ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਏਤਾਨ੍ਯਸਂਹਤ੍ਯ ਯਦਾ ਮਹਦਾਦੀਨਿ ਸਪ੍ਤ ਵੈ । ਕਾਲਕਰ੍ਮਗੁਣੋਪੇਤੋ ਜਗਦਾਦਿਰੁਪਾਵਿਸ਼ਤ੍

ਜਦੋਂ ਇਹ ਸੱਤ — ਮਹਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ — ਸਮੇਂ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ।

ਤਤਸ੍ਤੇਨਾਨੁਵਿਦ੍ਧੇਭ੍ਯੋ ਯੁਕ੍ਤੇਭ੍ਯੋऽਣ੍ਡਂ ਅਚੇਤਨਮ੍ । ਉਤ੍ਥਿਤਂ ਪੁਰੁषੋ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ ਉਦਤਿष੍ਠਦਸੌ ਵਿਰਾਟ੍

ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ, ਜਦ ਉਹ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਮਿਲ ਕੇ, ਜੜ ਅੰਡ (ਕੋਸਮਿਕ ਅੰਡਾ) ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ; ਜਿਸ ਤੋਂ ਪੁਰੁਸ਼ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਵਿਰਾਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਭਰਿਆ।

ਏਤਦਣ੍ਡਂ ਵਿਸ਼ੇषਾਖ੍ਯਂ ਕ੍ਰਮਵृਦ੍ਧੈਰ੍ਦਸ਼ੋਤ੍ਤਰੈਃ । ਤੋਯਾਦਿਭਿਃ ਪਰਿਵृਤਂ ਪ੍ਰਧਾਨੇਨਾਵृਤੈਰ੍ਬਹਿਃ । ਯਤ੍ਰ ਲੋਕਵਿਤਾਨੋऽਯਂ ਰੂਪਂ ਭਗਵਤੋ ਹਰੇਃ

ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੰਡਾ, ਪਾਣੀ ਆਦਿ ਦਸ ਕਵਚਾਂ ਨਾਲ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਬਾਹਰੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੱਤ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਇੱਥੇ ਹੀ ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ।

ਹਿਰਣ੍ਮਯਾਦ੍ ਅਣ੍ਡਕੋਸ਼ਾਦ੍ ਉਤ੍ਥਾਯ ਸਲਿਲੇਸ਼ਯਾਤ੍ । ਤਮਾਵਿਸ਼੍ਯ ਮਹਾਦੇਵੋ ਬਹੁਧਾ ਨਿਰ੍ਬਿਭੇਦ ਖਮ੍

ਸੋਨੇ ਦੇ ਅੰਡਾ-ਕੋਸ਼ ਤੋਂ ਉਭਰ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਵਿਛਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਫਾੜ ਦਿੱਤਾ।

ਨਿਰਭਿਦ੍ਯਤਾਸ੍ਯ ਪ੍ਰਥਮਂ ਮੁਖਂ ਵਾਣੀ ਤਤੋऽਭਵਤ੍ । ਵਾਣ੍ਯਾ ਵਹ੍ਨਿਰਥੋ ਨਾਸੇ ਪ੍ਰਾਣੋऽਤੋ ਘ੍ਰਾਣ ਏਤਯੋਃ

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਖੁਲਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬੋਲੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ; ਬੋਲੀ ਤੋਂ ਅੱਗ, ਫਿਰ ਨੱਕ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਣ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸੁੰਘਣ ਦੀ ਇੰਦ੍ਰੀ।

ਘ੍ਰਾਣਾਤ੍ ਵਾਯੁਰਭਿਦ੍ਯੇਤਾਂ ਅਕ੍ਸ਼ਿਣੀ ਚਕ੍ਸ਼ੁਰੇਤਯੋਃ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸੂਰ੍ਯੋ ਨ੍ਯਭਿਦ੍ਯੇਤਾਂ ਕਰ੍ਣੌ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਂ ਤਤੋ ਦਿਸ਼ਃ

ਸੁੰਘਣ ਦੀ ਇੰਦ੍ਰੀ ਤੋਂ ਹਵਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ; ਫਿਰ ਅੱਖਾਂ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੰਦ੍ਰੀ; ਉਸ ਤੋਂ ਸੂਰਜ; ਫਿਰ ਕੰਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੰਦ੍ਰੀ; ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਦਿਸਾਵਾਂ।

ਨਿਰ੍ਬਿਭੇਦ ਵਿਰਾਜਸ੍ਤ੍ਵਗ੍ ਰੋਮਸ਼੍ਮਸ਼੍ਰ੍ਵਾਦਯਸ੍ਤਤਃ । ਤਤ ਓषਧਯਸ਼੍ਚਾਸਨ੍ ਸ਼ਿਸ਼੍ਨਂ ਨਿਰ੍ਬਿਭਿਦੇ ਤਤਃ

ਵਿਰਾਟ ਨੇ ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਫਾੜਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਵਾਲ, ਰੋਮ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ; ਫਿਰ ਪੌਦੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਨਨ ਅੰਗ ਬਣਿਆ।

ਰੇਤਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦਾਪ ਆਸਨ੍ ਨਿਰਭਿਦ੍ਯਤ ਵੈ ਗੁਦਮ੍ । ਗੁਦਾਦਪਾਨੋऽਪਾਨਾਚ੍ਚ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ਲੋਕਭਯਙ੍ਕਰਃ

ਬੀਜ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਬਣਿਆ। ਫਿਰ ਪਿੱਛੋਂ ਮਲਦਵਾਰ ਬਣਿਆ ਤੇ ਖੁਲਿਆ। ਮਲਦਵਾਰ ਤੋਂ ਨਿਕਾਸੀ ਹਵਾ ਬਣੀ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਮੌਤ ਉਪਜੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਡਰਾਉਣੀ ਹੈ।

ਹਸ੍ਤੌ ਚ ਨਿਰਭਿਦ੍ਯੇਤਾਂ ਬਲਂ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਤਤਃ ਸ੍ਵਰਾਟ੍ । ਪਾਦੌ ਚ ਨਿਰਭਿਦ੍ਯੇਤਾਂ ਗਤਿਸ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਤਤੋ ਹਰਿਃ

ਫਿਰ ਹੱਥ ਬਣੇ ਤੇ ਖੁਲ ਗਏ। ਹੱਥਾਂ ਰਾਹੀਂ ਤਾਕਤ ਆਈ, ਤੇ ਉਸ ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਇੰਦਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਪੈਰ ਬਣੇ ਤੇ ਖੁਲ ਗਏ। ਪੈਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਚਲਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਆਈ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਹਰਿ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।

ਨਾਡ੍ਯੋऽਸ੍ਯ ਨਿਰਭਿਦ੍ਯਨ੍ਤ ਤਾਭ੍ਯੋ ਲੋਹਿਤਮਾਭृਤਮ੍ । ਨਦ੍ਯਸ੍ਤਤਃ ਸਮਭਵਨ੍ ਉਦਰਂ ਨਿਰਭਿਦ੍ਯਤ

ਉਸ ਦੀਆਂ ਨਸਾਂ ਬਣੀਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲਹੂ ਭਰਿਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਦਰਿਆ ਬਣੇ, ਤੇ ਪੇਟ ਖੁਲਿਆ।

ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਪਿਪਾਸੇ ਤਤਃ ਸ੍ਯਾਤਾਂ ਸਮੁਦ੍ਰਸ੍ਤ੍ਵੇਤਯੋਰਭੂਤ੍ । ਅਥਾਸ੍ਯ ਹृਦਯਂ ਭਿਨ੍ਨਂ ਹृਦਯਾਨ੍ਮਨ ਉਤ੍ਥਿਤਮ੍

ਫਿਰ ਭੁੱਖ ਤੇ ਤਿਸ਼ਨ ਉਪਜੀਆਂ; ਸਮੁੰਦਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਬਣਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਖੁਲਿਆ, ਤੇ ਦਿਲ ਤੋਂ ਮਨ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।

ਮਨਸਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾ ਜਾਤੋ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਬੁਦ੍ਧੇਰ੍ਗਿਰਾਂ ਪਤਿਃ । ਅਹਙ੍ਕਾਰਸ੍ਤਤੋ ਰੁਦ੍ਰਃ ਚਿਤ੍ਤਂ ਚੈਤ੍ਯਸ੍ਤਤੋऽਭਵਤ੍

ਮਨ ਤੋਂ ਚੰਨ ਬਣਿਆ; ਬੁੱਧੀ ਤੋਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰੁਦਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ; ਚਿੱਤ ਤੋਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸਾਕਸ਼ੀ ਉਪਜਿਆ।

ਏਤੇ ਹਿ ਅਭ੍ਯੁਤ੍ਥਿਤਾ ਦੇਵਾ ਨੈਵਾਸ੍ਯੋਤ੍ਥਾਪਨੇऽਸ਼ਕਨ੍ । ਪੁਨਰਾਵਿਵਿਸ਼ੁਃ ਖਾਨਿ ਤਮੁਤ੍ਥਾਪਯਿਤੁਂ ਕ੍ਰਮਾਤ੍

ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉਪਜੇ, ਪਰ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਜਗਾ ਨਾ ਸਕੇ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ, ਤਾਂ ਜੋ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਉਸ ਨੂੰ ਜਗਾ ਸਕਣ।

ਵਹ੍ਨਿਰ੍ਵਾਚਾ ਮੁਖਂ ਭੇਜੇ ਨੋਦਤਿष੍ਠਤ੍ ਤਦਾ ਵਿਰਾਟ੍ । ਘ੍ਰਾਣੇਨ ਨਾਸਿਕੇ ਵਾਯੁਃ ਨੋਦਤਿष੍ਠਤ੍ ਤਦਾ ਵਿਰਾਟ੍

ਅੱਗ ਨੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਵਜੋਂ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਵਡਾ ਪੁਰਖ ਨਹੀਂ ਉੱਠਿਆ। ਹਵਾ ਨੇ ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਸੁੰਘਣ ਵਜੋਂ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਵਡਾ ਪੁਰਖ ਨਹੀਂ ਉੱਠਿਆ।

ਅਕ੍ਸ਼ਿਣੀ ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾਦਿਤ੍ਯੋ ਨੋਦਤਿष੍ਠਤ੍ ਤਦਾ ਵਿਰਾਟ੍ । ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰੇਣ ਕਰ੍ਣੌ ਚ ਦਿਸ਼ੋ ਨੋਦਤਿष੍ਠਤ੍ ਤਦਾ ਵਿਰਾਟ੍

ਸੂਰਜ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖਣ ਵਜੋਂ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਵਡਾ ਪੁਰਖ ਨਹੀਂ ਉੱਠਿਆ। ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣਨ ਵਜੋਂ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਵਡਾ ਪੁਰਖ ਨਹੀਂ ਉੱਠਿਆ।

ਤ੍ਵਚਂ ਰੋਮਭਿਰੋषਧ੍ਯੋ ਨੋਦਤਿष੍ਠਤ੍ ਤਦਾ ਵਿਰਾਟ੍ । ਰੇਤਸਾ ਸ਼ਿਸ਼੍ਨਮਾਪਸ੍ਤੁ ਨੋਦਤਿष੍ਠਤ੍ ਤਦਾ ਵਿਰਾਟ੍

ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਨੇ ਚਮੜੀ ਤੇ ਵਾਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਵਡਾ ਪੁਰਖ ਨਹੀਂ ਉੱਠਿਆ। ਪਾਣੀਆਂ ਨੇ ਲਿੰਗ ਤੇ ਬੀਜ ਰਾਹੀਂ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਵਡਾ ਪੁਰਖ ਨਹੀਂ ਉੱਠਿਆ।

ਗੁਦਂ ਮृਤ੍ਯੁਰਪਾਨੇਨ ਨੋਦਤਿष੍ਠਤ੍ ਤਦਾ ਵਿਰਾਟ੍ । ਹਸ੍ਤਾਵਿਨ੍ਦ੍ਰੋ ਬਲੇਨੈਵ ਨੋਦਤਿष੍ਠਤ੍ ਤਦਾ ਵਿਰਾਟ੍

ਮੌਤ ਨੇ ਮਲਦਵਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿਕਾਸੀ ਹਵਾ ਰਾਹੀਂ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਵਡਾ ਪੁਰਖ ਨਹੀਂ ਉੱਠਿਆ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਕਤ ਰਾਹੀਂ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਵਡਾ ਪੁਰਖ ਨਹੀਂ ਉੱਠਿਆ।

ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਗਤ੍ਯੈਵ ਚਰਣੌ ਨੋਦਤਿष੍ਠਤ੍ ਤਦਾ ਵਿਰਾਟ੍ । ਨਾਡੀਰ੍ਨਦ੍ਯੋ ਲੋਹਿਤੇਨ ਨੋਦਤਿष੍ਠਤ੍ ਤਦਾ ਵਿਰਾਟ੍

ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲਣ ਰਾਹੀਂ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਵਡਾ ਪੁਰਖ ਨਹੀਂ ਉੱਠਿਆ। ਦਰਿਆਵਾਂ ਨੇ ਨਸਾਂ ਵਿੱਚ ਲਹੂ ਰਾਹੀਂ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਵਡਾ ਪੁਰਖ ਨਹੀਂ ਉੱਠਿਆ।

ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਤृਡ੍ਭ੍ਯਾਂ ਉਦਰਂ ਸਿਨ੍ਧੁਃ ਨੋਦਤਿष੍ਠਤ੍ ਤਦਾ ਵਿਰਾਟ੍ । ਹृਦਯਂ ਮਨਸਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰੋ ਨੋਦਤਿष੍ਠਤ੍ ਤਦਾ ਵਿਰਾਟ੍

ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਭੁੱਖ ਤੇ ਤਿਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਵਡਾ ਪੁਰਖ ਨਹੀਂ ਉੱਠਿਆ। ਚੰਨ ਨੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਮਨ ਰਾਹੀਂ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਵਡਾ ਪੁਰਖ ਨਹੀਂ ਉੱਠਿਆ।

ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਪਿ ਹृਦਯਂ ਨੋਦਤਿष੍ਠਤ੍ ਤਦਾ ਵਿਰਾਟ੍ । ਰੁਦ੍ਰੋऽਭਿਮਤ੍ਯਾ ਹृਦਯਂ ਨੋਦਤਿष੍ਠਤ੍ ਤਦਾ ਵਿਰਾਟ੍

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵੀ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀ ਰਾਹੀਂ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਵਡਾ ਪੁਰਖ ਨਹੀਂ ਉੱਠਿਆ। ਰੁਦਰ ਨੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਅਹੰਕਾਰ ਰਾਹੀਂ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਵਡਾ ਪੁਰਖ ਨਹੀਂ ਉੱਠਿਆ।

ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਹृਦਯਂ ਚੈਤ੍ਯਃ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞਃ ਪ੍ਰਾਵਿਸ਼ਦ੍ਯਦਾ । ਵਿਰਾਟ੍ਤਦੈਵ ਪੁਰੁषਃ ਸਲਿਲਾਦ੍ ਉਦਤਿष੍ਠਤ

ਜਦੋਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸਾਕਸ਼ੀ, ਜੋ ਸਾਰਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਚਿੱਤ ਰਾਹੀਂ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ, ਤਦੋਂ ਵਡਾ ਪੁਰਖ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।

ਯਥਾ ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਂ ਪੁਰੁषਂ ਪ੍ਰਾਣੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮਨੋਧਿਯਃ । ਪ੍ਰਭਵਨ੍ਤਿ ਵਿਨਾ ਯੇਨ ਨੋਤ੍ਥਾਪਯਿਤੁਮੋਜਸਾ

ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਾਹ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਮਨ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਤਾਂ ਹੁੰਦੇ ਨੇ, ਪਰ ਜਦ ਤੱਕ ਉਸ ਦੀ ਅਸਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਜਾਗ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।

ਤਮਸ੍ਮਿਨ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯਗਾਤ੍ਮਾਨਂ ਧਿਯਾ ਯੋਗਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਯਾ । ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਿਰਕ੍ਤ੍ਯਾ ਜ੍ਞਾਨੇਨ ਵਿਵਿਚ੍ਯਾਤ੍ਮਨਿ ਚਿਨ੍ਤਯੇਤ੍

ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਕੇ, ਭਗਤੀ, ਵੈਰਾਗ ਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਅਸਲ ਸਵਰੂਪ ਨੂੰ ਪਛਾਣੇ ਤੇ ਸੋਚੇ।

ਵਿਗਤਮਦਸ੍ਯ ਇਂਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਸਨ੍ਨਿਧੌ ਕ੍ਸ਼ਮਾਪ੍ਰਾਰ੍ਥਨਮ੍ - ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਗੋਵਰ੍ਧਨੇ ਧृਤੇ ਸ਼ੈਲੇ ਆਸਾਰਾਦ੍ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤੇ ਵ੍ਰਜੇ । ਗੋਲੋਕਾਦਾਵ੍ਰਜਜ੍ ਕृष੍ਣਂ ਸੁਰਭਿਃ ਸ਼ਕ੍ਰ ਏਵ ਚ

ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦੋਂ ਗੋਵਰਧਨ ਪਹਾੜ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਗੋਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸੁਰਭੀ ਗਾਂ ਤੇ ਇੰਦਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਆਏ।

ਵਿਵਿਕ੍ਤ ਉਪਸਙ੍‌ਗਮ੍ਯ ਵ੍ਰੀਡੀਤਃ ਕृਤਹੇਲਨਃ । ਪਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ ਪਾਦਯੋਰੇਨਂ ਕਿਰੀਟੇਨਾਰ੍ਕਵਰ੍ਚਸਾ

ਇੰਦਰ ਚੁਪਚਾਪ ਲਜਜਤ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੀ ਭੁੱਲ ਤੇ ਸ਼ਰਮੀਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਆਪਣਾ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ ਮੋੜਾ ਲਾ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚਰਨ ਛੁਹੇ।

ਦृष੍ਟਸ਼੍ਰੁਤਾਨੁਭਾਵੋऽਸ੍ਯ ਕृष੍ਣਸ੍ਯਾਮਿਤਤੇਜਸਃ । ਨष੍ਟਤ੍ਰਿਲੋਕੇਸ਼ਮਦ ਇਦਮਾਹ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਃ

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਅਸੀਮ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਤੇ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੋਲਿਆ।

ਇਨ੍ਦ੍ਰ ਉਵਾਚ - ( ਮਿਸ਼੍ਰ ) ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਤਵ ਧਾਮ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਤਪੋਮਯਂ ਧ੍ਵਸ੍ਤਰਜਸ੍ਤਮਸ੍ਕਮ੍ । ਮਾਯਾਮਯੋऽਯਂ ਗੁਣਸਮ੍ਪ੍ਰਵਾਹੋ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਤੇ ਗ੍ਰਹਣਾਨੁਬਨ੍ਧਃ

ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੇਰਾ ਵਾਸ ਸਾਫ ਸੁਭਾਵ ਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਤਪ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਰਜ ਤੇ ਤਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਮਾਇਆ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਇਹ ਲਹਿਰ ਤੈਨੂੰ ਬਾਂਧਦੀ ਨਹੀਂ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਲਗਾਵ ਨਹੀਂ।

ਕੁਤੋ ਨੁ ਤਦ੍ਧੇਤਵ ਈਸ਼ ਤਤ੍ਕृਤਾ ਲੋਭਾਦਯੋ ਯੇऽਬੁਧਲਿਨ੍ਗਭਾਵਾਃ । ਤਥਾਪਿ ਦਣ੍ਡਂ ਭਗਵਾਨ੍ਬਿਭਰ੍ਤਿ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਗੁਪ੍ਤ੍ਯੈ ਖਲਨਿਗ੍ਰਹਾਯ

ਫਿਰ, ਪ੍ਰਭੂ, ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਲੋਭ ਆਦਿ ਕਾਰਣ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਫਿਰ ਵੀ, ਭਗਵਾਨ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਬੁਰਿਆਂ ਦੇ ਦਮਨ ਲਈ ਸਜ਼ਾ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।

ਪਿਤਾ ਗੁਰੁਸ੍ਤ੍ਵਂ ਜਗਤਾਮਧੀਸ਼ੋ ਦੁਰਤ੍ਯਯਃ ਕਾਲ ਉਪਾਤ੍ਤਦਣ੍ਡਃ । ਹਿਤਾਯ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਾਤਨੁਭਿਃ ਸਮੀਹਸੇ ਮਾਨਂ ਵਿਧੁਨ੍ਵਨ੍ ਜਗਦੀਸ਼ਮਾਨਿਨਾਮ੍

ਤੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਅਧਿਆਪਕ ਤੇ ਰਾਜਾ ਹੈਂ, ਅਟੱਲ ਸਮਾਂ ਹੈਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਡੰਡਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।