ਸੱਤ ਮਹੀਨੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਅਤੇ ਤੇਰਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਭੀਮਸੇਨ ਅਜੇ ਤੱਕ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ। ਕੀ ਉਹ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਦਿਵਯ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਭਵਿੱਖਵਾਣੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣਾ ਧਾਰਤਲੀਆਂ ਲੀਲਾ ਛੱਡਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਉਸ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਅਸੀਂ ਧਨ, ਰਾਜ, ਪਤਨੀਆਂ, ਜੀਵਨ, ਪਰਿਵਾਰ, ਪ੍ਰਜਾ, ਵੈਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਹੁਣ, ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੂੰ ਦੇਖ ਕਿ ਆਸਮਾਨ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਡਰਾਉਣੇ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਡਰਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਭੁਲਾਵੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੇਰੀਆਂ ਰਾਂਭਾਂ, ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕੰਬ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਦਿਲ ਅਸਥਿਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜ਼ਰੂਰ ਕੁਝ ਅਸ਼ੁਭ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਮਾਦਾ ਗਿੱਦੜ ਅੱਗ ਵਰਗੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਨਾਲ ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਹੌਂਕ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕੁੱਤਾ ਵੀ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਰੋ ਰਹਾ ਹੈ। ਜਾਨਵਰ ਮੇਰੇ ਦਾਇਂ-ਬਾਇਂ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਘੋੜੇ ਵੀ ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਹੰਝੂ ਲੈ ਕੇ ਰੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਬੂਤਰ, ਜੋ ਮੌਤ ਦਾ ਦੂਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਲੂ ਮੇਰੀ ਚਿੰਤਾ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਉੱਲੂ ਦੀ ਚੀਕ ਮੇਰੀ ਨੀਂਦ ਉਡਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਧੂੰਆਂ ਛਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਪਹਾੜ ਕੰਬ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਗੜਗੜਾਹਟਾਂ ਨਾਲ ਬਿਜਲੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਵਾ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਧੂੜ ਅਤੇ ਹਨੇਰਾ ਫੈਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਬੱਦਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਖੂਨ ਵਰਗਾ ਵਰ੍ਹਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਮੰਦ ਪੈ ਗਈ ਹੈ, ਗ੍ਰਹਿ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਅਨੋਖੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦਰਿਆ, ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ—all ਬੇਚੈਨ ਹਨ, ਅੱਗ ਘੀ ਪਾਉਣ 'ਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਭੜਕਦੀ। ਇਹ ਸਮਾਂ ਕੀ ਲੈ ਕੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਬੱਚੜੇ ਮਾਵਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ ਪੀ ਰਹੇ, ਗਾਂਵਾਂ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਹੀਆਂ, ਉਹ ਹੰਝੂ ਲਾ ਕੇ ਰੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਲਦ ਆਪਣੇ ਜੁੰਡ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ। ਦੇਵਤਾ ਰੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਸੀਨਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕੰਬ ਰਹੇ ਹਨ; ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ, ਪਿੰਡ, ਬਾਗ, ਝੀਲਾਂ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਗਵਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਅਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਕਿਸੇ ਵੱਡੀ ਵਿਪਤਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ੀਨਗੂਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਵੱਡੇ ਸੰਕੇਤ ਦੱਸ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਧਰਤੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਲੱਖਣ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਭਾਗਵਾਨ ਹੋਏ, ਵੰਞ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੋਭਾ ਤੇ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਗਵਾ ਬੈਠੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਜਦ ਮੇਰਾ ਮਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਕੇਤਾਂ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਸੀ, ਤਦ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਵਾਨਰ-ਧਵਜ ਵਾਲਾ (ਅਰਜੁਨ) ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਆ ਕੇ ਮੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਿਆ, ਪਰ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਉਹ ਬਹੁਤ ਉਦਾਸ, ਨਤਮਸਤਕ, ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਚੋਂ ਹੰਝੂ ਵਗਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਦ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਐਸਾ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਚਿੰਤਤ ਤੇ ਰੂਪ ਬਦਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਮੈਂ, ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ 'ਚ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ: "ਕੀ ਅਨਰਤਾ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਸਾਰੇ ਸਾਕਾ-ਸੰਬੰਧੀ—ਮਧੁ, ਭੋਜ, ਦਾਸ਼ਾਰ੍ਹ, ਆਹੁਕ, ਸਾਤਵਤ, ਅੰਧਕ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ—ਸੁਖੀ ਹਨ? ਕੀ ਸਾਡੇ ਨਾਨਾ ਸ਼ੂਰ ਜੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਠੀਕ ਹਨ? ਕੀ ਸਾਡੇ ਮਾਮਾ (ਅਨਕਦੁੰਦੁਭਿ) ਅਤੇ ਉਹਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ? ਕੀ ਸੱਤ ਭੈਣਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ, ਹੋਰ ਮਾਮੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵਹੁਟੀਆਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਦੇਵਕੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸਭ ਠੀਕ ਹਨ? ਕੀ ਆਹੁਕ ਰਾਜਾ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਦੁਸ਼ਟ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਛੋਟਾ ਭਰਾ? ਕੀ ਹ੍ਰਿਦਿਕਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਅਕ੍ਰੂਰ, ਜਯੰਤ, ਗਦਾ ਤੇ ਸ਼ਰਣਾ ਸਮੇਤ ਠੀਕ ਹਨ? ਕੀ ਸ਼ਤ੍ਰੁਜਿਤ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਠੀਕ ਹਨ? ਕੀ ਰਾਮ, ਸਾਤਵਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੁਖੀ ਜੀਵਨ ਬਿਤੀਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ? ਕੀ ਪ੍ਰਦੁਮਨ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਰਥੀ, ਚੰਗਾ ਹੈ? ਕੀ ਅਨੀਰੁੱਧ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘਾ ਤੇ ਭਾਗਵਾਨ ਹੈ, ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਕੀ ਸੁਸ਼ੇਣ, ਚਾਰੁਦੇਸ਼, ਜਾਮਬਵਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਾਂਬ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਕਾਰਸ਼ਣੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਜਿਵੇਂ ਰਿਸ਼ਭ, ਠੀਕ ਹਨ? ਕੀ ਸ਼ੌਰੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੰਗੀ—ਸ਼੍ਰੁਤਦੇਵ, ਉਦ੍ਧਵ, ਸੁਨੰਦ, ਨੰਦ, ਸ਼ੀਰਿਸ਼ੰਯਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਾਤਵਤ—ਸੁਖੀ ਹਨ? ਕੀ ਜਿਹੜੇ ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਬਾਂਹਾਂ ਉੱਤੇ ਆਸਰਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ? ਕੀ ਸਾਡੇ ਮਿੱਤਰ ਸਾਡੀ ਖੈਰ-ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਕੀ ਗੋਵਿੰਦ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਤੇ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਸਨੇਹੀ ਹੈ, ਸੁਧਰਮਾ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੈ? ਕੀ ਜਗਤ ਦੀ ਭਲਾਈ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਈ ਉਹ ਆਦਿ-ਮਿੱਤਰ, ਅਨੰਤ-ਸੁਭਾਵ, ਯਾਦਵ-ਵੰਸ਼ ਦਾ ਰਤਨ, ਅਜੇ ਵੀ ਉਥੇ ਹੈ? ਜਦ ਯਾਦਵ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਕਤਵਰ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਵੀਰਾਂ ਵਾਂਗ ਅਤਿ ਆਨੰਦ ਵਿਚ ਖੇਡਦੇ ਹਨ। ਸਤਿਆ ਤੇ ਹੋਰ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਣੀਆਂ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿੱਚ ਮਾਤ ਦੇ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਇੰਦਰਾਣੀਆਂ ਵਰਗੇ ਵਰਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਯਾਦਵ-ਵੰਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਉੱਤੇ ਜੀਦੇ ਹਨ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਡਰ ਹਨ, ਉਹ ਸੁਰਧਰਮਾ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਪੈਰ ਰੱਖ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਕੀ ਤੂੰ ਸਦਾ ਰੋਗ-ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ? ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਤੇਰੀ ਚਮਕ ਘਟ ਗਈ ਹੈ। ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਕੁਝ ਚਾਹਿਆ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ, ਜਾਂ ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਦੂਰ ਰਿਹਾ? ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਅਸ਼ੁਭ ਧੁਨੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਿਘਨਾਂ ਨੇ ਪੀੜਿਆ? ਜਾਂ ਤੂੰ ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਚਾਹਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਦੇਣ ਜਾਂ ਵਾਅਦਾ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰਹਿ ਗਿਆ? ਕੀ ਤੂੰ, ਜੋ ਸ਼ਰਨ-ਦਾਤਾ ਹੈਂ, ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਬੱਚੇ, ਗਾਂ, ਵੱਡੇ, ਬੀਮਾਰ, ਔਰਤ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਨੂੰ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ, ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ? ਕੀ ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੀ ਔਰਤ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਜਾਂ ਜਿਸ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਜਾਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੇਰਾ ਸਾਥੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ? ਜਾਂ ਉੱਚੇ ਜਾਂ ਨੀਵੇਂ ਰਸਤੇ ਤੇ ਹਾਰ ਗਿਆ? ਕੀ ਤੂੰ ਉਹ ਭੋਜਨ ਖਾ ਲਿਆ ਜੋ ਵੱਡਿਆਂ ਜਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਵੰਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ? ਜਾਂ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜੋ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਜਾਂ ਤੇਰੀ ਸਮਰਥਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ? ਹੇ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਕੀ ਤੇਰਾ ਦਿਲ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਾਕਿਆਂ ਕਰਕੇ ਸਦਾ ਖਾਲੀ ਤੇ ਵਾਂਝਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਜਾਂ ਤੂੰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਸੋਚਦਾ ਹੈਂ? ਜੇ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਦੋਸਤਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਇੰਨਾ ਜਲਦੀ ਆ ਗਿਆ! ਅਜੇ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕੁਝ ਖਾਇਆ ਨਹੀਂ, ਆ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਾ।" ਫਿਰ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜਗਰ ਦੀ ਖਾਲ ਵਿਖਾਈ, ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਪਿੰਡ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਗਿਆ।