ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਕृष੍ਣਮੇਨਮਵੇਹਿ ਤ੍ਵਂ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਅਖਿਲਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ । ਜਗਦ੍ਧਿਤਾਯ ਸੋऽਪ੍ਯਤ੍ਰ ਦੇਹੀਵਾਭਾਤਿ ਮਾਯਯਾ

ਤੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ ਆਪਣਾ ਆਪ ਸਮਝ; ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਸਰੀਰ ਧਾਰ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਵਸ੍ਤੁਤੋ ਜਾਨਤਾਮਤ੍ਰ ਕृष੍ਣਂ ਸ੍ਥਾਸ੍ਨੁ ਚਰਿष੍ਣੁ ਚ । ਭਗਵਦ੍ ਰੂਪਮਖਿਲਂ ਨਾਨ੍ਯਦ੍ ਵਸ੍ਤ੍ਵਿਹ ਕਿਞ੍ਚਨ

ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇੱਥੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਚਲਦੇ-ਫਿਰਦੇ ਸਭ ਕੁਝ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹੀ ਹੈ; ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਰੂਪ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ, ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।

ਸਰ੍ਵੇषਾਮਪਿ ਵਸ੍ਤੂਨਾਂ ਭਾਵਾਰ੍ਥੋ ਭਵਤਿ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਭਗਵਾਨ੍ਕृष੍ਣਃ ਕਿਂ ਅਤਦ੍ਵਸ੍ਤੁ ਰੂਪ੍ਯਤਾਮ੍

ਸਭ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਅਸਲ ਮਤਲਬ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਲਈ ਵੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੁਝ ਅਸਲੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

( ਮਿਸ਼੍ਰ ) ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾ ਯੇ ਪਦਪਲ੍ਲਵਪ੍ਲਵਂ ਮਹਤ੍ਪਦਂ ਪੁਣ੍ਯਯਸ਼ੋ ਮੁਰਾਰੇਃ । ਭਵਾਮ੍ਬੁਧਿਰ੍ਵਤ੍ਸਪਦਂ ਪਰਂ ਪਦਂ ਪਦਂ ਪਦਂ ਯਦ੍ ਵਿਪਦਾਂ ਨ ਤੇषਾਮ੍

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਰਾਰੇ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਮਹਾਨ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਨੌਕ ਤੇ ਆਸਰਾ ਲਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਛੇ ਦੇ ਪੈਰ ਦੀ ਛਾਪ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਉੱਚਾ ਥਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਪੈਰ ਤੇ ਕੋਈ ਮੁਸੀਬਤ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।

( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਏਤਤ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਯਤ੍ ਪृष੍ਟੋऽਹਮਿਹ ਤ੍ਵਯਾ । ਯਤ੍ ਕੌਮਾਰੇ ਹਰਿਕृਤਂ ਪੌਗਣ੍ਡੇ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍

ਤੂੰ ਜੋ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ; ਜੋ ਹਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਤੇ ਜੋ ਉਸਦੇ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਕਹਾਣੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।

( ਮਿਸ਼੍ਰ ) ਏਤਤ੍ਸੁਹृਦ੍‌ਭਿਸ਼੍ਚਰਿਤਂ ਮੁਰਾਰੇਃ ਅਘਾਰ੍ਦਨਂ ਸ਼ਾਦ੍ਵਲਜੇਮਨਂ ਚ । ਵ੍ਯਕ੍ਤੇਤਰਦ੍ ਰੂਪਮਜੋਰ੍ਵਭਿष੍ਟਵਂ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ ਗृਣਨ੍ਨੇਤਿ ਨਰੋऽਖਿਲਾਰ੍ਥਾਨ੍

ਮੁਰਾਰੇ ਦੀ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਲੀਲਾ—ਬੁਰਾਈ ਦਾ ਨਾਸ, ਘਾਹ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਂ ਤੇ ਖੇਡਣਾ, ਉਸਦੇ ਦਿਖਣ ਅਤੇ ਨਾ ਦਿਖਣ ਵਾਲੇ ਰੂਪ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨਾ—ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਗਾ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਭ ਮਨੋਰਥ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਏਵਂ ਵਿਹਾਰੈਃ ਕੌਮਾਰੈਃ ਕੌਮਾਰਂ ਜਹਤੁਰ੍ਵ੍ਰਜੇ । ਨਿਲਾਯਨੈਃ ਸੇਤੁਬਨ੍ਧੈਃ ਮਰ੍ਕਟੋਤ੍ਪ੍ਲਵਨਾਦਿਭਿਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਛੁਪਣ-ਛੁਪਾਈ, ਪੁਲ ਬਣਾਉਣ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਵਾਂਗ ਉੱਡਣ ਤੇ ਹੋਰ ਬਚਪਨ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵ੍ਰਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਬਚਪਨ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ।

ਸੂਤ ਉਵਾਚ । ਏਵਂ ਕृष੍ਣਸਖਃ ਕृष੍ਣੋ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰ ਰਾਜ੍ਞਾऽऽਵਿਕਲ੍ਪਿਤਃ । ਨਾਨਾਸ਼ਂਕਾਸ੍ਪਦਂ ਰੂਪਂ ਕृष੍ਣਵਿਸ਼੍ਲੇषਕਰ੍षਿਤਃ

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਦੋਸਤ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਆਪਣੇ ਰਾਜਸੀ ਭਰਾ ਵਲੋਂ ਬਿਨਾ ਚੋਣ ਦੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਕਈ ਸ਼ੱਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਵਿਛੋੜੀ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਸੀ।

ਸ਼ੋਕੇਨ ਸ਼ੁष੍ਯਦ੍ਵਦਨਹृਤ੍ਸਰੋਜੋ ਹਤਪ੍ਰਭਃ । ਵਿਭੁਂ ਤਮੇਵਾਨੁਧ੍ਯਾਯਨ੍ਨਾਸ਼ਕ੍ਰੋਤ੍ਪ੍ਰਤਿਭਾषਿਤੂਮ

ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਤੇ ਦਿਲ ਦਾ ਕਮਲ ਗਮ ਨਾਲ ਸੁੱਕ ਗਿਆ ਸੀ, ਚਮਕ ਮਿਟ ਗਈ; ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਹੀ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਕੁਝ ਕਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਸੀ।

ਕृਚ੍ਛ੍ਰੇਣ ਸਂਸ੍ਤਭ੍ਯ ਸ਼ੁਚਃ ਪਾਣਿਨਾऽऽਮृਜ੍ਯ ਨੇਤ੍ਰਯੋਃ । ਪਰੋਕ੍ਸ਼ੇਣ ਸਮੁਨ੍ਨਦ੍ਧਪ੍ਰਣਯੌਤ੍ਕਣ੍ਠ੍ਯਕਾਤਰਃ

ਉਹ ਵੱਡੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ, ਹੱਥ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਪੂੰਝਦਾ, ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਤਰਸ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਸੀ।

ਸਖ੍ਯ ਮੈਤ੍ਰੀਂ ਸੌਹृਦਂ ਚ ਸਾਰਥ੍ਯਾਦਿषੁ ਸਂਸ੍ਮਰਨ । ਨृਪਮਗ੍ਰਜਮਿਤ੍ਯਾਹ ਬਾष੍ਪਗਦ੍ਗਦਯਾ ਗਿਰਾ

ਉਹ ਦੋਸਤੀ, ਮਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਪਿਆਰ, ਰਥ ਸਵਾਰੀ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਕਰ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਅੰਜੂਆਂ ਨਾਲ ਰੁੰਝੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ।

ਅਰ੍ਜੁਨ ਉਵਾਚ । ਵਞ੍ਚਿਤੋऽਹਂ ਮਹਾਰਾਜ ਹਰਿਣਾ ਬਨ੍ਧੁਰੁਪਿਣਾ । ਯੇਨ ਮੇऽਪਹृਤਂ ਤੇਜੋ ਦੇਵਵਿਸ੍ਮਾਪਨਂ ਮਹਤ

ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਧੋਖਾ ਖਾ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਹਰੀ ਵਲੋਂ ਜੋ ਮੇਰਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਬਣਿਆ ਸੀ; ਜਿਸਨੇ ਮੇਰੀ ਉਹ ਤਾਕਤ ਲੈ ਲਈ ਜੋ ਦੇਵਤੇਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਸੀ।

ਯਸ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਣਵਿਯੋਗੇਨ ਲੋਕੋ ਹ੍ਯਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨਃ । ਉਕ੍ਥੇਨ ਰਹਿਤੋ ਹ੍ਯੇष ਮृਤਕਃ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਯਥਾ

ਉਸਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨਾਲ, ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ, ਦੁਨੀਆ ਸੁਣੀ-ਸੁਣੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ; ਉਸਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਤੋਂ ਵੱਜ ਕੇ, ਮੈਂ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵਰਗਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯਤ੍ਸਂਸ਼੍ਰਯਾਦ੍ ਦ੍ਰੁਪਦਗੇਹਮੁਪਾਗਤਾਨਾਂ ਰਾਜ੍ਞਾ ਸ੍ਵਯਂਵਰਮੁਖੇ ਸ੍ਮਰਦੁਰ੍ਮਦਾਨਾਮ੍ । ਤੇਜੋ ਹृਤਂ ਖਲੁ ਮਯਾਭਿਹਤਸ਼੍ਚ ਮਤ੍ਸ੍ਯਃ ਸਜ੍ਜੀਕृਤੇਨ ਧਨੁष੍ਯਾਧਿਗਤਾ ਚ ਕृष੍ਣਾ

ਉਸਦੇ ਆਸਰੇ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਜੇ ਸਵੈਯੰਵਰ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ; ਉਸਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ, ਮੁਕਾਬਲਾ ਜਿੱਤਿਆ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

ਯਤ੍ਸਂਨਿਧਾਵਹਮੁ ਖਾਣ੍ਡਵਮਗ੍ਨਯੇऽਦਾਮਿਨ੍ਦ੍ਰਂ ਚ ਸਾਮਰਗਣਂ ਤਰਸਾ ਵਿਜਿਤ੍ਯ । ਲਬ੍ਧਾ ਸਭਾ ਮਯਕृਤਾਦ੍ਭੁਤਸ਼ਿਲ੍ਪਮਾਯਾ ਦਿਗ੍ਭ੍ਯੋऽਹਰਨ੍ਨृਪਤਯੋ ਬਲਿਮਧ੍ਵਰੇ ਤੇ

ਉਸਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਖਾਂਡਵਨ ਜੰਗਲ ਅੱਗ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਮਾਇਆ ਵਲੋਂ ਬਣਾਈ ਅਜੋਬੀ ਸਭਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ; ਤੇ ਰਾਜੇ ਚਾਰਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਤੇਰੇ ਯਜਨ ਲਈ ਭੇਟ ਲੈ ਕੇ ਆਏ।

ਯਤ੍ਤੇਜਸਾ ਨृਪਸ਼ਿਰੋऽਙ੍ਘ੍ਰਿਮਹਨ੍ਮਖਾਰ੍ਥੇ ਆਰ੍ਯੋऽਨੁਜਸ੍ਤਵ ਗਜਾਯੁਤਸਤ੍ਵਵੀਰ੍ਯਃ । ਤੇਨਾਹृਤਾਃ ਪ੍ਰਮਥਨਾਥਮਖਾਯ ਭੂਪਾ ਯਨ੍ਮੋਚਿਤਾਸ੍ਤਦਨਯਨ੍ ਬਲਿਮਧ੍ਵਰੇ ਤੇ

ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭੀਮ, ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਜਿਸਦੀ ਤਾਕਤ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਯਜਨ ਲਈ ਹਰਾਇਆ; ਤੇ ਉਹ ਰਾਜੇ, ਯਜਨ ਲਈ, ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਭੇਟ ਲੈ ਕੇ ਆਏ।

ਪਤ੍‍ਨ੍ਯਾਸ੍ਤਵਧਿਮਖਕ੍ਲृਪ੍ਤਮਹਾਭਿषੇਕਸ਼੍‍ਲਾਘਿष੍ਠਨ੍ਚਾਰੁਕਾਬਰਂ ਕਿਤਵੈਃ ਸਭਾਯਾਮ । ਸ੍ਪृष੍ਟਂ ਵਿਕੀਰ੍ਯ ਪਦਯੋਃ ਪਤਿਤਾਸ਼੍ਰੁਮੁਖ੍ਯਾ ਯਸ੍ਤਤ੍ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋऽਕृਤ ਹਤੇਸ਼ਵਿਮੁਕ੍ਤਕੇਸ਼ਾਃ

ਤੇਰੇ ਵੱਡੇ ਯਜਨ ਤੇ, ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਜੋ ਮਹਾਰਾਜਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੂਆਰੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੇਇਜ਼ਤ ਹੋਈ; ਉਸਦੇ ਅੰਜੂ ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਡਿੱਗੇ, ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਖੁਲ ਗਏ ਜਦ ਉਸਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਹਾਰ ਗਏ—ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਸਹਿੰਦਾ।

ਯੋ ਨੋ ਜੁਗੋਪ ਵਨਮੇਤ੍ਯ ਦੁਰਨ੍ਤਕृਚ੍ਛ੍ਰਾਦ ਦੁਰ੍ਵਾਸਸੋऽਰਿਵਿਹਤਾਦਯੁਤਾਗ੍ਰਭੁਗ ਯਃ । ਸ਼ਾਕਾਨ੍ਨਸ਼ਿਸ਼ਃਟਮੁਪਯੁਜ੍ਯ ਯਤਾਸ੍ਤ੍ਰਿਲੋਕੀਂ ਤृਪ੍ਤਾਮਮਂਸ੍ਤ ਸਲਿਲੇ ਵਿਨਿਮਂਗ੍ਨਸਂਘਃ

ਉਹ ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਦੁਰਵਾਸਾ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਕਠਿਨ ਪਰੀਖਾ ਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਸਮੇਂ, ਸਿਰਫ਼ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਖਾ ਕੇ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦੇ ਹੋਏ, ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਤੋਂ ਹਾਰ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਬਚਾਇਆ; ਜਿਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਗਏ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸੀ।

ਯਤ੍ਤੇਜਸਾਥ ਭਗਵਾਨ ਯੁਧਿ ਸ਼ੁਲਪਾਣਿ ਰ੍ਵਿਸ੍ਮਾਪਿਤਃ ਸਗਿਰਿਜੋऽਸ੍ਤ੍ਰਮਦਾਨ੍ਨਿਜਂ ਮੇ । ਅਨ੍ਯੇऽਪਿ ਚਾਹਮਮੁਨੈਵ ਕਲੇਵਰੇਣ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਭਵਨੇ ਮਹਦਾਸਨਾਰ੍ਧਮ

ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹਥਿਆਰ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ; ਇਸੀ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਇਜ਼ਤ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

ਤਤ੍ਰੈਵ ਮੇ ਵਿਹਰਤੋ ਭੁਜਦਣ੍ਡਯੁਗ੍ਮਂ ਗਾਣ੍ਡੀਵਲਕ੍ਸ਼ਣਮਰਾਤਿਵਧਾਯ ਦੇਵਾਃ । ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਾ ਸ਼੍ਰਿਤਾ ਯਦਨੁਭਾਵਿਤਮਾਜਮੀਢ ਤੇਨਾਹਮਦ੍ਯ ਮੁषਿਤਃ ਪੁਰੁषੇਣ ਭੂਮ੍ਰ

ਉਥੇ, ਜਦ ਮੈਂ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮੇਰੇ ਦੋ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਂਹ, ਗਾਂਡੀਵ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ, ਦੇਵਤੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਆ ਕੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੇ ਸਨ; ਪਰ ਹੁਣ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇਰੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ ਬੇਬਸ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।

ਯਦ੍ਵਾਨ੍ਧਵਃ ਕੁਰੁਬਲਾਬ੍ਧਿਮਨਨ੍ਤਪਾਰ ਮੇਕੋ ਰਥੇਨ ਤਤਰੇऽਹਮਤਾਰ੍ਯਸਤ੍ਤ੍ਵਮ । ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹृਤਂ ਬਹੁ ਧਨਂ ਚ ਮਯੋ ਪਰੇषਾਂ ਤੇਜਾਸ੍ਪਦਂ ਮਣੀਮਯਂ ਚ ਹृਤਂ ਸ਼ਿਰੋਭ੍ਯਃ

ਤੇਰੀ ਮੇਹਰ ਨਾਲ, ਹੇ ਸੱਜਣ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਰਥ ਤੇ ਕੁਰੂ ਫੌਜ ਦੀ ਬੇਅੰਤ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ, ਮਹਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿਖਾਈ; ਵੈਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਧਨ ਤੇ ਰਤਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਤੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਮਣੀਆਂ ਵਾਲੇ ਮੋਤੀਆਂ ਲੈ ਲਏ।

ਯੋ ਭੀष੍ਮਕਰ੍ਣਗੁਰੁਸ਼ਲ੍ਯਮੂष੍ਵਦਭ੍ਰ ਰਜਨ੍ਯਵਰ੍ਯਰਥਮਣ੍ਡਲਮਨ੍ਡਿਤਾਸੁ । ਅਗ੍ਰੇਚਰੋ ਮਮ ਵਿਭੋ ਰਥਯੂਥਪਾਨਾ ਮਾਯੁਰ੍ਮਨਾਂਸਿ ਚ ਦृਸ਼ਾ ਸਹ ਓਜ ਆਰ੍ਚ੍ਛਤ

ਉਹ ਜੋ ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਚਲਦਾ ਸੀ, ਚੰਗੇ ਰਥਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਨੂੰ ਸੋਹਣੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਜਾਉਂਦਾ, ਭੀਸ਼ਮ, ਕਰਣ, ਦ੍ਰੋਣ, ਸ਼ਲਯ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ; ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਮਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ।

ਯਦ੍ਦੋष੍षੁ ਮਾ ਪ੍ਰਾਣੀਹਿਤਂ ਗੁਰੁਭਿष੍ਮਕਰ੍ਣ ਨਪ੍ਤृਤ੍ਰਿਗਰ੍ਤਸ਼ਲਸੈਨ੍ਧਵਬਾਹ੍ਨਿਕਾਦ੍ਯੇਃ । ਅਸ੍ਤ੍ਰਾਣ੍ਯਮੋਘਮਾਹਿਮਾਨਿ ਨਿਰੁਪਿਤਾਨੇ ਨੋ ਪਸ੍ਪृਸ਼ੁਰ੍ਨृਹਰਿਦਾਸਮਿਵਾਸੁਰਾਣਿ

ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਭੀਸ਼ਮ, ਕਰਣ, ਦ੍ਰੋਣ, ਸ਼ਲਯ, ਸੈੰਧਵ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਅਣਫੇਲ weapons, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ, ਮੈਨੂੰ ਛੂਹ ਨਹੀਂ ਸਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਨ੍ਰਹਰੀ, ਹਰੀ ਦੇ ਸੇਵਕ, ਨੂੰ ਛੂਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।

ਸੌਤ੍ਯੇ ਵृਤਃ ਕੁਮਤਿਨਾऽऽਤ੍ਮਦਂ ਈਸ਼੍ਵਰੋ ਮੇ ਯਤ੍ਪਾਦਪਦ੍ਮਮਭਵਾਯ ਭਜਨ੍ਤਿ ਭਵ੍ਯਾਃ । ਮਾਂ ਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਵਾਹਮਰਯੋ ਰਥਿਨੋ ਭੁਵਿष੍ਠਂ ਨ ਪ੍ਰਾਹਰਨ ਯਦਨੁਭਾਵਨਿਰਸ੍ਤਚਿਸ੍ਤਾਃ । \

ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਮੰਦ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਜਿਸ ਦੇ ਕਮਲ ਪੈਰ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਭਲੇ ਲੋਕ ਪੂਜਦੇ ਹਨ, ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਇਆ; ਜਦ ਮੇਰੇ ਘੋੜੇ ਥੱਕ ਗਏ ਤੇ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਵੈਰੀ ਰਥੀ, ਉਸ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮਨ ਭਟਕ ਚੁੱਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਹਮਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ।

ਨਰ੍ਮਾਣ੍ਯੁਦਾਰਰੁਚਿਰਸ੍ਮਿਤਸ਼ੋਭਿਤਾਨਿ ਹੇ ਪਾਰ੍ਥ ਹੇऽਰ੍ਜੁਨ ਸਖੇ ਕੁਰੁਨਨ੍ਦਨੇਤਿ । ਸਂਜਲ੍ਪਿਤਾਨਿ ਨਰਦੇਵ ਹृਦਿਸ੍ਪृਸ਼ਾਨਿ ਸ੍ਮਰ੍ਤੂਰ੍ਲੁਠਨ੍ਤਿ ਹृਦਯਂ ਮਮ ਮਾਧਵਸ੍ਯ

ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੇ, ਸੁੰਦਰ ਬੋਲ, ਸੋਹਣੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ, 'ਹੇ ਪਾਰਥ! ਹੇ ਅਰਜੁਨ! ਦੋਸਤ! ਕੁਰੁਆਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ!' — ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਹੇ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਛੂਹਦੇ ਹਨ ਤੇ ਯਾਦ ਆਉਣ ਤੇ ਪੱਥਰ ਵਰਗਾ ਦਿਲ ਵੀ ਪਿਘਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਯ੍ਯਾਸਨਾਟਨਵਿਕਥਨਭੋਜਨਾਦਿ ष੍ਵੈਕ੍ਯਾਦ੍ਵਯਸ੍ਯ ऋਤਵਾਨਿਤਿ ਵਿਪ੍ਰਲਬ੍ਧਃ । ਸਖ੍ਯੁਃ ਸਖੇਵ ਪਿਤृਵਤ੍ਤਨਯਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਂ ਸੇਹੇ ਮਹਾਨ੍ਮਹਿਤਯਾ ਕੁਮਤੇਰਘਂ ਮੇ

ਇਕੋ ਬਿਸਤਰ, ਇਕੋ ਆਸਨ, ਇਕਠੇ ਚਲਣ, ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਬਰਾਬਰ ਸਮਝ ਕੇ ਧੋਖਾ ਖਾ ਗਿਆ, ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਦੋਸਤ ਜਾਂ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪੁੱਤ ਵਾਂਗ; ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਮਤਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਮੂਰਖਤਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਸਹਿ ਗਿਆ।

ਸੋऽਹਂ ਨृਪੇਨ੍ਦ੍ਰ ਰਹਿਤਃ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮੇਨ ਸਖ੍ਯਾ ਪ੍ਰਿਯੇਣ ਸੁਹृਦਾ ਹृਦਯਨੇ ਸ਼ੁਨ੍ਯ । ਅਧ੍ਵਨ੍ਯੁਰੁਕ੍ਰਮਪਰਿਗ੍ਰਹਮਂਗ ਰਕ੍ਸ਼ਨ ਗੋਪੈਰਸਾਦ੍ਭਿਬਲੇਵ ਵਿਨਿਰ੍ਜਿਤੋऽਸ੍ਮਿ

ਹੁਣ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਉਸ ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਰਖ, ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਦੋਸਤ ਤੇ ਸਾਥੀ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨਾਲ, ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਿਆ; ਜੀਵਨ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ, ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮੈਂ ਚੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹਾਰ ਚੁੱਕੀ ਔਰਤ ਵਾਂਗ ਬੇਸਹਾਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।

ਤਦ੍ਵੈ ਧਨੁਸ੍ਤ ਇषਵਃ ਸ ਰਥੋ ਹਯਾਸ੍ਤੇ ਸੋऽਹਂ ਰਥੀ ਨॄਪਤਯੋ ਯਤ ਆਨਮਨ੍ਤਿ । ਸਰ੍ਵ ਕ੍ਸ਼ਣੇਨ ਤਦਭੁਦਸਦੀਸ਼ਰਿਕ੍ਤਂ ਭਸ੍ਮਨ ਹੁਤਂ ਕੁਹਕਾਰਾਦ੍ਭਮੋਵੋਤ੍ਪਮੁष੍ਯਾਮ

ਉਹ ਧਨੁਸ਼, ਉਹ ਤੀਰ, ਉਹ ਰਥ, ਉਹ ਘੋੜੇ, ਤੇ ਮੈਂ ਰਥੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰਾਜੇ ਵੀ ਨਤਮਸਤਕ ਹੁੰਦੇ ਸਨ — ਇਹ ਸਭ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਬੇਅਸਰ ਤੇ ਬੇਕਾਰ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਇਆ ਦੀ ਜਾਦੂ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਵੇ ਹੋਏ ਹਵਨ ਦੇ ਦਾਣੇ।

ਰਾਜਂਸ੍ਤ੍ਵਯਾਭਿषੁष੍ਟਾਂਨਾ ਸੁਹृਦਾਂ ਨ ਸੁਹृਤ੍ਪੁਰੇਃ । ਵਿਪ੍ਰਸ਼ਪਵਿਮੁਢਾਂਨਾ ਨਿਘ੍ਨਤਾਂ ਮੁष੍ਟਿਭਿਰ੍ਮਿਥਃ

ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਯਾਦਵ ਜੋ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅਸਲ ਦੋਸਤ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਮੂਰਖ ਹੋ ਕੇ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮੁੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।