ਇਦਂ ਭਾਗਵਤਂ ਨਾਮ ਪੁਰਾਣਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਮ੍ਮਿਤਮ੍ । ਭਕ੍ਤਿਜ੍ਞਾਨਵਿਰਾਗਾਣਾਂ ਸ੍ਥਾਪਨਾਯ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤਮ੍
ਇਹ ਭਾਗਵਤ ਨਾਮਕ ਪੁਰਾਣਾ, ਜੋ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਭਗਤੀ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਪਰਗਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਵੇਦਾਨ੍ਤਵੇਦਸੁਸ੍ਨਾਤੇ ਗੀਤਾਯਾ ਅਪਿ ਕਰ੍ਤਰਿ । ਪਰਿਤਾਪਵਤਿ ਵ੍ਯਾਸੇ ਮੁਹ੍ਯਤ੍ਯਜ੍ਞਾਨਸਾਗਰੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਵੇਦਾਂਤ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਜਿਹੜਾ ਗੀਤਾ ਦਾ ਲੇਖਕ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਜਦ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਿਆਸ ਜੀ ਆਪ ਹੀ ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਦਾ ਤ੍ਵਯਾ ਪੁਰਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਚਤੁਃਸ਼੍ਲੋਕਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਤਦੀਯਸ਼੍ਰਵਣਾਤ੍ ਸਦ੍ਯੋ ਨਿਰ੍ਬਾਧੋ ਬਾਦਰਾਯਣਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਥਾ ਦੱਸੀ ਸੀ। ਉਹ ਸੁਣ ਕੇ ਬਾਦਰਾਯਣ ਜੀ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ।
ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਵਿਸ੍ਮਯਃ ਕੇਨ ਯਤਃ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਕਰੋ ਭਵਾਨ੍ । ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਂ ਸ਼੍ਰਾਵ੍ਯ ਸ਼ੋਕਦੁਃਖਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਤਾਂ ਫਿਰ ਤੁਹਾਡਾ ਇਹ ਹੈਰਾਨੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛ ਰਹੇ ਹੋ? ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਸੁਣਣ ਯੋਗ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸ਼ੋਕ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ - (ਵਸਂਤਿਤਿਲਕਾ) ਯਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਚ ਵਿਨਿਹਨ੍ਤ੍ਯਸ਼ੁਭਾਨਿ ਸਦ੍ਯਃ ਸ਼੍ਰੇਯਸ੍ਤਨੋਤਿ ਭਵਦੁਃਖਦਵਾਰ੍ਦਿਤਾਨਾਮ੍ । ਨਿਃਸ਼ੇषਸ਼ੇषਮੁਖਗੀਤਕਥੈਕਪਾਨਾਃ ਪ੍ਰੇਮਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕृਤਯੇ ਸ਼ਰਣਂ ਗਤੋऽਸ੍ਮਿ
ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਹ ਦਰਸ਼ਨ, ਜੋ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਸਾਰੇ ਅਸ਼ੁਭ ਨਾਸ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਹੜਾ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਕਥਾ ਪਵਿੱਤਰ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਪਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਲਈ ਹੈ।
ਭਾਗ੍ਯੋਦਯੇਨ ਬਹੁਜਨ੍ਮਸਮਰ੍ਜਿਤੇਨ ਸਤ੍ਸਂਗਮਂ ਚ ਲਭਤੇ ਪੁਰੁषੋ ਯਦਾ ਵੈ । ਅਜ੍ਞਾਨਹੇਤੁਕृਤਮੋਹਮਦਾਨ੍ਧਕਾਰ ਨਾਸ਼ਂ ਵਿਧਾਯ ਹਿ ਤਦੋਦਯਤੇ ਵਿਵੇਕਃ
ਜਦੋਂ ਬਹੁਤ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਹੋਈ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਭੁਲਾਵਾ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੂਝ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮ੍ - ਤृਤੀਯੋऽਧ੍ਯਾਯਃ ਸਨਕਾਦਿਮੁਖਾਤ੍ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਸ਼੍ਰਵਣੇਨ ਭਕ੍ਤ੍ਤੇਸ੍ਤੁष੍ਟੀਰ੍ਜ੍ਞਾਨਵੈਰਾਗ੍ਯਯੋਃ ਪੁष੍ਟਿਸ਼੍ਚ - ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ - (ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍) ਜ੍ਞਾਨਯਜ੍ਞਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਸ਼ੁਕਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਕਥੋਜ੍ਜ੍ਵਲਮ੍ । ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਜ੍ਞਾਨਵਿਰਾਗਾਣਾਂ ਸ੍ਥਾਪਨਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ
ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ — ਤੀਜਾ ਅਧਿਆਇ। ਜਦੋਂ ਸਨਕ ਆਦਿਕ ਦੀ ਬੋਲੀ ਤੋਂ ਭਾਗਵਤ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਗਤ ਨੂੰ ਤਸੱਲੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਤੇ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵੈਰਾਗ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਕੁਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯੋ ਮਯਾ ਯਜ੍ਞਃ ਸ੍ਥਲਂ ਤਦ੍ਵਾਚ੍ਯਤਾਮਿਹ । ਮਹਿਮਾ ਸ਼ੁਕਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯੋ ਵੇਦਪਾਰਗੈਃ
ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਦਾ ਯਜਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਕਥਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਭਗਤੀ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ।
ਕਿਯਦ੍ਭਿਃ ਦਿਵਸੈਃ ਸ਼੍ਰਾਵ੍ਯਾ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤੀ ਕਥਾ । ਕੋ ਵਿਧਿਃ ਤਤ੍ਰ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋ ਮਮੇਦਂ ਬ੍ਰੁਵਤਾਮਿਤਃ
ਮੈਂ ਇਹ ਯਜਨ ਕਿੱਥੇ ਕਰਾਂ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇੱਥੇ ਥਾਂ ਦੱਸੋ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਉਹ ਲੋਕ ਦੱਸਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘ ਲਿਆ ਹੈ।
ਕੁਮਾਰਾ ਊਚੁਃ - ਸ਼੍ਰृਣੁ ਨਾਰਦ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮੋ ਵਿਨਮ੍ਰਾਯ ਵਿਵੇਕਿਨੇ । ਗਂਗਾਦ੍ਵਾਰਸਮੀਪੇ ਤੁ ਤਟਂ ਆਨਨ੍ਦਨਾਮਕਮ੍
ਕਿੰਨੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੀ ਜਾਵੇ? ਉੱਥੇ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਵਿਧਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
ਨਾਨਾऋषਿਗਣੈਰ੍ਜੁष੍ਟਂ ਦੇਵਸਿਦ੍ਧਨਿषੇਵਨਮ੍ । ਨਾਨਾਤਰੁਲਤਾਕੀਰ੍ਣਂ ਨਵਕੋਮਲਵਾਲੁਕਮ੍
ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸੁਣੋ ਨਾਰਦ ਜੀ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਨਿਮਰ ਤੇ ਸੂਝਵਾਨ ਹੋ। ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਥਾਂ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਆਨੰਦ ਹੈ।
ਰਮ੍ਯਂ ਏਕਾਨ੍ਤਦੇਸ਼ਸ੍ਥਂ ਹੇਮਪਦ੍ਮਸੁਸੌਰਭਮ੍ । ਯਤ੍ਸਮੀਪਸ੍ਥਜੀਵਾਨਾਂ ਵੈਰਂ ਚੇਤਸਿ ਨ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਉਹ ਥਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਸਿੱਧ ਲੋਕ ਉਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੇ ਬੇਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇ ਨਵੀਂ, ਨਰਮ ਰੇਤ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਜ੍ਞਾਨਯਜ੍ਞਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਤਤ੍ਰ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋ ਹਿ ਅਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ । ਅਪੂਰ੍ਵਰਸਰੂਪਾ ਚ ਕਥਾ ਤਤ੍ਰ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਇਹ ਇਕ ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਸੁੰਨ-ਸਾਂਤ ਥਾਂ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਕੰਵਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਵੱਸਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਵੱਸਦਾ।
ਪੁਰਃਸ੍ਥਂ ਨਿਰ੍ਬਲਂ ਚੈਵ ਜਰਾਜੀਰ੍ਣਕਲੇਵਰਮ੍ । ਤਦ੍ਦ੍ਵਯਂ ਚ ਪੁਰਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਭਕ੍ਤਿਸ੍ਤਤ੍ਰਾਗਮਿष੍ਯਤਿ
ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਬੁੱਢੇ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਕੇ ਸੋਚੋਗੇ, ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਥੇ ਭਗਤੀ ਆਪ ਹੀ ਆ ਜਾਵੇਗੀ।
ਯਤ੍ਰ ਭਾਗਵਤੀ ਵਾਰ੍ਤਾ ਤਤ੍ਰ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾਦਿਕਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ । ਕਥਾਸ਼ਬ੍ਦਂ ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਤਤ੍ਤ੍ਰਿਕਂ ਤਰੁਣਾਯਤੇ
ਜਿੱਥੇ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਭਗਤੀ ਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਤਿੰਨੋਂ ਨਵੇਂ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ - ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕੁਮਾਰਾਸ੍ਤੇ ਨਾਰਦੇਨ ਸਮਂ ਤਤਃ । ਗਂਗਾਤਟਂ ਸਮਾਜਗ੍ਮੁਃ ਕਥਾਪਾਨਾਯ ਸਤ੍ਵਰਾਃ
ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਕੁਮਾਰ ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਤੁਰ ਕੇ, ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਕਥਾ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਸਕਣ।
ਯਦਾ ਯਾਤਾਸ੍ਤਟਂ ਤੇ ਤੁ ਤਦਾ ਕੋਲਾਹਲੋऽਪ੍ਯਭੂਤ੍ । ਭੂਰ੍ਲੋਕੇ ਦੇਵਲੋਕੇ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਤਥੈਵ ਚ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੱਡਾ ਸ਼ੋਰ ਮਚ ਗਿਆ।
ਸ਼੍ਰੀਭਾਗਵਤਪੀਯੂष ਪਾਨਾਯ ਰਸਲਮ੍ਪਟਾਃ । ਧਾਵਨ੍ਤੋऽਪ੍ਯਾਯਯੁਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਥਮਂ ਯੇ ਚ ਵੈष੍ਣਵਾਃ
ਭਾਗਵਤ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਪੀਣ ਦੀ ਲਾਲਚ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਉਥੇ ਦੌੜ ਪਏ, ਤੇ ਜੋ ਵੈਸ਼ਨਵ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹੁੰਚੇ।
(ਵਂਸ਼ਸ੍ਥ) ਭृਗੁਰ੍ਵਸਿष੍ਠਸ਼੍ਚ੍ਯਵਨਸ਼੍ਚ ਗੌਤਮੋ ਮੇਧਾਤਿਥਿਰ੍ਦੇਵਲਦੇਵਰਾਤੌ । ਰਾਮਸ੍ਤਥਾ ਗਾਧਿਸੁਤਸ਼੍ਚ ਸ਼ਾਕਲੋ ਮृਕਣ੍ਡੁਪੁਤ੍ਰਾਤ੍ਰਿਜਪਿਪ੍ਪਲਾਦਾਃ
ਭ੍ਰਿਗੁ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਚ੍ਯਵਨ, ਗੌਤਮ, ਮੈਧਾਤਿਥਿ, ਦੇਵਲ, ਦੇਵਰਾਤ, ਰਾਮ, ਗਾਧੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ਾਕਲ, ਮ੍ਰਿਕੰਡੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਅਤ੍ਰਿ ਅਤੇ ਪਿੱਪਲਾਦ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਉਥੇ ਆਏ।
(ਇਂਦ੍ਰਵਜ੍ਰਾ) ਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰੌ ਵ੍ਯਾਸਪਰਾਸ਼ਰੌ ਚ ਛਾਯਾਸ਼ੁਕੋ ਜਾਜਲਿਜਹ੍ਨੁਮੁਖ੍ਯਾਃ । ਸਰ੍ਵੇऽਪ੍ਯਮੀ ਮੁਨਿਗਣਾਃ ਸਹਪੁਤ੍ਰਸ਼ਿष੍ਯਾਃ ਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਰਾਯਯੁਰਤਿਪ੍ਰਣਯੇਨ ਯੁਕ੍ਤਾਃ
ਯੋਗ ਦੇ ਮਾਹਿਰ, ਵਿਆਸ ਤੇ ਪਰਾਸ਼ਰ, ਛਾਇਆਸ਼ੁਕ, ਜਾਜਲੀ, ਜਹਨੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੁੱਖ ਮੁਨੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਚੇਲਿਆਂ ਤੇ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਵੱਡੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।
(ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍) ਵੇਦਾਨ੍ਤਾਨਿ ਚ ਵੇਦਾਸ਼੍ਚ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਸ੍ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਃ ਸਮੂਰ੍ਤਯਃ । ਦਸ਼ਸਪ੍ਤਪੁਰਾਣਾਨਿ षਟ੍ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਤਥਾऽऽਯਯੁਃ
ਵੇਦਾਂਤ, ਵੇਦ, ਮੰਤਰ, ਤੰਤਰ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰੂਪਾਂ, ਦੱਸ ਤੇ ਸੱਤ ਪੁਰਾਣੇ, ਅਤੇ ਛੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵੀ ਉਥੇ ਆ ਗਏ।
ਗਂਗਾਦ੍ਯਾ ਸਰਿਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪੁष੍ਕਰਾਦਿਸਰਾਂਸਿ ਚ । ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਾਣਿ ਚ ਦਿਸ਼ਃ ਸਰ੍ਵਾ ਦਣ੍ਡਕਾਦਿ ਵਨਾਨਿ ਚ
ਉਥੇ ਗੰਗਾ ਆਦਿਕ ਦਰਿਆ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਆਦਿਕ ਝੀਲਾਂ, ਤੀਰਥ, ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦੰਡਕ ਆਦਿਕ ਜੰਗਲ ਵੀ ਆ ਗਏ।
ਨਗਾਦਯੋ ਯਯੁਸ੍ਤਤ੍ਰ ਦੇਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵਦਾਨਵਾਃ । ਗੁਰੁਤ੍ਵਾਤ੍ਤਤ੍ਰ ਨਾਯਾਤਾਨ੍ ਭृਗੁਃ ਸਮ੍ਬੋਧ੍ਯ ਚਾਨਯਤ੍
ਪਹਾੜ ਆਦਿਕ, ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਦਾਨਵ ਵੀ ਉਥੇ ਆ ਗਏ। ਪਰ ਭਾਰੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਕੇ ਲਿਆਇਆ।
ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ਨਾਰਦੇਨਾਥ ਦਤ੍ਤਂ ਆਸਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਕੁਮਾਰਾ ਵਨ੍ਦਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੈਃ ਨਿषੇਦੁਃ ਕृष੍ਣਤਤ੍ਪਰਾਃ
ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦীক্ষਾ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਵਧੀਆ ਅਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਨੇ ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰਿਆ। ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ।
ਵੈष੍ਣਵਾਸ਼੍ਚ ਵਿਰਕ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਨ੍ਯਾਸਿਨੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣਃ । ਮੁਖਭਾਗੇ ਸ੍ਥਿਤਾਸ੍ਤੇ ਚ ਤਦਗ੍ਰੇ ਨਾਰਦਃ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਵੈਸ਼ਨਵ, ਵਿਰਕਤ, ਸੰਨਿਆਸੀ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਸਭ ਅੱਗੇ ਖੜੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਖੜੇ ਸਨ।
ਏਕਭਾਗੇ ऋषਿਗਣਾਃ ਤਦ੍ ਅਨ੍ਯਤ੍ਰ ਦਿਵੌਕਸਃ । ਵੇਦੋਪਨਿषਦੋ ਅਨ੍ਯਤ੍ਰ ਤੀਰ੍ਥਾਨ੍ ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋऽਨ੍ਯਤਃ
ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਜਥੇ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਦੇਵਤੇ, ਹੋਰ ਪਾਸੇ ਵੇਦ ਤੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦ, ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਤੀਰਥ, ਤੇ ਹੋਰ ਪਾਸੇ ਔਰਤਾਂ ਸਨ।
ਜਯਸ਼ਬ੍ਦੋ ਨਮਃਸ਼ਬ੍ਦੋਃ ਸ਼ਂਖਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਤਥੈਵ ਚ । ਚੂਰ੍ਣਲਾਜਾ ਪ੍ਰਸੂਨਾਨਾਂ ਨਿਕ੍ਸ਼ੇਪਃ ਸੁਮਹਾਨ੍ ਅਭੂਤ੍
ਜੈਕਾਰ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਨਮਸਕਾਰ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਧੁਨ ਗੂੰਜੀ। ਭੁੰਨੇ ਚੌਲ ਤੇ ਫੁੱਲ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਗਏ।
ਵਿਮਾਨਾਨਿ ਸਮਾਰੁਹ੍ਯ ਕਿਯਨ੍ਤੋ ਦੇਵਨਾਯਕਾਃ । ਕਲ੍ਪਵृਕ੍ਸ਼ ਪ੍ਰਸੂਨੈਸ੍ਤਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਤਤ੍ਰ ਸਮਾਕਿਰਨ੍
ਆਪਣੇ ਵਿਮਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਕਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਕਲਪਵ੍ਰਿਖ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਉਥੇ ਸਭ ਉੱਤੇ ਵਰਖਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ - ਏਵਂ ਤੇष੍ਵਕਚਿਤ੍ਤੇषੁ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਸ੍ਯ ਚ । ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਊਚਿਰੇ ਸ੍ਪष੍ਟਂ ਨਾਰਦਾਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨੇ
ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ — ਜਦੋਂ ਸਭ ਦੇ ਮਨ ਇਕਾਗਰ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਭਾਗਵਤ ਜੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।
ਕੁਮਾਰਾ ਊਚੁਃ - ਅਥ ਤੇ ਵਰ੍ਣ੍ਯਤੇऽਸ੍ਮਾਭਿਃ ਮਹਿਮਾ ਸ਼ੁਕਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਜਃ । ਯਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰਵਣਮਾਤ੍ਰੇਣ ਮੁਕ੍ਤਿਃ ਕਰਤਲੇ ਸ੍ਥਿਤਾ
ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ — ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਉਸ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਵਰਣਾਂਗੇ ਜੋ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।