ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਧਿਗ੍ਜਨ੍ਮ ਨਃ ਤ੍ਰਿਵृਤ੍ ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਧਿਗ੍ ਵ੍ਰਤਂ ਧਿਗ੍ ਬਹੁਜ੍ਞਤਾਮ੍ । ਧਿਕ੍ਕੁਲਂ ਧਿਕ੍ ਕ੍ਰਿਯਾਦਾਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਵਿਮੁਖਾ ਯੇ ਤ੍ਵਧੋਕ੍ਸ਼ਜੇ

ਸਾਡਾ ਜਨਮ, ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ, ਵ੍ਰਤ, ਵਧੀਆ ਗਿਆਨ, ਵੰਸ਼, ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਨਿਪੁੰਨਤਾ — ਇਹ ਸਭ ਵਿਅਰਥ ਹੈ ਜੇ ਅਸੀਂ ਅਧੋਕਸ਼ਜ ਭਗਵਾਨ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਰਹੀਏ।

ਨੂਨਂ ਭਗਵਤੋ ਮਾਯਾ ਯੋਗਿਨਾਮਪਿ ਮੋਹਿਨੀ । ਯਸ੍ ਵਯਂ ਗੁਰਵੋ ਨृਣਾਂ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥੇ ਮੁਹ੍ਯਾਮਹੇ ਦ੍ਵਿਜਾਃ

ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਮਾਇਆ ਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭਟਕਾ ਦੇਂਦੀ ਹੈ; ਅਸੀਂ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹਾਂ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਭਲਾਈ ਵਿਚ ਭਟਕ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ।

ਅਹੋ ਪਸ਼੍ਯਤ ਨਾਰੀਣਾਂ ਅਪਿ ਕृष੍ਣੇ ਜਗਦ੍‍ਗੁਰੌ । ਦੁਰਨ੍ਤਭਾਵਂ ਯੋऽਵਿਧ੍ਯਨ੍ ਮृਤ੍ਯੁਪਾਸ਼ਾਨ੍ ਗृਹਾਭਿਧਾਨ੍

ਵਾਹ! ਇਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਦੇਖੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਗੁਰੂ ਹਨ, ਲਈ 'ਘਰ' ਨਾਮ ਦੇ ਮੌਤ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ।

ਨਾਸਾਂ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿਸਂਸ੍ਕਾਰੋ ਨ ਨਿਵਾਸੋ ਗੁਰਾਵਪਿ । ਨ ਤਪੋ ਨਾਤ੍ਮਮੀਮਾਂਸਾ ਨ ਸ਼ੌਚਂ ਨ ਕ੍ਰਿਯਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ

ਇਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਨਾ ਦੁਜਾਤੀ ਦਾ ਸੰਸਕਾਰ, ਨਾ ਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ, ਨਾ ਤਪ, ਨਾ ਆਪਣੀ ਖੋਜ, ਨਾ ਪਵਿਤਰਤਾ, ਨਾ ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ।

ਤਥਾਪਿ ਹ੍ਯੁਤ੍ਤਮਃਸ਼੍ਲੋਕੇ ਕृष੍ਣੇ ਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰੇਸ਼੍ਵਰੇ । ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਦृਢਾ ਨ ਚਾਸ੍ਮਾਕਂ ਸਂਸ੍ਕਾਰਾਦਿਮਤਾਮਪਿ

ਫਿਰ ਵੀ, ਸਾਨੂੰ ਚੰਗੀ ਪਰਵਿਰਤੀ ਤੇ ਹੋਰ ਗੁਣ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉੱਤਮ ਸ਼ਲੋਕ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਜੋ ਸਭ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਾਡੀ ਭਕਤੀ ਪੱਕੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਨਨੁ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥਵਿਮੂਢਾਨਾਂ ਪ੍ਰਮਤ੍ਤਾਨਾਂ ਗृਹੇਹਯਾ । ਅਹੋ ਨਃ ਸ੍ਮਾਰਯਾਮਾਸ ਗੋਪਵਾਕ੍ਯੈਃ ਸਤਾਂ ਗਤਿਃ

ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਭਲੇ ਦੀ ਸਮਝ ਤੋਂ ਭਟਕ ਗਏ ਸੀ ਤੇ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਤੀ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਰਹੇ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਾਨੂੰ ਸਚਾਈ ਦੇ ਰਾਹ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਈ।

ਅਨ੍ਯਥਾ ਪੂਰ੍ਣਕਾਮਸ੍ਯ ਕੈਵਲ੍ਯਾਦ੍ਯਸ਼ਿषਾਂ ਪਤੇਃ । ਈਸ਼ਿਤਵ੍ਯੈਃ ਕਿਮਸ੍ਮਾਭਿਃ ਈਸ਼ਸ੍ਯੈਤਦ੍ ਵਿਡਮ੍ਬਨਮ੍

ਅਗਰ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਗਿਆ ਵਿੱਚ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਪੂਰਨ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਦਾਤਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਰਤਾਂ ਦੀ ਸਾਨੂੰ ਕੀ ਲੋੜ? ਇਹ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਹੀ ਹੈ।

ਹਿਤ੍ਵਾਨ੍ਯਾਨ੍ ਭਜਤੇ ਯਂ ਸ਼੍ਰੀਃ ਪਾਦਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਸ਼ਯਾ ਸਕृਤ੍ । ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਦੋषਾਪਵਰ੍ਗੇਣ ਤਦ੍ਯਾਚ੍ਞਾ ਜਨਮੋਹਿਨੀ

ਲਕਸ਼ਮੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਹੋਰ ਸਭ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਇਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਆਪਣੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਮੰਗ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਟਕਾਉਣ ਵਾਲੀ ਮਾਇਆ ਹੀ ਹੈ।

ਦੇਸ਼ਃ ਕਾਲਃ ਪृਥਗ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਮਂਤ੍ਰਤਂਤ੍ਰਰ੍ਤ੍ਵਿਜੋऽਗ੍ਨਯਃ । ਦੇਵਤਾ ਯਜਮਾਨਸ਼੍ਚ ਕ੍ਰਤੁਰ੍ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚ ਯਨ੍ਮਯਃ

ਥਾਂ, ਸਮਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਸਤਾਂ, ਮੰਤ੍ਰ, ਤੰਤ੍ਰ, ਯਾਜਕ, ਅੱਗ, ਦੇਵਤੇ, ਯਜਮਾਨ, ਯਜ, ਤੇ ਧਰਮ—ਇਹ ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਬਣੇ ਹਨ।

ਸ ਏष ਭਗਵਾਨ੍ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਜਾਤੋ ਯਦੁष੍ਵਿਤ੍ਯਾਸ਼੍ਰृਣ੍ਮ ਹ੍ਯਪਿ ਮੂਢਾ ਨ ਵਿਦ੍ਮਹੇ

ਉਹੀ ਭਗਵਾਨ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਸਭ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ, ਯਾਦਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਨ—ਅਸੀਂ ਇਹ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਭਟਕੇ ਹੋਏ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।

ਅਹੋ ਵਯਂ ਧਨ੍ਯਤਮਾ ਯੇषਾਂ ਨਸ੍ਤਾਦृਸ਼ੀਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ । ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯਾਸਾਂ ਮਤਿਰ੍ਜਾਤਾ ਅਸ੍ਮਾਕਂ ਨਿਸ਼੍ਚਲਾ ਹਰੌ

ਵਾਹ, ਅਸੀਂ ਕਿੰਨੇ ਧੰਨ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਉਹਤੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਲਈ ਅਟੱਲ ਭਕਤੀ ਜਾਗ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।

ਨਮਸ੍ਤੁਭ੍ਯਂ ਭਗਵਤੇ ਕृष੍ਣਾਯਾਕੁਣ੍ਠਮੇਧਸੇ । ਯਨ੍ਮਾਯਾਮੋਹਿਤਧਿਯੋ ਭ੍ਰਮਾਮਃ ਕਰ੍ਮਵਰ੍ਤ੍ਮਸੁ

ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ, ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਕਦੇ ਥੱਕਦੀ ਨਹੀਂ; ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਭਟਕ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਕਰਮ ਦੇ ਰਾਹਾਂ 'ਤੇ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ।

ਸ ਵੈ ਨ ਆਦ੍ਯਃ ਪੁਰੁषਃ ਸ੍ਵਮਾਯਾਮੋਹਿਤਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ । ਅਵਿਜ੍ਞਤਾਨੁਭਾਵਾਨਾਂ ਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤੁਮਰ੍ਹਤ੍ਯਤਿਕ੍ਰਮਮ੍

ਉਹ ਅਸਲੀ ਪੁਰਖ, ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਭਟਕੇ ਹੋਏ ਤੇ ਅਸਲ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮਾਫ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਇਤਿ ਸ੍ਵਾਘਮਨੁਸ੍ਮृਤ੍ਯ ਕृष੍ਣੇ ਤੇ ਕृਤਹੇਲਨਾਃ । ਦਿਦृਕ੍ਸ਼ਵੋऽਪ੍ਯਚ੍ਯੁਤਯੋਃ ਕਂਸਾਦ੍‍ਭੀਤਾ ਨ ਚਾਚਲਨ੍

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੀ ਭੁੱਲ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਅਚਲ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਅਚੁਤ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਚਾਹ ਰੱਖਦੇ ਰਹੇ, ਭਾਵੇਂ ਕੰਸ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਸੀ।

ਗ੍ਰਹਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਸੁਖਦੁਃਖਯੋਸ਼੍ਚੇਤ੍ਕਿਮਾਤ੍ਮਨੋऽਜਸ੍ਯ ਜਨਸ੍ਯ ਤੇ ਵੈ। ਗ੍ਰਹੈਰ੍ਗ੍ਰਹਸ੍ਯੈਵ ਵਦਨ੍ਤਿ ਪੀਡਾਂ ਕ੍ਰੁਧ੍ਯੇਤ ਕਸ੍ਮੈ ਪੁਰੁषਸ੍ਤਤੋऽਨ੍ਯਃ

ਜੇ ਤਾਰੇ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹਨ, ਤਾਂ ਜਨਮ-ਮਰਣ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਇਸ ਨਾਲ ਕੀ ਲੈਣਾ? ਗਿਆਨਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤਾਰੇ ਸਿਰਫ ਹੋਰ ਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਕਿਉਂ ਕਰੀਏ?

ਕਰ੍ਮਾਸ੍ਤੁ ਹੇਤੁਃ ਸੁਖਦੁਃਖਯੋਸ਼੍ਚੇਤ੍ਕਿਮਾਤ੍ਮਨਸ੍ਤਦ੍ਧਿ ਜਡਾਜਡਤ੍ਵੇ। ਦੇਹਸ੍ਤ੍ਵਚਿਤ੍ਪੁਰੁषੋऽਯਂ ਸੁਪਰ੍ਣਃ ਕ੍ਰੁਧ੍ਯੇਤ ਕਸ੍ਮੈ ਨ ਹਿ ਕਰ੍ਮ ਮੂਲਮ੍

ਜੇ ਕਰਮ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਇਸ ਨਾਲ ਕੀ ਲੈਣਾ? ਕਰਮ ਤਾਂ ਜੜ ਤੇ ਚੇਤਨ ਲਈ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਤਾਂ ਚਮੜੀ ਹੈ, ਪਰ ਮਨੁੱਖ ਚੇਤਨ ਪੰਛੀ ਹੈ; ਕਿਸੇ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸਾ ਕਿਉਂ ਕਰੀਏ? ਕਰਮ ਹੀ ਮੂਲ ਨਹੀਂ।

ਕਾਲਸ੍ਤੁ ਹੇਤੁਃ ਸੁਖਦੁਃਖਯੋਸ਼੍ਚੇਤ੍ਕਿਮਾਤ੍ਮਨਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤਦਾਤ੍ਮਕੋऽਸੌ। ਨਾਗ੍ਨੇਰ੍ਹਿ ਤਾਪੋ ਨ ਹਿਮਸ੍ਯ ਤਤ੍ਸ੍ਯਾਤ੍ਕ੍ਰੁਧ੍ਯੇਤ ਕਸ੍ਮੈ ਨ ਪਰਸ੍ਯ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਮ੍

ਜੇ ਸਮਾਂ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਇਸ ਨਾਲ ਕੀ ਲੈਣਾ? ਸਮਾਂ ਤਾਂ ਆਤਮਾ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਦੀ ਗਰਮੀ ਜਾਂ ਹਿਮ ਦੀ ਠੰਡ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਨਹੀਂ, ਤਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸਾ ਕਿਉਂ ਕਰੀਏ? ਦਵੰਦ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਨਹੀਂ।

ਨ ਕੇਨਚਿਤ੍ਕ੍ਵਾਪਿ ਕਥਞ੍ਚਨਾਸ੍ਯ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵੋਪਰਾਗਃ ਪਰਤਃ ਪਰਸ੍ਯ। ਯਥਾਹਮਃ ਸਂਸृਤਿਰੂਪਿਣਃ ਸ੍ਯਾਦੇਵਂ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧੋ ਨ ਬਿਭੇਤਿ ਭੂਤੈਃ

ਕਦੇ ਵੀ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਆਤਮਾ ਲਈ ਦਵੰਦ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਤਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਚੱਕਰ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਗਰੂਕ ਮਨੁੱਖ ਭੂਤਾਂ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਨਹੀਂ।

ਏਤਾਂ ਸ ਆਸ੍ਥਾਯ ਪਰਾਤ੍ਮਨਿष੍ਠਾਮਧ੍ਯਾਸਿਤਾਂ ਪੂਰ੍ਵਤਮੈਰ੍ਮਹਰ੍षਿਭਿਃ। ਅਹਂ ਤਰਿष੍ਯਾਮਿ ਦੁਰਨ੍ਤਪਾਰਂ ਤਮੋ ਮੁਕੁਨ੍ਦਾਙ੍ਘ੍ਰਿਨਿषੇਵਯੈਵ

ਇਸ ਉੱਚੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਭਕਤੀ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਅਮਲ ਕੀਤੀ, ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਕੇ, ਮੈਂ ਮੁਕੁੰਦ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ, ਬੇਅੰਤ ਤੇ ਪਾਰ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਲਵਾਂਗਾ।

ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ। ਨਿਰ੍ਵਿਦ੍ਯ ਨष੍ਟਦ੍ਰਵਿਣੇ ਗਤਕ੍ਲਮਃ ਪ੍ਰਵ੍ਰਜ੍ਯ ਗਾਂ ਪਰ੍ਯਟਮਾਨ ਇਤ੍ਥਮ੍। ਨਿਰਾਕृਤੋऽਸਦ੍ਭਿਰਪਿ ਸ੍ਵਧਰ੍ਮਾਦਕਮ੍ਪਿਤੋऽਮੂਂ ਮੁਨਿਰਾਹ ਗਾਥਾਮ੍

ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ فرمایا: ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਦੌਲਤ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ, ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ, ਤੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਠੁਕਰਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਧਰਮ 'ਤੇ ਅਟੱਲ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਇਹ ਗਾਥਾ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ।

ਸੁਖਦੁਃਖਪ੍ਰਦੋ ਨਾਨ੍ਯਃ ਪੁਰੁषਸ੍ਯਾਤ੍ਮਵਿਭ੍ਰਮਃ। ਮਿਤ੍ਰੋਦਾਸੀਨਰਿਪਵਃ ਸਂਸਾਰਸ੍ਤਮਸਃ ਕृਤਃ

ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ ਆਤਮਾ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ; ਮਿੱਤਰ, ਉਦਾਸੀਨ, ਤੇ ਵੈਰੀ—all ਸੰਸਾਰਕ ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਹੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹਨ।

ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨਾ ਤਾਤ ਨਿਗृਹਾਣ ਮਨੋ ਧਿਯਾ। ਮਯ੍ਯਾਵੇਸ਼ਿਤਯਾ ਯੁਕ੍ਤ ਏਤਾਵਾਨ੍ਯੋਗਸਙ੍ਗ੍ਰਹਃ

ਇਸ ਲਈ, ਪਿਆਰੇ, ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਆਤਮਾ ਨਾਲ, ਮਨ ਨੂੰ ਬੁੱਧੀ ਰਾਹੀਂ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਕਾਬੂ ਕਰ; ਇਹੀ ਯੋਗ ਦਾ ਸਾਰ ਹੈ।

ਯ ਏਤਾਂ ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਣਾ ਗੀਤਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨਿष੍ਠਾਂ ਸਮਾਹਿਤਃ। ਧਾਰਯਞ੍ਛ੍ਰਾਵਯਞ੍ਛृਣ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵੈਰ੍ਨੈਵਾਭਿਭੂਯਤੇ

ਜੋ ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਇਸ ਭਿਖਖੂ ਵੱਲੋਂ ਗਾਈ ਹੋਈ, ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਇਸ ਭजन ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ, ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੀਵਨ ਦੇ ਦੁਖ-ਸੁਖ ਦੇ ਜੋੜਿਆਂ ਤੋਂ ਕਦੇ ਹਾਰਦਾ ਨਹੀਂ।

ਇਂਦ੍ਰਮਖਭਙ੍ਗ - ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਭਗਵਾਨਪਿ ਤਤ੍ਰੈਵ ਬਲਦੇਵੇਨ ਸਂਯੁਤਃ । ਅਪਸ਼੍ਯਤ੍ ਨਿਵਸਨ੍ ਗੋਪਾਨ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰਯਾਗਕृਤੋਦ੍ਯਮਾਨ੍

ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਭਗਵਾਨ, ਬਲਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਗੋਪ ਲੋਕ ਇੰਦਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਤਦਭਿਜ੍ਞੋऽਪਿ ਭਗਵਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਦਰ੍ਸ਼ਨਃ । ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਯਾਵਨਤੋऽਪृਚ੍ਛਤ੍ ਵृਦ੍ਧਾਨ੍ ਨਨ੍ਦਪੁਰੋਗਮਾਨ੍

ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਸਭ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨੰਦਾ ਜੀ ਤੇ ਹੋਰ ਵੱਡਿਆਂ ਕੋਲ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ।

ਕਥ੍ਯਤਾਂ ਮੇ ਪਿਤਃ ਕੋऽਯਂ ਸਮ੍ਭ੍ਰਮੋ ਵ ਉਪਾਗਤਃ । ਕਿਂ ਫਲਂ ਕਸ੍ਯ ਚੋਦ੍ਦੇਸ਼ਃ ਕੇਨ ਵਾ ਸਾਧ੍ਯਤੇ ਮਖਃ

ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਇਹ ਕਿਹੜਾ ਹਲਚਲ ਹੋਈ ਹੈ? ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਕੀ ਹੈ, ਕਿਸ ਲਈ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਯਜਨ ਕੌਣ ਕਰਦਾ ਹੈ?

ਏਤਦ੍‍ਬ੍ਰੂਹਿ ਮਹਾਨ੍ ਕਾਮੋ ਮਹ੍ਯਂ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਵੇ ਪਿਤਃ । ਨ ਹਿ ਗੋਪ੍ਯਂ ਹਿ ਸਾਧੂਨਾਂ ਕृਤ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨਾਮਿਹ

ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣਨ ਦੀ ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ ਹੈ; ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਸੁਣਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ। ਸਚਮੁਚ, ਜੋ ਭਲੇ ਲੋਕ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਤਬਾਂ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਂਦੇ ਨਹੀਂ।

ਅਸ੍ਤ੍ਯਸ੍ਵ-ਪਰਦृष੍ਟੀਨਾਂ ਅਮਿਤ੍ਰੋਦਾਸ੍ਤਵਿਦ੍ਵਿषਾਮ੍ । ਉਦਾਸੀਨੋऽਰਿਵਦ੍ ਵਰ੍ਜ੍ਯ ਆਤ੍ਮਵਤ੍ ਸੁਹृਦੁਚ੍ਯਤੇ

ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਦੋਸਤ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਰਗਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ।

ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਚ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਜਨੋऽਯਮਨੁਤਿष੍ਠਤਿ । ਵਿਦੁषਃ ਕਰ੍ਮਸਿਦ੍ਧਿਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਤਥਾ ਨਾਵਿਦੁषੋ ਭਵੇਤ੍

ਲੋਕ ਜਾਣ ਕੇ ਜਾਂ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਗਿਆਨੀ ਲਈ ਕੰਮ ਸਫਲਤਾ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਗਿਆਨੀ ਲਈ ਨਹੀਂ।