ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਉਦਹृष੍ਯਨ੍ ਵਾਰਿਜਾਨਿ ਸੂਰ੍ਯੋਤ੍ਥਾਨੇ ਕੁਮੁਦ੍‌ ਵਿਨਾ । ਰਾਜ੍ਞਾ ਤੁ ਨਿਰ੍ਭਯਾ ਲੋਕਾ ਯਥਾ ਦਸ੍ਯੂਨ੍ ਵਿਨਾ ਨृਪ

ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੇ ਕਮਲ ਖਿੜ ਉਠੇ, ਪਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਿੜਣ ਵਾਲੇ ਕਮੁਦ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਹੋਣ ਤੇ ਲੋਕ ਨਿਡਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਡਾਕੂਆਂ ਦੇ ਹੋਣ ਤੇ ਨਹੀਂ।

ਪੁਰਗ੍ਰਾਮੇष੍ਵਾਗ੍ਰਯਣੈਃ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੈਸ਼੍ਚ ਮਹੋਤ੍ਸਵੈਃ । ਬਭੌ ਭੂਃ ਪਕ੍ਵਸਸ੍ਯਾਢ੍ਯਾ ਕਲਾਭ੍ਯਾਂ ਨਿਤਰਾਂ ਹਰੇਃ

ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ, ਧਰਤੀ ਪੱਕੀ ਫਸਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਹਰੀ ਦੀ ਕਲਾ ਕਰਕੇ।

ਵਣਿਙ੍‌ਮੁਨਿ ਨृਪਸ੍ਨਾਤਾ ਨਿਰ੍ਗਮ੍ਯਾਰ੍ਥਾਨ੍ ਪ੍ਰਪੇਦਿਰੇ । ਵਰ੍षਰੁਦ੍ਧਾ ਯਥਾ ਸਿਦ੍ਧਾਃ ਸ੍ਵਪਿਣ੍ਡਾਨ੍ ਕਾਲ ਆਗਤੇ

ਵਪਾਰੀ, ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਰਾਜੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਵਲ ਨਿਕਲ ਪਏ, ਜਿਵੇਂ ਵਰਖਾ ਰੁਕਣ ਤੇ ਸਿੱਧ ਲੋਕ ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤੇਭ੍ਯਃ ਸੋऽਸृਜਤ੍ਸ੍ਵੀਯਂ ਪੁਰਂ ਪੁਰੁषਮਾਤ੍ਮਵਾਨ੍ । ਤਾਨ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਯੇ ਪੁਰਾ ਸृष੍ਟਾਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ਼ਂਸੁਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਮ੍

ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਬਣਾਏ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ।

ਅਹੋ ਏਤਤ੍ ਜਗਤ੍ਸ੍ਰष੍ਟਃ ਸੁਕृਤਂ ਬਤ ਤੇ ਕृਤਮ੍ । ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਾਕਂ ਅਨ੍ਨਮਦਾਮ ਹੇ

ਹੈ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਤੇਰਾ ਕੰਮ ਕਿੰਨਾ ਚੰਗਾ ਹੈ! ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਟਿਕੀਆਂ ਹਨ, ਆਓ ਅਸੀਂ ਇਕੱਠੇ ਭੋਜਨ ਕਰੀਏ।

ਤਪਸਾ ਵਿਦ੍ਯਯਾ ਯੁਕ੍ਤੋ ਯੋਗੇਨ ਸੁਸਮਾਧਿਨਾ । ऋषੀਨ੍ ऋषਿਃ ਹृषੀਕੇਸ਼ਃ ਸਸਰ੍ਜਾਭਿਮਤਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ

ਤਪ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਜੋਗ ਨਾਲ ਡੂੰਘੀ ਲੀਨਤਾ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੇ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ, ਮਨਚਾਹੇ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।

ਤੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚੈਕੈਕਸ਼ਃ ਸ੍ਵਸ੍ਯ ਦੇਹਸ੍ਯਾਂਸ਼ਮਦਾਦਜਃ । ਯਤ੍ਤਤ੍ ਸਮਾਧਿਯੋਗਰ੍ਦ੍ਧਿ ਤਪੋਵਿਦ੍ਯਾਵਿਰਕ੍ਤਿਮਤ੍

ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਅਜਨਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਕੀ ਸੀ? ਧਿਆਨ, ਜੋਗ, ਤਪੱਸਿਆ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਦਾ ਵਧੀਆ ਸੁਖ।

ਵੇਣੁਗੀਤਮ੍ - ਭਗਵਤੋ ਮਧੁਰਂ ਵੇਣੁਨਾਦਂ ਆਕਰ੍ਣ੍ਯ ਗੋਪੀਭਿਃ ਤਦ੍‌ਗੁਣਗਾਨਮ੍ ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ । ( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਇਤ੍ਥਂ ਸ਼ਰਤ੍ ਸ੍ਵਚ੍ਛਜਲਂ ਪਦ੍ਮਾਕਰਸੁਗਨ੍ਧਿਨਾ । ਨ੍ਯਵਿਸ਼ਦ੍ ਵਾਯੁਨਾ ਵਾਤਂ ਸ ਗੋਗੋਪਾਲਕੋऽਚ੍ਯੁਤਃ

ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਤਝੜ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਜਦ ਪਾਣੀ ਸਾਫ ਸੀ ਤੇ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਚੂਤ ਆਪਣੇ ਗੋਪਾਂ ਤੇ ਗਾਵਾਂ ਨਾਲ ਠੰਢੀ ਹਵਾ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ।

( ਪੁष੍ਪਿਤਾਗ੍ਰਾ ) ਕੁਸੁਮਿਤਵਨਰਾਜਿਸ਼ੁष੍ਮਿਭृਙ੍‌ਗ ਦ੍ਵਿਜਕੁਲਘੁष੍ਟਸਰਃਸਰਿਨ੍ਮਹੀਧ੍ਰਮ੍ । ਮਧੁਪਤਿਰਵਗਾਹ੍ਯ ਚਾਰਯਨ੍ ਗਾਃ ਸਹਪਸ਼ੁਪਾਲਬਲਸ਼੍ਚੁਕੂਜ ਵੇਣੁਮ੍

ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲੱਦੀਆਂ ਵਣ-ਕਤਾਰਾਂ, ਭੌਰਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੇ ਸਰੋਵਰ ਤੇ ਦਰਿਆ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਮਧੁਪਤੀ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਗਾਵਾਂ ਚਰਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਗਿਆ ਤੇ ਵਾਂਸਲੀ ਵਜਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਤਦ੍ ਵ੍ਰਜਸ੍ਤ੍ਰਿਯ ਆਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਵੇਣੁਗੀਤਂ ਸ੍ਮਰੋਦਯਮ੍ । ਕਾਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਪਰੋਕ੍ਸ਼ਂ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਸ੍ਵਸਖੀਭ੍ਯੋऽਨ੍ਵਵਰ੍ਣਯਨ੍

ਜਦ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਉਹ ਵਾਂਸਲੀ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣੀ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਜਗਾਉਂਦੀ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਨੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਦੱਸਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ।

ਤਦ੍ ਵਰ੍ਣਯਿਤੁਮਾਰਬ੍ਧਾਃ ਸ੍ਮਰਨ੍ਤ੍ਯਃ ਕृष੍ਣਚੇष੍ਟਿਤਮ੍ । ਨਾਸ਼ਕਨ੍ ਸ੍ਮਰਵੇਗੇਨ ਵਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਮਨਸੋ ਨृਪ

ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਕੰਮ ਯਾਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਉਸ ਦੀ ਵਾਂਸਲੀ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸਣ ਲੱਗੀਆਂ, ਪਰ ਰਾਜਾ! ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਉਲਝ ਗਏ ਤੇ ਉਹ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਬਿਆਨ ਕਰ ਸਕੀਆਂ।

( ਮਂਦਾਕ੍ਰਾਂਤਾ ) ਬਰ੍ਹਾਪੀਡਂ ਨਟਵਰਵਪੁਃ ਕਰ੍ਣਯੋਃ ਕਰ੍ਣਿਕਾਰਂ । ਬਿਭ੍ਰਦ੍ ਵਾਸਃ ਕਨਕਕਪਿਸ਼ਂ ਵੈਜਯਨ੍ਤੀਂ ਚ ਮਾਲਾਮ੍ । ਰਨ੍ਧ੍ਰਾਨ੍ ਵੇਣੋਰਧਰਸੁਧਯਾਪੂਰਯਨ੍ ਗੋਪਵृਨ੍ਦੈਃ । ਵृਨ੍ਦਾਰਣ੍ਯਂ ਸ੍ਵਪਦਰਮਣਂ ਪ੍ਰਾਵਿਸ਼ਦ੍ ਗੀਤਕੀਰ੍ਤਿਃ

ਮੋਰ ਪੰਖ ਸਜਾਇਆ, ਨੱਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਰਗਾ ਸੁੰਦਰ ਸਰੀਰ, ਕੰਨਾਂ 'ਚ ਕਰਣਿਕਾਰ ਫੁੱਲ, ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਪੀਲੇ ਕੱਪੜੇ, ਵੈਜਯੰਤ ਮਾਲਾ ਪਾਈ ਹੋਈ, ਵਾਂਸਲੀ ਦੇ ਸੁਰਾਖਾਂ ਨੂੰ ਹੋਠਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠਾਸ ਨਾਲ ਭਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਗੋਪਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿਚ, ਉਹ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਰੌਣਕ ਤੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਨਾਲ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ।

( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਇਤਿ ਵੇਣੁਰਵਂ ਰਾਜਨ੍ ਸਰ੍ਵਭੂਤਮਨੋਹਰਮ੍ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵ੍ਰਜਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਸਰ੍ਵਾ ਵਰ੍ਣਯਨ੍ਤ੍ਯੋऽਭਿਰੇਭਿਰੇ

ਹੇ ਰਾਜਾ! ਉਹ ਵਾਂਸਲੀ ਦੀ ਧੁਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮਨ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀ ਸੀ, ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਸੁਣੀ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈਆਂ।

ਸ਼੍ਰੀਗੋਪ੍ਯ ਊਚੁਃ । ( ਵਸਂਤਤਿਲਕਾ ) ਅਕ੍ਸ਼ਣ੍ਵਤਾਂ ਫਲਮਿਦਂ ਨ ਪਰਂ ਵਿਦਾਮਃ ਸਖ੍ਯਃ ਪਸ਼ੂਨਨੁ ਵਿਵੇਸ਼ਯਤੋਰ੍ਵਯਸ੍ਯੈਃ । ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਵ੍ਰਜੇਸ਼ਸੁਤਯੋਰਨਵੇਣੁਜੁष੍ਟਂ ਯੈਰ੍ਵਾ ਨਿਪੀਤਮਨੁਰਕ੍ਤ-ਕਟਾਕ੍ਸ਼ਮੋਕ੍ਸ਼ਮ੍

ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸਖੀਆਂ! ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੋਈ ਫਲ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਗਾਵਾਂ ਚਰਾਉਂਦੇ, ਵਾਂਸਲੀ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ ਦੇਣਦੇ ਹਨ।

ਚੂਤਪ੍ਰਵਾਲਬਰ੍ਹਸ੍ਤਬਕ੍ ਉਤ੍ਪਲਾਬ੍ਜ ਮਾਲਾਨੁਪृਕ੍ਤਪਰਿਧਾਨ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੇਸ਼ੌ । ਮਧ੍ਯੇ ਵਿਰੇਜਤੁਰਲਂ ਪਸ਼ੁਪਾਲਗੋष੍ਠ੍ਯਾਂ ਰਙ੍‌ਗੇ ਯਥਾ ਨਟਵਰੌ ਕ੍ਵ ਚ ਗਾਯਮਾਨੌ

ਆਮ ਦੇ ਕੋਪਲੇ, ਨਰਮ ਪੱਤੇ, ਮੋਰ ਪੰਖ, ਕਮਲ ਤੇ ਨੀਲੋਫਰ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੇ, ਦੋਵੇਂ ਗੋਪਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿਚ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਰੰਗਮੰਚ 'ਤੇ ਨੱਚਣ ਵਾਲੇ, ਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ।

ਗੋਪ੍ਯਃ ਕਿਮਾਚਰਦਯਂ ਕੁਸ਼ਲਂ ਸ੍ਮ ਵੇਣੁਃ ਦਾਮੋਦਰਾਧਰਸੁਧਾਮਪਿ ਗੋਪਿਕਾਨਾਮ੍ । ਭੁਙ੍‌ਕ੍ਤੇ ਸ੍ਵਯਂ ਯਦਵਸ਼ਿष੍ਟਰਸਂ ਹ੍ਰਦਿਨ੍ਯੋ ਹृष੍ਯਤ੍ਤ੍ਵਚੋऽਸ਼੍ਰੁ ਮੁਮੁਚੁਸ੍ਤਰਵੋ ਯਥਾऽऽਰ੍ਯਾਃ

ਹੇ ਸਖੀਆਂ! ਇਹ ਵਾਂਸਲੀ ਕਿੰਨੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਦਾਮੋਦਰ ਦੇ ਹੋਠਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠਾਸ ਚੱਖਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤਾਂ ਗੋਪੀਆਂ ਵੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਦਰਿਆ ਉਸ ਦੀ ਬਚੀ ਮਿੱਠਾਸ ਨੂੰ ਚੱਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਕੰਬਦੇ ਹਨ ਤੇ ਦਰਖ਼ਤ ਵੱਡਿਆਂ ਵਾਂਗੂਂ ਅੰਸੂ ਵਗਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਵृਨ੍ਦਾਵਨਂ ਸਖਿ ਭੁਵੋ ਵਿਤਨੋਤਿ ਕੀਰ੍ਤਿਂ ਯਦ੍ ਦੇਵਕੀਸੁਤਪਦਾਮ੍ਬੁ ਜਲਬ੍ਧਲਕ੍ਸ਼੍ਮਿ । ਗੋਵਿਨ੍ਦਵੇਣੁਮਨੁ ਮਤ੍ਤਮਯੂਰਨृਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯਾਦ੍ਰਿਸਾਨ੍ਵਵਰਤਾਨ੍ਯਸਮਸ੍ਤਸਤ੍ਤ੍ਵਮ੍

ਹੇ ਸਖੀ! ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਵਡਿਆਈ ਫੈਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਇੱਥੇ ਵਗਿਆ। ਜਦ ਗੋਵਿੰਦ ਵਾਂਸਲੀ ਵਜਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਮਸਤ ਮੋਰ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਧਨ੍ਯਾਃ ਸ੍ਮ ਮੂਢਮਤਯੋऽਪਿ ਹਰਿਣ੍ਯ ਏਤਾ ਯਾ ਨਨ੍ਦਨਨ੍ਦਨਮੁਪਾਤ੍ਤ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੇਸ਼ਮ੍ । ਆਕਰ੍ਣ੍ਯ ਵੇਣੁਰਣਿਤਂ ਸਹਕृष੍ਣਸਾਰਾਃ ਪੂਜਾਂ ਦਧੁਰ੍ਵਿਰਚਿਤਾਂ ਪ੍ਰਣਯਾਵਲੋਕੈਃ

ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਦੀਆਂ ਹਰਣੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਧੰਨ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਨੰਦਨੰਦਨ ਨੂੰ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦੀਆਂ, ਕਾਲੇ ਹਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਵਾਂਸਲੀ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣਦੀਆਂ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਕृष੍ਣਂ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵਨਿਤੋਤ੍ਸਵਰੂਪਸ਼ੀਲਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚ ਤਤ੍ਕ੍ਵਣਿਤਵੇਣੁ ਵਿਵਿਕ੍ਤਗੀਤਮ੍ । ਦੇਵ੍ਯੋ ਵਿਮਾਨਗਤਯਃ ਸ੍ਮਰਨੁਨ੍ਨਸਾਰਾ ਭ੍ਰਸ਼੍ਯਤ੍ ਪ੍ਰਸੂਨਕਬਰਾ ਮੁਮੁਹੁਰ੍ਵਿਨੀਵ੍ਯਃ

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਤੇ ਚਲਣ ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਤਿਉਹਾਰ ਹਨ, ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਾਂਸਲੀ ਦੀ ਮਿੱਠੀ, ਇਕੱਲੀ ਧੁਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਰਥਾਂ 'ਚ ਬੈਠੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਉਲਝ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਢਲਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਪੜੇ ਖੁਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਗਾਵਸ਼੍ਚ ਕृष੍ਣਮੁਖਨਿਰ੍ਗਤਵੇਣੁਗੀਤ ਪੀਯੂषਮੁਤ੍ਤਭਿਤਕਰ੍ਣਪੁਟੈਃ ਪਿਬਨ੍ਤ੍ਯਃ । ਸ਼ਾਵਾਃ ਸ੍ਨੁਤਸ੍ਤਨਪਯਃਕਵਲਾਃ ਸ੍ਮ ਤਸ੍ਥੁਃ ਗੋਵਿਨ੍ਦਮਾਤ੍ਮਨਿ ਦृਸ਼ਾਸ਼੍ਰੁਕਲਾਃ ਸ੍ਪृਸ਼ਨ੍ਤ੍ਯਃ

ਗਾਵਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਵਾਂਸਲੀ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਧੁਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉੱਪਰੇ ਕੀਤੇ ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ ਸੁਣਦੀਆਂ, ਥਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬੱਛੜੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਦੁੱਧ ਲੈ ਕੇ ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਗਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਅੰਸੂ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਲਗਾ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ।

ਪ੍ਰਾਯੋ ਬਤਾਮ੍ਬ ਵਿਹਗਾ ਮੁਨਯੋ ਵਨੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਕृष੍ਣੇਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਤਦੁਦਿਤਂ ਕਲਵੇਣੁਗੀਤਮ੍ । ਆਰੁਹ੍ਯ ਯੇ ਦ੍ਰੁਮਭੁਜਾਨ੍ ਰੁਚਿਰਪ੍ਰਵਾਲਾਨ੍ ਸ਼੍ਰृਣ੍ਵਤ੍ਯਮੀਲਿਤਦृਸ਼ੋ ਵਿਗਤਾਨ੍ਯਵਾਚਃ

ਮਾਂ, ਇਹ ਜੰਗਲ ਦੇ ਪੰਛੀ ਵੀ ਧੰਨ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ੀ। ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਵਾਂਸਲੀ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਸਭ ਕੁਝ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਨਦ੍ਯਸ੍ਤਦਾ ਤਦੁਪਧਾਰ੍ਯ ਮੁਕੁਨ੍ਦਗੀਤਮ੍ ਆਵਰ੍ਤਲਕ੍ਸ਼ਿਤ ਮਨੋਭਵਭਗ੍ਨਵੇਗਾਃ । ਆਲਿਙ੍‌ਗਨਸ੍ਥਗਿਤਮੂਰ੍ਮਿਭੁਜੈਰ੍ਮੁਰਾਰੇਃ ਗृਹ੍ਣਨ੍ਤਿ ਪਾਦਯੁਗਲਂ ਕਮਲੋਪਹਾਰਾਃ

ਨਦੀਆਂ, ਮੁਕੁੰਦ ਦੀ ਵਾਂਸਲੀ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ 'ਚ ਗੋਲ ਗੋਲ ਭੰਵਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਮਨ ਦੀ ਉਤਾਵਲ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਮੁਰਾਰੀ ਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਕਮਲ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਦृष੍ਟ੍ਵਾऽऽਤਪੇ ਵ੍ਰਜਪਸ਼ੂਨ੍ ਸਹ ਰਾਮਗੋਪੈਃ ਸਞ੍ਚਾਰਯਨ੍ਤਮਨੁ ਵੇਣੁਮੁਦੀਰਯਨ੍ਤਮ੍ । ਪ੍ਰੇਮਪ੍ਰਵृਦ੍ਧ ਉਦਿਤਃ ਕੁਸੁਮਾਵਲੀਭਿਃ ਸਖ੍ਯੁਰ੍ਵ੍ਯਧਾਤ੍ ਸ੍ਵਵਪੁषਾਮ੍ਬੁਦ ਆਤਪਤ੍ਰਮ੍

ਜਦ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਰਾਮ ਤੇ ਹੋਰ ਗੋਪਾਂ ਨਾਲ ਧੁੱਪ ਵਿਚ ਚਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਾਂਸਲੀ ਵਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨੂੰ ਛਾਂ ਬਣਾਕੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲਿਆ।

ਪੂਰ੍ਣਾਃ ਪੁਲਿਨ੍ਦ੍ਯ ਉਰੁਗਾਯਪਦਾਬ੍ਜਰਾਗ ਸ਼੍ਰੀਕੁਙ੍‌ਕੁਮੇਨ ਦਯਿਤਾਸ੍ਤਨਮਣ੍ਡਿਤੇਨ । ਤਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਸ੍ਮਰਰੁਜਸ੍ਤृਣਰੂषਿਤੇਨ ਲਿਮ੍ਪਨ੍ਤ੍ਯ ਆਨਨਕੁਚੇषੁ ਜਹੁਸ੍ਤਦਾਧਿਮ੍

ਪੁਲਿੰਦਣੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਗਾਇਕ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਕੁੰਗੂਮ ਦੀ ਲਾਲੀ ਲੱਗੀ ਸੀ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੀ ਛਾਤੀ ਨੂੰ ਸਜਾ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਤੇ ਘਾਹ ਉੱਤੇ ਲੱਗੀ ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲਾ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਉਠੀ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਪੀੜ ਦੂਰ ਕਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਹਨ੍ਤਾਯਮਦ੍ਰਿਰਬਲਾ ਹਰਿਦਾਸਵਰ੍ਯੋ ਯਦ੍ ਰਾਮਕृष੍ਣਚਰਣਸ੍ਪਰਸ਼ਪ੍ਰਮੋਦਃ । ਮਾਨਂ ਤਨੋਤਿ ਸਹਗੋਗਣਯੋਸ੍ਤਯੋਰ੍ਯਤ੍ ਪਾਨੀਯਸੂਯਵਸ ਕਨ੍ਦਰਕਨ੍ਦਮੂਲੈਃ

ਵੇਖੋ, ਇਹ ਪਹਾੜ ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਹਰਿ ਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਛੋਹ ਲੈ ਕੇ ਇਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਾਈਆਂ, ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਆਪਣੇ ਝਰਨਿਆਂ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਨਰਮ ਘਾਹ ਤੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

ਗਾ ਗੋਪਕੈਰਨੁਵਨਂ ਨਯਤੋਰੁਦਾਰ ਵੇਣੁਸ੍ਵਨੈਃ ਕਲਪਦੈਸ੍ਤਨੁਭृਤ੍ਸੁ ਸਖ੍ਯਃ । ਅਸ੍ਪਨ੍ਦਨਂ ਗਤਿਮਤਾਂ ਪੁਲਕਸ੍ਤਰੁਣਾਂ ਨਿਰ੍ਯੋਗਪਾਸ਼ਕृਤ ਲਕ੍ਸ਼ਣਯੋਰ੍ਵਿਚਿਤ੍ਰਮ੍

ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗਾਈਆਂ ਨੂੰ ਗੋਪਾਂ ਸਮੇਤ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਾਂਸਲੀ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਧੁਨ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਹਿਲਦੇ-ਚਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਥਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੁਖ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਹੈਰਾਨੀ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਏਵਂਵਿਧਾ ਭਗਵਤੋ ਯਾ ਵृਨ੍ਦਾਵਨਚਾਰਿਣਃ । ਵਰ੍ਣਯਨ੍ਤ੍ਯੋ ਮਿਥੋ ਗੋਪ੍ਯਃ ਕ੍ਰੀਡਾਸ੍ਤਨ੍ਮਯਤਾਂ ਯਯੁਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਗੋਪੀਆਂ ਆਪਸ ਵਿਚ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਖੇਡ ਵਿਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍‍ਭਾਗਵਤੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪਾਰਮਹਂਸ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਦਸ਼ਮਸ੍ਕਨ੍ਧੇ ਪੂਰ੍ਵਾਰ੍ਧੇ ਏਕਵਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਦਾ ਇਕੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।

ਵਿषਯਾਭਿਨਿਵੇਸ਼ੇਨ ਨਾਤ੍ਮਾਨਂ ਵੇਦ ਨਾਪਰਮ੍। ਵृਕ੍ਸ਼ ਜੀਵਿਕਯਾ ਜੀਵਨ੍ਵ੍ਯਰ੍ਥਂ ਭਸ੍ਤ੍ਰੇਵ ਯਃ ਸ਼੍ਵਸਨ੍

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਹੀ ਫਸਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ। ਉਹ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।