ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

* ਯੋ ਵੈ ਮਮਾਤਿਭਰਮਾਸੁਰਵਂਸ਼ਰਾਜ੍ਞਾਮ੍ ਅਕ੍ਸ਼ੌਹਿਣੀਸ਼ਤਮਪਾਨੁਦਦਾਤ੍ਮਤਨ੍ਤ੍ਰਃ । ਤ੍ਵਾਂ ਦੁਃਸ੍ਥਮੂਨਪਦਮਾਤ੍ਮਨਿ ਪੌਰੁषੇਣ ਸਮ੍ਪਾਦਯਨ੍ ਯਦੁषੁ ਰਮ੍ਯਮਬਿਭ੍ਰਦਙ੍ਗਮ੍

ਉਹ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆਸੁਰ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸੌ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਭਾਰੀ ਭਾਰ ਹਟਾਇਆ, ਤੇ ਤੇਰੀ ਅਸਥਿਰ ਤੇ ਘਟ ਚੁੱਕੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਲ ਨਾਲ ਠੀਕ ਕੀਤਾ, ਯਾਦਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ।

* ਕਾ ਵਾ ਸਹੇਤ ਵਿਰਹਂ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਸ੍ਯ ਪ੍ਰੇਮਾਵਲੋਕਰੁਚਿਰਸ੍ਮਿਤਵਲ੍ਗੁਜਲ੍ਪੈਃ । ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਂ ਸਮਾਨਮਹਰਨ੍ਮਧੁਮਾਨਿਨੀਨਾਂ ਰੋਮੋਤ੍ਸਵੋ ਮਮ ਯਦਙ੍ਘ੍ਰਿਵਿਟਙ੍ਕਿਤਾਯਾਃ

ਕੌਣ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨੂੰ ਸਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਨਜ਼ਾਰੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਮੁਸਕਾਨ ਤੇ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਵੀ ਚੁਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—ਜਦ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿਚ ਰੋਮਾਂਚ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ?

* ਤਯੋਰੇਵਂ ਕਥਯਤੋਃ ਪृਥਿਵੀਧਰ੍ਮਯੋਸ੍ਤਦਾ । ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਿਨ੍ਨਾਮ ਰਾਜਰ੍षਿਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਪ੍ਰਾਚੀਂ ਸਰਸ੍ਵਤੀਮ੍

ਜਦ ਧਰਤੀ ਤੇ ਧਰਮ ਇੰਝ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਜਰਸ਼ੀ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ।

( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਨਮਸ੍ਤੁਭ੍ਯਂ ਭਗਵਤੇ ਪੁਰੁषਾਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨੇ । ਭੂਤਾਵਾਸਾਯ ਭੂਤਾਯ ਪਰਾਯ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨੇ

ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਭਗਵਾਨ, ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਪਰਮ ਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ।

ਜ੍ਞਾਨਵਿਜ੍ਞਾਨਨਿਧਯੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇऽਨਨ੍ਤਸ਼ਕ੍ਤਯੇ । ਅਗੁਣਾਯਾਵਿਕਾਰਾਯ ਨਮਸ੍ਤੇऽਪ੍ਰਾਕृਤਾਯ ਚ

ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦਾ ਖਜਾਨਾ, ਬ੍ਰਹਮ, ਅਨੰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ, ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਬਦਲਾਅ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਤੇ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ।

ਕਾਲਾਯ ਕਾਲਨਾਭਾਯ ਕਾਲਾਵਯਵਸਾਕ੍ਸ਼ਿਣੇ । ਵਿਸ਼੍ਵਾਯ ਤਦੁਪਦ੍ਰष੍ਟ੍ਰੇ ਤਤ੍ਕਰ੍ਤ੍ਰੇ ਵਿਸ਼੍ਵਹੇਤਵੇ

ਕਾਲ ਨੂੰ, ਕਾਲ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਕਾਲ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਦਾ ਸਾਖੀ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ, ਉਸ ਦੇ ਨਿਗਰਾਨ, ਉਸ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਤੇ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

ਭੂਤਮਾਤ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪ੍ਰਾਣ ਮਨੋਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਸ਼ਯਾਤ੍ਮਨੇ । ਤ੍ਰਿਗੁਣੇਨਾਭਿਮਾਨੇਨ ਗੂਢਸ੍ਵਾਤ੍ਮਾਨੁਭੂਤਯੇ

ਭੂਤ, ਤੱਤ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਪ੍ਰਾਣ, ਮਨ, ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਭਾਵਾਂ ਦੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਹੀ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਮਸਕਾਰ।

ਨਮੋऽਨਨ੍ਤਾਯ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਯ ਕੂਟਸ੍ਥਾਯ ਵਿਪਸ਼੍ਚਿਤੇ । ਨਾਨਾਵਾਦਾਨੁਰੋਧਾਯ ਵਾਚ੍ਯਵਾਚਕ ਸ਼ਕ੍ਤਯੇ

ਅਨੰਤ, ਸੁਖਮ, ਅਟੱਲ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਸਾਰੇ ਮਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ, ਬੋਲਣ ਤੇ ਨਾ ਬੋਲਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

ਨਮਃ ਪ੍ਰਮਾਣਮੂਲਾਯ ਕਵਯੇ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋਨਯੇ । ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾਯ ਨਿਵृਤ੍ਤਾਯ ਨਿਗਮਾਯ ਨਮੋ ਨਮਃ

ਸਾਰੇ ਸਹੀ ਗਿਆਨ ਦਾ ਮੂਲ, ਕਵੀ, ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਕਰਮ ਤੇ ਵਿਰਤੀ ਦੇ ਰਾਹ, ਵੇਦ ਨੂੰ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ।

ਨਮਃ ਕृष੍ਣਾਯ ਰਾਮਾਯ ਵਸੁਦੇਵਸੁਤਾਯ ਚ । ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨਾਯਾਨਿਰੁਦ੍ਧਾਯ ਸਾਤ੍ਵਤਾਂ ਪਤਯੇ ਨਮਃ

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਰਾਮ, ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ, ਅਨਿਰੁੱਧ, ਤੇ ਸਾਤਵਤਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

ਨਮੋ ਗੁਣਪ੍ਰਦੀਪਾਯ ਗੁਣਾਤ੍ਮਚ੍ਛਾਦਨਾਯ ਚ । ਗੁਣਵृਤ੍ਤ੍ਯੁਪਲਕ੍ਸ਼੍ਯਾਯ ਗੁਣਦ੍ਰष੍ਟੇ ਸ੍ਵਸਂਵਿਦੇ

ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਜੋਤ, ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਆਪ ਢਕਣ ਵਾਲਾ, ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਕਰਤੂਤ ਨਾਲ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

ਅਵ੍ਯਾਕृਤਵਿਹਾਰਾਯ ਸਰ੍ਵਵ੍ਯਾਕृਤਸਿਦ੍ਧਯੇ । ਹृषੀਕੇਸ਼ ਨਮਸ੍ਤੇऽਸ੍ਤੁ ਮੁਨਯੇ ਮੌਨਸ਼ੀਲਿਨੇ

ਅਵਿਕਤ ਵਿਚ ਖੇਡਣ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਵਿਕਤ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਮੂਨੀ, ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ।

ਪਰਾਵਰਗਤਿਜ੍ਞਾਯ ਸਰ੍ਵਾਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ਾਯ ਤੇ ਨਮਃ । ਅਵਿਸ਼੍ਵਾਯ ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਾਯ ਤਦ੍ਦ੍ਰष੍ਟੇऽਸ੍ਯ ਚ ਹੇਤਵੇ

ਉੱਚ ਤੇ ਹੇਠਲੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਸਾਰੇ ਦੇ ਨਿਗਰਾਨ, ਅਵਿਕਤ ਤੇ ਵਿਕਤ, ਇਸ ਸਭ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

( ਮਿਸ਼੍ਰ ) ਤ੍ਵਂ ਹ੍ਯਸ੍ਯ ਜਨ੍ਮਸ੍ਥਿਤਿਸਂਯਮਾਨ੍ ਪ੍ਰਭੋ ਗੁਣੈਰਨੀਹੋऽਕृਤ ਕਾਲਸ਼ਕ੍ਤਿਧृਕ੍ । ਤਤ੍ਤਤ੍ ਸ੍ਵਭਾਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਤਿਬੋਧਯਨ੍ ਸਤਃ ਸਮੀਕ੍ਸ਼ਯਾਮੋਘਵਿਹਾਰ ਈਹਸੇ

ਤੂੰ, ਪ੍ਰਭੂ, ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਨਿਰਲੇਪ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪੈਦਾ, ਜੀਵਨ ਤੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਕਾਲ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਥਾਮਦਾ, ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਦਾ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਅਟੱਲ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਅਦਭੁਤ ਖੇਡ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।

( ਇਂਦ੍ਰਵਂਸ਼ਾ ) ਤਸ੍ਯੈਵ ਤੇऽਮੂਸ੍ਤਨਵਸ੍ਤ੍ਰਿਲੋਕ੍ਯਾਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾ ਅਸ਼ਾਨ੍ਤਾ ਉਤ ਮੂਢਯੋਨਯਃ । ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਿਯਾਸ੍ਤੇ ਹ੍ਯਧੁਨਾਵਿਤੁਂ ਸਤਾਂ ਸ੍ਥਾਤੁਸ਼੍ਚ ਤੇ ਧਰ੍ਮਪਰੀਪ੍ਸਯੇਹਤਃ

ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਇਹ ਸਰੀਰ — ਕੁਝ ਸ਼ਾਂਤ, ਕੁਝ ਬੇਚੈਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਭਟਕਦੇ ਹੋਏ — ਤੇਰੇ ਲਈ ਪਿਆਰੇ ਹਨ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ। ਸ਼ਾਂਤ ਸਰੀਰ ਤੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਪਿਆਰੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਤੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਅਪਰਾਧਃ ਸਕृਦ੍ ਭਰ੍ਤ੍ਰਾ ਸੋਢਵ੍ਯਃ ਸ੍ਵਪ੍ਰਜਾਕृਤਃ । ਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਤ੍ਮਮ੍ ਮੂਢਸ੍ਯ ਤ੍ਵਾਮਜਾਨਤਃ

ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ ਵਲੋਂ ਹੋਈ ਇੱਕ ਗਲਤੀ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਤੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ, ਜੋ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਗਲਤ ਕਰ ਗਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰ।

ਅਨੁਗृਹ੍ਣੀष੍ਵ ਭਗਵਨ੍ ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤ੍ਯਜਤਿ ਪਨ੍ਨਗਃ । ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਨਃ ਸਾਧੁਸ਼ੋਚ੍ਯਾਨਾਂ ਪਤਿਃ ਪ੍ਰਾਣਃ ਪ੍ਰਦੀਯਤਾਮ੍

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦਇਆ ਦਿੰ; ਸੱਪ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਲਈ, ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਦੁਖੀ ਤੇ ਦਇਆ ਦੇ ਯੋਗ ਹਾਂ, ਪਤੀ — ਜੋ ਸਾਡੀ ਜਿੰਦ ਹੈ — ਸਾਨੂੰ ਮੁੜ ਮਿਲ ਜਾਵੇ।

ਵਿਧੇਹਿ ਤੇ ਕਿਙ੍‌ਕਰੀਣਾਂ ਅਨੁष੍ਠੇਯਂ ਤਵਾਜ੍ਞਯਾ । ਯਚ੍ਛ੍ਰਦ੍ਧਯਾਨੁਤਿष੍ਠਨ੍ ਵੈ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਤੋ ਭਯਾਤ੍

ਸਾਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦੇ ਕਿ ਤੇਰੀ ਦਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰੀਏ; ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ । ਇਤ੍ਥਂ ਸ ਨਾਗਪਤ੍‍ਨੀਭਿਃ ਭਗਵਾਨ੍ ਸਮਭਿष੍ਟੁਤਃ । ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਂ ਭਗ੍ਨਸ਼ਿਰਸਂ ਵਿਸਸਰ੍ਜਾਙ੍‌ਘ੍ਰਿਕੁਟ੍ਟਨੈਃ

ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੱਪ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਬੇਹੋਸ਼, ਟੁੱਟੇ ਸਿਰ ਵਾਲੇ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਚੋਟ ਤੋਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।

ਪ੍ਰਤਿਲਬ੍ਧੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪ੍ਰਾਣਃ ਕਾਲਿਯਃ ਸ਼ਨਕੈਰ੍ਹਰਿਮ੍ । ਕृਚ੍ਛ੍ਰਾਤ੍ ਸਮੁਚ੍ਛ੍ਵਸਨ੍ ਦੀਨਃ ਕृष੍ਣਂ ਪ੍ਰਾਹ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਃ

ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਜਿੰਦ ਮੁੜ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਕਾਲੀਆ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹਰਿ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਔਖਾ ਸਾਹ ਲੈ ਕੇ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਦੁਖੀ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੋਲਿਆ।

ਕਾਲਿਯ ਉਵਾਚ । ਵਯਂ ਖਲਾਃ ਸਹੋਤ੍ਪਤ੍ਤ੍ਯਾ ਤਮਸਾ ਦੀਰ੍ਘਮਨ੍ਯਵਃ । ਸ੍ਵਭਾਵੋ ਦੁਸ੍ਤ੍ਯਜੋ ਨਾਥ ਲੋਕਾਨਾਂ ਯਦਸਦ੍‍ਗ੍ਰਹਃ

ਕਾਲੀਆ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅਸੀਂ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਮਾੜੇ ਹਾਂ, ਹਨੇਰੇ ਤੇ ਲੰਮੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ; ਹੇ ਨਾਥ, ਇਹ ਸੁਭਾਵ ਛੱਡਣਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਝੂਠੀ ਲਗੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਤ੍ਵਯਾ ਸृष੍ਟਮਿਦਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਧਾਤਰ੍ਗੁਣਵਿਸਰ੍ਜਨਮ੍ । ਨਾਨਾਸ੍ਵਭਾਵਵੀਰ੍ਯੌਜੋ ਯੋਨਿਬੀਜਾਸ਼ਯਾਕृਤਿ

ਹੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁਣ ਵੰਡੇ ਹਨ; ਇਸ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀਆਂ, ਤਾਕਤਾਂ, ਉਰਜਾਵਾਂ, ਰੂਪ, ਬੀਜ ਤੇ ਚਿਤਾਵਾਂ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

ਵਯਂ ਚ ਤਤ੍ਰ ਭਗਵਨ੍ ਸਰ੍ਪਾ ਜਾਤ੍ਯੁਰੁਮਨ੍ਯਵਃ । ਕਥਂ ਤ੍ਯਜਾਮਸ੍ਤ੍ਵਨ੍ਮਾਯਾਂ ਦੁਸ੍ਤ੍ਯਜਾਂ ਮੋਹਿਤਾਃ ਸ੍ਵਯਮ੍

ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਸੀਂ ਸੱਪ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਤੇਜ਼ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਹਾਂ; ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ, ਜੋ ਛੱਡਣੀ ਔਖੀ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਖੁਦ ਉਸ ਵਿੱਚ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਕਿਵੇਂ ਛੱਡ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?

ਭਵਾਨ੍ ਹਿ ਕਾਰਣਂ ਤਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞੋ ਜਗਦੀਸ਼੍ਵਰਃ । ਅਨੁਗ੍ਰਹਂ ਨਿਗ੍ਰਹਂ ਵਾ ਮਨ੍ਯਸੇ ਤਦ੍ ਵਿਧੇਹਿ ਨਃ

ਤੂੰ ਹੀ ਇਸ ਸਭ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮਾਲਕ; ਚਾਹੇ ਤੂੰ ਦਇਆ ਕਰੇ ਜਾਂ ਸਜ਼ਾ ਦੇਵੇ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਜੋ ਤੂੰ ਠੀਕ ਸਮਝੇ, ਉਹ ਕਰ।

ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ । ਇਤ੍ਯਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਵਚਃ ਪ੍ਰਾਹ ਭਗਵਾਨ੍ ਕਾਰ੍ਯਮਾਨੁषਃ । ਨਾਤ੍ਰ ਸ੍ਥੇਯਂ ਤ੍ਵਯਾ ਸਰ੍ਪ ਸਮੁਦ੍ਰਂ ਯਾਹਿ ਮਾ ਚਿਰਮ੍ । ਸ੍ਵਜ੍ਞਾਤ੍ਯਪਤ੍ਯਦਾਰਾਢ੍ਯੋ ਗੋਨृਭਿਰ੍ਭੁਜ੍ਯਤਾਂ ਨਦੀ

ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਬੋਲਿਆ: 'ਸੱਪ, ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ; ਜਲਦੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਜਾ। ਇਹ ਦਰਿਆ ਗਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ, ਤੇ ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ, ਪਤਨੀਆਂ ਲਈ ਛੱਡ ਦੇ।'

ਯ ਏਤਤ੍ ਸਂਸ੍ਮਰੇਨ੍ ਮਰ੍ਤ੍ਯਃ ਤੁਭ੍ਯਂ ਮਦਨੁਸ਼ਾਸਨਮ੍ । ਕੀਰ੍ਤਯਨ੍ ਉਭਯੋਃ ਸਨ੍ਧ੍ਯੋਃ ਨ ਯੁष੍ਮਦ੍ ਭਯਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮੇਰੀ ਇਹ ਆਗਿਆ ਯਾਦ ਕਰੇ, ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਸੰਧਿਆਂ 'ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਉਚਾਰਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਡਰ ਨਹੀਂ ਪਾਵੇਗਾ।

ਯੋऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਮਦਾਕ੍ਰੀਡੇ ਦੇਵਾਦੀਨ੍ ਤਰ੍ਪਯੇਜ੍ਜਲੈਃ । ਉਪੋष੍ਯ ਮਾਂ ਸ੍ਮਰਨ੍ਨਰ੍ਚੇਤ੍ ਸਰ੍ਵਪਾਪੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ

ਜੋ ਇੱਥੇ, ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਖੇਡਿਆ, ਨ੍ਹਾਏ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਾਏ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੇ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦ੍ਵੀਪਂ ਰਮਣਕਂ ਹਿਤ੍ਵਾ ਹ੍ਰਦਮੇਤਮੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤਃ । ਯਦ੍ ਭਯਾਤ੍ਸ ਸੁਪਰ੍ਣਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਨਾਦ੍ਯਾਨ੍ਮਤ੍ਪਾਦ ਲਾਞ੍ਛਿਤਮ੍

ਰਮਣਕਾ ਟਾਪੂ ਛੱਡ ਕੇ, ਇਸ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਤੂੰ ਸੁਪਰਨ ਤੋਂ ਡਰ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਖਾਇਆ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਮੇਰੇ ਪੈਰ ਦੀ ਛਾਪ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀऋषਿਰੁਵਾਚ । ਏਵਮੁਕ੍ਤੋ ਭਗਵਤਾ ਕृष੍ਣੇਨਾਦ੍‌ਭੁਤਕਰ੍ਮਣਾ । ਤਂ ਪੂਜਯਾਮਾਸ ਮੁਦਾ ਨਾਗਪਤ੍‍ਨ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਾਦਰਮ੍

ਸ਼੍ਰੀ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅਜੋਕੇ ਕਰਮ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਲੋਂ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੱਪ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ।