ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਚੂਤਪ੍ਰਵਾਲਬਰ੍ਹਸ੍ਤਬਕ੍ ਉਤ੍ਪਲਾਬ੍ਜ ਮਾਲਾਨੁਪृਕ੍ਤਪਰਿਧਾਨ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੇਸ਼ੌ । ਮਧ੍ਯੇ ਵਿਰੇਜਤੁਰਲਂ ਪਸ਼ੁਪਾਲਗੋष੍ਠ੍ਯਾਂ ਰਙ੍‌ਗੇ ਯਥਾ ਨਟਵਰੌ ਕ੍ਵ ਚ ਗਾਯਮਾਨੌ

ਆਮ ਦੇ ਕੋਪਲੇ, ਨਰਮ ਪੱਤੇ, ਮੋਰ ਪੰਖ, ਕਮਲ ਤੇ ਨੀਲੋਫਰ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੇ, ਦੋਵੇਂ ਗੋਪਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿਚ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਰੰਗਮੰਚ 'ਤੇ ਨੱਚਣ ਵਾਲੇ, ਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ।

ਗੋਪ੍ਯਃ ਕਿਮਾਚਰਦਯਂ ਕੁਸ਼ਲਂ ਸ੍ਮ ਵੇਣੁਃ ਦਾਮੋਦਰਾਧਰਸੁਧਾਮਪਿ ਗੋਪਿਕਾਨਾਮ੍ । ਭੁਙ੍‌ਕ੍ਤੇ ਸ੍ਵਯਂ ਯਦਵਸ਼ਿष੍ਟਰਸਂ ਹ੍ਰਦਿਨ੍ਯੋ ਹृष੍ਯਤ੍ਤ੍ਵਚੋऽਸ਼੍ਰੁ ਮੁਮੁਚੁਸ੍ਤਰਵੋ ਯਥਾऽऽਰ੍ਯਾਃ

ਹੇ ਸਖੀਆਂ! ਇਹ ਵਾਂਸਲੀ ਕਿੰਨੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਦਾਮੋਦਰ ਦੇ ਹੋਠਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠਾਸ ਚੱਖਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤਾਂ ਗੋਪੀਆਂ ਵੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਦਰਿਆ ਉਸ ਦੀ ਬਚੀ ਮਿੱਠਾਸ ਨੂੰ ਚੱਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਕੰਬਦੇ ਹਨ ਤੇ ਦਰਖ਼ਤ ਵੱਡਿਆਂ ਵਾਂਗੂਂ ਅੰਸੂ ਵਗਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਵृਨ੍ਦਾਵਨਂ ਸਖਿ ਭੁਵੋ ਵਿਤਨੋਤਿ ਕੀਰ੍ਤਿਂ ਯਦ੍ ਦੇਵਕੀਸੁਤਪਦਾਮ੍ਬੁ ਜਲਬ੍ਧਲਕ੍ਸ਼੍ਮਿ । ਗੋਵਿਨ੍ਦਵੇਣੁਮਨੁ ਮਤ੍ਤਮਯੂਰਨृਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯਾਦ੍ਰਿਸਾਨ੍ਵਵਰਤਾਨ੍ਯਸਮਸ੍ਤਸਤ੍ਤ੍ਵਮ੍

ਹੇ ਸਖੀ! ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਵਡਿਆਈ ਫੈਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਇੱਥੇ ਵਗਿਆ। ਜਦ ਗੋਵਿੰਦ ਵਾਂਸਲੀ ਵਜਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਮਸਤ ਮੋਰ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਧਨ੍ਯਾਃ ਸ੍ਮ ਮੂਢਮਤਯੋऽਪਿ ਹਰਿਣ੍ਯ ਏਤਾ ਯਾ ਨਨ੍ਦਨਨ੍ਦਨਮੁਪਾਤ੍ਤ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੇਸ਼ਮ੍ । ਆਕਰ੍ਣ੍ਯ ਵੇਣੁਰਣਿਤਂ ਸਹਕृष੍ਣਸਾਰਾਃ ਪੂਜਾਂ ਦਧੁਰ੍ਵਿਰਚਿਤਾਂ ਪ੍ਰਣਯਾਵਲੋਕੈਃ

ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਦੀਆਂ ਹਰਣੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਧੰਨ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਨੰਦਨੰਦਨ ਨੂੰ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦੀਆਂ, ਕਾਲੇ ਹਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਵਾਂਸਲੀ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣਦੀਆਂ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਕृष੍ਣਂ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵਨਿਤੋਤ੍ਸਵਰੂਪਸ਼ੀਲਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚ ਤਤ੍ਕ੍ਵਣਿਤਵੇਣੁ ਵਿਵਿਕ੍ਤਗੀਤਮ੍ । ਦੇਵ੍ਯੋ ਵਿਮਾਨਗਤਯਃ ਸ੍ਮਰਨੁਨ੍ਨਸਾਰਾ ਭ੍ਰਸ਼੍ਯਤ੍ ਪ੍ਰਸੂਨਕਬਰਾ ਮੁਮੁਹੁਰ੍ਵਿਨੀਵ੍ਯਃ

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਤੇ ਚਲਣ ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਤਿਉਹਾਰ ਹਨ, ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਾਂਸਲੀ ਦੀ ਮਿੱਠੀ, ਇਕੱਲੀ ਧੁਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਰਥਾਂ 'ਚ ਬੈਠੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਉਲਝ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਢਲਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਪੜੇ ਖੁਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਗਾਵਸ਼੍ਚ ਕृष੍ਣਮੁਖਨਿਰ੍ਗਤਵੇਣੁਗੀਤ ਪੀਯੂषਮੁਤ੍ਤਭਿਤਕਰ੍ਣਪੁਟੈਃ ਪਿਬਨ੍ਤ੍ਯਃ । ਸ਼ਾਵਾਃ ਸ੍ਨੁਤਸ੍ਤਨਪਯਃਕਵਲਾਃ ਸ੍ਮ ਤਸ੍ਥੁਃ ਗੋਵਿਨ੍ਦਮਾਤ੍ਮਨਿ ਦृਸ਼ਾਸ਼੍ਰੁਕਲਾਃ ਸ੍ਪृਸ਼ਨ੍ਤ੍ਯਃ

ਗਾਵਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਵਾਂਸਲੀ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਧੁਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉੱਪਰੇ ਕੀਤੇ ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ ਸੁਣਦੀਆਂ, ਥਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬੱਛੜੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਦੁੱਧ ਲੈ ਕੇ ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਗਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਅੰਸੂ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਲਗਾ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ।

ਪ੍ਰਾਯੋ ਬਤਾਮ੍ਬ ਵਿਹਗਾ ਮੁਨਯੋ ਵਨੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਕृष੍ਣੇਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਤਦੁਦਿਤਂ ਕਲਵੇਣੁਗੀਤਮ੍ । ਆਰੁਹ੍ਯ ਯੇ ਦ੍ਰੁਮਭੁਜਾਨ੍ ਰੁਚਿਰਪ੍ਰਵਾਲਾਨ੍ ਸ਼੍ਰृਣ੍ਵਤ੍ਯਮੀਲਿਤਦृਸ਼ੋ ਵਿਗਤਾਨ੍ਯਵਾਚਃ

ਮਾਂ, ਇਹ ਜੰਗਲ ਦੇ ਪੰਛੀ ਵੀ ਧੰਨ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ੀ। ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਵਾਂਸਲੀ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਸਭ ਕੁਝ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਨਦ੍ਯਸ੍ਤਦਾ ਤਦੁਪਧਾਰ੍ਯ ਮੁਕੁਨ੍ਦਗੀਤਮ੍ ਆਵਰ੍ਤਲਕ੍ਸ਼ਿਤ ਮਨੋਭਵਭਗ੍ਨਵੇਗਾਃ । ਆਲਿਙ੍‌ਗਨਸ੍ਥਗਿਤਮੂਰ੍ਮਿਭੁਜੈਰ੍ਮੁਰਾਰੇਃ ਗृਹ੍ਣਨ੍ਤਿ ਪਾਦਯੁਗਲਂ ਕਮਲੋਪਹਾਰਾਃ

ਨਦੀਆਂ, ਮੁਕੁੰਦ ਦੀ ਵਾਂਸਲੀ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ 'ਚ ਗੋਲ ਗੋਲ ਭੰਵਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਮਨ ਦੀ ਉਤਾਵਲ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਮੁਰਾਰੀ ਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਕਮਲ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਦृष੍ਟ੍ਵਾऽऽਤਪੇ ਵ੍ਰਜਪਸ਼ੂਨ੍ ਸਹ ਰਾਮਗੋਪੈਃ ਸਞ੍ਚਾਰਯਨ੍ਤਮਨੁ ਵੇਣੁਮੁਦੀਰਯਨ੍ਤਮ੍ । ਪ੍ਰੇਮਪ੍ਰਵृਦ੍ਧ ਉਦਿਤਃ ਕੁਸੁਮਾਵਲੀਭਿਃ ਸਖ੍ਯੁਰ੍ਵ੍ਯਧਾਤ੍ ਸ੍ਵਵਪੁषਾਮ੍ਬੁਦ ਆਤਪਤ੍ਰਮ੍

ਜਦ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਰਾਮ ਤੇ ਹੋਰ ਗੋਪਾਂ ਨਾਲ ਧੁੱਪ ਵਿਚ ਚਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਾਂਸਲੀ ਵਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨੂੰ ਛਾਂ ਬਣਾਕੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲਿਆ।

ਪੂਰ੍ਣਾਃ ਪੁਲਿਨ੍ਦ੍ਯ ਉਰੁਗਾਯਪਦਾਬ੍ਜਰਾਗ ਸ਼੍ਰੀਕੁਙ੍‌ਕੁਮੇਨ ਦਯਿਤਾਸ੍ਤਨਮਣ੍ਡਿਤੇਨ । ਤਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਸ੍ਮਰਰੁਜਸ੍ਤृਣਰੂषਿਤੇਨ ਲਿਮ੍ਪਨ੍ਤ੍ਯ ਆਨਨਕੁਚੇषੁ ਜਹੁਸ੍ਤਦਾਧਿਮ੍

ਪੁਲਿੰਦਣੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਗਾਇਕ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਕੁੰਗੂਮ ਦੀ ਲਾਲੀ ਲੱਗੀ ਸੀ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੀ ਛਾਤੀ ਨੂੰ ਸਜਾ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਤੇ ਘਾਹ ਉੱਤੇ ਲੱਗੀ ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲਾ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਉਠੀ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਪੀੜ ਦੂਰ ਕਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਹਨ੍ਤਾਯਮਦ੍ਰਿਰਬਲਾ ਹਰਿਦਾਸਵਰ੍ਯੋ ਯਦ੍ ਰਾਮਕृष੍ਣਚਰਣਸ੍ਪਰਸ਼ਪ੍ਰਮੋਦਃ । ਮਾਨਂ ਤਨੋਤਿ ਸਹਗੋਗਣਯੋਸ੍ਤਯੋਰ੍ਯਤ੍ ਪਾਨੀਯਸੂਯਵਸ ਕਨ੍ਦਰਕਨ੍ਦਮੂਲੈਃ

ਵੇਖੋ, ਇਹ ਪਹਾੜ ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਹਰਿ ਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਛੋਹ ਲੈ ਕੇ ਇਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਾਈਆਂ, ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਆਪਣੇ ਝਰਨਿਆਂ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਨਰਮ ਘਾਹ ਤੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

ਗਾ ਗੋਪਕੈਰਨੁਵਨਂ ਨਯਤੋਰੁਦਾਰ ਵੇਣੁਸ੍ਵਨੈਃ ਕਲਪਦੈਸ੍ਤਨੁਭृਤ੍ਸੁ ਸਖ੍ਯਃ । ਅਸ੍ਪਨ੍ਦਨਂ ਗਤਿਮਤਾਂ ਪੁਲਕਸ੍ਤਰੁਣਾਂ ਨਿਰ੍ਯੋਗਪਾਸ਼ਕृਤ ਲਕ੍ਸ਼ਣਯੋਰ੍ਵਿਚਿਤ੍ਰਮ੍

ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗਾਈਆਂ ਨੂੰ ਗੋਪਾਂ ਸਮੇਤ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਾਂਸਲੀ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਧੁਨ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਹਿਲਦੇ-ਚਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਥਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੁਖ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਹੈਰਾਨੀ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਏਵਂਵਿਧਾ ਭਗਵਤੋ ਯਾ ਵृਨ੍ਦਾਵਨਚਾਰਿਣਃ । ਵਰ੍ਣਯਨ੍ਤ੍ਯੋ ਮਿਥੋ ਗੋਪ੍ਯਃ ਕ੍ਰੀਡਾਸ੍ਤਨ੍ਮਯਤਾਂ ਯਯੁਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਗੋਪੀਆਂ ਆਪਸ ਵਿਚ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਖੇਡ ਵਿਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍‍ਭਾਗਵਤੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪਾਰਮਹਂਸ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਦਸ਼ਮਸ੍ਕਨ੍ਧੇ ਪੂਰ੍ਵਾਰ੍ਧੇ ਏਕਵਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਦਾ ਇਕੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।

ਵਿषਯਾਭਿਨਿਵੇਸ਼ੇਨ ਨਾਤ੍ਮਾਨਂ ਵੇਦ ਨਾਪਰਮ੍। ਵृਕ੍ਸ਼ ਜੀਵਿਕਯਾ ਜੀਵਨ੍ਵ੍ਯਰ੍ਥਂ ਭਸ੍ਤ੍ਰੇਵ ਯਃ ਸ਼੍ਵਸਨ੍

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਹੀ ਫਸਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ। ਉਹ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਫਲਸ਼੍ਰੁਤਿਰਿਯਂ ਨॄਣਾਂ ਨ ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਰੋਚਨਂ ਪਰਮ੍। ਸ਼੍ਰੇਯੋਵਿਵਕ੍ਸ਼ਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਯਥਾ ਭੈषਜ੍ਯਰੋਚਨਮ੍

ਇਹ ਫਲ ਦੀ ਗੱਲ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਲਾ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦਵਾਈ ਚੰਗੀ ਲੱਗਣ ਲਈ ਮਿੱਠੀ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਉਤ੍ਪਤ੍ਤ੍ਯੈਵ ਹਿ ਕਾਮੇषੁ ਪ੍ਰਾਣੇषੁ ਸ੍ਵਜਨੇषੁ ਚ। ਆਸਕ੍ਤਮਨਸੋ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾ ਆਤ੍ਮਨੋऽਨਰ੍ਥਹੇਤੁषੁ

ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ, ਜਾਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਉਸ ਦੀ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ।

ਨ ਤਾਨਵਿਦੁषਃ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥਂ ਭ੍ਰਾਮ੍ਯਤੋ ਵृਜਿਨਾਧ੍ਵਨਿ। ਕਥਂ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍ਪੁਨਸ੍ਤੇषੁ ਤਾਂਸ੍ਤਮੋ ਵਿਸ਼ਤੋ ਬੁਧਃ

ਜੋ ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਭਲੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਉਹ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਭਟਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਉਸੇ ਹਨੇਰੇ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਨਹੀਂ ਲਾਉਂਦਾ।

ਏਵਂ ਵ੍ਯਵਸਿਤਂ ਕੇਚਿਦਵਿਜ੍ਞਾਯ ਕੁਬੁਦ੍ਧਯਃ। ਫਲਸ਼੍ਰੁਤਿਂ ਕੁਸੁਮਿਤਾਂ ਨ ਵੇਦਜ੍ਞਾ ਵਦਨ੍ਤਿ ਹਿ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੁਝ ਲੋਕ ਸਮਝ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਭਟਕੇ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ ਲਗਣ ਵਾਲੀਆਂ ਫਲ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਹੀਂ ਆਖਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਵੇਦ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।

ਕਾਮਿਨਃ ਕृਪਣਾ ਲੁਬ੍ਧਾਃ ਪੁष੍ਪੇषੁ ਫਲਬੁਦ੍ਧਯਃ। ਅਗ੍ਨਿਮੁਗ੍ਧਾ ਧੂਮਤਾਨ੍ਤਾਃ ਸ੍ਵਂ ਲੋਕਂ ਨ ਵਿਦਨ੍ਤਿ ਤੇ

ਜੋ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵਾਲੇ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਲਾਲਚੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਫੁੱਲਾਂ (ਸਿਰਫ਼ ਸੁੰਦਰਤਾ) ਉੱਤੇ ਹੀ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਗ ਵੱਲ ਉੱਡਦੇ ਕੀੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਜੀਵਨ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।

ਨ ਤੇ ਮਾਮਙ੍ਗ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਹृਦਿਸ੍ਥਂ ਯ ਇਦਂ ਯਤਃ। ਉਕ੍ਥਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾ ਹ੍ਯਸੁਤृਪੋ ਯਥਾ ਨੀਹਾਰਚਕ੍ਸ਼ੁषਃ

ਪਿਆਰੇ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਜੋ ਸਭ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਧੁੰਦ ਵਿਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ ਹਨ।

ਤੇ ਮੇ ਮਤਮਵਿਜ੍ਞਾਯ ਪਰੋਕ੍ਸ਼ਂ ਵਿषਯਾਤ੍ਮਕਾਃ। ਹਿਂਸਾਯਾਂ ਯਦਿ ਰਾਗਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਜ੍ਞ ਏਵ ਨ ਚੋਦਨਾ

ਮੇਰੀ ਗੁਪਤ ਮਰਜ਼ੀ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਹੀ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਲਗਨ ਪੈ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਯਜਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ ਗਿਆ।

ਹਿਂਸਾਵਿਹਾਰਾ ਹ੍ਯਾਲਬ੍ਧੈਃ ਪਸ਼ੁਭਿਃ ਸ੍ਵਸੁਖੇਚ੍ਛਯਾ। ਯਜਨ੍ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਯਜ੍ਞੈਃ ਪਿਤृਭੂਤਪਤੀਨ੍ਖਲਾਃ

ਜੋ ਕਰੂੜ ਹਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸੁਖ ਲਈ ਹਿੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸ੍ਵਪ੍ਨੋਪਮਮਮੁਂ ਲੋਕਮਸਨ੍ਤਂ ਸ਼੍ਰਵਣਪ੍ਰਿਯਮ੍। ਆਸ਼ਿषੋ ਹृਦਿ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪ੍ਯ ਤ੍ਯਜਨ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਾਨ੍ਯਥਾ ਵਣਿਕ੍

ਉਹ ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ ਖੋਖਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣਨ ਵਿਚ ਚੰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਉਹ ਅਜਿਹੀਆਂ ਆਸ਼ਾਵਾਂ ਪਾਲਦੇ ਹਨ ਤੇ ਅਸਲ ਧਨ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਵਪਾਰੀ ਸੁਪਨੇ ਲਈ ਅਸਲ ਚੀਜ਼ ਤਿਆਗ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।

ਰਜਃਸਤ੍ਤ੍ਵਤਮੋਨਿष੍ਠਾ ਰਜਃਸਤ੍ਤ੍ਵਤਮੋਜੁषਃ। ਉਪਾਸਤ ਇਨ੍ਦ੍ਰ ਮੁਖ੍ਯਾਨ੍ਦੇਵਾਦੀਨ੍ਨ ਯਥੈਵ ਮਾਮ੍

ਜੋ ਰਜ, ਸਤ, ਤੇ ਤਮ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਨਹੀਂ।

ਇष੍ਟ੍ਵੇਹ ਦੇਵਤਾ ਯਜ੍ਞੈਰ੍ਗਤ੍ਵਾ ਰਂਸ੍ਯਾਮਹੇ ਦਿਵਿ। ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਤ ਇਹ ਭੂਯਾਸ੍ਮ ਮਹਾਸ਼ਾਲਾ ਮਹਾਕੁਲਾਃ

ਇੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, 'ਅਸੀਂ ਸੁਰਗ ਵਿਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਾਂਗੇ।' ਜਦ ਉਥੇ ਸਮਾਂ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੁੜ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਡੇ ਘਰ ਤੇ ਉੱਚੀ ਜਾਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਏਵਂ ਪੁष੍ਪਿਤਯਾ ਵਾਚਾ ਵ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਮਨਸਾਂ ਨृਣਾਮ੍। ਮਾਨਿਨਾਂ ਚਾਤਿਲੁਬ੍ਧਾਨਾਂ ਮਦ੍ਵਾਰ੍ਤਾਪਿ ਨ ਰੋਚਤੇ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਂਗ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਹੰਕਾਰੀ ਤੇ ਬਹੁਤ ਲਾਲਚੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਵੀ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ।

ਵੇਦਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਤ੍ਮਵਿषਯਾਸ੍ਤ੍ਰਿਕਾਣ੍ਡਵਿषਯਾ ਇਮੇ। ਪਰੋਕ੍ਸ਼ਵਾਦਾ ऋषਯਃ ਪਰੋਕ੍ਸ਼ਂ ਮਮ ਚ ਪ੍ਰਿਯਮ੍

ਇਹ ਵੇਦ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ, ਆਤਮਾ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਿਸ਼ੀ ਪਰੋਖ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਪਰੋਖ ਬੋਲਣ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।

ਸ਼ਬ੍ਦਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸੁਦੁਰ੍ਬੋਧਂ ਪ੍ਰਾਣੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮਨੋਮਯਮ੍। ਅਨਨ੍ਤਪਾਰਂ ਗਮ੍ਭੀਰਂ ਦੁਰ੍ਵਿਗਾਹ੍ਯਂ ਸਮੁਦ੍ਰਵਤ੍

ਸ਼ਬਦ-ਬ੍ਰਹਮ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਇਹ ਜੀਵਨ-ਸਾਹ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਮਨ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਬੇਅੰਤ, ਗਹਿਰਾ, ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਅਪਹੁੰਚ ਹੈ।