ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਸਤ੍ਤ੍ਵਸਙ੍ਗਾਦृषੀਨ੍ਦੇਵਾਨ੍ਰਜਸਾਸੁਰਮਾਨੁषਾਨ੍। ਤਮਸਾ ਭੂਤਤਿਰ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਂ ਭ੍ਰਾਮਿਤੋ ਯਾਤਿ ਕਰ੍ਮਭਿਃ

ਸੱਤਵ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਇਨਸਾਨ ਦੇਵਤੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਰਜਸ ਨਾਲ ਰਾਖਸ਼ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਤਮਸ ਨਾਲ ਭੂਤ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮਨੁੱਖ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਨृਤ੍ਯਤੋ ਗਾਯਤਃ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਯਥੈਵਾਨੁਕਰੋਤਿ ਤਾਨ੍। ਏਵਂ ਬੁਦ੍ਧਿਗੁਣਾਨ੍ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਨਨੀਹੋऽਪ੍ਯਨੁਕਾਰ੍ਯਤੇ

ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨੱਚਦੇ ਜਾਂ ਗਾਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਵਾਂਗ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਗੁਣ ਵੇਖ ਕੇ, ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਯਥਾਮ੍ਭਸਾ ਪ੍ਰਚਲਤਾ ਤਰਵੋऽਪਿ ਚਲਾ ਇਵ। ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ ਭ੍ਰਾਮ੍ਯਮਾਣੇਨ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਭ੍ਰਮਤੀਵ ਭੂਃ

ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਿਣ ਨਾਲ ਦਰੱਖਤ ਹਿਲਦੇ ਹੋਏ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਅੱਖਾਂ ਘੁੰਮਣ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਵੀ ਘੁੰਮਦੀ ਹੋਈ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਅਸਲ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਭਟਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਯਥਾ ਮਨੋਰਥਧਿਯੋ ਵਿषਯਾਨੁਭਵੋ ਮृषਾ। ਸ੍ਵਪ੍ਨਦृष੍ਟਾਸ਼੍ਚ ਦਾਸ਼ਾਰ੍ਹ ਤਥਾ ਸਂਸਾਰ ਆਤ੍ਮਨਃ

ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਝੂਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵੀ ਅਸਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਦਾਸਾਰਹ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਐਸਾ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਆਤਮਾ ਲਈ ਝੂਠਾ ਹੈ।

ਅਰ੍ਥੇ ਹ੍ਯਵਿਦ੍ਯਮਾਨੇऽਪਿ ਸਂਸृਤਿਰ੍ਨ ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ। ਧ੍ਯਾਯਤੋ ਵਿषਯਾਨਸ੍ਯ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇऽਨਰ੍ਥਾਗਮੋ ਯਥਾ

ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਚੱਕਰ ਰੁਕਦਾ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਸੋਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੁੱਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜਾਗਦੇ ਸਮੇਂ।

ਤਸ੍ਮਾਦੁਦ੍ਧਵ ਮਾ ਭੁਙ੍ਕ੍ਸ਼੍ਵ ਵਿषਯਾਨਸਦਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੈਃ। ਆਤ੍ਮਾਗ੍ਰਹਣਨਿਰ੍ਭਾਤਂ ਪਸ਼੍ਯ ਵੈਕਲ੍ਪਿਕਂ ਭ੍ਰਮਮ੍

ਇਸ ਲਈ, ਉਦਧਵ, ਝੂਠੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਸੁਆਦ ਨਾ ਲੈ। ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਫੜਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਭਟਕਣ ਨੂੰ ਵੇਖ, ਤੇ ਇਸ ਭਟਕਣ ਨੂੰ ਝੂਠਾ ਸਮਝ।

ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤੋऽਵਮਾਨਿਤੋऽਸਦ੍ਭਿਃ ਪ੍ਰਲਬ੍ਧੋऽਸੂਯਿਤੋऽਥ ਵਾ। ਤਾਡਿਤਃ ਸਨ੍ਨਿਰੁਦ੍ਧੋ ਵਾ ਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਵਾ ਪਰਿਹਾਪਿਤਃ

ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਦਤਮੀਜ਼ੀ ਹੋਵੇ, ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਈਰਖਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ, ਰੋਕਿਆ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਰੋਜ਼ੀ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ ਜਾਵੇ—

ਨਿष੍ਠ੍ਯੁਤੋ ਮੂਤ੍ਰਿਤੋ ਵਾਜ੍ਞੈਰ੍ਬਹੁਧੈਵਂ ਪ੍ਰਕਮ੍ਪਿਤਃ। ਸ਼੍ਰੇਯਸ੍ਕਾਮਃ ਕृਚ੍ਛ੍ਰਗਤ ਆਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਾਨਮੁਦ੍ਧਰੇਤ੍

ਅਣਜਾਣ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਥੂਕਿਆ ਜਾਂ ਪਿਸਾਬ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ—ਜੋ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕੇ।

ਸ਼੍ਰੀਉਦ੍ਧਵ ਉਵਾਚ। ਯਥੈਵਮਨੁਬੁਧ੍ਯੇਯਂ ਵਦ ਨੋ ਵਦਤਾਂ ਵਰ

ਸ਼੍ਰੀ ਉਦਧਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਸਮਝ ਸਕਾਂ, ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ।

ਸੁਦੁਃਸਹਮਿਮਂ ਮਨ੍ਯ ਆਤ੍ਮਨ੍ਯਸਦਤਿਕ੍ਰਮਮ੍। ਵਿਦੁषਾਮਪਿ ਵਿਸ਼੍ਵਾਤ੍ਮਨ੍ਪ੍ਰਕृਤਿਰ੍ਹਿ ਬਲੀਯਸੀ। ऋਤੇ ਤ੍ਵਦ੍ਧਰ੍ਮਨਿਰਤਾਨ੍ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਚਰਣਾਲਯਾਨ੍

ਇਹ ਆਤਮਾ ਉੱਤੇ ਹੋਈ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਉਲੰਘਣਾ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਔਖਾ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਆਤਮਾ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਵੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਲੱਗੇ, ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਓਟ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ।

ਬृਹਸ੍ਪਤਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦੇ ਆਤ੍ਮਵਤ੍ਤ੍ਵੇ ਸ੍ਵਯਂ ਹਰਿਃ । ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਗੋਗੁਰੁਵਿਪ੍ਰੇषੁ ਵਿष੍ਵਕ੍ਸੇਨਾਨੁਵਰ੍ਤਿषੁ

ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਹਰੀ ਆਪ, ਆਤਮ-ਸਿੱਧੀ ਵਿੱਚ, ਗਾਂ, ਗੁਰੂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਕਸੇਨ ਦੀ ਰਾਹ ਤੇ ਚਲਦੇ ਹਨ।

ਕੀਰ੍ਤ੍ਯੋਰ੍ਧ੍ਵਗੀਤਯਾ ਪੁਮ੍ਭਿਃ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੇ ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਹ । ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਃ ਕਰ੍ਣਰਨ੍ਧ੍ਰੇषੁ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਰਾਮਃ ਸਤਾਮਿਵ

ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਗ੍ਹਾ-ਜਗ੍ਹਾ, ਮਰਦਾਂ ਨੇ ਕੀਰਤਨ ਤੇ ਗੀਤਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਮ ਸਤਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿਚ।

ਅਨ੍ਨਯਾਞ੍ਚਾਮਿषੇਣ ਯਜ੍ਞਪਤ੍‍ਨੀषੁ ਅਨੁਗ੍ਰਹਃ - ਸ਼੍ਰੀਗੋਪ ਊਚੁਃ - ( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਰਾਮ ਰਾਮ ਮਹਾਬਾਹੋ ਕृष੍ਣ ਦੁष੍ਟਨਿਬਰ੍ਹਣ । ਏषਾ ਵੈ ਬਾਧਤੇ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ ਨਃ ਤਚ੍ਛਾਨ੍ਤਿਂ ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਥਃ

ਭੋਜਨ ਤੇ ਹੋਮ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ, ਯਜਮਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿਚ ਮਿਹਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗੋਪਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰਾਮ, ਰਾਮ, ਮਹਾਬਲੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਭੁੱਖ ਸਾਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ਇਤਿ ਵਿਜ੍ਞਾਪਿਤੋ ਗੋਪੈਃ ਭਗਵਾਨ੍ ਦੇਵਕੀਸੁਤਃ । ਭਕ੍ਤਾਯਾ ਵਿਪ੍ਰਭਾਰ੍ਯਾਯਾਃ ਪ੍ਰਸੀਦਨ੍ ਇਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍

ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੋਪਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਭਗਵਾਨ, ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਭਗਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਲਈ ਦਇਆ ਨਾਲ ਇਹ ਬੋਲਿਆ।

ਪ੍ਰਯਾਤ ਦੇਵਯਜਨਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨਃ । ਸਤ੍ਰਂ ਆਙ੍‌ਗਿਰਸਂ ਨਾਮ ਹ੍ਯਾਸਤੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗਕਾਮ੍ਯਯਾ

ਉਹ ਥਾਂ ਜਾਓ ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਅੰਗੀਰਸ ਯਜਨਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਸਵਰਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।

ਤਤ੍ਰ ਗਤ੍ਵੌਦਨਂ ਗੋਪਾ ਯਾਚਤਾਸ੍ਮਦ੍ ਵਿਸਰ੍ਜਿਤਾਃ । ਕੀਰ੍ਤਯਨ੍ਤੋ ਭਗਵਤ ਆਰ੍ਯਸ੍ਯ ਮਮ ਚਾਭਿਧਾਮ੍

ਉਥੇ ਜਾਕੇ, ਗੋਪੋ, ਸਾਡੇ ਵਲੋਂ ਭੇਜਿਆ ਹੋਇਆ ਪਕਾਇਆ ਚਾਵਲ ਮੰਗੋ, ਤੇ ਭਗਵਾਨ, ਆਰੀ ਤੇ ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ।

ਇਤ੍ਯਾਦਿष੍ਟਾ ਭਗਵਤਾ ਗਤ੍ਵਾ ਯਾਚਨ੍ਤ ਤੇ ਤਥਾ । ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਪੁਟਾ ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ ਦਣ੍ਡਵਤ੍ ਪਤਿਤਾ ਭੁਵਿ

ਭਗਵਾਨ ਵਲੋਂ ਆਦੇਸ਼ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਉਹ ਉਥੇ ਗਏ ਤੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਮੰਗਿਆ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।

ਹੇ ਭੂਮਿਦੇਵਾਃ ਸ਼੍ਰृਣੁਤ ਕृष੍ਣਸ੍ਯਾਦੇਸ਼ਕਾਰਿਣਃ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਞ੍ਜਾਨੀਤ ਭਦ੍ਰਂ ਵੋ ਗੋਪਾਨ੍ ਨੋ ਰਾਮਚੋਦਿਤਾਨ੍

ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਸੁਣੋ! ਅਸੀਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਆਏ ਹਾਂ। ਜਾਣ ਲਵੋ ਕਿ ਅਸੀਂ ਰਾਮ ਵਲੋਂ ਭੇਜੇ ਹੋਏ ਗੋਪ ਹਾਂ; ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ।

( ਮਿਸ਼੍ਰ ) ਗਾਸ਼੍ਚਾਰਯਤੌ ਅਵਿਦੂਰ ਓਦਨਂ ਰਾਮਾਚ੍ਯੁਤੌ ਵੋ ਲषਤੋ ਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਿਤੌ । ਤਯੋਰ੍ਦ੍ਵਿਜਾ ਓਦਨਮਰ੍ਥਿਨੋਰ੍ਯਦਿ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਚ ਵੋ ਯਚ੍ਛਤ ਧਰ੍ਮਵਿਤ੍ਤਮਾਃ

ਧਰਮ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜਾਣਨ ਵਾਲੋ, ਰਾਮ ਤੇ ਅਚ੍ਯੁਤ ਇੱਥੋਂ ਨੇੜੇ ਗਾਂਵਾਂ ਚਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਭੁੱਖੇ ਹਨ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਖਾਣਾ ਮੰਗ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਚੌਲ ਜੋ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਓ।

( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਦੀਕ੍ਸ਼ਾਯਾਃ ਪਸ਼ੁਸਂਸ੍ਥਾਯਾਃ ਸੌਤ੍ਰਾਮਣ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਸਤ੍ਤਮਾਃ । ਅਨ੍ਯਤ੍ਰ ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤਸ੍ਯਾਪਿ ਨਾਨ੍ਨਮਸ਼੍ਨਨ੍ ਹਿ ਦੁष੍ਯਤਿ

ਵਧੀਆ ਲੋਕੋ, ਜਦ ਤੱਕ ਪਸ਼ੂ ਦੀ ਯਜਨਾ ਜਾਂ ਸੌਤ੍ਰਾਮਣੀ ਰੀਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੀ, ਤਕਦੀਰ ਵਾਲਾ ਵੀ ਜੇ ਖਾਣਾ ਖਾਏ ਤਾਂ ਉਹ ਖਾਣਾ ਖਰਾਬ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਇਤਿ ਤੇ ਭਗਵਦ੍ ਯਾਚ੍ਞਾਂ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਤੋऽਪਿ ਨ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁਵੁਃ । ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਾਸ਼ਾ ਭੂਰਿਕਰ੍ਮਾਣੋ ਬਾਲਿਸ਼ਾ ਵृਦ੍ਧਮਾਨਿਨਃ

ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਮੰਗ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ—ਉਹ ਛੋਟੀ ਆਸਾਂ ਵਾਲੇ, ਬਹੁਤ ਰੀਤਾਂ ਵਿਚ ਰੁਝੇ ਹੋਏ, ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਉਮਰ 'ਤੇ ਗਰਵ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਦੇਸ਼ਃ ਕਾਲਃ ਪृਥਗ੍ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਮਂਤ੍ਰਤਂਤ੍ਰਰ੍ਤ੍ਵਿਜੋऽਗ੍ਨਯਃ । ਦੇਵਤਾ ਯਜਮਾਨਸ਼੍ਚ ਕ੍ਰਤੁਰ੍ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚ ਯਨ੍ਮਯਃ

ਥਾਂ, ਸਮਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੱਗਰੀ, ਮੰਤਰ, ਤਰੀਕਾ, ਪੁਰੋਹਿਤ, ਅੱਗ, ਦੇਵਤੇ, ਯਜਮਾਨ, ਯਜਨਾ ਤੇ ਧਰਮ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਬਣਿਆ ਹੈ।

ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪਰਮਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਧੋਕ੍ਸ਼ਜਮ੍ । ਮਨੁष੍ਯਦृष੍ਟ੍ਯਾ ਦੁष੍ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾਤ੍ਮਾਨੋ ਨ ਮੇਨਿਰੇ

ਉਹ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ, ਭਗਵਾਨ, ਅਧੋਕਸ਼ਜ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਿੱਧਾ ਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਲੋਕ, ਜੋ ਅਕਲ ਤੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਰਤਿਆ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵੇਖਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਪਛਾਣਿਆ ਨਹੀਂ।

ਨ ਤੇ ਯਦੋਮਿਤਿ ਪ੍ਰੋਚੁਃ ਨ ਨੇਤਿ ਚ ਪਰਨ੍ਤਪ । ਗੋਪਾ ਨਿਰਾਸ਼ਾਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਤ੍ਯ ਤਥੋਚੁਃ ਕृष੍ਣਰਾਮਯੋਃ

ਉਹਨਾਂ ਨੇ 'ਯਾਦਵਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਓ' ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ, ਤੇ 'ਨਾ ਦਿਓ' ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ। ਗੋਪ, ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਕੇ, ਵਾਪਸ ਆਏ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਜੋ ਹੋਇਆ ਉਹ ਦੱਸਿਆ।

ਤਦੁਪਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਭਗਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਹਸ੍ਯ ਜਗਦੀਸ਼੍ਵਰਃ । ਵ੍ਯਾਜਹਾਰ ਪੁਨਰ੍ਗੋਪਾਨ੍ ਦਰ੍ਸ਼ਯਁਲੌਕਿਕੀਂ ਗਤਿਮ੍

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਭਗਵਾਨ ਹੱਸ ਪਏ ਤੇ ਗੋਪਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਆਮ ਜਗਤ ਦੀ ਰੀਤ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਬੋਲ ਪਏ।

ਮਾਂ ਜ੍ਞਾਪਯਤ ਪਤ੍‍ਨੀਭ੍ਯਃ ਸਸਙ੍‌ਕਰ੍षਣਮਾਗਤਮ੍ । ਦਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਕਾਮਮਨ੍ਨਂ ਵਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾ ਮਯ੍ਯੁषਿਤਾ ਧਿਯਾ

ਮੇਰੇ ਤੇ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸੋ। ਉਹ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪਿਆਰ ਤੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਖਾਣਾ ਦੇਣਗੀਆਂ।

ਗਤ੍ਵਾਥ ਪਤ੍‍ਨੀਸ਼ਾਲਾਯਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾਸੀਨਾਃ ਸ੍ਵਲਙ੍‌ਕृਤਾਃ । ਨਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਜਸਤੀਰ੍ਗੋਪਾਃ ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਿਤਾ ਇਦਮਬ੍ਰੁਵਨ੍

ਗੋਪ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਘਰ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੋਹਣੇ ਸਜੇ ਹੋਏ ਬੈਠਾ ਵੇਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ।

ਨਮੋ ਵੋ ਵਿਪ੍ਰਪਤ੍‍ਨੀਭ੍ਯੋ ਨਿਬੋਧਤ ਵਚਾਂਸਿ ਨਃ । ਇਤੋऽਵਿਦੂਰੇ ਚਰਤਾ ਕृष੍ਣੇਨੇਹੇषਿਤਾ ਵਯਮ੍

ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ। ਸਾਡੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਇੱਥੋਂ ਨੇੜੇ, ਅਸੀਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਲੋਂ ਭੇਜੇ ਹੋਏ, ਗਾਂਵਾਂ ਚਰਾਉਂਦੇ ਹਾਂ।

ਗਾਸ਼੍ਚਾਰਯਨ੍ ਸ ਗੋਪਾਲੈਃ ਸਰਾਮੋ ਦੂਰਮਾਗਤਃ । ਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਿਤਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਨਂ ਸਾਨੁਗਸ੍ਯ ਪ੍ਰਦੀਯਤਾਮ੍

ਉਹ, ਰਾਮ ਤੇ ਗੋਪਾਂ ਨਾਲ ਗਾਂਵਾਂ ਚਰਾਉਂਦਾ, ਦੂਰ ਆਇਆ ਹੈ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਭੁੱਖੇ ਹਨ, ਖਾਣਾ ਦੇ ਦਿਓ।