ਸ਼ੌਨਕ ਉਵਾਚ ਕਸ੍ਯ ਹੇਤੋਰ੍ਨਿਜਗ੍ਰਾਹ ਕਲਿਂ ਦਿਗ੍ਵਿਜਯੇ ਨृਪਃ । ਨृਦੇਵਚਿਹ੍ਨਧृਕ੍ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਕੋऽਸੌ ਗਾਂ ਯਃ ਪਦਾਹਨਤ੍ । ਤਤ੍ਕਥ੍ਯਤਾਂ ਮਹਾਭਾਗ ਯਦਿ ਕृष੍ਣਕਥਾਸ਼੍ਰਯਮ੍
ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਰਾਜਾ ਨੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿੱਤਦੇ ਸਮੇਂ ਕਲਿਜੁਗ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਫੜਿਆ? ਇਹ ਰਾਜਾ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ੂਦਰ ਕੌਣ ਸੀ, ਜੋ ਗਾਂ ਨੂੰ ਪੈਰ ਨਾਲ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ? ਹੇ ਮਹਾਨ, ਜੇ ਇਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਕਥਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ ਤਾਂ ਦੱਸੋ।
ਅਥਵਾਸ੍ਯ ਪਦਾਮ੍ਭੋਜ ਮਕਰਨ੍ਦਲਿਹਾਂ ਸਤਾਮ੍ । ਕਿਮਨ੍ਯੈਰਸਦਾਲਾਪੈਰਾਯੁषੋ ਯਦਸਦ੍ਵ੍ਯਯਃ
ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਮਧੁਰਤਾ ਚੱਖਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹੋਰ ਬੇਫ਼ਾਇਦਾ ਗੱਲਾਂ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਵਿਅਰਥ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਾਯੁषਾਂ ਨृਣਾਮਙ੍ਗ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾਨਾਮृਤਮਿਚ੍ਛਤਾਮ੍ । ਇਹੋਪਹੂਤੋ ਭਗਵਾਨ੍ਮृਤ੍ਯੁਃ ਸ਼ਾਮਿਤ੍ਰਕਰ੍ਮਣਿ
ਹੇ ਮਿਤ੍ਰ, ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਮਰਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਅਮਰਤਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਭਗਵਾਨ ਮੌਤ ਵਜੋਂ ਇੱਥੇ ਸ਼ਾਮਿਕ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਤਾਵਦ੍ਯਾਵਦਾਸ੍ਤ ਇਹਾਨ੍ਤਕਃ । ਏਤਦਰ੍ਥਂ ਹਿ ਭਗਵਾਨਾਹੂਤਃ ਪਰਮਰ੍षਿਭਿਃ । ਅਹੋ ਨृਲੋਕੇ ਪੀਯੇਤ ਹਰਿਲੀਲਾਮृਤਂ ਵਚਃ
ਜਦ ਤਕ ਇੱਥੇ ਮੌਤ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਮਰਦਾ; ਇਸ ਲਈ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਮਨੁੱਖ ਲੋਕ, ਹਰਿ ਦੀ ਲੀਲਾ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬੋਲ ਪੀਓ।
ਮਨ੍ਦਸ੍ਯ ਮਨ੍ਦਪ੍ਰਜ੍ਞਸ੍ਯ ਵਯੋ ਮਨ੍ਦਾਯੁषਸ਼੍ਚ ਵੈ । ਨਿਦ੍ਰਯਾ ਹ੍ਰਿਯਤੇ ਨਕ੍ਤਂ ਦਿਵਾ ਚ ਵ੍ਯਰ੍ਥਕਰ੍ਮਭਿਃ
ਇਸ ਯੁਗ ਵਿਚ ਲੋਕ ਆਲਸੀ, ਮੰਦੇ ਸਮਝ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਵਿਚ ਅਤੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਵਿਅਰਥ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਗੁਆ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਯਦਾ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਿਤ੍ਕੁਰੁਜਾਙ੍ਗਲੇऽਵਸਤ੍ਕਲਿਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਂ ਨਿਜਚਕ੍ਰਵਰ੍ਤਿਤੇ । ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਵਾਰ੍ਤਾਮਨਤਿਪ੍ਰਿਯਾਂ ਤਤਃ ਸ਼ਰਾਸਨਂ ਸਂਯੁਗਸ਼ੌਣ੍ਡਿਰਾਦਦੇ
ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦ ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ, ਕੁਰੁ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਕਲਿਜੁਗ ਉਸਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।
ਸ੍ਵਲਙ੍ਕृਤਂ ਸ਼੍ਯਾਮਤੁਰਙ੍ਗਯੋਜਿਤਂ ਰਥਂ ਮृਗੇਨ੍ਦ੍ਰਧ੍ਵਜਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ ਪੁਰਾਤ੍ । ਵृਤੋ ਰਥਾਸ਼੍ਵਦ੍ਵਿਪਪਤ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤਯਾ ਸ੍ਵਸੇਨਯਾ ਦਿਗ੍ਵਿਜਯਾਯ ਨਿਰ੍ਗਤਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੋਹਣੇ ਰਥ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਕਾਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਝੰਡਾ ਲਗਾ ਸੀ, ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਘੋੜੇ, ਰਥ, ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਨਿਕਲਿਆ।
ਭਦ੍ਰਾਸ਼੍ਵਂ ਕੇਤੁਮਾਲਂ ਚ ਭਾਰਤਂ ਚੋਤ੍ਤਰਾਨ੍ ਕੁਰੂਨ੍ । ਕਿਮ੍ਪੁਰੁषਾਦੀਨਿ ਵਰ੍षਾਣਿ ਵਿਜਿਤ੍ਯ ਜਗृਹੇ ਬਲਿਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਭਦਰਾਸ਼ਵ, ਕੇਤੁਮਾਲ, ਭਾਰਤ, ਉੱਤਰ ਦੇ ਕੁਰੁ, ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ ਆਦਿ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਕਰ ਲਿਆ।
ਨਗਰਾਂਸ਼੍ਚ ਵਨਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਨਦੀਸ਼੍ਚ ਵਿਮਲੋਦਕਾਃ । ਪੁਰੁषਾਨ੍ ਦੇਵਕਲ੍ਪਾਂਸ਼੍ਚ ਨਾਰੀਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨਾਃ
ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ, ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ, ਦੇਵਾਂ ਵਰਗੇ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਕਰ ਲਿਆ।
ਅਦृष੍ਟਪੂਰ੍ਵਾਨ੍ ਸੁਭਗਾਨ੍ ਸ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਧਨਞ੍ਜਯਃ । ਸਦਨਾਨਿ ਚ ਸ਼ੁਭ੍ਰਾਣਿ ਨਾਰੀਸ਼੍ਚਾਪ੍ਸਰਸਾਂ ਨਿਭਾਃ
ਧਨੰਜਯ ਨੇ ਅਜੋਕੇ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂ ਵੇਖੀਆਂ, ਚਮਕਦਾਰ ਘਰ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਜੋ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਲਗਦੀਆਂ ਸਨ।
ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰੋਪਸ਼ृਣ੍ਵਾਨਃ ਸ੍ਵਪੂਰ੍ਵੇषਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ । ਪ੍ਰਗੀਯਮਾਣਂ ਚ ਯਸ਼ਃ ਕृष੍ਣਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਸੂਚਕਮ੍
ਉਥੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਹਾਨ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀਆਂ ਵਡਿਆਈਆਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ।
ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਚ ਪਰਿਤ੍ਰਾਤਮਸ਼੍ਵਤ੍ਥਾਮ੍ਨੋऽਸ੍ਤ੍ਰਤੇਜਸਃ । ਸ੍ਨੇਹਂ ਚ ਵृष੍ਣਿਪਾਰ੍ਥਾਨਾਂ ਤੇषਾਂ ਭਕ੍ਤਿਂ ਚ ਕੇਸ਼ਵੇ
ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਹ ਅਸ਼ਵੱਥਾਮਨ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਲੀ ਹਥਿਆਰ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਬਚਿਆ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪਿਆਰ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੇਸ਼ਵ ਲਈ ਭਗਤੀ।
ਤੇਭ੍ਯਃ ਪਰਮਸਨ੍ਤੁष੍ਟਃ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯੁਜ੍ਜृਮ੍ਭਿਤਲੋਚਨਃ । ਮਹਾਧਨਾਨਿ ਵਾਸਾਂਸਿ ਦਦੌ ਹਾਰਾਨ੍ਮਹਾਮਨਾਃ
ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ, ਕਪੜੇ ਅਤੇ ਹਾਰ ਦਿੱਤੇ।
ਸਾਰਥ੍ਯਪਾਰषਦਸੇਵਨਸਖ੍ਯਦੌਤ੍ਯ ਵੀਰਾਸਨਾਨੁਗਮਨਸ੍ਤਵਨਪ੍ਰਣਾਮਾਨ੍ । ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੇषੁ ਪਾਣ੍ਡੁषੁ ਜਗਤ੍ਪ੍ਰਣਤਿਂ ਚ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ ਭਕ੍ਤਿਂ ਕਰੋਤਿ ਨृਪਤਿਸ਼੍ਚਰਣਾਰਵਿਨ੍ਦੇ
ਰਾਜਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਰਥੀ, ਸਾਥੀ, ਸਹਾਇਕ, ਦੋਸਤ, ਦੂਤ, ਵਿਰਤਾ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਅਤੇ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਅੱਗੇ ਨਮਨ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।
* ਤਸ੍ਯੈਵਂ ਵਰ੍ਤਮਾਨਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵੇषਾਂ ਵृਤ੍ਤਿਮਨ੍ਵਹਮ੍ । ਨਾਤਿਦੂਰੇ ਕਿਲਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਯਦਾਸੀਤ੍ਤਨ੍ਨਿਬੋਧ ਮੇ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਅਜੋਬਾ ਵਾਪਰਿਆ—ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ।
ਧਰ੍ਮਃ ਪਦੈਕੇਨ ਚਰਨ੍ ਵਿਚ੍ਛਾਯਾਮੁਪਲਭ੍ਯ ਗਾਮ੍ । ਪृਚ੍ਛਤਿ ਸ੍ਮਾਸ਼੍ਰੁਵਦਨਾਂ ਵਿਵਤ੍ਸਾਮਿਵ ਮਾਤਰਮ੍
ਧਰਮ, ਇੱਕ ਪੈਰ 'ਤੇ ਤੁਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਛਾਂ ਘਟ ਗਈ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੱਛੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਈ ਗਾਂ ਵਾਂਗ ਰੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮ ਉਵਾਚ ਕਚ੍ਚਿਦ੍ਭਦ੍ਰੇऽਨਾਮਯਮਾਤ੍ਮਨਸ੍ਤੇ ਵਿਚ੍ਛਾਯਾਸਿ ਮ੍ਲਾਯਤੇषਨ੍ਮੁਖੇਨ । ਆਲਕ੍ਸ਼ਯੇ ਭਵਤੀਮਨ੍ਤਰਾਧਿਂ ਦੂਰੇ ਬਨ੍ਧੁਂ ਸ਼ੋਚਸਿ ਕਞ੍ਚਨਾਮ੍ਬ
ਧਰਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮਾਤਾ, ਕੀ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਸਭ ਠੀਕ ਹੈ? ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਸੁੱਕੀ ਅਤੇ ਮਲੂਕ ਲਗਦੀ ਹੈਂ? ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ—ਕੀ ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਦੂਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਲਈ ਰੋ ਰਹੀ ਹੈਂ?
ਪਾਦੈਰ੍ਨ੍ਯੂਨਂ ਸ਼ੋਚਸਿ ਮੈਕਪਾਦਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਵਾ ਵृषਲੈਰ੍ਭੋਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣਮ੍ । ਆਹੋ ਸੁਰਾਦੀਨ੍ ਹृਤਯਜ੍ਞਭਾਗਾਨ੍ ਪ੍ਰਜਾ ਉਤ ਸ੍ਵਿਨ੍ਮਘਵਤ੍ਯਵਰ੍षਤਿ
ਕੀ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਘੱਟ ਪੈਰ ਲਈ, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਖਾ ਲਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਲਈ, ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਜਨ ਦੀ ਭਾਗ ਲੈ ਲਈ ਗਈ ਹੈ, ਜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੰਦਰ ਹੁਣ ਮੀਂਹ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ, ਰੋ ਰਹੀ ਹੈਂ?
ਅਰਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯ ਉਰ੍ਵਿ ਬਾਲਾਨ੍ ਸ਼ੋਚਸ੍ਯਥੋ ਪੁਰੁषਾਦੈਰਿਵਾਰ੍ਤਾਨ੍ । ਵਾਚਂ ਦੇਵੀਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕੁਲੇ ਕੁਕਰ੍ਮਣ੍ਯਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯੇ ਰਾਜਕੁਲੇ ਕੁਲਾਗ੍ਰ੍ਯਾਨ੍
ਕੀ ਤੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਲੋਕ ਤੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਬੋਲੀ ਲਈ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ ਖਰਾਬ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਉੱਚ ਕੁਲਾਂ ਲਈ, ਜੋ ਅਧਰਮੀ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਨਾਸ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਰੋ ਰਹੀ ਹੈਂ?
ਕਿਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਬਨ੍ਧੂਨ੍ ਕਲਿਨੋਪਸृष੍ਟਾਨ੍ ਰਾष੍ਟ੍ਰਾਣਿ ਵਾ ਤੈਰਵਰੋਪਿਤਾਨਿ । ਇਤਸ੍ਤਤੋ ਵਾਸ਼ਨਪਾਨਵਾਸਃ ਸ੍ਨਾਨਵ੍ਯਵਾਯੋਨ੍ਮੁਖਜੀਵਲੋਕਮ੍
ਕੀ ਤੂੰ ਕਲਿ ਵੱਲੋਂ ਪੀੜਤ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਲਈ, ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਾਸ ਕੀਤੇ ਰਾਜਾਂ ਲਈ, ਜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਜੋ ਇधर-ਉਧਰ ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਰਹਿਣ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਜੀਕਾ ਉਲਝ ਗਈ ਹੈ, ਰੋ ਰਹੀ ਹੈਂ?
ਯਦ੍ਵਾਮ੍ਬ ਤੇ ਭੂਰਿਭਰਾਵਤਾਰ ਕृਤਾਵਤਾਰਸ੍ਯ ਹਰੇਰ੍ਧਰਿਤ੍ਰਿ । ਅਨ੍ਤਰ੍ਹਿਤਸ੍ਯ ਸ੍ਮਰਤੀ ਵਿਸृष੍ਟਾ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਨਿਰ੍ਵਾਣਵਿਲਮ੍ਬਿਤਾਨਿ
ਜਾਂ, ਮਾਤਾ, ਕੀ ਤੂੰ ਹਰੀ ਦੇ ਕੀਤੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਤੇਰੇ ਭਾਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਜਨਮ ਲਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਵਿਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਰੋਕ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਇਦਂ ਮਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਤਵਾਧਿਮੂਲਂ ਵਸੁਨ੍ਧਰੇ ਯੇਨ ਵਿਕਰ੍ਸ਼ਿਤਾਸਿ । ਕਾਲੇਨ ਵਾ ਤੇ ਬਲਿਨਾਂ ਬਲੀਯਸਾ ਸੁਰਾਰ੍ਚਿਤਂ ਕਿਂ ਹृਤਮਮ੍ਬ ਸੌਭਗਮ੍
ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਧਰਤੀ, ਤੇਰੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੂੰ ਪੀੜਤ ਹੋਈ ਹੈਂ। ਕੀ ਤੇਰੀ ਵਧੀਆ ਕismet, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਸਮੇਂ ਵੱਲੋਂ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ, ਲੈ ਲਈ ਗਈ ਹੈ?
ਧਰਣ੍ਯੁਵਾਚ ਭਵਾਨ੍ ਹਿ ਵੇਦ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਯਨ੍ਮਾਂ ਧਰ੍ਮਾਨੁਪृਚ੍ਛਸਿ । ਚਤੁਰ੍ਭਿਰ੍ਵਰ੍ਤਸੇ ਯੇਨ ਪਾਦੈਰ੍ਲੋਕਸੁਖਾਵਹੈਃ
ਧਰਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਉਹ ਸਭ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ, ਧਰਮ ਜੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਚਾਰ ਪੈਰ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸਤ੍ਯਂ ਸ਼ੌਚਂ ਦਯਾ ਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਸ੍ਤ੍ਯਾਗਃ ਸਨ੍ਤੋष ਆਰ੍ਜਵਮ੍ । ਸ਼ਮੋ ਦਮਸ੍ਤਪਃ ਸਾਮ੍ਯਂ ਤਿਤਿਕ੍ਸ਼ੋਪਰਤਿਃ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਸੱਚ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਦਇਆ, ਮਾਫੀ, ਤਿਆਗ, ਸੰਤੋਖ, ਸਧਾਰਣਤਾ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਆਪ-ਕਾਬੂ, ਤਪ, ਸਮਤਾ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਵਾਪਸੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ—
ਜ੍ਞਾਨਂ ਵਿਰਕ੍ਤਿਰੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਸ਼ੌਰ੍ਯਂ ਤੇਜੋ ਬਲਂ ਸ੍ਮृਤਿਃ । ਸ੍ਵਾਤਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯਂ ਕੌਸ਼ਲਂ ਕਾਨ੍ਤਿਰ੍ਧੈਰ੍ਯਂ ਮਾਰ੍ਦਵਮੇਵ ਚ
ਗਿਆਨ, ਵੈਰਾਗ, ਸਰਦਾਰੀ, ਵਿਰਤਾ, ਚਮਕ, ਤਾਕਤ, ਯਾਦ, ਆਜ਼ਾਦੀ, ਹੁਨਰ, ਸੋਭਾ, ਹੌਸਲਾ ਅਤੇ ਨਰਮੀ—
ਪ੍ਰਾਗਲ੍ਭ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਯਃ ਸ਼ੀਲਂ ਸਹ ਓਜੋ ਬਲਂ ਭਗਃ । ਗਾਮ੍ਭੀਰ੍ਯਂ ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਮਾਸ੍ਤਿਕ੍ਯਂ ਕੀਰ੍ਤਿਰ੍ਮਾਨੋऽਨਹਙ੍ਕृਤਿਃ
ਸਾਹਸ, ਨਿਮਰਤਾ, ਚੰਗਾ ਚਲਣ, ਸਹਿਣ, ਜੋਸ਼, ਤਾਕਤ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ, ਗਹਿਰਾਈ, ਠੀਕ ਰਹਿਣਾ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਵਡਿਆਈ, ਆਦਰ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਘਾਟ—
ਏਤੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਚ ਭਗਵਨ੍ਨਿਤ੍ਯਾ ਯਤ੍ਰ ਮਹਾਗੁਣਾਃ । ਪ੍ਰਾਰ੍ਥ੍ਯਾ ਮਹਤ੍ਤ੍ਵਮਿਚ੍ਛਦ੍ਭਿਰ੍ਨ ਵਿਯਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍
ਇਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੱਡੀਆਂ ਖੂਬੀਆਂ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਹਨ; ਵੱਡਾ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਘਟਦੀਆਂ ਨਹੀਂ।
ਤੇਨਾਹਂ ਗੁਣਪਾਤ੍ਰੇਣ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸੇਨ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਮ੍ । ਸ਼ੋਚਾਮਿ ਰਹਿਤਂ ਲੋਕਂ ਪਾਪ੍ਮਨਾ ਕਲਿਨੇਕ੍ਸ਼ਿਤਮ੍
ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਹੁਣ ਸੰਸਾਰ ਲਈ ਦੁਖੀ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਤੋਂ ਵਿਹੂਣ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਕਲਿਜੁਗ ਦੀ ਪਾਪੀ ਨਜ਼ਰ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੀੜਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਚਾਨੁਸ਼ੋਚਾਮਿ ਭਵਨ੍ਤਂ ਚਾਮਰੋਤ੍ਤਮਮ੍ । ਦੇਵਾਨ੍ ਪਿਤॄਨृषੀਨ੍ ਸਾਧੂਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਵਰ੍ਣਾਂਸ੍ਤਥਾਸ਼੍ਰਮਾਨ੍
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲਈ, ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਜੋ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ, ਰਿਸੀਆਂ, ਸਾਰੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ, ਤੇ ਸਭ ਜਾਤੀਆਂ ਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਖੀ ਹਾਂ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਯੋ ਬਹੁਤਿਥਂ ਯਦਪਾਙ੍ਗਮੋਕ੍ਸ਼ ਕਾਮਾਸ੍ਤਪਃ ਸਮਚਰਨ੍ ਭਗਵਤ੍ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾਃ । ਸਾ ਸ਼੍ਰੀਃ ਸ੍ਵਵਾਸਮਰਵਿਨ੍ਦਵਨਂ ਵਿਹਾਯ ਯਤ੍ਪਾਦਸੌਭਗਮਲਂ ਭਜਤੇऽਨੁਰਕ੍ਤਾ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ, ਕੇਵਲ ਇਕ ਝਲਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਕੇ ਕਠਿਨ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਉਹੀ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇਵੀ, ਆਪਣਾ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲਾ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਪੂਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪੂਜਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ।