ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਚ ਪਰਿਤ੍ਰਾਤਮਸ਼੍ਵਤ੍ਥਾਮ੍ਨੋऽਸ੍ਤ੍ਰਤੇਜਸਃ । ਸ੍ਨੇਹਂ ਚ ਵृष੍ਣਿਪਾਰ੍ਥਾਨਾਂ ਤੇषਾਂ ਭਕ੍ਤਿਂ ਚ ਕੇਸ਼ਵੇ

ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਹ ਅਸ਼ਵੱਥਾਮਨ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਲੀ ਹਥਿਆਰ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਬਚਿਆ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪਿਆਰ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੇਸ਼ਵ ਲਈ ਭਗਤੀ।

ਤੇਭ੍ਯਃ ਪਰਮਸਨ੍ਤੁष੍ਟਃ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯੁਜ੍ਜृਮ੍ਭਿਤਲੋਚਨਃ । ਮਹਾਧਨਾਨਿ ਵਾਸਾਂਸਿ ਦਦੌ ਹਾਰਾਨ੍ਮਹਾਮਨਾਃ

ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ, ਕਪੜੇ ਅਤੇ ਹਾਰ ਦਿੱਤੇ।

ਸਾਰਥ੍ਯਪਾਰषਦਸੇਵਨਸਖ੍ਯਦੌਤ੍ਯ ਵੀਰਾਸਨਾਨੁਗਮਨਸ੍ਤਵਨਪ੍ਰਣਾਮਾਨ੍ । ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੇषੁ ਪਾਣ੍ਡੁषੁ ਜਗਤ੍ਪ੍ਰਣਤਿਂ ਚ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ ਭਕ੍ਤਿਂ ਕਰੋਤਿ ਨृਪਤਿਸ਼੍ਚਰਣਾਰਵਿਨ੍ਦੇ

ਰਾਜਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਰਥੀ, ਸਾਥੀ, ਸਹਾਇਕ, ਦੋਸਤ, ਦੂਤ, ਵਿਰਤਾ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਅਤੇ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਅੱਗੇ ਨਮਨ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।

* ਤਸ੍ਯੈਵਂ ਵਰ੍ਤਮਾਨਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵੇषਾਂ ਵृਤ੍ਤਿਮਨ੍ਵਹਮ੍ । ਨਾਤਿਦੂਰੇ ਕਿਲਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਯਦਾਸੀਤ੍ਤਨ੍ਨਿਬੋਧ ਮੇ

ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਅਜੋਬਾ ਵਾਪਰਿਆ—ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ।

ਧਰ੍ਮਃ ਪਦੈਕੇਨ ਚਰਨ੍ ਵਿਚ੍ਛਾਯਾਮੁਪਲਭ੍ਯ ਗਾਮ੍ । ਪृਚ੍ਛਤਿ ਸ੍ਮਾਸ਼੍ਰੁਵਦਨਾਂ ਵਿਵਤ੍ਸਾਮਿਵ ਮਾਤਰਮ੍

ਧਰਮ, ਇੱਕ ਪੈਰ 'ਤੇ ਤੁਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਛਾਂ ਘਟ ਗਈ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੱਛੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਈ ਗਾਂ ਵਾਂਗ ਰੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ।

ਧਰ੍ਮ ਉਵਾਚ ਕਚ੍ਚਿਦ੍ਭਦ੍ਰੇऽਨਾਮਯਮਾਤ੍ਮਨਸ੍ਤੇ ਵਿਚ੍ਛਾਯਾਸਿ ਮ੍ਲਾਯਤੇषਨ੍ਮੁਖੇਨ । ਆਲਕ੍ਸ਼ਯੇ ਭਵਤੀਮਨ੍ਤਰਾਧਿਂ ਦੂਰੇ ਬਨ੍ਧੁਂ ਸ਼ੋਚਸਿ ਕਞ੍ਚਨਾਮ੍ਬ

ਧਰਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮਾਤਾ, ਕੀ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਸਭ ਠੀਕ ਹੈ? ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਸੁੱਕੀ ਅਤੇ ਮਲੂਕ ਲਗਦੀ ਹੈਂ? ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ—ਕੀ ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਦੂਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਲਈ ਰੋ ਰਹੀ ਹੈਂ?

ਪਾਦੈਰ੍ਨ੍ਯੂਨਂ ਸ਼ੋਚਸਿ ਮੈਕਪਾਦਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਵਾ ਵृषਲੈਰ੍ਭੋਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣਮ੍ । ਆਹੋ ਸੁਰਾਦੀਨ੍ ਹृਤਯਜ੍ਞਭਾਗਾਨ੍ ਪ੍ਰਜਾ ਉਤ ਸ੍ਵਿਨ੍ਮਘਵਤ੍ਯਵਰ੍षਤਿ

ਕੀ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਘੱਟ ਪੈਰ ਲਈ, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਖਾ ਲਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਲਈ, ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਜਨ ਦੀ ਭਾਗ ਲੈ ਲਈ ਗਈ ਹੈ, ਜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੰਦਰ ਹੁਣ ਮੀਂਹ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ, ਰੋ ਰਹੀ ਹੈਂ?

ਅਰਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯ ਉਰ੍ਵਿ ਬਾਲਾਨ੍ ਸ਼ੋਚਸ੍ਯਥੋ ਪੁਰੁषਾਦੈਰਿਵਾਰ੍ਤਾਨ੍ । ਵਾਚਂ ਦੇਵੀਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕੁਲੇ ਕੁਕਰ੍ਮਣ੍ਯਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯੇ ਰਾਜਕੁਲੇ ਕੁਲਾਗ੍ਰ੍ਯਾਨ੍

ਕੀ ਤੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਲੋਕ ਤੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਬੋਲੀ ਲਈ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ ਖਰਾਬ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਉੱਚ ਕੁਲਾਂ ਲਈ, ਜੋ ਅਧਰਮੀ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਨਾਸ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਰੋ ਰਹੀ ਹੈਂ?

ਕਿਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਬਨ੍ਧੂਨ੍ ਕਲਿਨੋਪਸृष੍ਟਾਨ੍ ਰਾष੍ਟ੍ਰਾਣਿ ਵਾ ਤੈਰਵਰੋਪਿਤਾਨਿ । ਇਤਸ੍ਤਤੋ ਵਾਸ਼ਨਪਾਨਵਾਸਃ ਸ੍ਨਾਨਵ੍ਯਵਾਯੋਨ੍ਮੁਖਜੀਵਲੋਕਮ੍

ਕੀ ਤੂੰ ਕਲਿ ਵੱਲੋਂ ਪੀੜਤ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਲਈ, ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਾਸ ਕੀਤੇ ਰਾਜਾਂ ਲਈ, ਜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਜੋ ਇधर-ਉਧਰ ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਰਹਿਣ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਜੀਕਾ ਉਲਝ ਗਈ ਹੈ, ਰੋ ਰਹੀ ਹੈਂ?

ਯਦ੍ਵਾਮ੍ਬ ਤੇ ਭੂਰਿਭਰਾਵਤਾਰ ਕृਤਾਵਤਾਰਸ੍ਯ ਹਰੇਰ੍ਧਰਿਤ੍ਰਿ । ਅਨ੍ਤਰ੍ਹਿਤਸ੍ਯ ਸ੍ਮਰਤੀ ਵਿਸृष੍ਟਾ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਨਿਰ੍ਵਾਣਵਿਲਮ੍ਬਿਤਾਨਿ

ਜਾਂ, ਮਾਤਾ, ਕੀ ਤੂੰ ਹਰੀ ਦੇ ਕੀਤੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਤੇਰੇ ਭਾਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਜਨਮ ਲਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਵਿਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਰੋਕ ਰਿਹਾ ਹੈ?

ਇਦਂ ਮਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਤਵਾਧਿਮੂਲਂ ਵਸੁਨ੍ਧਰੇ ਯੇਨ ਵਿਕਰ੍ਸ਼ਿਤਾਸਿ । ਕਾਲੇਨ ਵਾ ਤੇ ਬਲਿਨਾਂ ਬਲੀਯਸਾ ਸੁਰਾਰ੍ਚਿਤਂ ਕਿਂ ਹृਤਮਮ੍ਬ ਸੌਭਗਮ੍

ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਧਰਤੀ, ਤੇਰੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੂੰ ਪੀੜਤ ਹੋਈ ਹੈਂ। ਕੀ ਤੇਰੀ ਵਧੀਆ ਕismet, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਸਮੇਂ ਵੱਲੋਂ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ, ਲੈ ਲਈ ਗਈ ਹੈ?

ਧਰਣ੍ਯੁਵਾਚ ਭਵਾਨ੍ ਹਿ ਵੇਦ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਯਨ੍ਮਾਂ ਧਰ੍ਮਾਨੁਪृਚ੍ਛਸਿ । ਚਤੁਰ੍ਭਿਰ੍ਵਰ੍ਤਸੇ ਯੇਨ ਪਾਦੈਰ੍ਲੋਕਸੁਖਾਵਹੈਃ

ਧਰਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਉਹ ਸਭ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ, ਧਰਮ ਜੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਚਾਰ ਪੈਰ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਸਤ੍ਯਂ ਸ਼ੌਚਂ ਦਯਾ ਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਸ੍ਤ੍ਯਾਗਃ ਸਨ੍ਤੋष ਆਰ੍ਜਵਮ੍ । ਸ਼ਮੋ ਦਮਸ੍ਤਪਃ ਸਾਮ੍ਯਂ ਤਿਤਿਕ੍ਸ਼ੋਪਰਤਿਃ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍

ਸੱਚ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਦਇਆ, ਮਾਫੀ, ਤਿਆਗ, ਸੰਤੋਖ, ਸਧਾਰਣਤਾ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਆਪ-ਕਾਬੂ, ਤਪ, ਸਮਤਾ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਵਾਪਸੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ—

ਜ੍ਞਾਨਂ ਵਿਰਕ੍ਤਿਰੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਸ਼ੌਰ੍ਯਂ ਤੇਜੋ ਬਲਂ ਸ੍ਮृਤਿਃ । ਸ੍ਵਾਤਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯਂ ਕੌਸ਼ਲਂ ਕਾਨ੍ਤਿਰ੍ਧੈਰ੍ਯਂ ਮਾਰ੍ਦਵਮੇਵ ਚ

ਗਿਆਨ, ਵੈਰਾਗ, ਸਰਦਾਰੀ, ਵਿਰਤਾ, ਚਮਕ, ਤਾਕਤ, ਯਾਦ, ਆਜ਼ਾਦੀ, ਹੁਨਰ, ਸੋਭਾ, ਹੌਸਲਾ ਅਤੇ ਨਰਮੀ—

ਪ੍ਰਾਗਲ੍ਭ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਯਃ ਸ਼ੀਲਂ ਸਹ ਓਜੋ ਬਲਂ ਭਗਃ । ਗਾਮ੍ਭੀਰ੍ਯਂ ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਮਾਸ੍ਤਿਕ੍ਯਂ ਕੀਰ੍ਤਿਰ੍ਮਾਨੋऽਨਹਙ੍ਕृਤਿਃ

ਸਾਹਸ, ਨਿਮਰਤਾ, ਚੰਗਾ ਚਲਣ, ਸਹਿਣ, ਜੋਸ਼, ਤਾਕਤ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ, ਗਹਿਰਾਈ, ਠੀਕ ਰਹਿਣਾ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਵਡਿਆਈ, ਆਦਰ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਘਾਟ—

ਏਤੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਚ ਭਗਵਨ੍ਨਿਤ੍ਯਾ ਯਤ੍ਰ ਮਹਾਗੁਣਾਃ । ਪ੍ਰਾਰ੍ਥ੍ਯਾ ਮਹਤ੍ਤ੍ਵਮਿਚ੍ਛਦ੍ਭਿਰ੍ਨ ਵਿਯਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍

ਇਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੱਡੀਆਂ ਖੂਬੀਆਂ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਹਨ; ਵੱਡਾ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਘਟਦੀਆਂ ਨਹੀਂ।

ਤੇਨਾਹਂ ਗੁਣਪਾਤ੍ਰੇਣ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸੇਨ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਮ੍ । ਸ਼ੋਚਾਮਿ ਰਹਿਤਂ ਲੋਕਂ ਪਾਪ੍ਮਨਾ ਕਲਿਨੇਕ੍ਸ਼ਿਤਮ੍

ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਹੁਣ ਸੰਸਾਰ ਲਈ ਦੁਖੀ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਤੋਂ ਵਿਹੂਣ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਕਲਿਜੁਗ ਦੀ ਪਾਪੀ ਨਜ਼ਰ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੀੜਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਚਾਨੁਸ਼ੋਚਾਮਿ ਭਵਨ੍ਤਂ ਚਾਮਰੋਤ੍ਤਮਮ੍ । ਦੇਵਾਨ੍ ਪਿਤॄਨृषੀਨ੍ ਸਾਧੂਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਵਰ੍ਣਾਂਸ੍ਤਥਾਸ਼੍ਰਮਾਨ੍

ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲਈ, ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਜੋ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ, ਰਿਸੀਆਂ, ਸਾਰੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ, ਤੇ ਸਭ ਜਾਤੀਆਂ ਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਖੀ ਹਾਂ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਯੋ ਬਹੁਤਿਥਂ ਯਦਪਾਙ੍ਗਮੋਕ੍ਸ਼ ਕਾਮਾਸ੍ਤਪਃ ਸਮਚਰਨ੍ ਭਗਵਤ੍ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾਃ । ਸਾ ਸ਼੍ਰੀਃ ਸ੍ਵਵਾਸਮਰਵਿਨ੍ਦਵਨਂ ਵਿਹਾਯ ਯਤ੍ਪਾਦਸੌਭਗਮਲਂ ਭਜਤੇऽਨੁਰਕ੍ਤਾ

ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ, ਕੇਵਲ ਇਕ ਝਲਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਕੇ ਕਠਿਨ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਉਹੀ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇਵੀ, ਆਪਣਾ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲਾ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਪੂਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪੂਜਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ।

* ਤਸ੍ਯਾਹਮਬ੍ਜਕੁਲਿਸ਼ਾਙ੍ਕੁਸ਼ਕੇਤੁਕੇਤੈਃ ਸ਼੍ਰੀਮਤ੍ਪਦੈਰ੍ਭਗਵਤਃ ਸਮਲਙ੍ਕृਤਾਙ੍ਗੀ । ਤ੍ਰੀਨਤ੍ਯਰੋਚ ਉਪਲਭ੍ਯ ਤਤੋ ਵਿਭੂਤਿਂ ਲੋਕਾਨ੍ ਸ ਮਾਂ ਵ੍ਯਸृਜਦੁਤ੍ਸ੍ਮਯਤੀਂ ਤਦਨ੍ਤੇ

ਮੈਂ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਕਮਲ, ਵਜਰ, ਅੰਕੁਸ਼, ਝੰਡਾ ਆਦਿ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ, ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਪਰ ਇਹ ਵੱਡੀ ਮਹਿਮਾ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਵੀ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਰਜ਼ਾਮੰਦੀ ਨਹੀਂ ਪਾਈ। ਆਖਰ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਨੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਤਿਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ।

* ਯੋ ਵੈ ਮਮਾਤਿਭਰਮਾਸੁਰਵਂਸ਼ਰਾਜ੍ਞਾਮ੍ ਅਕ੍ਸ਼ੌਹਿਣੀਸ਼ਤਮਪਾਨੁਦਦਾਤ੍ਮਤਨ੍ਤ੍ਰਃ । ਤ੍ਵਾਂ ਦੁਃਸ੍ਥਮੂਨਪਦਮਾਤ੍ਮਨਿ ਪੌਰੁषੇਣ ਸਮ੍ਪਾਦਯਨ੍ ਯਦੁषੁ ਰਮ੍ਯਮਬਿਭ੍ਰਦਙ੍ਗਮ੍

ਉਹ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆਸੁਰ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸੌ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਭਾਰੀ ਭਾਰ ਹਟਾਇਆ, ਤੇ ਤੇਰੀ ਅਸਥਿਰ ਤੇ ਘਟ ਚੁੱਕੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਲ ਨਾਲ ਠੀਕ ਕੀਤਾ, ਯਾਦਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ।

* ਕਾ ਵਾ ਸਹੇਤ ਵਿਰਹਂ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਸ੍ਯ ਪ੍ਰੇਮਾਵਲੋਕਰੁਚਿਰਸ੍ਮਿਤਵਲ੍ਗੁਜਲ੍ਪੈਃ । ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਂ ਸਮਾਨਮਹਰਨ੍ਮਧੁਮਾਨਿਨੀਨਾਂ ਰੋਮੋਤ੍ਸਵੋ ਮਮ ਯਦਙ੍ਘ੍ਰਿਵਿਟਙ੍ਕਿਤਾਯਾਃ

ਕੌਣ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨੂੰ ਸਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਨਜ਼ਾਰੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਮੁਸਕਾਨ ਤੇ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਵੀ ਚੁਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—ਜਦ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿਚ ਰੋਮਾਂਚ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ?

* ਤਯੋਰੇਵਂ ਕਥਯਤੋਃ ਪृਥਿਵੀਧਰ੍ਮਯੋਸ੍ਤਦਾ । ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਿਨ੍ਨਾਮ ਰਾਜਰ੍षਿਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਪ੍ਰਾਚੀਂ ਸਰਸ੍ਵਤੀਮ੍

ਜਦ ਧਰਤੀ ਤੇ ਧਰਮ ਇੰਝ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਜਰਸ਼ੀ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ।

( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਨਮਸ੍ਤੁਭ੍ਯਂ ਭਗਵਤੇ ਪੁਰੁषਾਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨੇ । ਭੂਤਾਵਾਸਾਯ ਭੂਤਾਯ ਪਰਾਯ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨੇ

ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਭਗਵਾਨ, ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਪਰਮ ਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ।

ਜ੍ਞਾਨਵਿਜ੍ਞਾਨਨਿਧਯੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇऽਨਨ੍ਤਸ਼ਕ੍ਤਯੇ । ਅਗੁਣਾਯਾਵਿਕਾਰਾਯ ਨਮਸ੍ਤੇऽਪ੍ਰਾਕृਤਾਯ ਚ

ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦਾ ਖਜਾਨਾ, ਬ੍ਰਹਮ, ਅਨੰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ, ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਬਦਲਾਅ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਤੇ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ।

ਕਾਲਾਯ ਕਾਲਨਾਭਾਯ ਕਾਲਾਵਯਵਸਾਕ੍ਸ਼ਿਣੇ । ਵਿਸ਼੍ਵਾਯ ਤਦੁਪਦ੍ਰष੍ਟ੍ਰੇ ਤਤ੍ਕਰ੍ਤ੍ਰੇ ਵਿਸ਼੍ਵਹੇਤਵੇ

ਕਾਲ ਨੂੰ, ਕਾਲ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਕਾਲ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਦਾ ਸਾਖੀ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ, ਉਸ ਦੇ ਨਿਗਰਾਨ, ਉਸ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਤੇ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

ਭੂਤਮਾਤ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪ੍ਰਾਣ ਮਨੋਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਸ਼ਯਾਤ੍ਮਨੇ । ਤ੍ਰਿਗੁਣੇਨਾਭਿਮਾਨੇਨ ਗੂਢਸ੍ਵਾਤ੍ਮਾਨੁਭੂਤਯੇ

ਭੂਤ, ਤੱਤ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਪ੍ਰਾਣ, ਮਨ, ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਭਾਵਾਂ ਦੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਹੀ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਮਸਕਾਰ।

ਨਮੋऽਨਨ੍ਤਾਯ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਯ ਕੂਟਸ੍ਥਾਯ ਵਿਪਸ਼੍ਚਿਤੇ । ਨਾਨਾਵਾਦਾਨੁਰੋਧਾਯ ਵਾਚ੍ਯਵਾਚਕ ਸ਼ਕ੍ਤਯੇ

ਅਨੰਤ, ਸੁਖਮ, ਅਟੱਲ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਸਾਰੇ ਮਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ, ਬੋਲਣ ਤੇ ਨਾ ਬੋਲਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

ਨਮਃ ਪ੍ਰਮਾਣਮੂਲਾਯ ਕਵਯੇ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋਨਯੇ । ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾਯ ਨਿਵृਤ੍ਤਾਯ ਨਿਗਮਾਯ ਨਮੋ ਨਮਃ

ਸਾਰੇ ਸਹੀ ਗਿਆਨ ਦਾ ਮੂਲ, ਕਵੀ, ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਕਰਮ ਤੇ ਵਿਰਤੀ ਦੇ ਰਾਹ, ਵੇਦ ਨੂੰ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ।