ਹਿਂਸਾਵਿਹਾਰਾ ਹ੍ਯਾਲਬ੍ਧੈਃ ਪਸ਼ੁਭਿਃ ਸ੍ਵਸੁਖੇਚ੍ਛਯਾ। ਯਜਨ੍ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਯਜ੍ਞੈਃ ਪਿਤृਭੂਤਪਤੀਨ੍ਖਲਾਃ
ਜੋ ਕਰੂੜ ਹਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸੁਖ ਲਈ ਹਿੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਵਪ੍ਨੋਪਮਮਮੁਂ ਲੋਕਮਸਨ੍ਤਂ ਸ਼੍ਰਵਣਪ੍ਰਿਯਮ੍। ਆਸ਼ਿषੋ ਹृਦਿ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪ੍ਯ ਤ੍ਯਜਨ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਾਨ੍ਯਥਾ ਵਣਿਕ੍
ਉਹ ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ ਖੋਖਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣਨ ਵਿਚ ਚੰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਉਹ ਅਜਿਹੀਆਂ ਆਸ਼ਾਵਾਂ ਪਾਲਦੇ ਹਨ ਤੇ ਅਸਲ ਧਨ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਵਪਾਰੀ ਸੁਪਨੇ ਲਈ ਅਸਲ ਚੀਜ਼ ਤਿਆਗ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।
ਰਜਃਸਤ੍ਤ੍ਵਤਮੋਨਿष੍ਠਾ ਰਜਃਸਤ੍ਤ੍ਵਤਮੋਜੁषਃ। ਉਪਾਸਤ ਇਨ੍ਦ੍ਰ ਮੁਖ੍ਯਾਨ੍ਦੇਵਾਦੀਨ੍ਨ ਯਥੈਵ ਮਾਮ੍
ਜੋ ਰਜ, ਸਤ, ਤੇ ਤਮ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਨਹੀਂ।
ਇष੍ਟ੍ਵੇਹ ਦੇਵਤਾ ਯਜ੍ਞੈਰ੍ਗਤ੍ਵਾ ਰਂਸ੍ਯਾਮਹੇ ਦਿਵਿ। ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਤ ਇਹ ਭੂਯਾਸ੍ਮ ਮਹਾਸ਼ਾਲਾ ਮਹਾਕੁਲਾਃ
ਇੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, 'ਅਸੀਂ ਸੁਰਗ ਵਿਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਾਂਗੇ।' ਜਦ ਉਥੇ ਸਮਾਂ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੁੜ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਡੇ ਘਰ ਤੇ ਉੱਚੀ ਜਾਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਏਵਂ ਪੁष੍ਪਿਤਯਾ ਵਾਚਾ ਵ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਮਨਸਾਂ ਨृਣਾਮ੍। ਮਾਨਿਨਾਂ ਚਾਤਿਲੁਬ੍ਧਾਨਾਂ ਮਦ੍ਵਾਰ੍ਤਾਪਿ ਨ ਰੋਚਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਂਗ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਹੰਕਾਰੀ ਤੇ ਬਹੁਤ ਲਾਲਚੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਵੀ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ।
ਵੇਦਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਤ੍ਮਵਿषਯਾਸ੍ਤ੍ਰਿਕਾਣ੍ਡਵਿषਯਾ ਇਮੇ। ਪਰੋਕ੍ਸ਼ਵਾਦਾ ऋषਯਃ ਪਰੋਕ੍ਸ਼ਂ ਮਮ ਚ ਪ੍ਰਿਯਮ੍
ਇਹ ਵੇਦ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ, ਆਤਮਾ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਿਸ਼ੀ ਪਰੋਖ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਪਰੋਖ ਬੋਲਣ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।
ਸ਼ਬ੍ਦਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸੁਦੁਰ੍ਬੋਧਂ ਪ੍ਰਾਣੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮਨੋਮਯਮ੍। ਅਨਨ੍ਤਪਾਰਂ ਗਮ੍ਭੀਰਂ ਦੁਰ੍ਵਿਗਾਹ੍ਯਂ ਸਮੁਦ੍ਰਵਤ੍
ਸ਼ਬਦ-ਬ੍ਰਹਮ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਇਹ ਜੀਵਨ-ਸਾਹ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਮਨ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਬੇਅੰਤ, ਗਹਿਰਾ, ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਅਪਹੁੰਚ ਹੈ।
ਮਯੋਪਬृਂਹਿਤਂ ਭੂਮ੍ਨਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾਨਨ੍ਤਸ਼ਕ੍ਤਿਨਾ। ਭੂਤੇषੁ ਘੋषਰੂਪੇਣ ਬਿਸੇषੂਰ੍ਣੇਵ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ
ਇਹ ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ, ਬੇਅੰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ, ਫੈਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਕਮਲ ਦੀ ਡੰਡੀ ਦੇ ਧਾਗੇ ਵਾਂਗ, ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਥੋਰ੍ਣਨਾਭਿਰ੍ਹृਦਯਾਦੂਰ੍ਣਾਮੁਦ੍ਵਮਤੇ ਮੁਖਾਤ੍। ਆਕਾਸ਼ਾਦ੍ਘੋषਵਾਨ੍ਪ੍ਰਾਣੋ ਮਨਸਾ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਰੂਪਿਣਾ
ਜਿਵੇਂ ਮਕੜੀ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਤੋਂ ਜਾਲਾ ਮੂੰਹ ਰਾਹੀਂ ਕੱਢਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਣ, ਜੋ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਨ ਰਾਹੀਂ ਛੂਹ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਛਨ੍ਦੋਮਯੋऽਮृਤਮਯਃ ਸਹਸ੍ਰਪਦਵੀਂ ਪ੍ਰਭੁਃ। ੴਕਾਰਾਦ੍ਵ੍ਯਞ੍ਜਿਤਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ ਸ੍ਵਰੋष੍ਮਾਨ੍ਤਸ੍ਥਭੂषਿਤਾਮ੍
ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਛੰਦਾਂ ਤੇ ਅਮਰਤਾ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਾਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਓਂਕਾਰ ਤੋਂ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਅੰਜਨ, ਸਵਰ, ਉਸ਼ਮ ਤੇ ਸibilant ਸ਼ਬਦ ਹਨ, ਉਹ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਵਿਚਿਤ੍ਰਭਾषਾਵਿਤਤਾਂ ਛਨ੍ਦੋਭਿਸ਼੍ਚਤੁਰੁਤ੍ਤਰੈਃ। ਅਨਨ੍ਤਪਾਰਾਂ ਬृਹਤੀਂ ਸृਜਤ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਿਪਤੇ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ, ਚਾਰ ਅੱਖਰ ਵਧਦੇ ਛੰਦਾਂ ਨਾਲ, ਬੇਅੰਤ ਤੇ ਵੱਡੀ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਆਪ ਹੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਤੇ ਮੁੜ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯੁष੍ਣਿਗਨੁष੍ਟੁਪ੍ਚ ਬृਹਤੀ ਪਙ੍ਕ੍ਤਿਰੇਵ ਚ। ਤ੍ਰਿष੍ਟੁਬ੍ਜਗਤ੍ਯਤਿਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਹ੍ਯਤ੍ਯष੍ਟ੍ਯਤਿਜਗਦ੍ਵਿਰਾਟ੍
ਗਾਯਤਰੀ, ਉਸ਼ਣਿਕ, ਅਨੁਸ਼ਟੁਪ, ਬ੍ਰਹਤੀ, ਪੰਕਤੀ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ, ਜਗਤੀ, ਅਤਿਛੰਦਸ, ਅਤਿਆਸ਼ਟੀ, ਅਤਿਜਗਤ ਤੇ ਵਿਰਾਟ — ਇਹ ਛੰਦ ਹਨ।
ਕਿਂ ਵਿਧਤ੍ਤੇ ਕਿਮਾਚष੍ਟੇ ਕਿਮਨੂਦ੍ਯ ਵਿਕਲ੍ਪਯੇਤ੍। ਇਤ੍ਯਸ੍ਯਾ ਹृਦਯਂ ਲੋਕੇ ਨਾਨ੍ਯੋ ਮਦ੍ਵੇਦ ਕਸ਼੍ਚਨ
ਇਹ ਕੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਕੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਕੀ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਵੱਖਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ? ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ, ਇਸ ਦਾ ਭੇਦ ਮੇਰੇ ਸਿਵਾਏ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
ਮਾਂ ਵਿਧਤ੍ਤੇऽਭਿਧਤ੍ਤੇ ਮਾਂ ਵਿਕਲ੍ਪ੍ਯਾਪੋਹ੍ਯਤੇ ਤ੍ਵਹਮ੍। ਏਤਾਵਾਨ੍ਸਰ੍ਵਵੇਦਾਰ੍ਥਃ ਸ਼ਬ੍ਦ ਆਸ੍ਥਾਯ ਮਾਂ ਭਿਦਾਮ੍ । ਮਾਯਾਮਾਤ੍ਰਮਨੂਦ੍ਯਾਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਤਿषਿਧ੍ਯ ਪ੍ਰਸੀਦਤਿ
ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕਰਦੀ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਨਕਾਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਅਰਥ, ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਆਧਾਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਾਇਆ ਹੀ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਨਕਾਰ ਕੇ, ਦਇਆਲੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਥੈਵ ਹਰਿਣੈਃ ਕ੍ਰੋਡੈਃ ਸ਼੍ਵਾਵਿਤ੍ ਗਵਯ ਕੁਞ੍ਜਰੈਃ । ਗੋਪੁਚ੍ਛੈਃ ਹਰਿਭਿਃ ਮਰ੍ਕੈਃ ਨਕੁਲੈਃ ਨਾਭਿਭਿਰ੍ਵृਤਮ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਹਿਰਣ, ਸੂਰ, ਜੰਗਲੀ ਕੁੱਤੇ, ਬਲਦ, ਗਵਾਇਆ, ਹਾਥੀ, ਗਾਂ ਦੀ ਪੂੰਛ, ਬਾਂਦਰ, ਨਕੁਲ ਤੇ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਤਤ੍ਤੀਰ੍ਥਵਰਂ ਆਦਿਰਾਜਃ ਸਹਾਤ੍ਮਜਃ । ਦਦਰ੍ਸ਼ ਮੁਨਿਮਾਸੀਨਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਹੁਤਹੁਤਾਸ਼ਨਮ੍
ਉਹ ਤੀਰਥ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਥਾਨ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾਰਾਜ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਉਥੇ ਬੈਠੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਯਜਨ ਦੀ ਅੱਗ ਜਲ ਰਹੀ ਸੀ।
ਵਿਦ੍ਯੋਤਮਾਨਂ ਵਪੁषਾ ਤਪਸਿ ਉਗ੍ਰਯੁਜਾ ਚਿਰਮ੍ । ਨਾਤਿਕ੍ਸ਼ਾਮਂ ਭਗਵਤਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਪਾਙ੍ਗਾਵਲੋਕਨਾਤ੍ । ਤਦ੍ਵ੍ਯਾਹृਤਾਮृਤਕਲਾ ਪੀਯੂषਸ਼੍ਰਵਣੇਨ ਚ
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਪ੍ਰਾਂਸ਼ੁਂ ਪਦ੍ਮਪਲਾਸ਼ਾਕ੍ਸ਼ਂ ਜਟਿਲਂ ਚੀਰਵਾਸਸਮ੍ । ਉਪਸਂਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਮਲਿਨਂ ਯਥਾਰ੍ਹਣਂ ਅਸਂਸ੍ਕृਤਮ੍
ਉਹ ਲੰਮਾ, ਕਮਲ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਜਟਾਧਾਰੀ, ਛਾਲਾਂ ਦੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਯੋਗੀ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਮੈਲਾ ਤੇ ਬਿਨਾ ਸਿੰਗਾਰ ਦੇ ਸੀ।
ਅਥੋਟਜਮੁਪਾਯਾਤਂ ਨृਦੇਵਂ ਪ੍ਰਣਤਂ ਪੁਰਃ । ਸਪਰ੍ਯਯਾ ਪਰ੍ਯਗृਹ੍ਣਾਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਨਨ੍ਦ੍ਯਾਨੁਰੂਪਯਾ
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਓਟਜ ਦੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਯੋਗ ਅਤਿਥਿ-ਸਤਕਾਰ ਤੇ ਸੁਆਗਤ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ।
ਗृਹੀਤਾਰ੍ਹਣਮਾਸੀਨਂ ਸਂਯਤਂ ਪ੍ਰੀਣਯਨ੍ ਮੁਨਿਃ । ਸ੍ਮਰਨ੍ ਭਗਵਦਾਦੇਸ਼ਂ ਇਤ੍ਯਾਹ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣਯਾ ਗਿਰਾ
ਮੁਨੀ ਨੇ, ਯੋਗ ਅਰਚਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਸੰਯਮਿਤ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਬੈਠਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਨਰਮ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਨੂਨਂ ਚਙ੍ਕ੍ਰਮਣਂ ਦੇਵ ਸਤਾਂ ਸਂਰਕ੍ਸ਼ਣਾਯ ਤੇ । ਵਧਾਯ ਚਾਸਤਾਂ ਯਸ੍ਤ੍ਵਂ ਹਰੇਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਹਿ ਪਾਲਿਨੀ
ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਹੇ ਦੇਵ, ਤੇਰੀ ਯਾਤਰਾ ਸਤਜਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਹੈ। ਤੂੰ ਹਰੀ ਦੀ ਪਾਲਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈਂ।
ਯੋऽਰ੍ਕੇਨ੍ਦੁ ਅਗ੍ਨੀਨ੍ਦ੍ਰਵਾਯੂਨਾਂ ਯਮਧਰ੍ਮਪ੍ਰਚੇਤਸਾਮ੍ । ਰੂਪਾਣਿ ਸ੍ਥਾਨ ਆਧਤ੍ਸੇ ਤਸ੍ਮੈ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਯ ਤੇ ਨਮਃ
ਤੂੰ, ਜੋ ਸੂਰਜ, ਚੰਦ, ਅੱਗ, ਇੰਦ੍ਰ, ਹਵਾ, ਯਮ, ਧਰਮ ਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਰੂਪ ਤੇ ਸਥਾਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ — ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਨ ਯਦਾ ਰਥਮਾਸ੍ਥਾਯ ਜੈਤ੍ਰਂ ਮਣਿਗਣਾਰ੍ਪਿਤਮ੍ । ਵਿਸ੍ਫੂਰ੍ਜਤ੍ ਚਣ੍ਡਕੋਦਣ੍ਡੋ ਰਥੇਨ ਤ੍ਰਾਸਯਨ੍ ਅਘਾਨ੍
ਜਦ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਜਿੱਤੂ ਰਥ, ਜੋ ਮਣੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਦਾ, ਤੇ ਆਪਣਾ ਭਿਆਨਕ ਧਨੁਸ਼ ਲਹਿਰਾਉਂਦਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਰਥ ਨਾਲ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ।
ਸ੍ਵਸੈਨ੍ਯਚਰਣਕ੍ਸ਼ੁਣ੍ਣਂ ਵੇਪਯਨ੍ ਮਣ੍ਡਲਂ ਭੁਵਃ । ਵਿਕਰ੍षਨ੍ ਬृਹਤੀਂ ਸੇਨਾਂ ਪਰ੍ਯਟਸਿ ਅਂਸ਼ੁਮਾਨਿਵ
ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦਾ ਚੱਕਰ ਕੁਚਲ ਕੇ, ਇਸ ਦੇ ਗੋਲ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਕੇ, ਤੂੰ ਚਮਕਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਫਿਰਦਾ ਹੈਂ।
ਤਦੈਵ ਸੇਤਵਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਨਿਬਨ੍ਧਨਾਃ । ਭਗਵਦ੍ ਰਚਿਤਾ ਰਾਜਨ੍ ਭਿਦ੍ਯੇਰਨ੍ ਬਤ ਦਸ੍ਯੁਭਿਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਵਰਨ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ, ਡਾਕੂਆਂ ਵੱਲੋਂ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ।
ਅਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚ ਸਮੇਧੇਤ ਲੋਲੁਪੈਰ੍ਵ੍ਯਙ੍ਕੁਸ਼ੈਰ੍ਨृਭਿਃ । ਸ਼ਯਾਨੇ ਤ੍ਵਯਿ ਲੋਕੋऽਯਂ ਦਸ੍ਯੁਗ੍ਰਸ੍ਤੋ ਵਿਨਙ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ
ਅਧਰਮ, ਲਾਲਚੀ ਤੇ ਬੇਕਾਬੂ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇਗਾ; ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਆਰਾਮ ਕਰ ਲੈਣਗੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਡਾਕੂਆਂ ਦੇ ਹੱਥੀਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਅਥਾਪਿ ਪृਚ੍ਛੇ ਤ੍ਵਾਂ ਵੀਰ ਯਦਰ੍ਥਂ ਤ੍ਵਂ ਇਹਾਗਤਃ । ਤਦ੍ਵਯਂ ਨਿਰ੍ਵ੍ਯਲੀਕੇਨ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਾਮਹੇ ਹृਦਾ
ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ, ਵਿਰ ਜੀ, ਮੈਂ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਕਿਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਆਏ ਹੋ; ਆਓ, ਅਸੀਂ ਸੱਚੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰੀਏ।
ਚੀਰਹਰਣਲੀਲਾ - ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਹੇਮਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਥਮੇ ਮਾਸਿ ਨਨ੍ਦਵ੍ਰਜਕੁਮਾਰਿਕਾਃ । ਚੇਰੁਰ੍ਹਵਿष੍ਯਂ ਭੁਞ੍ਜਾਨਾਃ ਕਾਤ੍ਯਾਯਨ੍ਯਰ੍ਚਨਵ੍ਰਤਮ੍
ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸਰਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਨੰਦ ਦੇ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਸਾਦਾ ਖਾਣਾ ਖਾ ਕੇ, ਕਾਤਿਆਯਨੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਵਰਤ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ।
ਆਪ੍ਲੁਤ੍ਯਾਮ੍ਭਸਿ ਕਾਲਿਨ੍ਦ੍ਯਾ ਜਲਾਨ੍ਤੇ ਚੋਦਿਤੇऽਰੁਣੇ । ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤਿਕृਤਿਂ ਦੇਵੀਂ ਆਨਰ੍ਚੁਃ ਨृਪ ਸੈਕਤੀਮ੍
ਸਵੇਰੇ, ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਕਾਲਿੰਦੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਰੇਤ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ, ਰਾਜਾ ਜੀ।
ਗਨ੍ਧੈਰ੍ਮਾਲ੍ਯੈਃ ਸੁਰਭਿਭਿਃ ਬਲਿਭਿਰ੍ਧੂਪਦੀਪਕੈਃ । ਉਚ੍ਚਾਵਚੈਸ਼੍ਚੋਪਹਾਰੈਃ ਪ੍ਰਵਾਲਫਲ ਤਣ੍ਡੁਲੈਃ
ਉਹ ਸੁਗੰਧੀ ਹਾਰ, ਇਤਰ, ਭੋਗ, ਧੂਪ, ਦੀਵੇ, ਵੱਡੇ ਛੋਟੇ ਤੋਹਫੇ, ਨਵੇਂ ਪੱਤੇ, ਫਲ ਤੇ ਚੌਲ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ।