ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਏਵਂ ਸ੍ਫੁਟਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਵੇਕਹੇਤੁਭਿਃ । ਪਰਾਪਵਾਦੇਨ ਵਿਸ਼ਾਰਦੇਨ । ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾऽऽਤ੍ਮਸਨ੍ਦੇਹਮੁਪਾਰਮੇਤ । ਸ੍ਵਾਨਨ੍ਦਤੁष੍ਟੋऽਖਿਲਕਾਮੁਕੇਭ੍ਯਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵਾਲੀ ਸਪਸ਼ਟ ਸੋਚ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਕ ਨਾਲ ਹਟਾ ਕੇ, ਮਨ ਦੇ ਸੰਦੇਹ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬੇਪਰਵਾਹ ਹੋ ਜਾਓ।

ਨਾਤ੍ਮਾ ਵਪੁਃ ਪਾਰ੍ਥਿਵਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਦੇਵਾ ਹ੍ਯਸੁਰ੍ਵਾਯੁਰ੍ਜਲਮ੍ ਹੁਤਾਸ਼ਃ । ਮਨੋऽਨ੍ਨਮਾਤ੍ਰਂ ਧਿषਣਾ ਚ ਸਤ੍ਤ੍ਵਮ੍ ਅਹਙ੍ਕृਤਿਃ ਖਂ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਰਰ੍ਥਸਾਮ੍ਯਮ੍

ਆਤਮਾ ਨਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਬਣੇ ਸਰੀਰ, ਨਾ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਨਾ ਦੇਵਤੇ, ਨਾ ਅਸੁਰ, ਨਾ ਹਵਾ, ਨਾ ਪਾਣੀ, ਨਾ ਅੱਗ ਹੈ। ਮਨ ਸਿਰਫ਼ ਖਾਣਾ ਹੈ, ਬੁੱਧੀ ਸਤਵ ਹੈ, ਅਹੰਕਾਰ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਹੈ।

ਸਮਾਹਿਤੈਃ ਕਃ ਕਰਣੈਰ੍ਗੁਣਾਤ੍ਮਭਿ ਰ੍ਗੁਣੋ ਭਵੇਨ੍ਮਤ੍ਸੁਵਿਵਿਕ੍ਤਧਾਮ੍ਨਃ । ਵਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯਮਾਣੈਰੁਤ ਕਿਂ ਨੁ ਦੂषਣਂ । ਘਨੈਰੁਪੇਤੈਰ੍ਵਿਗਤੈ ਰਵੇਃ ਕਿਮ੍

ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਦੀ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ? ਜੇ ਉਹ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਆਉਣ, ਤਾਂ ਵੀ ਕੀ ਨੁਕਸ ਹੈ? ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਆਉਣ ਜਾਂ ਜਾਣ, ਪਰ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।

ਯਥਾ ਨਭੋ ਵਾਯ੍ਵਨਲਾਮ੍ਬੁਭੂਗੁਣੈ ਰ੍ਗਤਾਗਤੈਰ੍ਵਰ੍ਤੁਗੁਣੈਰ੍ਨ ਸਜ੍ਜਤੇ । ਤਥਾਕ੍ਸ਼ਰਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਰਜਸ੍ਤਮੋਮਲੈ ਰਹਂਮਤੇਃ ਸਂਸृਤਿਹੇਤੁਭਿਃ ਪਰਮ੍

ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਹਵਾ, ਅੱਗ, ਪਾਣੀ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਆਉਣ ਜਾਂ ਜਾਣ ਤੇ ਨਹੀਂ ਜੁੜਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਅਟੱਲ ਆਤਮਾ ਸਤਵ, ਰਜਸ, ਤਮਸ — ਜੋ ਮਨ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ — ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜਦਾ।

ਤਥਾਪਿ ਸਙ੍ਗਃ ਪਰਿਵਰ੍ਜਨੀਯੋ ਗੁਣੇषੁ ਮਾਯਾਰਚਿਤੇषੁ ਤਾਵਤ੍ । ਮਦ੍‍ਭਕ੍ਤਿਯੋਗੇਨ ਦृਢੇਨ ਯਾਵਦ੍ ਰਜੋ ਨਿਰਸ੍ਯੇਤ ਮਨਃਕषਾਯਃ

ਫਿਰ ਵੀ, ਮਾਇਆ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈਆਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸੰਘਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਜਦ ਤੱਕ ਮੇਰੀ ਪੱਕੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਮਨ ਦੀ ਰਜਸ ਗੁਣ ਦੀ ਮਲਿਨਤਾ ਦੂਰ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ।

ਕੁਯੋਗਿਨੋ ਯੇ ਵਿਹਿਤਾਨ੍ਤਰਾਯੈ ਰ੍ਮਨੁष੍ਯਭੂਤੈਸ੍ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੋਪਸृष੍ਟੈਃ । ਤੇ ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨਾਭ੍ਯਾਸਬਲੇਨ ਭੂਯੋ ਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ ਯੋਗਂ ਨ ਤੁ ਕਰ੍ਮਤਨ੍ਤ੍ਰਮ੍

ਝੂਠੇ ਯੋਗੀ, ਜੋ ਦੇਵਤੇ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਲੋਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨਾਲ ਰੋਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਿਛਲੇ ਅਭਿਆਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਮੁੜ ਯੋਗ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕਰਮ ਦੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।

ਕਰੋਤਿ ਕਰ੍ਮ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਚ ਜਨ੍ਤੁਃ ਕੇਨਾਪ੍ਯਸੌ ਚੋਦਿਤ ਆਨਿਪਤਾਤ੍ । ਨ ਤਤ੍ਰ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਕृਤੌ ਸ੍ਥਿਤੋऽਪਿ ਨਿਵृਤ੍ਤਤृष੍ਣਃ ਸ੍ਵਸੁਖਾਨੁਭੂਤ੍ਯਾ

ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੀਵ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਜਾਂ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਗਿਆਨੀ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸੁਖ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਮਾਸੀਨਮੁਤ ਵ੍ਰਜਨ੍ਤਂ ਸ਼ਯਾਨਮੁਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਮਦਨ੍ਤਮਨ੍ਨਮ੍ । ਸ੍ਵਭਾਵਮਨ੍ਯਤ੍ ਕਿਮਪੀਹਮਾਨਂ ਆਤ੍ਮਾਨਮਾਤ੍ਮਸ੍ਥਮਤਿਰ੍ਨ ਵੇਦ

ਚਾਹੇ ਖੜਾ ਹੋਵੇ, ਬੈਠਾ ਹੋਵੇ, ਤੁਰਦਾ ਹੋਵੇ, ਲੇਟਾ ਹੋਵੇ, ਛੱਡਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਹੋਵੇ — ਆਤਮਾ ਜਿਸ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਆਤਮ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਮਨ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।

ਯਦਿ ਸ੍ਮ ਪਸ਼੍ਯਤ੍ਯਸਦਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਂ ਨਾਨਾਨੁਮਾਨੇਨ ਵਿਰੁਦ੍ਧਮਨ੍ਯਤ੍ । ਨ ਮਨ੍ਯਤੇ ਵਸ੍ਤੁਤਯਾ ਮਨੀषੀ ਸ੍ਵਾਪ੍ਨਂ ਯਥੋਤ੍ਥਾਯ ਤਿਰੋਦਧਾਨਮ੍

ਜੇ ਕੋਈ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਝੂਠੇ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਵੇਖੇ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰਕ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧੀ ਚੀਜ਼ ਵੇਖੇ, ਗਿਆਨੀ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ — ਜਿਵੇਂ ਜਾਗਣ ਤੇ ਸੁਪਨਾ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪੂਰ੍ਵਂ ਗृਹੀਤਂ ਗੁਣਕਰ੍ਮਚਿਤ੍ਰਮ੍ ਅਜ੍ਞਾਨਮਾਤ੍ਮਨ੍ਯਵਿਵਿਕ੍ਤਮਙ੍ਗ । ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ ਤਤ੍ਪੁਨਰੀਕ੍ਸ਼ਯੈਵ ਨ ਗृਹ੍ਯਤੇ ਨਾਪਿ ਵਿਸृਜ੍ਯ ਆਤ੍ਮਾ

ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਪੁਰਾਣੀ ਲਕੀਰ, ਜੋ ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਤਮਾ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਤਮਾ ਨਾ ਫੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਛੱਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਯਥਾ ਹਿ ਭਾਨੋਰੁਦਯੋ ਨृਚਕ੍ਸ਼ੁषਾਂ ਤਮੋ ਨਿਹਨ੍ਯਾਨ੍ਨ ਤੁ ਸਦ੍ ਵਿਧਤ੍ਤੇ । ਏਵਂ ਸਮੀਕ੍ਸ਼ਾ ਨਿਪੁਣਾ ਸਤੀ ਮੇ ਹਨ੍ਯਾਤ੍ਤਮਿਸ੍ਰਂ ਪੁਰੁषਸ੍ਯ ਬੁਦ੍ਧੇਃ

ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਉਗਣ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਹਨੇਰਾ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਹਨੇਰਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ, ਤਿਵੇਂ ਮੇਰੀ ਤੇਜ਼ ਪਛਾਣ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਏष ਸ੍ਵਯਂਜ੍ਯੋਤਿਰਜੋऽਪ੍ਰਮੇਯੋ ਮਹਾਨੁਭੂਤਿਃ ਸਕਲਾਨੁਭੂਤਿਃ । ਏਕੋऽਦ੍ਵਿਤੀਯੋ ਵਚਸਾਂ ਵਿਰਾਮੇ ਯੇਨੇषਿਤਾ ਵਾਗਸਵਸ਼੍ਚਰਨ੍ਤਿ

ਇਹ ਆਪ ਚਾਨਣ, ਅਜਨਮਾ, ਅਣਮਾਪਿਆ, ਵੱਡਾ ਅਨੁਭਵ, ਸਭ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੈ। ਇੱਕ, ਦੂਜਾ ਨਹੀਂ, ਜਦ ਬੋਲ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਬੋਲ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਚਲਦੇ ਹਨ।

( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਏਤਾਵਾਨ੍ ਆਤ੍ਮਸਮ੍ਮੋਹੋ ਯਦ੍ ਵਿਕਲ੍ਪਸ੍ਤੁ ਕੇਵਲੇ । ਆਤ੍ਮਨ੍ਨृਤੇ ਸ੍ਵਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਅਵਲਮ੍ਬੋ ਨ ਯਸ੍ਯ ਹਿ

ਸਾਫ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਹੀ ਆਤਮਾ ਦਾ ਭਰਮ ਹੈ। ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਆਪਣੇ ਆਤਮ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ।

ਯਨ੍ਨਾਮਾਕृਤਿਭਿਰ੍ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਂ ਪਞ੍ਚਵਰ੍ਣਮਬਾਧਿਤਮ੍ । ਵ੍ਯਰ੍ਥੇਨਾਪ੍ਯਰ੍ਥਵਾਦੋऽਯਂ ਦ੍ਵਯਂ ਪਣ੍ਡਿਤਮਾਨਿਨਾਮ੍

ਜੋ ਨਾਂ ਅਤੇ ਰੂਪ ਨਾਲ, ਪੰਜ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਟੱਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ, ਭਾਵੇਂ ਅਰਥ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਸਿਰਫ਼ ਵਡਿਆਈ ਹੈ; ਇਹ ਦਵੈਤਤਾ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।

ਯੋਗਿਨੋऽਪਕ੍ਵਯੋਗਸ੍ਯ ਯੁਞ੍ਜਤਃ ਕਾਯ ਉਤ੍ਥਿਤੈਃ । ਉਪਸਰ੍ਗੈਰ੍ਵਿਹਨ੍ਯੇਤ ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਵਿਹਿਤੋ ਵਿਧਿਃ

ਜਿਸ ਯੋਗੀ ਦਾ ਯੋਗ ਪੱਕਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਉਠੀਆਂ ਉਲਝਣਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਨਿਯਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਯੋਗਧਾਰਣਯਾ ਕਾਂਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਆਸਨੈਰ੍ਧਾਰਣਾਨ੍ਵਿਤੈਃ । ਤਪੋਮਨ੍ਤ੍ਰੌषਧੈਃ ਕਾਂਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਉਪਸਰ੍ਗਾਨ੍ ਵਿਨਿਰ੍ਦਹੇਤ੍

ਕੁਝ ਲੋਕ ਯੋਗ ਦੀ ਧਿਆਨ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਆਸਨ ਤੇ ਧਾਰਣ ਨਾਲ, ਦੁਖਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਕੁਝ ਤਪ, ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਕਾਂਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਮਮਾਨੁਧ੍ਯਾਨੇਨ ਨਾਮਸਙ੍ਕੀਰ੍ਤਨਾਦਿਭਿਃ । ਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰਾਨੁਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਵਾ ਹਨ੍ਯਾਦ੍ ਅਸ਼ੁਭਦਾਨ੍ਛਨੈਃ

ਕੁਝ ਲੋਕ ਮੇਰੀ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ, ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਜਪਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਪਾਅ ਨਾਲ ਅਸ਼ੁਭ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜਾਂ ਯੋਗ ਦੇ ਮਹਾਨਾਂ ਦੀ ਰਾਹ ਫੋਲਦੇ ਹਨ।

ਕੇਚਿਦ੍ ਦੇਹਮਿਮਂ ਧੀਰਾਃ ਸੁਕਲ੍ਪਂ ਵਯਸਿ ਸ੍ਥਿਰਮ੍ । ਵਿਧਾਯ ਵਿਵਿਧੋਪਾਯੈਃ ਅਥ ਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ ਸਿਦ੍ਧਯੇ

ਕੁਝ ਬੁਧੀਮਾਨ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸਿਧੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਨ ਹਿ ਤਤ੍ ਕੁਸ਼ਲਾਦृਤ੍ਯਂ ਤਦਾਯਾਸੋ ਹ੍ਯਪਾਰ੍ਥਕਃ । ਅਨ੍ਤਵਤ੍ਤ੍ਵਾਤ੍ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਫਲਸ੍ਯੇਵ ਵਨਸ੍ਪਤੇਃ

ਪਰ ਇਹ ਕੌਸ਼ਲ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਮਿਹਨਤ ਵਿਅਰਥ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਸਰੀਰ ਨਾਸਵੰਤ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖ ਦਾ ਫਲ ਮੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯੋਗਂ ਨਿषੇਵਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਕਾਯਸ਼੍ਚੇਤ੍ ਕਲ੍ਪਤਾਮਿਯਾਤ੍ । ਤਤ੍ ਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧ੍ਯਾਨ੍ਨ ਮਤਿਮਾਨ੍ ਯੋਗਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਮਤ੍ਪਰਃ

ਜੇ ਯੋਗ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਸ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਯੋਗ ਛੱਡ ਕੇ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਯੋਗਚਰ੍ਯਾਮਿਮਾਂ ਯੋਗੀ ਵਿਚਰਨ੍ ਮਦਪਾਸ਼੍ਰਯਃ । ਨਾਨ੍ਤਰਾਯੈਰ੍ਵਿਹਨ੍ਯੇਤ ਨਿਃਸ੍ਪृਹਃ ਸ੍ਵਸੁਖਾਨੁਭੂਃ

ਜੋ ਯੋਗੀ ਮੇਰੇ ਆਸਰੇ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਤੋਂ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਲੋਭ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਅਜਾਨਤੀ ਪ੍ਰਿਯਤਮਂ ਯਦੋਪਰਤਮਙ੍‌ਗਨਾ । ਸੁਸ੍ਥਿਰਾਸਨਮਾਸਾਦ੍ਯ ਯਥਾਪੂਰ੍ਵਮੁਪਾਚਰਤ੍

ਜਦੋਂ ਪਿਆਰੀ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਵਿਅਕਤੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਪੱਕੇ ਆਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵਰਤਦੀ ਹੈ।

ਯਦਾ ਨੋਪਲਭੇਤਾਙ੍ਘ੍ਰੌ ਊष੍ਮਾਣਂ ਪਤ੍ਯੁਰਰ੍ਚਤੀ । ਆਸੀਤ੍ ਸਂਵਿਗ੍ਨਹृਦਯਾ ਯੂਥਭ੍ਰष੍ਟਾ ਮृਗੀ ਯਥਾ

ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਤੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਚ ਪੂਜਾ ਕਰਦਿਆਂ ਗਰਮੀ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਉਹ ਡਰ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਬੈਠ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਝੁੰਡ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਈ ਹਿਰਣੀ।

ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਸ਼ੋਚਤੀ ਦੀਨਂ ਅਬਨ੍ਧੁਂ ਵਿਕ੍ਲਵਾਸ਼੍ਰੁਭਿਃ । ਸ੍ਤਨੌ ਆਸਿਚ੍ਯ ਵਿਪਿਨੇ ਸੁਸ੍ਵਰਂ ਪ੍ਰਰੁਰੋਦ ਸਾ

ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਈ, ਬੇਸਹਾਰਾ ਤੇ ਬਿਨਾ ਸਾਥੀ, ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਅੰਸੂ ਲੈ ਕੇ ਰੋਦੀ ਹੈ; ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਛਾਤੀ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ, ਸਾਫ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬਿਲਕਦੀ ਹੈ।

ਉਤ੍ਤਿष੍ਠੋਤ੍ਤਿष੍ਠ ਰਾਜਰ੍षੇ ਇਮਾਂ ਉਦਧਿਮੇਖਲਾਮ੍ । ਦਸ੍ਯੁਭ੍ਯਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਬਨ੍ਧੁਭ੍ਯੋ ਬਿਭ੍ਯਤੀਂ ਪਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ

ਉਠੋ, ਉਠੋ, ਰਾਜ ਰਿਸ਼ੀ! ਤੁਸੀਂ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਡਾਕੂਆਂ ਤੇ ਕਸ਼ਤਰੀ ਬੇਦਖਲਾਂ ਤੋਂ ਡਰਦੀ ਹੈ, ਬਚਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਏਵਂ ਵਿਲਪਨ੍ਤੀ ਬਾਲਾ ਵਿਪਿਨੇऽਨੁਗਤਾ ਪਤਿਮ੍ । ਪਤਿਤਾ ਪਾਦਯੋਰ੍ਭਰ੍ਤੂ ਰੁਦਤ੍ਯਸ਼੍ਰੂਣ੍ਯਵਰ੍ਤਯਤ੍

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਨੌਜਵਾਨ ਔਰਤ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਤੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਈ; ਪਤੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਬਿਨਾ ਰੋਕ ਅੰਸੂ ਵਗਾ ਦਿੱਤੇ।

ਚਿਤਿਂ ਦਾਰੁਮਯੀਂ ਚਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਯਾਂ ਪਤ੍ਯੁਃ ਕਲੇਵਰਮ੍ । ਆਦੀਪ੍ਯ ਚਾਨੁਮਰਣੇ ਵਿਲਪਨ੍ਤੀ ਮਨੋ ਦਧੇ

ਉਸ ਨੇ ਲੱਕੜ ਦੀ ਚਿਤਾ ਬਣਾਈ, ਪਤੀ ਦਾ ਸਰੀਰ ਉਸ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ, ਤੇ ਅਨੁਸਰਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਿਆਂ ਮਨ ਉਸ 'ਤੇ ਲਾ ਦਿੱਤਾ।

ਤਤ੍ਰ ਪੂਰ੍ਵਤਰਃ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਸਖਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਆਤ੍ਮਵਾਨ੍ । ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਯਨ੍ਵਲ੍ਗੁਨਾ ਸਾਮ੍ਨਾ ਤਾਮਾਹ ਰੁਦਤੀਂ ਪ੍ਰਭੋ

ਉਥੇ, ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਦੋਸਤ, ਆਤਮ-ਗਿਆਨੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਰਮ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਰੋ ਰਹੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।

ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਉਵਾਚ - ਕਾ ਤ੍ਵਂ ਕਸ੍ਯਾਸਿ ਕੋ ਵਾਯਂ ਸ਼ਯਾਨੋ ਯਸ੍ਯ ਸ਼ੋਚਸਿ । ਜਾਨਾਸਿ ਕਿਂ ਸਖਾਯਂ ਮਾਂ ਯੇਨਾਗ੍ਰੇ ਵਿਚਚਰ੍ਥ ਹ

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਕਿਸ ਦੀ ਹੈਂ? ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਲਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਤੂੰ ਦੁਖੀ ਹੈਂ? ਕੀ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੋਸਤ ਵਜੋਂ ਜਾਣਦੀ ਹੈਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤੂੰ ਫਿਰਦੀ ਸੀ?