ਚੀਰਹਰਣਲੀਲਾ - ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਹੇਮਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਥਮੇ ਮਾਸਿ ਨਨ੍ਦਵ੍ਰਜਕੁਮਾਰਿਕਾਃ । ਚੇਰੁਰ੍ਹਵਿष੍ਯਂ ਭੁਞ੍ਜਾਨਾਃ ਕਾਤ੍ਯਾਯਨ੍ਯਰ੍ਚਨਵ੍ਰਤਮ੍
ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸਰਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਨੰਦ ਦੇ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਸਾਦਾ ਖਾਣਾ ਖਾ ਕੇ, ਕਾਤਿਆਯਨੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਵਰਤ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ।
ਆਪ੍ਲੁਤ੍ਯਾਮ੍ਭਸਿ ਕਾਲਿਨ੍ਦ੍ਯਾ ਜਲਾਨ੍ਤੇ ਚੋਦਿਤੇऽਰੁਣੇ । ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤਿਕृਤਿਂ ਦੇਵੀਂ ਆਨਰ੍ਚੁਃ ਨृਪ ਸੈਕਤੀਮ੍
ਸਵੇਰੇ, ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਕਾਲਿੰਦੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਰੇਤ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ, ਰਾਜਾ ਜੀ।
ਗਨ੍ਧੈਰ੍ਮਾਲ੍ਯੈਃ ਸੁਰਭਿਭਿਃ ਬਲਿਭਿਰ੍ਧੂਪਦੀਪਕੈਃ । ਉਚ੍ਚਾਵਚੈਸ਼੍ਚੋਪਹਾਰੈਃ ਪ੍ਰਵਾਲਫਲ ਤਣ੍ਡੁਲੈਃ
ਉਹ ਸੁਗੰਧੀ ਹਾਰ, ਇਤਰ, ਭੋਗ, ਧੂਪ, ਦੀਵੇ, ਵੱਡੇ ਛੋਟੇ ਤੋਹਫੇ, ਨਵੇਂ ਪੱਤੇ, ਫਲ ਤੇ ਚੌਲ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ।
ਕਾਤ੍ਯਾਯਨਿ ਮਹਾਮਾਯੇ ਮਹਾਯੋਗਿਨ੍ਯਧੀਸ਼੍ਵਰਿ । ਨਨ੍ਦਗੋਪਸੁਤਂ ਦੇਵਿ ਪਤਿਂ ਮੇ ਕੁਰੁ ਤੇ ਨਮਃ । ਇਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਜਪਨ੍ਤ੍ਯਸ੍ਤਾਃ ਪੂਜਾਂ ਚਕ੍ਰੁਃ ਕੁਮਾਰਿਕਾਃ
ਉਹ ਕੁੜੀਆਂ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪਦੀਆਂ: "ਕਾਤਿਆਯਨੀ, ਮਹਾ ਮਾਇਆ, ਮਹਾ ਯੋਗਿਨੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦੇਵੀ, ਨੰਦ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਬਣਾ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ," ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀਆਂ।
ਏਵਂ ਮਾਸਂ ਵ੍ਰਤਂ ਚੇਰੁਃ ਕੁਮਾਰ੍ਯਃ ਕृष੍ਣਚੇਤਸਃ । ਭਦ੍ਰਕਾਲੀਂ ਸਮਾਨਰ੍ਚੁਃ ਭੂਯਾਨ੍ਨਨ੍ਦਸੁਤਃ ਪਤਿਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਿੱਚ ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਉਹ ਕੁੜੀਆਂ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਵਰਤ ਰੱਖਦੀਆਂ ਤੇ ਭਦਰਕਾਲੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀਆਂ, ਨੰਦ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਪਤੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀਆਂ।
ਊषਸ੍ਯੁਤ੍ਥਾਯ ਗੋਤ੍ਰੈਃ ਸ੍ਵੈਰਨ੍ਯੋਨ੍ਯਾ ਬਦ੍ਧਬਾਹਵਃ । ਕृष੍ਣਂ ਉਚ੍ਚੈਰ੍ਜਗੁਰ੍ਯਾਨ੍ਤ੍ਯਃ ਕਾਲਿਨ੍ਦ੍ਯਾਂ ਸ੍ਨਾਤੁਮਨ੍ਵਹਮ੍
ਸਵੇਰੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਨਾਲ ਉਠ ਕੇ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ, ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਕਾਲਿੰਦੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਉਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਂਦੀਆਂ।
ਨਦ੍ਯਾਃ ਕਦਾਚਿਦਾਗਤ੍ਯ ਤੀਰੇ ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ । ਵਾਸਾਂਸਿ ਕृष੍ਣਂ ਗਾਯਨ੍ਤ੍ਯੋ ਵਿਜਹ੍ਰੁਃ ਸਲਿਲੇ ਮੁਦਾ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਆ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਕਪੜੀਆਂ ਪਿਛਲੇ ਵਾਂਗ ਰੱਖ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਂਦੀਆਂ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੀਆਂ।
ਭਗਵਾਨ੍ ਤਦਭਿਪ੍ਰੇਤ੍ਯ ਕृष੍ਣੋ ਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਵਯਸ੍ਯੈਰਾਵृਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਗਤਸ੍ਤਤ੍ਕਰ੍ਮਸਿਦ੍ਧਯੇ
ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਉਥੇ ਆਏ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਨੋਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਸਕਣ।
ਤਾਸਾਂ ਵਾਸਾਂਸ੍ਯੁਪਾਦਾਯ ਨੀਪਮਾਰੁਹ੍ਯ ਸਤ੍ਵਰਃ । ਹਸਦ੍ਭਿਃ ਪ੍ਰਹਸਨ੍ ਬਾਲੈਃ ਪਰਿਹਾਸਮੁਵਾਚ ਹ
ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਪੜੇ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਨੀਮ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ, ਤੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਮਜ਼ਾਕ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ।
ਅਤ੍ਰਾਗਤ੍ਯਾਬਲਾਃ ਕਾਮਂ ਸ੍ਵਂ ਸ੍ਵਂ ਵਾਸਃ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯਤਾਮ੍ । ਸਤ੍ਯਂ ਬ੍ਰਵਾਣਿ ਨੋ ਨਰ੍ਮ ਯਦ੍ਯੂਯਂ ਵ੍ਰਤਕਰ੍ਸ਼ਿਤਾਃ
ਆਓ ਕੁੜੀਆਂ, ਆਪਣਾ-ਆਪਣਾ ਕਪੜਾ ਲੈ ਲੋ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੋ; ਮੈਂ ਸੱਚ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਮਜ਼ਾਕ ਨਹੀਂ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਵਰਤ ਕਰਕੇ ਥੱਕ ਗਈ ਹੋ।
ਨ ਮਯੋਦਿਤਪੂਰ੍ਵਂ ਵਾ ਅਨृਤਂ ਤਦਿਮੇ ਵਿਦੁਃ । ਏਕੈਕਸ਼ਃ ਪ੍ਰਤੀਚ੍ਛਧ੍ਵਂ ਸਹੈਵੇਤਿ ਸੁਮਧ੍ਯਮਾਃ
ਮੈਂ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ, ਇਹ ਮੁੰਡੇ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ; ਸੁੰਦਰ ਕੁੜੀਆਂ, ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਆਓ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕਪੜੇ ਲੈ ਲੋ, ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਨਾ ਆਓ।
ਤਸ੍ਯ ਤਤ੍ ਕ੍ਸ਼੍ਵੇਲਿਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਗੋਪ੍ਯਃ ਪ੍ਰੇਮਪਰਿਪ੍ਲੁਤਾਃ । ਵ੍ਰੀਡਿਤਾਃ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਚਾਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਜਾਤਹਾਸਾ ਨ ਨਿਰ੍ਯਯੁਃ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਇਹ ਸ਼ਰਾਰਤ ਦੇਖ ਕੇ, ਗੋਪੀਆਂ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਭਰ ਗਈਆਂ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਲੱਜਾ ਨਾਲ ਵੇਖਦੀਆਂ, ਹੱਸਦੀਆਂ, ਪਰ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਆਈਆਂ।
ਏਵਂ ਬ੍ਰੁਵਤਿ ਗੋਵਿਨ੍ਦੇ ਨਰ੍ਮਣਾऽऽਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਚੇਤਸਃ । ਆਕਣ੍ਠਮਗ੍ਨਾਃ ਸ਼ੀਤੋਦੇ ਵੇਪਮਾਨਾਸ੍ਤਮਬ੍ਰੁਵਨ੍
ਗੋਵਿੰਦ ਜਦ ਮਜ਼ਾਕ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬੋਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਕੁੜੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਠੰਡੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਗਲ ਤੱਕ ਡੁੱਬੀਆਂ, ਕੰਬਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਮਾਨਯਂ ਭੋਃ ਕृਥਾਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਤੁ ਨਨ੍ਦਗੋਪਸੁਤਂ ਪ੍ਰਿਯਮ੍ । ਜਾਨੀਮੋऽਙ੍ਗ ਵ੍ਰਜਸ਼੍ਲਾਘ੍ਯਂ ਦੇਹਿ ਵਾਸਾਂਸਿ ਵੇਪਿਤਾਃ
ਪਿਆਰੇ ਨੰਦ ਦੇ ਪੁੱਤ, ਸਾਨੂੰ ਇੱਜ਼ਤ ਦੇ, ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਵ੍ਰਜ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਹੈਂ। ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਪੜੇ ਦੇ, ਅਸੀਂ ਕੰਬ ਰਹੀਆਂ ਹਾਂ।
ਸ਼੍ਯਾਮਸੁਨ੍ਦਰ ਤੇ ਦਾਸ੍ਯਃ ਕਰਵਾਮ ਤਵੋਦਿਤਮ੍ । ਦੇਹਿ ਵਾਸਾਂਸਿ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਨੋ ਚੇਦ੍ ਰਾਜ੍ਞੇ ਬ੍ਰੁਵਾਮ ਹੇ
ਸ਼ਿਆਮਸੁੰਦਰ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਦਾਸੀਆਂ ਹਾਂ, ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਾਂਗੀਆਂ; ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਪੜੇ ਦੇ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਾਂਗੀਆਂ।
ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ । ਭਵਤ੍ਯੋ ਯਦਿ ਮੇ ਦਾਸ੍ਯੋ ਮਯੋਕ੍ਤਂ ਵਾ ਕਰਿष੍ਯਥ । ਅਤ੍ਰਾਗਤ੍ਯ ਸ੍ਵਵਾਸਾਂਸਿ ਪ੍ਰਤੀਚ੍ਛਨ੍ਤੁ ਸ਼ੁਚਿਸ੍ਮਿਤਾਃ
ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ فرمایا: ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੇਰੀ ਸੇਵਕ ਹੋ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨੋਗੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕੱਪੜੇ ਲੈ ਲੈਣ।
ਤਤੋ ਜਲਾਸ਼ਯਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਾ ਦਾਰਿਕਾਃ ਸ਼ੀਤਵੇਪਿਤਾਃ । ਪਾਣਿਭ੍ਯਾਂ ਯੋਨਿਮਾਚ੍ਛਾਦ੍ਯ ਪ੍ਰੋਤ੍ਤੇਰੁਃ ਸ਼ੀਤਕਰ੍ਸ਼ਿਤਾਃ
ਫਿਰ ਸਾਰੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਠੰਡ ਕਾਰਨ ਕੰਬਦੀਆਂ, ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲੀਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਠੰਡ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਸਨ।
ਭਗਵਾਨਾਹਤਾ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸ਼ੁਦ੍ਧ ਭਾਵਪ੍ਰਸਾਦਿਤਃ । ਸ੍ਕਨ੍ਧੇ ਨਿਧਾਯ ਵਾਸਾਂਸਿ ਪ੍ਰੀਤਃ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਸਸ੍ਮਿਤਮ੍
ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੇਬਸ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਭਾਵਨਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਰੱਖੇ ਤੇ ਹੱਸ ਕੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
( ਮਿਸ਼੍ਰ ) ਯੂਯਂ ਵਿਵਸ੍ਤ੍ਰਾ ਯਦਪੋ ਧृਤਵ੍ਰਤਾ ਵ੍ਯਗਾਹਤੈਤਤ੍ ਤਦੁ ਦੇਵਹੇਲਨਮ੍ । ਬਦ੍ਧ੍ਵਾਞ੍ਜਲਿਂ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨ੍ਯਪਨੁਤ੍ਤਯੇਂऽਹਸਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਨਮੋऽਧੋ ਵਸਨਂ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯਤਾਮ੍
ਤੁਸੀਂ ਨੰਗੀਆਂ ਹੋ ਕੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਗਈਆਂ, ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਤ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦੀਆਂ, ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਬੇਅਦਬੀ ਹੈ। ਆਪਣੀਆਂ ਹਥੇਲੀਆਂ ਜੋੜ ਕੇ, ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਇਸ ਗਲਤੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰੋ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਕੱਪੜੇ ਲੈ ਕੇ ਪਹਿਨ ਲਵੋ।
( ਇਂਦ੍ਰਵਂਸ਼ਾ ) ਇਤ੍ਯਚ੍ਯੁਤੇਨਾਭਿਹਿਤਂ ਵ੍ਰਜਾਬਲਾ ਮਤ੍ਵਾ ਵਿਵਸ੍ਤ੍ਰਾਪ੍ਲਵਨਂ ਵ੍ਰਤਚ੍ਯੁਤਿਮ੍ । ਤਤ੍ਪੂਰ੍ਤਿਕਾਮਾਸ੍ਤਦਸ਼ੇषਕਰ੍ਮਣਾਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਕृਤਂ ਨੇਮੁਰਵਦ੍ਯਮृਗ੍ ਯਤਃ
ਅਚੁਤ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੇ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਨੰਗੀਆਂ ਹੋ ਕੇ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵ੍ਰਤ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਵ੍ਰਤ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨ ਕੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰੀਤ ਦੀ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਮੰਨ ਲਿਆ।
( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਤਾਸ੍ਤਥਾਵਨਤਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭਗਵਾਨ੍ ਦੇਵਕੀਸੁਤਃ । ਵਾਸਾਂਸਿ ਤਾਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਯਚ੍ਛਤ੍ ਕਰੁਣਸ੍ਤੇਨ ਤੋषਿਤਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਵੇਂ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੇਵਕੀ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਦਇਆ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ।
( ਮਿਸ਼੍ਰ ) ਦृਢਂ ਪ੍ਰਲਬ੍ਧਾਸ੍ਤ੍ਰਪਯਾ ਚ ਹਾਪਿਤਾਃ ਪ੍ਰਸ੍ਤੋਭਿਤਾਃ ਕ੍ਰੀਡਨਵਚ੍ਚ ਕਾਰਿਤਾਃ । ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਚੈਵਾਪਹृਤਾਨ੍ਯਥਾਪ੍ਯਮੁਂ ਤਾ ਨਾਭ੍ਯਸੂਯਨ੍ ਪ੍ਰਿਯਸਙ੍ਗਨਿਰ੍ਵृਤਾਃ
ਭਾਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੇੜਿਆ ਗਿਆ, ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਖੇਡ ਵਾਂਗ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਵੀ ਲੈ ਲਏ, ਪਰ ਉਹ ਕੁੜੀਆਂ ਉਸ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ 'ਤੇ ਰੁੱਸੀਆਂ ਨਹੀਂ।
( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਪਰਿਧਾਯ ਸ੍ਵਵਾਸਾਂਸਿ ਪ੍ਰੇष੍ਠਸਙ੍ਗਮਸਜ੍ਜਿਤਾਃ । ਗृਹੀਤਚਿਤ੍ਤਾ ਨੋ ਚੇਲੁਃ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਲਜ੍ਜਾਯਿਤੇਕ੍ਸ਼ਣਾਃ
ਆਪਣੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਕੁੜੀਆਂ ਲਜਜਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਗਈਆਂ।
ਤਾਸਾਂ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਭਗਵਾਨ੍ ਸ੍ਵਪਾਦਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਕਾਮ੍ਯਯਾ । ਧृਤਵ੍ਰਤਾਨਾਂ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਂ ਆਹ ਦਾਮੋਦਰੋऽਬਲਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਦੀ ਸੀ, ਸਮਝ ਕੇ, ਦਾਮੋਦਰ ਨੇ ਵ੍ਰਤ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਬਾਰੇ ਬੋਲਿਆ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪੋ ਵਿਦਿਤਃ ਸਾਧ੍ਵ੍ਯੋ ਭਵਤੀਨਾਂ ਮਦਰ੍ਚਨਮ੍ । ਮਯਾਨੁਮੋਦਿਤਃ ਸੋऽਸੌ ਸਤ੍ਯੋ ਭਵਿਤੁਮਰ੍ਹਤਿ
ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਇਹ ਇੱਛਾ ਜ਼ਰੂਰ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇਗੀ।
ਨ ਮਯ੍ਯਾਵੇਸ਼ਿਤਧਿਯਾਂ ਕਾਮਃ ਕਾਮਾਯ ਕਲ੍ਪਤੇ । ਭਰ੍ਜਿਤਾ ਕ੍ਵਥਿਤਾ ਧਾਨਾ ਪ੍ਰਾਯੋ ਬੀਜਾਯ ਨੇਸ਼ਤੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਦੇ ਵਿਅਭੀਚਾਰ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਭੁੰਨੀਆਂ ਜਾਂ ਉਬਲੀਆਂ ਦਾਣੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੰਕੁਰ ਨਹੀਂ ਲਾਉਂਦੇ।
ਯਾਤਾਬਲਾ ਵ੍ਰਜਂ ਸਿਦ੍ਧਾ ਮਯੇਮਾ ਰਂਸ੍ਯਥਾ ਕ੍ਸ਼ਪਾਃ । ਯਦੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਵ੍ਰਤਮਿਦਂ ਚੇਰੁਰਾਰ੍ਯਾਰ੍ਚਨਂ ਸਤੀਃ
ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ, ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਤ ਵਿਚ ਪੂਰਨ ਹੋ ਕੇ, ਵ੍ਰਜ ਵੱਲ ਜਾਓ। ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਓਗੀਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ । ਇਤ੍ਯਾਦਿष੍ਟਾ ਭਗਵਤਾ ਲਬ੍ਧਕਾਮਾਃ ਕੁਮਾਰਿਕਾਃ । ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਤ੍ਯਸ੍ਤਤ੍ ਪਦਾਮ੍ਭੋਜਂ ਕृਚ੍ਛ੍ਰਾਤ੍ ਨਿਰ੍ਵਿਵਿਸ਼ੁਰ੍ਵ੍ਰਜਮ੍
ਸ਼ੁਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਕੁੜੀਆਂ ਉਸ ਦੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਵ੍ਰਜ ਵਾਪਸ ਚਲੀ ਗਈਆਂ।
ਅਥ ਗੋਪੈਃ ਪਰਿਵृਤੋ ਭਗਵਾਨ੍ ਦੇਵਕੀਸੁਤਃ । ਵृਨ੍ਦਾਵਨਾਦ੍ ਗਤੋ ਦੂਰਂ ਚਾਰਯਨ੍ ਗਾਃ ਸਹਾਗ੍ਰਜਃ
ਫਿਰ, ਗੋਪਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਦੇਵਕੀ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਤੋਂ ਦੂਰ ਗਿਆ ਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਚਰਾਇਆ।
ਨਿਦਘਾਰ੍ਕਾਤਪੇ ਤਿਗ੍ਮੇ ਛਾਯਾਭਿਃ ਸ੍ਵਾਭਿਰਾਤ੍ਮਨਃ । ਆਤਪਤ੍ਰਾਯਿਤਾਨ੍ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਦ੍ਰੁਮਾਨਾਹ ਵ੍ਰਜੌਕਸਃ
ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਜਲਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਤੋਂ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਛਾਂ ਕਰ ਕੇ, ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਛਤਰੀ ਵਾਂਗ ਬਣਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।