ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਯਾ ਵੈ ਲਸਚ੍ਛ੍ਰੀਤੁਲਸੀਵਿਮਿਸ਼੍ਰ ਕृष੍ਣਾਙ੍‌ਘ੍ਰਿਰੇਣ੍ਵਭ੍ਯਧਿਕਾਮ੍ਬੁਨੇਤ੍ਰੀ । ਪੁਨਾਤਿ ਲੋਕਾਨੁਭਯਤ੍ਰ ਸੇਸ਼ਾਨ੍ ਕਸ੍ਤਾਂ ਨ ਸੇਵੇਤ ਮਰਿष੍ਯਮਾਣਃ

"ਉਹ ਨਦੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਗੰਗਾ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾ ਕਰੇਗਾ?"

ਇਤਿ ਵ੍ਯਵਚ੍ਛਿਦ੍ਯ ਸ ਪਾਣ੍ਡਵੇਯਃ ਪ੍ਰਾਯੋਪਵੇਸ਼ਂ ਪ੍ਰਤਿ ਵਿष੍ਣੁਪਦ੍ਯਾਮ੍ । ਦਧੌ ਮੁਕੁਨ੍ਦਾਙ੍‌ਘ੍ਰਿਮਨਨ੍ਯਭਾਵੋ ਮੁਨਿਵ੍ਰਤੋ ਮੁਕ੍ਤਸਮਸ੍ਤਸਙ੍ਗਃ

"ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਾਂਡਵ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਨਿਸਚਾ ਕਰਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੁਪਦ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉਪਵਾਸ ਦਾ ਵਰਤ ਲਿਆ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮੁਕੁੰਦ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਹੀ ਲਾ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਵਾਂਗ ਨਿਸਚਾ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਸੰਬੰਧਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ।"

ਤਤ੍ਰੋਪਜਗ੍ਮੁਰ੍ਭੁਵਨਂ ਪੁਨਾਨਾ ਮਹਾਨੁਭਾਵਾ ਮੁਨਯਃ ਸਸ਼ਿष੍ਯਾਃ । ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਤੀਰ੍ਥਾਭਿਗਮਾਪਦੇਸ਼ੈਃ ਸ੍ਵਯਂ ਹਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਪੁਨਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਤਃ

ਉਥੇ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਤੇ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਸਮੇਤ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ, ਉਹ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਆਏ, ਪਰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਅਤ੍ਰਿਰ੍ਵਸਿष੍ਠਸ਼੍ਚ੍ਯਵਨਃ ਸ਼ਰਦ੍ਵਾਨ੍ ਅਰਿष੍ਟਨੇਮਿਰ੍ਭृਗੁਰਙ੍‌ਗਿਰਾਸ਼੍ਚ । ਪਰਾਸ਼ਰੋ ਗਾਧਿਸੁਤੋऽਥ ਰਾਮ ਉਤਥ੍ਯ ਇਨ੍ਦ੍ਰਪ੍ਰਮਦੇਧ੍ਮਵਾਹੌ

ਉਥੇ ਅਤਰੀ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਚ੍ਯਵਨ, ਸ਼ਰਦਵਾਨ, ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਅਤੇ ਅੰਗਿਰਾ; ਪਰਾਸ਼ਰ, ਗਾਧੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਫਿਰ ਰਾਮ, ਉਤਥਿਆ, ਇੰਦਰਪ੍ਰਮਦ ਅਤੇ ਏਧਮਵਾਹਾ ਆਏ।

ਮੇਧਾਤਿਥਿਰ੍ਦੇਵਲ ਆਰ੍ष੍ਟਿषੇਣੋ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜੋ ਗੌਤਮਃ ਪਿਪ੍ਪਲਾਦਃ । ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਔਰ੍ਵਃ ਕਵषਃ ਕੁਮ੍ਭਯੋਨਿਃ ਦ੍ਵੈਪਾਯਨੋ ਭਗਵਾਨ੍ ਨਾਰਦਸ਼੍ਚ

ਮੇਧਾਤਿਥੀ, ਦੇਵਲ, ਆਰਸ਼ਟੀਸ਼ੇਣ, ਭਾਰਦਵਾਜ, ਗੌਤਮ, ਪਿੱਪਲਾਦ; ਮੈਤ੍ਰੇਯ, ਔਰਵ, ਕਵਸ਼, ਕੁੰਭਯੋਨੀ, ਦਵੈਪਾਯਨ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਨਾਰਦ ਵੀ ਆਏ।

ਅਨ੍ਯੇ ਚ ਦੇਵਰ੍षਿਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षਿਵਰ੍ਯਾ ਰਾਜਰ੍षਿਵਰ੍ਯਾ ਅਰੁਣਾਦਯਸ਼੍ਚ । ਨਾਨਾਰ੍षੇਯਪ੍ਰਵਰਾਨ੍ ਸਮੇਤਾਨ੍ ਅਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਰਸਾ ਵਵਨ੍ਦੇ

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹੋਰ ਵੀ ਦੇਵ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਬ੍ਰਹਮ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਅਰੁਣ ਆਦਿ ਆਏ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਸਭ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਿਰ ਨਮਾਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੰਦਨ ਕੀਤਾ।

ਸੁਖੋਪਵਿष੍ਟੇष੍ਵਥ ਤੇषੁ ਭੂਯਃ ਕृਤਪ੍ਰਣਾਮਃ ਸ੍ਵਚਿਕੀਰ੍षਿਤਂ ਯਤ੍ । ਵਿਜ੍ਞਾਪਯਾਮਾਸ ਵਿਵਿਕ੍ਤਚੇਤਾ ਉਪਸ੍ਥਿਤੋऽਗ੍ਰੇऽਭਿਗृਹੀਤਪਾਣਿਃ

ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਭ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਏ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਸਾਫ ਮਨ ਨਾਲ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।

ਰਾਜੋਵਾਚ ਅਹੋ ਵਯਂ ਧਨ੍ਯਤਮਾ ਨृਪਾਣਾਂ ਮਹਤ੍ਤਮਾਨੁਗ੍ਰਹਣੀਯਸ਼ੀਲਾਃ । ਰਾਜ੍ਞਾਂ ਕੁਲਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪਾਦਸ਼ੌਚਾਦ੍ ਦੂਰਾਦ੍ ਵਿਸृष੍ਟਂ ਬਤ ਗਰ੍ਹ੍ਯਕਰ੍ਮ

ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਅਹੋ! ਸਾਡੇ ਵਰਗੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਅਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੇ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਹਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਦਇਆ ਦਿਖਾਈ। ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਵੰਸ਼, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ, ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ—ਹਾਏ, ਇਹ ਨਿੰਦਾ ਯੋਗ ਕੰਮ ਹਨ।'

ਤਸ੍ਯੈਵ ਮੇऽਘਸ੍ਯ ਪਰਾਵਰੇਸ਼ੋ ਵ੍ਯਾਸਕ੍ਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਗृਹੇष੍ਵਭੀਕ੍ਸ਼੍ਣਮ੍ । ਨਿਰ੍ਵੇਦਮੂਲੋ ਦ੍ਵਿਜਸ਼ਾਪਰੂਪੋ ਯਤ੍ਰ ਪ੍ਰਸਕ੍ਤੋ ਭਯਮਾਸ਼ੁ ਧਤ੍ਤੇ

ਮੇਰੇ ਲਈ, ਸਭ ਦੇ ਮਾਲਕ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਜਦ ਮੇਰਾ ਮਨ ਘਰ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਹੋਈ ਵਿਰਾਗਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਲਗਨ ਨਾਲ ਜਲਦੀ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਂ ਮੋਪਯਾਤਂ ਪ੍ਰਤਿਯਨ੍ਤੁ ਵਿਪ੍ਰਾ ਗਙ੍ਗਾ ਚ ਦੇਵੀ ਧृਤਚਿਤ੍ਤਮੀਸ਼ੇ । ਦ੍ਵਿਜੋਪਸृष੍ਟਃ ਕੁਹਕਸ੍ਤਕ੍ਸ਼ਕੋ ਵਾ ਦਸ਼ਤ੍ਵਲਂ ਗਾਯਤ ਵਿष੍ਣੁਗਾਥਾਃ

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰਹੋ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਪ੍ਰਭੂ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਗੰਗਾ ਦੇਵੀ ਵੀ। ਚਾਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਸ਼ਾਪ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਤਕਸ਼ਕ ਸੱਪ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਹੋਣਾ ਹੈ ਹੋ ਜਾਵੇ; ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀਆਂ ਮਹਿਮਾਵਾਂ ਗਾਓ।

ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਭੂਯਾਦ੍‍ਭਗਵਤ੍ਯਨਨ੍ਤੇ ਰਤਿਃ ਪ੍ਰਸਙ੍ਗਸ਼੍ਚ ਤਦਾਸ਼੍ਰਯੇषੁ । ਮਹਤ੍ਸੁ ਯਾਂ ਯਾਮੁਪਯਾਮਿ ਸृष੍ਟਿਂ ਮੈਤ੍ਰ੍ਯਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਨਮੋ ਦ੍ਵਿਜੇਭ੍ਯਃ

ਮੈਂ ਦੁਬਾਰਾ ਅਨੰਤ ਪ੍ਰਭੂ ਉੱਤੇ ਭਗਤੀ ਤੇ ਲਗਨ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਜੋ ਉਸਦੇ ਆਸਰੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਮੈਂ ਉੱਚ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲਵਾਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਿੱਤਰਤਾ ਰਹੇ, ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

ਇਤਿ ਸ੍ਮ ਰਾਜਾਧ੍ਯਵਸਾਯਯੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਾਚੀਨਮੂਲੇषੁ ਕੁਸ਼ੇषੁ ਧੀਰਃ । ਉਦਙ੍‌ਮੁਖੋ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਕੂਲ ਆਸ੍ਤੇ ਸਮੁਦ੍ਰਪਤ੍‍ਨ੍ਯਾਃ ਸ੍ਵਸੁਤਨ੍ਯਸ੍ਤਭਾਰਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਫੈਸਲੇ 'ਤੇ ਪੱਕਾ ਹੋ ਕੇ, ਕੂਸ਼ ਘਾਹ ਦੇ ਪਲੰਗ 'ਤੇ, ਪੂਰਬੀ ਕੰਢੇ ਤੇ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ।

ਏਵਂ ਚ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਨਰਦੇਵਦੇਵੇ ਪ੍ਰਾਯੋਪਵਿष੍ਟੇ ਦਿਵਿ ਦੇਵਸਙ੍ਘਾਃ । ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯ ਭੂਮੌ ਵ੍ਯਕਿਰਨ੍ ਪ੍ਰਸੂਨੈਃ ਮੁਦਾ ਮੁਹੁਰ੍ਦੁਨ੍ਦੁਭਯਸ਼੍ਚ ਨੇਦੁਃ

ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਬੈਠਿਆ, ਤਾਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਫੁੱਲ ਵਿਰਾਏ, ਤੇ ਡੁੰਬੀਆਂ ਵੱਜੀਆਂ।

ਮਹਰ੍षਯੋ ਵੈ ਸਮੁਪਾਗਤਾ ਯੇ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯ ਸਾਧ੍ਵਿਤ੍ਯਨੁਮੋਦਮਾਨਾਃ । ਊਚੁਃ ਪ੍ਰਜਾਨੁਗ੍ਰਹਸ਼ੀਲਸਾਰਾ ਯਦੁਤ੍ਤਮਸ਼੍ਲੋਕਗੁਣਾਭਿਰੂਪਮ੍

ਜੋ ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀ ਉਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ: 'ਇਸਦਾ ਚਲਣ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਉੱਚੀ ਵਡਿਆਈ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।'

ਨ ਵਾ ਇਦਂ ਰਾਜਰ੍षਿਵਰ੍ਯ ਚਿਤ੍ਰਂ ਭਵਤ੍ਸੁ ਕृष੍ਣਂ ਸਮਨੁਵ੍ਰਤੇषੁ । ਯੇऽਧ੍ਯਾਸਨਂ ਰਾਜਕਿਰੀਟਜੁष੍ਟਂ ਸਦ੍ਯੋ ਜਹੁਰ੍ਭਗਵਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਕਾਮਾਃ

ਹੇ ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਇਹ ਕੋਈ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਭਗਤ, ਜੋ ਰਾਜ-ਮੁਕੁਟ ਵਾਲਾ ਸਿੰਘਾਸਨ ਰੱਖਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸਰ੍ਵੇ ਵਯਂ ਤਾਵਦਿਹਾਸ੍ਮਹੇऽਦ੍ਯ ਕਲੇਵਰਂ ਯਾਵਦਸੌ ਵਿਹਾਯ । ਲੋਕਂ ਪਰਂ ਵਿਰਜਸ੍ਕਂ ਵਿਸ਼ੋਕਂ ਯਾਸ੍ਯਤ੍ਯਯਂ ਭਾਗਵਤਪ੍ਰਧਾਨਃ

ਅਸੀਂ ਸਭ ਇੱਥੇ ਅੱਜ ਤਕ ਰਹਾਂਗੇ, ਜਦ ਤਕ ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ; ਫਿਰ ਇਹ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਭਗਤ, ਵਿਰਾਗਤਾ ਤੇ ਦੁੱਖ ਰਹਿਤ ਉੱਚ ਲੋਕ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਗਾ।

ਆਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਤਦ੍ ऋषਿਗਣਵਚਃ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਿਤ੍ ਸਮਂ ਮਧੁਚ੍ਯੁਦ੍ ਗੁਰੁ ਚਾਵ੍ਯਲੀਕਮ੍ । ਆਭਾषਤੈਨਾਨਭਿਨਨ੍ਦ੍ਯ ਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਮਾਣਸ਼੍ਚਰਿਤਾਨਿ ਵਿष੍ਣੋਃ

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ, ਮਧੁਚ੍ਯੁਦ ਤੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਸਮੇਤ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਗਲਤੀ ਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਜੋ ਆਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਕਰਤਬ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ।

ਸਮਾਗਤਾਃ ਸਰ੍ਵਤ ਏਵ ਸਰ੍ਵੇ ਵੇਦਾ ਯਥਾ ਮੂਰ੍ਤਿਧਰਾਸ੍ਤ੍ਰਿਪृष੍ਠੇ । ਨੇਹਾਥਵਾਮੁਤ੍ਰ ਚ ਕਸ਼੍ਚਨਾਰ੍ਥ ऋਤੇ ਪਰਾਨੁਗ੍ਰਹਮਾਤ੍ਮਸ਼ੀਲਮ੍

ਸਭ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਵੇਦ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਤੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਤੇ ਆਤਮਕ ਸੁਭਾਵ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮਕਸਦ ਨਹੀਂ।

ਤਤਸ਼੍ਚ ਵਃ ਪृਚ੍ਛ੍ਯਮਿਮਂ ਵਿਪृਚ੍ਛੇ ਵਿਸ਼੍ਰਭ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰਾ ਇਤਿ ਕृਤ੍ਯਤਾਯਾਮ੍ । ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨਾ ਮ੍ਰਿਯਮਾਣੈਸ਼੍ਚ ਕृਤ੍ਯਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਚ ਤਤ੍ਰਾਮृਸ਼ਤਾਭਿਯੁਕ੍ਤਾਃ

ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ। ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਕੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਤਬ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਇਸ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ।

ਤਤ੍ਰਾਭਵਦ੍ ਭਗਵਾਨ੍ ਵ੍ਯਾਸਪੁਤ੍ਰੋ ਯਦृਚ੍ਛਯਾ ਗਾਮਟਮਾਨੋऽਨਪੇਕ੍ਸ਼ਃ । ਅਲਕ੍ਸ਼੍ਯਲਿਙ੍ਗੋ ਨਿਜਲਾਭਤੁष੍ਟੋ ਵृਤਸ਼੍ਚ ਬਾਲੈਰਵਧੂਤਵੇषਃ

ਫਿਰ, ਵਿਆਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭਗਵਾਨ, ਅਚਾਨਕ, ਕੋਈ ਉਮੀਦ ਨਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ, ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਸਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਕੋਈ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ ਸੀ, ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਮਸਖਰਾ ਵਾਲਾ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਤਂ ਦ੍ਵ੍ਯष੍ਟਵਰ੍षਂ ਸੁਕੁਮਾਰਪਾਦ ਕਰੋਰੁਬਾਹ੍ਵਂਸਕਪੋਲਗਾਤ੍ਰਮ੍ । ਚਾਰ੍ਵਾਯਤਾਕ੍ਸ਼ੋਨ੍ਨਸਤੁਲ੍ਯਕਰ੍ਣ ਸੁਭ੍ਰ੍‌ਵਾਨਨਂ ਕਮ੍ਬੁਸੁਜਾਤਕਣ੍ਠਮ੍

ਉਹ ਛੇਤੀ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਨੌਜਵਾਨ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਪੈਰ, ਹੱਥ, ਗੋਡੇ, ਬਾਂਹਾਂ, ਮੋਢੇ ਤੇ ਗਲ੍ਹੇ ਬਹੁਤ ਨਰਮ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਅੰਗ ਸੁਚੱਜੇ, ਅੱਖਾਂ ਲੰਬੀਆਂ ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ, ਕੰਨ ਨੱਕ ਦੇ ਉਠੇ ਹੋਏ ਸਿਰੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ, ਭੌਂਹਾਂ ਖੂਬਸੂਰਤ, ਚਿਹਰਾ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਗਲ੍ਹਾ ਸ਼ੰਖ ਵਾਂਗ ਸੁਆਦਲਾ ਸੀ।

ਨਿਗੂਢਜਤ੍ਰੁਂ ਪृਥੁਤੁਙ੍ਗਵਕ੍ਸ਼ਸਂ ਆਵਰ੍ਤਨਾਭਿਂ ਵਲਿਵਲ੍ਗੂਦਰਂ ਚ । ਦਿਗਮ੍ਬਰਂ ਵਕ੍ਤ੍ਰਵਿਕੀਰ੍ਣਕੇਸ਼ਂ ਪ੍ਰਲਮ੍ਬਬਾਹੁਂ ਸ੍ਵਮਰੋਤ੍ਤਮਾਭਮ੍

ਉਸਦੇ ਗਲ੍ਹੇ ਦੀ ਹੱਡੀ ਲੁਕੀ ਹੋਈ, ਛਾਤੀ ਚੌੜੀ ਤੇ ਉੱਚੀ, ਨਾਭੀ ਗਹਿਰੀ ਤੇ ਘੁੰਮਦਾਰ, ਪੇਟ ਉਲਟੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਨਾਲ ਨਰਮ ਤੇ ਗੋਲ। ਉਹ ਨੰਗਾ ਸੀ, ਕੇਸ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਖੁਲ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਲੰਬੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਲਟਕਦੀਆਂ, ਤੇ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਸੀ।

ਸ਼੍ਯਾਮਂ ਸਦਾਪੀਚ੍ਯਵਯੋऽਙ੍ਗਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਮਨੋਜ੍ਞਂ ਰੁਚਿਰਸ੍ਮਿਤੇਨ । ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਤ੍ਥਿਤਾਸ੍ਤੇ ਮੁਨਯਃ ਸ੍ਵਾਸਨੇਭ੍ਯਃ ਤਲ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣਜ੍ਞਾ ਅਪਿ ਗੂਢਵਰ੍ਚਸਮ੍

ਉਸਦੀ ਰੰਗਤ ਕਾਲੀ, ਨੌਜਵਾਨੀ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਤਾਜ਼ਾ, ਅੰਗਾਂ 'ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਨਿਸ਼ਾਨ। ਉਸਦੀ ਮੁਸਕਾਨ ਰੂਹ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਲੈਣ ਵਾਲੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲਾ। ਮਹਾਤਮਾਵਾਂ, ਜੋ ਉਸਦੀ ਮਹਿਮਾ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਸਦੀ ਵੱਡੀਤਾ ਲੁਕੀ ਹੋਈ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ।

ਸ ਵਿष੍ਣੁਰਾਤੋऽਤਿਥਯ ਆਗਤਾਯ ਤਸ੍ਮੈ ਸਪਰ੍ਯਾਂ ਸ਼ਿਰਸਾऽऽਜਹਾਰ । ਤਤੋ ਨਿਵृਤ੍ਤਾ ਹ੍ਯਬੁਧਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋऽਰ੍ਭਕਾ ਮਹਾਸਨੇ ਸੋਪਵਿਵੇਸ਼ ਪੂਜਿਤਃ

ਵਿਸ਼ਨੁਰਾਤ ਨੇ ਆਏ ਮਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਅਣਜਾਣ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਬੱਚੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋ ਗਏ, ਉਹ ਮਹਾਂ-ਅਸਨ 'ਤੇ ਇਜ਼ਤ ਨਾਲ ਬੈਠਾਇਆ ਗਿਆ।

ਸ ਸਂਵृਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਮਹਾਨ੍ ਮਹੀਯਸਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षਿਰਾਜਰ੍षਿਦੇਵਰ੍षਿ ਸਙ੍ਘੈਃ । ਵ੍ਯਰੋਚਤਾਲਂ ਭਗਵਾਨ੍ ਯਥੇਨ੍ਦੁਃ ਗ੍ਰਹਰ੍ਕ੍ਸ਼ਤਾਰਾਨਿਕਰੈਃ ਪਰੀਤਃ

ਉਥੇ, ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਰਾਜਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਭਾਵਾਂ ਵਿਚ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਚਾਨਣ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਗ੍ਰਹਾਂ, ਤਾਰਿਆਂ ਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਮਾਸੀਨਮਕੁਣ੍ਠਮੇਧਸਂ ਮੁਨਿਂ ਨृਪੋ ਭਾਗਵਤੋऽਭ੍ਯੁਪੇਤ੍ਯ । ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਾਵਹਿਤਃ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਃ ਨਤ੍ਵਾ ਗਿਰਾ ਸੂਨृਤਯਾਨ੍ਵਪृਚ੍ਛਤ੍

ਭਗਤ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਸੇਵਕ ਸੀ, ਸ਼ਾਂਤ ਬੈਠੇ, ਅਟੱਲ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ ਤੇ ਨਰਮ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ।

ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਿਦੁਵਾਚ । ਅਹੋ ਅਦ੍ਯ ਵਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਸਤ੍ਸੇਵ੍ਯਾਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਬਨ੍ਧਵਃ । ਕृਪਯਾਤਿਥਿਰੂਪੇਣ ਭਵਦ੍‌ਭਿਸ੍ਤੀਰ੍ਥਕਾਃ ਕृਤਾਃ

ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅੱਜ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਸੀਂ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਮਹਿਮਾਨ ਬਣ ਕੇ ਆਏ ਹੋ ਤੇ ਸਾਡੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਯੇषਾਂ ਸਂਸ੍ਮਰਣਾਤ੍ ਪੁਂਸਾਂ ਸਦ੍ਯਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵੈ ਗृਹਾਃ । ਕਿਂ ਪੁਨਰ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ ਪਾਦਸ਼ੌਚਾਸਨਾਦਿਭਿਃ

ਤੁਹਾਡੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰ ਤੁਰੰਤ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖਣ, ਛੂਹਣ, ਪੈਰ ਧੋਣ ਜਾਂ ਅਸਨ ਦੇਣ ਆਦਿ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ!

ਸਾਨ੍ਨਿਧ੍ਯਾਤ੍ਤੇ ਮਹਾਯੋਗਿਨ੍ ਪਾਤਕਾਨਿ ਮਹਾਨ੍ਤ੍ਯਪਿ । ਸਦ੍ਯੋ ਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਵੈ ਪੁਂਸਾਂ ਵਿष੍ਣੋਰਿਵ ਸੁਰੇਤਰਾਃ

ਤੁਹਾਡੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ, ਹੇ ਮਹਾਂਯੋਗੀ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਨੁ ਰाक्षਸਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।