਵੌਕਃ ਸਹਸ੍ਰਪਰਿਵਤ੍ਸਰਾਨ੍

ਹੇ ਸਜਨ, ਤੂੰ ਤੇ ਮੈਂ ਦੋਸਤ, ਮਨ-ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਹੰਸ ਵਜੋਂ ਰਹਿੰਦੇ ਸੀ; ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸਾਡਾ ਵੱਖਰਾ ਹੋਣਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਸ ਤ੍ਵਂ ਵਿਹਾਯ ਮਾਂ ਬਨ੍ਧੋ ਗਤੋ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਮਤਿਰ੍ਮਹੀਮ੍ । ਵਿਚਰਨ੍ ਪਦਮਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੀਃ ਕਯਾਚਿਨ੍ ਨਿਰ੍ਮਿਤਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ

ਪਰ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਹੇ ਸਾਥੀ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਗ੍ਰਹਿ-ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਫਿਰਦਿਆਂ, ਤੂੰ ਇੱਕ ਔਰਤ ਵਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਥਾਂ ਵੇਖਿਆ।

ਪਞ੍ਚਾਰਾਮਂ ਨਵਦ੍ਵਾਰਂ ਏਕਪਾਲਂ ਤ੍ਰਿਕੋष੍ਠਕਮ੍ । षਟ੍ਕੁਲਂ ਪਞ੍ਚਵਿਪਣਂ ਪਞ੍ਚਪ੍ਰਕृਤਿ ਸ੍ਤ੍ਰੀਧਵਮ੍

ਪੰਜ ਬਾਗ, ਨੌਂ ਦਰਵਾਜੇ, ਇੱਕ ਰਾਖਾ, ਤਿੰਨ ਕਮਰੇ, ਛੇ ਪਰਿਵਾਰ, ਪੰਜ ਮੰਡੀ, ਤੇ ਪੰਜ ਤਰੀਕੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ—ਇਹ ਔਰਤ ਦਾ ਘਰ ਹੈ।

ਪਞ੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਾ ਆਰਾਮਾ ਦ੍ਵਾਰਃ ਪ੍ਰਾਣਾ ਨਵ ਪ੍ਰਭੋ । ਤੇਜੋऽਬਨ੍ਨਾਨਿ ਕੋष੍ਠਾਨਿ ਕੁਲਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਙ੍‌ਗ੍ਰਹਃ

ਪੰਜ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਹੀ ਸੁਖ ਹਨ; ਨੌਂ ਦਰਵਾਜੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਰਸਤੇ ਹਨ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ; ਅੱਗ ਤੇ ਖਾਣਾ ਪੇਟ ਦੇ ਖਾਣੇ ਹਨ; ਪਰਿਵਾਰ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ।

ਵਿਪਣਸ੍ਤੁ ਕ੍ਰਿਯਾਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਭੂਤਪ੍ਰਕृਤਿਰਵ੍ਯਯਾ । ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਧੀਸ਼ਃ ਪੁਮਾਂਸ੍ਤ੍ਵਤ੍ਰ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੋ ਨਾਵਬੁਧ੍ਯਤੇ

ਬਜ਼ਾਰ ਕਰਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ; ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਅਟੱਲ ਹੈ; ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਹੈ ਜੋ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ।

ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤ੍ਵਂ ਰਾਮਯਾ ਸ੍ਪृष੍ਟੋ ਰਮਮਾਣੋऽਸ਼੍ਰੁਤਸ੍ਮृਤਿਃ । ਤਤ੍ਸਙ੍‌ਗਾਦੀਦृਸ਼ੀਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਦਸ਼ਾਂ ਪਾਪੀਯਸੀਂ ਪ੍ਰਭੋ

ਇੱਥੇ, ਤੂੰ ਰਾਮਾ ਦੇ ਛੂਹੇ ਹੋਏ, ਮਜ਼ਾ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਤੇਰੀ ਯਾਦ ਤੇ ਸੁਣਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਗੁਆ ਚੁੱਕੀ; ਉਸ ਸੰਗਤ ਤੋਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੂੰ ਐਸਾ ਨਿਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹਾਲਤ ਪਾ ਲਿਆ।

ਨ ਤ੍ਵਂ ਵਿਦਰ੍ਭਦੁਹਿਤਾ ਨਾਯਂ ਵੀਰਃ ਸੁਹृਤ੍ਤਵ । ਨ ਪਤਿਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪੁਰਞ੍ਜਨ੍ਯਾ ਰੁਦ੍ਧੋ ਨਵਮੁਖੇ ਯਯਾ

ਤੂੰ ਵਿਦਰਭ ਦੀ ਧੀ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਵੀਰ ਤੇਰਾ ਦੋਸਤ ਨਹੀਂ; ਤੂੰ ਪੁਰੰਜਨੀ ਦਾ ਪਤੀ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਨੌਂ ਦਰਵਾਜਿਆਂ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਿਆ ਸੀ।

ਮਾਯਾ ਹ੍ਯੇषਾ ਮਯਾ ਸृष੍ਟਾ ਯਤ੍ਪੁਮਾਂਸਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਸਤੀਮ੍ । ਮਨ੍ਯਸੇ ਨੋਭਯਂ ਯਦ੍ਵੈ ਹਂਸੌ ਪਸ਼੍ਯਾਵਯੋਰ੍ਗਤਿਮ੍

ਇਹ ਮਾਇਆ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੂੰ ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਅਸਲ ਸਮਝਦਾ ਹੈ; ਦੋਵੇਂ ਸੱਚ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਹੰਸ ਆਪਣੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।

ਅਹਂ ਭਵਾਨ੍ਨ ਚਾਨ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਂ ਤ੍ਵਮੇਵਾਹਂ ਵਿਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਭੋਃ । ਨ ਨੌ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਕਵਯਃ ਛਿਦ੍ਰਂ ਜਾਤੁ ਮਨਾਗਪਿ

ਮੈਂ ਤੂੰ ਹਾਂ, ਤੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਮੈਂ ਹਾਂ—ਇਹ ਸਮਝ ਲੈ, ਹੇ ਦੋਸਤ; ਗਿਆਨੀ ਸਾਡੀ ਵਿਚ ਕੋਈ ਭੀ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਥੋੜੀ ਵੀ ਨਹੀਂ।