ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਪਸ਼੍ਯਤੈਤਾਨ੍ ਮਹਾਭਾਗਾਨ੍ ਪਰਾਰ੍ਥੈਕਾਨ੍ਤਜੀਵਿਤਾਨ੍ । ਵਾਤਵਰ੍षਾਤਪਹਿਮਾਨ੍ ਸਹਨ੍ਤੋ ਵਾਰਯਨ੍ਤਿ ਨਃ

ਇਹ ਵੱਡੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖੋ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਜੀਵਦੇ ਹਨ। ਹਵਾ, ਮੀਂਹ, ਧੁੱਪ ਤੇ ਠੰਡ ਸਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਅਹੋ ਏषਾਂ ਵਰਂ ਜਨ੍ਮ ਸਰ੍ਵ ਪ੍ਰਾਣ੍ਯੁਪਜੀਵਨਮ੍ । ਸੁਜਨਸ੍ਯੇਵ ਯੇषਾਂ ਵੈ ਵਿਮੁਖਾ ਯਾਨ੍ਤਿ ਨਾਰ੍ਥਿਨਃ

ਵਾਹ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਕਿੰਨਾ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਉਹਨਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ। ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜਦੇ ਨਹੀਂ।

ਪਤ੍ਰਪੁष੍ਪਫਲਚ੍ਛਾਯਾ ਮੂਲਵਲ੍ਕਲਦਾਰੁਭਿਃ । ਗਨ੍ਧਨਿਰ੍ਯਾਸਭਸ੍ਮਾਸ੍ਥਿ ਤੋਕ੍ਮੈਃ ਕਾਮਾਨ੍ ਵਿਤਨ੍ਵਤੇ

ਉਹ ਪੱਤਿਆਂ, ਫੁੱਲਾਂ, ਫਲਾਂ, ਛਾਂ, ਜੜਾਂ, ਛਾਲ, ਲੱਕੜ, ਸੁਗੰਧੀ ਗੰਧ, ਰਸ, ਭਸਮ ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਏਤਾਵਤ੍ ਜਨ੍ਮਸਾਫਲ੍ਯਂ ਦੇਹਿਨਾਮਿਹ ਦੇਹਿषੁ । ਪ੍ਰਾਣੈਰਰ੍ਥੈਰ੍ਧਿਯਾ ਵਾਚਾ ਸ਼੍ਰੇਯ ਏਵਾਚਰੇਤ੍ ਸਦਾ

ਇਥੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਜਨਮ ਦੀ ਸੱਚੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ, ਧਨ, ਸਮਝ ਤੇ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰੇ।

ਇਤਿ ਪ੍ਰਵਾਲਸ੍ਤਬਕ ਫਲਪੁष੍ਪਦਲੋਤ੍ਕਰੈਃ । ਤਰੂਣਾਂ ਨਮ੍ਰਸ਼ਾਖਾਨਾਂ ਮਧ੍ਯਤੋ ਯਮੁਨਾਂ ਗਤਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਵੇਂ ਪੱਤਿਆਂ, ਗੁੱਛਿਆਂ, ਫਲਾਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਝੁਕੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਉਹ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੜੇ।

ਤਤ੍ਰ ਗਾਃ ਪਾਯਯਿਤ੍ਵਾਪਃ ਸੁਮृष੍ਟਾਃ ਸ਼ੀਤਲਾਃ ਸ਼ਿਵਾਃ । ਤਤੋ ਨृਪ ਸ੍ਵਯਂ ਗੋਪਾਃ ਕਾਮਂ ਸ੍ਵਾਦੁ ਪਪੁਰ੍ਜਲਮ੍

ਉਥੇ, ਰਾਜਾ, ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁੱਚਾ, ਠੰਢਾ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾ ਕੇ, ਗੋਆਲੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਚਾਹੇ ਮਿੱਠਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਤਰ ਗਿਆ।

ਤਸ੍ਯਾ ਉਪਵਨੇ ਕਾਮਂ ਚਾਰਯਨ੍ਤਃ ਪਸ਼ੂਨ੍ ਨृਪ । ਕृष੍ਣਰਾਮੌ ਉਵੁਪਾਗਮ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਰ੍ਤਾ ਇਦਮਬ੍ਰਵਨ੍

ਉਸ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿਚ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਮਨ ਚਾਹੀ ਚਰਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਜਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਰਾਮ ਆਏ, ਤੇ ਭੁੱਖੇ ਹੋ ਕੇ, ਗੋਆਲੇ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕੀਤੀ:

ਵਿषਯਾਭਿਨਿਵੇਸ਼ੇਨ ਨਾਤ੍ਮਾਨਂ ਯਤ੍ਸ੍ਮਰੇਤ੍ਪੁਨਃ। ਜਨ੍ਤੋਰ੍ਵੈ ਕਸ੍ਯਚਿਦ੍ਧੇਤੋਰ੍ਮृਤ੍ਯੁਰਤ੍ਯਨ੍ਤਵਿਸ੍ਮृਤਿਃ

ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਲੱਗ ਕੇ, ਜੀਵ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ, ਮੌਤ ਪੂਰੀ ਭੁੱਲ ਹੈ।

ਜਨ੍ਮ ਤ੍ਵਾਤ੍ਮਤਯਾ ਪੁਂਸਃ ਸਰ੍ਵਭਾਵੇਨ ਭੂਰਿਦ। ਵਿषਯਸ੍ਵੀਕृਤਿਂ ਪ੍ਰਾਹੁਰ੍ਯਥਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨਮਨੋਰਥਃ

ਜਨਮ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਜੋਂ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਹੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨਾ ਜਾਂ ਮਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ।

ਸ੍ਵਪ੍ਨਂ ਮਨੋਰਥਂ ਚੇਤ੍ਥਂ ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨਂ ਨ ਸ੍ਮਰਤ੍ਯਸੌ। ਤਤ੍ਰ ਪੂਰ੍ਵਮਿਵਾਤ੍ਮਾਨਮਪੂਰ੍ਵਂ ਚਾਨੁਪਸ਼੍ਯਤਿ

ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਪਨਾ ਜਾਂ ਕਲਪਨਾ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਤਿਵੇਂ ਉਸ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਪੁਰਾਣਾ ਨਹੀਂ।

ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਯਨਸृष੍ਟ੍ਯੇਦਂ ਤ੍ਰੈਵਿਧ੍ਯਂ ਭਾਤਿ ਵਸ੍ਤੁਨਿ। ਬਹਿਰਨ੍ਤਰ੍ਭਿਦਾਹੇਤੁਰ੍ਜਨੋऽਸਜ੍ਜਨਕृਦ੍ਯਥਾ

ਇੰਦਰੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਮਨ ਦੀ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਸਤੂ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਦੀ ਵੰਡ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮਾੜੇ ਦੇ ਕੰਮ।

ਨਿਤ੍ਯਦਾ ਹ੍ਯਙ੍ਗ ਭੂਤਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ ਨ ਭਵਨ੍ਤਿ ਚ। ਕਾਲੇਨਾਲਕ੍ਸ਼੍ਯਵੇਗੇਨ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਤ੍ਵਾਤ੍ਤਨ੍ਨ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ

ਪਿਆਰੇ, ਜੀਵ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਤੇ ਮਰਦੇ ਹਨ; ਸਮੇਂ ਦੀ ਅਦਿੱਖ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਤਾਕਤ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਸੁਖਮ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਦਿਸਦੀ ਨਹੀਂ।

ਯਥਾਰ੍ਚਿषਾਂ ਸ੍ਰੋਤਸਾਂ ਚ ਫਲਾਨਾਂ ਵਾ ਵਨਸ੍ਪਤੇਃ। ਤਥੈਵ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਵਯੋऽਵਸ੍ਥਾਦਯਃ ਕृਤਾਃ

ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲੋਆਂ, ਧਾਰਾਂ ਤੇ ਰੁੱਖ ਦੇ ਫਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਤੇ ਹਾਲਤਾਂ ਬਣੀਆਂ ਹਨ।

ਸੋऽਯਂ ਦੀਪੋऽਰ੍ਚਿषਾਂ ਯਦ੍ਵਤ੍ਸ੍ਰੋਤਸਾਂ ਤਦਿਦਂ ਜਲਮ੍। ਸੋऽਯਂ ਪੁਮਾਨਿਤਿ ਨृਣਾਂ ਮृषਾ ਗੀਰ੍ਧੀਰ੍ਮृषਾਯੁषਾਮ੍

ਇਹ ਦੀਵਾ ਲੋਅ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਪਾਣੀ ਧਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਆਦਮੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਝੂਠ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ।

ਮਾ ਸ੍ਵਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਬੀਜੇਨ ਜਾਯਤੇ ਸੋऽਪ੍ਯਯਂ ਪੁਮਾਨ੍। ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਵਾਮਰੋ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤ੍ਯਾ ਯਥਾਗ੍ਨਿਰ੍ਦਾਰੁਸਂਯੁਤਃ

ਇਹ ਨਾ ਸੋਚੋ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਦੇ ਬੀਜ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਭੁਲਾਵਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀ ਤੇ ਜਾਂਦੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈ।

ਨਿषੇਕਗਰ੍ਭਜਨ੍ਮਾਨਿ ਬਾਲ੍ਯਕੌਮਾਰਯੌਵਨਮ੍। ਵਯੋਮਧ੍ਯਂ ਜਰਾ ਮृਤ੍ਯੁਰਿਤ੍ਯਵਸ੍ਥਾਸ੍ਤਨੋਰ੍ਨਵ

ਨਿਸ਼ੇਕ, ਗਰਭ, ਜਨਮ, ਬਚਪਨ, ਕੁਮਾਰ, ਜਵਾਨੀ, ਉਮਰ ਦਾ ਮੱਧ, ਬੁਢਾਪਾ ਤੇ ਮੌਤ—ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਨੌ ਹਾਲਤਾਂ ਹਨ।

ਏਤਾ ਮਨੋਰਥਮਯੀਰ੍ਹਾਨ੍ਯਸ੍ਯੋਚ੍ਚਾਵਚਾਸ੍ਤਨੂਃ। ਗੁਣਸਙ੍ਗਾਦੁਪਾਦਤ੍ਤੇ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਕਸ਼੍ਚਿਜ੍ਜਹਾਤਿ ਚ

ਇਹ ਉੱਚੀਆਂ-ਹੇਠੀਆਂ ਸਰੀਰਾਂ, ਜੋ ਮਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਹਨ, ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ; ਕਦੇ ਕੋਈ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਆਤ੍ਮਨਃ ਪਿਤृਪੁਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਮਨੁਮੇਯੌ ਭਵਾਪ੍ਯਯੌ। ਨ ਭਵਾਪ੍ਯਯਵਸ੍ਤੂਨਾਮਭਿਜ੍ਞੋ ਦ੍ਵਯਲਕ੍ਸ਼ਣਃ

ਆਤਮਾ ਦਾ ਆਉਣਾ ਤੇ ਜਾਣਾ ਪਿਤਾ-ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜਿਆ।

ਤਰੋਰ੍ਬੀਜਵਿਪਾਕਾਭ੍ਯਾਂ ਯੋ ਵਿਦ੍ਵਾਞ੍ਜਨ੍ਮਸਂਯਮੌ। ਤਰੋਰ੍ਵਿਲਕ੍ਸ਼ਣੋ ਦ੍ਰष੍ਟਾ ਏਵਂ ਦ੍ਰष੍ਟਾ ਤਨੋਃ ਪृਥਕ੍

ਜਿਵੇਂ ਜੋ ਰੁੱਖ ਦੇ ਬੀਜ ਤੇ ਫਲ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਨਮ ਤੇ ਨਾਸ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਕृਤੇਰੇਵਮਾਤ੍ਮਾਨਮਵਿਵਿਚ੍ਯਾਬੁਧਃ ਪੁਮਾਨ੍। ਤਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਸਮ੍ਮੂਢਃ ਸਂਸਾਰਂ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਤੇ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ, ਸਪਰਸ਼ ਦੇ ਭੁਲਾਵੇ ਵਿਚ ਪੈ ਕੇ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਤ੍ਤ੍ਵਸਙ੍ਗਾਦृषੀਨ੍ਦੇਵਾਨ੍ਰਜਸਾਸੁਰਮਾਨੁषਾਨ੍। ਤਮਸਾ ਭੂਤਤਿਰ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਂ ਭ੍ਰਾਮਿਤੋ ਯਾਤਿ ਕਰ੍ਮਭਿਃ

ਸੱਤਵ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਇਨਸਾਨ ਦੇਵਤੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਰਜਸ ਨਾਲ ਰਾਖਸ਼ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਤਮਸ ਨਾਲ ਭੂਤ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮਨੁੱਖ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਨृਤ੍ਯਤੋ ਗਾਯਤਃ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਯਥੈਵਾਨੁਕਰੋਤਿ ਤਾਨ੍। ਏਵਂ ਬੁਦ੍ਧਿਗੁਣਾਨ੍ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਨਨੀਹੋऽਪ੍ਯਨੁਕਾਰ੍ਯਤੇ

ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨੱਚਦੇ ਜਾਂ ਗਾਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਵਾਂਗ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਗੁਣ ਵੇਖ ਕੇ, ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਯਥਾਮ੍ਭਸਾ ਪ੍ਰਚਲਤਾ ਤਰਵੋऽਪਿ ਚਲਾ ਇਵ। ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ ਭ੍ਰਾਮ੍ਯਮਾਣੇਨ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਭ੍ਰਮਤੀਵ ਭੂਃ

ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਿਣ ਨਾਲ ਦਰੱਖਤ ਹਿਲਦੇ ਹੋਏ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਅੱਖਾਂ ਘੁੰਮਣ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਵੀ ਘੁੰਮਦੀ ਹੋਈ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਅਸਲ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਭਟਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਯਥਾ ਮਨੋਰਥਧਿਯੋ ਵਿषਯਾਨੁਭਵੋ ਮृषਾ। ਸ੍ਵਪ੍ਨਦृष੍ਟਾਸ਼੍ਚ ਦਾਸ਼ਾਰ੍ਹ ਤਥਾ ਸਂਸਾਰ ਆਤ੍ਮਨਃ

ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਝੂਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵੀ ਅਸਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਦਾਸਾਰਹ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਐਸਾ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਆਤਮਾ ਲਈ ਝੂਠਾ ਹੈ।

ਅਰ੍ਥੇ ਹ੍ਯਵਿਦ੍ਯਮਾਨੇऽਪਿ ਸਂਸृਤਿਰ੍ਨ ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ। ਧ੍ਯਾਯਤੋ ਵਿषਯਾਨਸ੍ਯ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇऽਨਰ੍ਥਾਗਮੋ ਯਥਾ

ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਚੱਕਰ ਰੁਕਦਾ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਸੋਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੁੱਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜਾਗਦੇ ਸਮੇਂ।

ਤਸ੍ਮਾਦੁਦ੍ਧਵ ਮਾ ਭੁਙ੍ਕ੍ਸ਼੍ਵ ਵਿषਯਾਨਸਦਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੈਃ। ਆਤ੍ਮਾਗ੍ਰਹਣਨਿਰ੍ਭਾਤਂ ਪਸ਼੍ਯ ਵੈਕਲ੍ਪਿਕਂ ਭ੍ਰਮਮ੍

ਇਸ ਲਈ, ਉਦਧਵ, ਝੂਠੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਸੁਆਦ ਨਾ ਲੈ। ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਫੜਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਭਟਕਣ ਨੂੰ ਵੇਖ, ਤੇ ਇਸ ਭਟਕਣ ਨੂੰ ਝੂਠਾ ਸਮਝ।

ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤੋऽਵਮਾਨਿਤੋऽਸਦ੍ਭਿਃ ਪ੍ਰਲਬ੍ਧੋऽਸੂਯਿਤੋऽਥ ਵਾ। ਤਾਡਿਤਃ ਸਨ੍ਨਿਰੁਦ੍ਧੋ ਵਾ ਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਵਾ ਪਰਿਹਾਪਿਤਃ

ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਦਤਮੀਜ਼ੀ ਹੋਵੇ, ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਈਰਖਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ, ਰੋਕਿਆ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਰੋਜ਼ੀ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ ਜਾਵੇ—

ਨਿष੍ਠ੍ਯੁਤੋ ਮੂਤ੍ਰਿਤੋ ਵਾਜ੍ਞੈਰ੍ਬਹੁਧੈਵਂ ਪ੍ਰਕਮ੍ਪਿਤਃ। ਸ਼੍ਰੇਯਸ੍ਕਾਮਃ ਕृਚ੍ਛ੍ਰਗਤ ਆਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਾਨਮੁਦ੍ਧਰੇਤ੍

ਅਣਜਾਣ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਥੂਕਿਆ ਜਾਂ ਪਿਸਾਬ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ—ਜੋ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕੇ।

ਸ਼੍ਰੀਉਦ੍ਧਵ ਉਵਾਚ। ਯਥੈਵਮਨੁਬੁਧ੍ਯੇਯਂ ਵਦ ਨੋ ਵਦਤਾਂ ਵਰ

ਸ਼੍ਰੀ ਉਦਧਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਸਮਝ ਸਕਾਂ, ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ।