ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਮੂਰ੍ਖੋ ਦੇਹਾਦ੍ਯਹਂਬੁਦ੍ਧਿਃ ਪਨ੍ਥਾ ਮਨ੍ਨਿਗਮਃ ਸ੍ਮृਤਃ। ਉਤ੍ਪਥਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਵਿਕ੍ਸ਼ੇਪਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਗੁਣੋਦਯਃ

ਮੂਰਖ ਦੇਹ ਆਦਿ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ; ਮੇਰਾ ਰਸਤਾ ਵੇਦ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਨ ਦੀ ਉਲਝਣ ਗਲਤ ਰਸਤਾ ਹੈ; ਸਵਰਗ ਸਤਵਗੁਣ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾ ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਨਰਕਸ੍ਤਮਉਨ੍ਨਾਹੋ ਬਨ੍ਧੁਰ੍ਗੁਰੁਰਹਂ ਸਖੇ। ਗृਹਂ ਸ਼ਰੀਰਂ ਮਾਨੁष੍ਯਂ ਗੁਣਾਢ੍ਯੋ ਹ੍ਯਾਢ੍ਯ ਉਚ੍ਯਤੇ

ਨਰਕ ਹਨ ਹਨੇਰਾ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ; ਦੋਸਤ, ਗੁਰੂ ਤੇ ਆਪ ਇੱਕ ਹਨ। ਘਰ ਸਰੀਰ ਹੈ; ਮਨੁੱਖਤਾ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਅਮੀਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦਰਿਦ੍ਰੋ ਯਸ੍ਤ੍ਵਸਨ੍ਤੁष੍ਟਃ ਕृਪਣੋ ਯੋऽਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ। ਗੁਣੇष੍ਵਸਕ੍ਤਧੀਰੀਸ਼ੋ ਗੁਣਸਙ੍ਗੋ ਵਿਪਰ੍ਯਯਃ

ਉਹ ਗਰੀਬ ਹੈ ਜੋ ਰੱਜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ; ਦਇਆਲੁ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵਸ਼ ਕੀਤਾ। ਜਿਸ ਦੀ ਮੱਤ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜੀ, ਉਹ ਹੀ ਸੱਚਾ ਮਾਲਕ ਹੈ; ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾਵਾ ਹੋਣਾ ਇਸ ਦਾ ਉਲਟ ਹੈ।

ਏਤ ਉਦ੍ਧਵ ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਾਧੁ ਨਿਰੂਪਿਤਾਃ। ਕਿਂ ਵਰ੍ਣਿਤੇਨ ਬਹੁਨਾ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਗੁਣਦੋषਯੋਃ। ਗੁਣਦੋषਦृਸ਼ਿਰ੍ਦੋषੋ ਗੁਣਸ੍ਤੂਭਯਵਰ੍ਜਿਤਃ

ਉਧਵ ਜੀ, ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਸਵਾਲ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਗੁਣ ਤੇ ਦੋਸ਼ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਕਿਉਂ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰੀਏ? ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਲੱਭਣਾ ਆਪ ਹੀ ਦੋਸ਼ ਹੈ, ਪਰ ਗੁਣ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ।

ਪ੍ਰਾਵृਡ੍ਵਰ੍ਣਨਂ ਸ਼ਰਦ੍‌ਵਰ੍ਣਨਂ ਚ - ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ । ( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਤਯੋਸ੍ਤਦਦ੍‍ਭੁਤਂ ਕਰ੍ਮ ਦਾਵਾਗ੍ਨੇਰ੍ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਾਤ੍ਮਨਃ । ਗੋਪਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭ੍ਯਃ ਸਮਾਚਖ੍ਯੁਃ ਪ੍ਰਲਮ੍ਬਵਧਮੇਵ ਚ

ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਗੋਆਲੇਆਂ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਅਜੋਕੇ ਕੰਮ ਦੱਸੇ—ਕਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਬੁਝਾਈ ਗਈ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਲੰਬਾ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।

ਗੋਪਵृਦ੍ਧਾਸ਼੍ਚ ਗੋਪ੍ਯਸ਼੍ਚ ਤਦੁਪਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਵਿਸ੍ਮਿਤਾਃ । ਮੇਨਿਰੇ ਦੇਵਪ੍ਰਵਰੌ ਕृष੍ਣਰਾਮੌ ਵ੍ਰਜਂ ਗਤੌ

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਗੋਆਲੇ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਵ੍ਰਜ ਆਏ ਸਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ।

ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਵਰ੍ਤਤ ਪ੍ਰਾਵृਟ੍ ਸਰ੍ਵਸਤ੍ਤ੍ਵਸਮੁਦ੍‍ਭਵਾ । ਵਿਦ੍ਯੋਤਮਾਨਪਰਿਧਿਃ ਵਿਸ੍ਫੂਰ੍ਜਿਤ ਨਭਸ੍ਤਲਾ

ਫਿਰ ਬਰਸਾਤ ਦਾ ਮੌਸਮ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਜਾਗੇ। ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਧਰਤੀ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।

ਸਾਨ੍ਦ੍ਰਨੀਲਾਮ੍ਬੁਦੈਰ੍ਵ੍ਯੋਮ ਸਵਿਦ੍ਯੁਤ੍ ਸ੍ਤਨਯਿਤ੍‍ਨੁਭਿਃ । ਅਸ੍ਪष੍ਟਜ੍ਯੋਤਿਃ ਆਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਵ ਸਗੁਣਂ ਬਭੌ

ਅਸਮਾਨ ਗੂੜ੍ਹੇ ਨੀਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਤੇ ਗੜਗੜਾਹਟ ਨਾਲ। ਚਾਨਣ ਧੁੰਦਲੀ ਸੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮ।

ਅष੍ਟੌ ਮਾਸਾਨ੍ ਨਿਪੀਤਂ ਯਦ੍ ਭੂਮ੍ਯਾਸ਼੍ਚੋਦਮਯਂ ਵਸੁ । ਸ੍ਵਗੋਭਿਰ੍ਮੋਕ੍ਤੁਮਾਰੇਭੇ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯਃ ਕਾਲ ਆਗਤੇ

ਜਦੋਂ ਸਮਾਂ ਆਇਆ, ਬੱਦਲਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ, ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਅੱਠ ਮਹੀਨੇ ਚੁੱਕਿਆ ਪਾਣੀ ਮੁਕਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

ਤਡਿਦ੍ਵਨ੍ਤੋ ਮਹਾਮੇਘਾਃ ਚਣ੍ਡ ਸ਼੍ਵਸਨ ਵੇਪਿਤਾਃ । ਪ੍ਰੀਣਨਂ ਜੀਵਨਂ ਹ੍ਯਸ੍ਯ ਮੁਮੁਚੁਃ ਕਰੁਣਾ ਇਵ

ਵੱਡੇ ਬੱਦਲ, ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ, ਤੇ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ ਹੋਏ, ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਮੀਂਹ ਵਗਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਦਇਆ।

ਤਪਃਕृਸ਼ਾ ਦੇਵਮੀਢਾ ਆਸੀਦ੍ ਵਰ੍षੀਯਸੀ ਮਹੀ । ਯਥੈਵ ਕਾਮ੍ਯਤਪਸਃ ਤਨੁਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤਤ੍ਫਲਮ੍

ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਨਾਲ ਸੁੱਕੀ ਤੇ ਜਲਦੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ, ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਈ ਦੇਹ, ਮਨਚਾਹਾ ਫਲ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਮੁੜ ਤੰਦਰੁਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਨਿਸ਼ਾਮੁਖੇषੁ ਖਦ੍ਯੋਤਾਃ ਤਮਸਾ ਭਾਨ੍ਤਿ ਨ ਗ੍ਰਹਾਃ । ਯਥਾ ਪਾਪੇਨ ਪਾਖਣ੍ਡਾ ਨ ਹਿ ਵੇਦਾਃ ਕਲੌ ਯੁਗੇ

ਰਾਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ, ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਸਿਰਫ਼ ਜुगਨੂ ਚਮਕਦੇ ਸਨ, ਗ੍ਰਹਿ ਨਹੀਂ। ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿਚ, ਪਾਪ ਕਾਰਨ, ਪਾਖੰਡੀਆਂ ਵਿਚ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਚਾਨਣ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।

ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯਨਿਨਦਂ ਮਣ੍ਡੁਕਾਃ ਵ੍ਯਸृਜਨ੍ ਗਿਰਃ । ਤੂष੍ਣੀਂ ਸ਼ਯਾਨਾਃ ਪ੍ਰਾਗ੍ ਯਦ੍ਵਦ੍ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਨਿਯਮਾਤ੍ਯਯੇ

ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੰਡੂਕ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਚੁੱਪ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੋਲ ਪਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ—ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੇ ਨਿਯਮ ਪੂਰੇ ਹੋਣ 'ਤੇ ਮੁੜ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਆਸਨ੍ ਉਤ੍ਪਥਵਾਹਿਨ੍ਯਃ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਨਦ੍ਯੋऽਨੁਸ਼ੁष੍ਯਤੀਃ । ਪੁਂਸੋ ਯਥਾਸ੍ਵਤਂਤ੍ਰਸ੍ਯ ਦੇਹਦ੍ਰਵਿਣ ਸਮ੍ਪਦਃ

ਛੋਟੀਆਂ ਨਦੀਆਂ, ਜੋ ਸੁੱਕ ਗਈਆਂ ਤੇ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਭਟਕ ਗਈਆਂ, ਮੁੜ ਵਹਿਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ—ਜਿਵੇਂ ਆਜ਼ਾਦ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਦੌਲਤ ਮੁੜ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਹਰਿਤਾ ਹਰਿਭਿਃ ਸ਼ष੍ਪੈਃ ਇਨ੍ਦ੍ਰਗੋਪੈਸ਼੍ਚ ਲੋਹਿਤਾ । ਉਚ੍ਛਿਲੀਨ੍ਧ੍ਰਕृਤਚ੍ਛਾਯਾ ਨृਣਾਂ ਸ਼੍ਰੀਰਿਵ ਭੂਰਭੂਤ੍

ਧਰਤੀ ਹਰੀ ਘਾਹ ਨਾਲ ਤੇ ਇੰਦਰਗੋਪ ਕੀੜਿਆਂ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈ, ਖੁੰਬੀਆਂ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿਚ—ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਵਾਭੀ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਈ।

ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਾਣਿ ਸ਼ष੍ਯਸਮ੍ਪਦ੍‌ਭਿਃ ਕਰ੍षਕਾਣਾਂ ਮੁਦਂ ਦਦੁਃ । ਮਾਨਿਨਾਂ ਉਨੁਤਾਪਂ ਵੈ ਦੈਵਾਧੀਨਂ ਅਜਾਨਤਾਮ੍

ਖੇਤਾਂ, ਫਸਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ, ਪਰ ਉਹ ਅਹੰਕਾਰੀ ਜੋ ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਛਤਾਵਾ ਹੋਇਆ।

ਜਲਸ੍ਥਲੌਕਸਃ ਸਰ੍ਵੇ ਨਵਵਾਰਿਨਿषੇਵਯਾ । ਅਬਿਭ੍ਰਨ੍ ਰੁਚਿਰਂ ਰੂਪਂ ਯਥਾ ਹਰਿਨਿषੇਵਯਾ

ਜਲ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਨਵੀਂ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਤਾਜ਼ਾ ਹੋ ਕੇ, ਸੋਹਣਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਗਏ—ਜਿਵੇਂ ਹਰੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ।

ਸਰਿਦ੍‌ਭੀ ਸਙ੍‌ਗਤਃ ਸਿਨ੍ਧੁਃ ਚੁਕ੍ਸ਼ੋਭ ਸ਼੍ਵਸਨੋਰ੍ਮਿਮਾਨ੍ । ਅਪਕ੍ਵਯੋਗਿਨਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਕਾਮਾਕ੍ਤਂ ਗੁਣਯੁਗ੍ ਯਥਾ

ਨਦੀਆਂ, ਹੋਰ ਨਦੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਉੱਚੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ—ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਅਪਕਵ ਯੋਗੀ ਦਾ ਮਨ, ਜੋ ਕਾਮ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਉਤਲ-ਪਤਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਗਿਰਯੋ ਵਰ੍षਧਾਰਾਭਿਃ ਹਨ੍ਯਮਾਨਾ ਨ ਵਿਵ੍ਯਥੁਃ । ਅਭਿਭੂਯਮਾਨਾ ਵ੍ਯਸਨੈਃ ਯਥਾ ਅਧੋਕ੍ਸ਼ਜਚੇਤਸਃ

ਪਹਾੜਾਂ, ਮੀਂਹ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਪਿੱਟੇ ਹੋਏ, ਡੋਲਦੇ ਨਹੀਂ ਸਨ—ਜਿਵੇਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਮਾਰ੍ਗਾ ਬਭੂਵੁਃ ਸਨ੍ਦਿਗ੍ਧਾਃ ਤृਣੈਸ਼੍ਛਨ੍ਨਾ ਹ੍ਯਸਂਸ੍ਕृਤਾਃ । ਨਾਭ੍ਯਸ੍ਯਮਾਨਾਃ ਸ਼੍ਰੁਤਯੋ ਦ੍ਵਿਜੈਃ ਕਾਲਹਤਾ ਇਵ

ਰਾਹ ਘਾਹ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ, ਅਣਚੀਨ੍ਹੇ ਤੇ ਅਣਚੁੱਕੇ ਹੋ ਗਏ—ਜਿਵੇਂ ਵੇਦਾਂ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਝਗੜਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਲੋਕਬਨ੍ਧੁषੁ ਮੇਘੇषੁ ਵਿਦ੍ਯੁਤਸ਼੍ਚਲਸੌਹृਦਾਃ । ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਂ ਨ ਚਕ੍ਰੁਃ ਕਾਮਿਨ੍ਯਃ ਪੁਰੁषੇषੁ ਗੁਣਿष੍ਵਿਵ

ਜਿਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਲੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿਚ ਚਮਕਣ ਵਾਲੀ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਛਣਕਦੇ ਹਨ, ਇਉਂ ਹੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਨਿਭਾਉਂ ਵੀ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋਣ, ਟਿਕੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ।

ਧਨੁਰ੍ਵਿਯਤਿ ਮਾਹੇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਨਿਰ੍ਗੁਣਂ ਚ ਗੁਣਿਨ੍ਯਭਾਤ੍ । ਵ੍ਯਕ੍ਤੇ ਗੁਣਵ੍ਯਤਿਕਰੇ ਅਗੁਣਵਾਨ੍ ਪੁਰੁषੋ ਯਥਾ

ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਧਨੁਸ਼ ਰੰਗ-ਰੂਪ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਰੰਗੀਨ ਲੱਗਦਾ ਸੀ; ਜਿਵੇਂ ਜਦੋਂ ਗੁਣ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਗੁਣ-ਰਹਿਤ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਗੁਣੀ ਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

ਨ ਰਰਾਜੋਡੁਪਸ਼੍ਛਨ੍ਨਃ ਸ੍ਵਜ੍ਯੋਤ੍ਸ੍ਨਾਰਾਜਿਤੈਰ੍ਘਨੈਃ । ਅਹਂਮਤ੍ਯਾ ਭਾਸਿਤਯਾ ਸ੍ਵਭਾਸਾ ਪੁਰੁषੋ ਯਥਾ

ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਓਟ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਹੀਂ ਚਮਕਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਚਮਕਦਾ।

ਮੇਘਾਗਮੋਤ੍ਸਵਾ ਹृष੍ਟਾਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਨਨ੍ਦਨ੍ ਸ਼ਿਖਣ੍ਡਿਨਃ । ਗृਹੇषੁ ਤਪ੍ਤਾ ਨਿਰ੍ਵਿਣ੍ਣਾ ਯਥਾਚ੍ਯੁਤਜਨਾਗਮੇ

ਮੋਰ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਨੱਚ ਪਏ; ਪਰ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਤਪੇ ਹੋਏ ਤੇ ਉਦਾਸ ਰਹਿੰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਭਗਤ ਉਸ ਦੀ ਆਸ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਪੀਤ੍ਵਾਪਃ ਪਾਦਪਾਃ ਪਦ੍‌ਭਿਃ ਆਸਨ੍ਨਾਨਾਤ੍ਮਮੂਰ੍ਤਯਃ । ਪ੍ਰਾਕ੍ ਕ੍ਸ਼ਾਮਾਸ੍ਤਪਸਾ ਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਯਥਾ ਕਾਮਾਨੁਸੇਵਯਾ

ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੇ ਜਦੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲਿਆ, ਉਹ ਮੁੜ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਹੋ ਗਏ; ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਇਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜ ਕੇ ਸੁੱਕੇ ਤੇ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਸਨ।

ਸਰਃਸ੍ਵਸ਼ਾਨ੍ਤਰੋਧਃਸੁ ਨ੍ਯੂषੁਰਙ੍‌ਗਾਪਿ ਸਾਰਸਾਃ । ਗृਹੇष੍ਵਸ਼ਾਨ੍ਤਕृਤ੍ਯੇषੁ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾ ਇਵ ਦੁਰਾਸ਼ਯਾਃ

ਸਾਰਸ ਪੰਛੀ ਠੰਢੇ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਵੱਸ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਅਰਥ ਆਸਾਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਕਦੇ ਮੁੱਕਦੇ ਨਹੀਂ, ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

ਜਲੌਘੈਰ੍ਨਿਰਭਿਦ੍ਯਨ੍ਤ ਸੇਤਵੋ ਵਰ੍षਤੀਸ਼੍ਵਰੇ । ਪਾषਣ੍ਡਿਨਾਮਸਦ੍ਵਾਦੈਃ ਵੇਦਮਾਰ੍ਗਾਃ ਕਲੌ ਯਥਾ

ਵਰਖਾ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਪਾਈਆਂ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨੇ ਬੰਨ੍ਹ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਝੂਠੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਰਾਹੇ ਉਲਟਾ ਦਿੱਤੇ।

ਵ੍ਯਮੁਞ੍ਚਨ੍ ਵਾਨ੍ਵਾਯੁਭਿਰ੍ਨੁਨ੍ਨਾ ਭੂਤੇਭ੍ਯੋऽਥਾਮृਤਂ ਘਨਾਃ । ਯਥਾऽऽਸ਼ਿषੋ ਵਿਸ਼੍ਪਤਯਃ ਕਾਲੇ ਕਾਲੇ ਦ੍ਵਿਜੇਰਿਤਾਃ

ਬੱਦਲ ਹਵਾ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹੋਏ, ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਪਾਣੀ ਵਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਧਨ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਤੇ, ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਅਸੀਸਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਏਵਂ ਵਨਂ ਤਦ੍ ਵਰ੍षਿष੍ਠਂ ਪਕ੍ਵਖਰ੍ਜੁਰ ਜਮ੍ਬੁਮਤ੍ । ਗੋਗੋਪਾਲੈਰ੍ਵृਤੋ ਰਨ੍ਤੁਂ ਸਬਲਃ ਪ੍ਰਾਵਿਸ਼ਦ੍ ਹਰਿਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰੀ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ, ਗਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ, ਪੱਕੇ ਖਜੂਰਾਂ ਤੇ ਜਾਮੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ ਲਈ ਗਿਆ।