ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ, ਤਾੜਨਾ ਵਾਲੇ ਭਿਆਨਕ ਅਸ਼ੁਭ ਸ਼ਕੁਨ ਦਿਸਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਲਾਲਚ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਦੇ ਵਧਣ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਦਵਾਰਕਾ ਭੇਜਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਤੇ ਮਹਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਕਰਤੱਬਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣ ਸਕੇ। ਹੁਣ ਸੱਤ ਮਹੀਨੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਤੇ ਭੀਮਸੇਨ, ਤੇਰਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਅਜੇ ਤੱਕ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਣ ਕੀ ਹੈ। ਕੀ ਉਹ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਦਿਵਯ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹੋਇਆ ਲੀਲਾ-ਵਿਲਾਸ ਛੱਡਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਧਨ, ਰਾਜ, ਪਤਨੀਆਂ, ਜੀਵਨ, ਪਰਿਵਾਰ, ਪ੍ਰਜਾ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਈ। ਵੇਖੋ, ਹੇ ਪੁਰੁਸ਼ ਸਿੰਘ, ਇਹ ਅਸਮਾਨੀ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਭਿਆਨਕ ਅਸ਼ੁਭ ਸ਼ਕੁਨ ਸਾਡੇ ਨੇੜੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਡਰ ਅਤੇ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੇਰੀਆਂ رانਾਂ, ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕੰਬ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਦਿਲ ਅਸਥਿਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਕੁਝ ਅਸ਼ੁਭ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਮਾਦਾ ਗਿੱਧੜ, ਅੱਗ ਵਰਗੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਵਾਲੀ, ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਚੀਕ ਰਹੀ ਹੈ; ਤੇ ਇਹ ਕੁੱਤਾ ਵੀ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਮੇਰੇ ਵਲ ਭੌਂਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਾਨਵਰ ਮੇਰੇ ਖੱਬੇ ਤੇ ਸੱਜੇ ਵੱਲ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਘੋੜੇ ਵੀ ਰੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਕਬੂਤਰ, ਜੋ ਮੌਤ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ੀ ਹੈ, ਤੇ ਉੱਲੂ ਮੇਰੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਭੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ; ਰਾਤ ਵਾਲੇ ਉੱਲੂ ਦੀ ਚੀਕ ਵੀ ਸੁਣਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਨੀਂਦ ਅਤੇ ਸੁੱਖ ਦੀ ਘਾਟ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ। ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਧੂੰਆਂ ਭਰ ਗਿਆ ਹੈ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਪਹਾੜ ਕੰਬ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਗੜਗੜਾਹਟਾਂ ਤੇ ਬਿਜਲੀਆਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਵਾ ਤਿੱਖੀ ਤੇ ਧੂੜ ਭਰੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਹਰ ਥਾਂ ਹਨੇਰਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ; ਬੱਦਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਖੂਨ ਵਰਸਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਮੰਦ ਪਈ ਹੋਈ ਹੈ, ਨਕਸ਼ਤਰ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਅਜੀਬ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਤੇ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਝਰਨੇ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਝੀਲਾਂ ਤੇ ਮਨ ਵੀ ਬੇਚੈਨ ਹਨ; ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਘੀ ਪਾਉਣ ਤੇ ਵੀ ਉਹ ਚਮਕਦੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਮਾਂ ਕੀ ਲੈ ਕੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਬਛੜੇ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਥਣਾਂ ਤੋਂ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ ਪੀ ਰਹੇ, ਗਾਂਵਾਂ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਹੀਆਂ; ਗਾਂਵਾਂ ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਹੰਜੂ ਲੈ ਕੇ ਰੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਝੁੰਡ ਦੇ ਬਲਦ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਦੇਵਤੇ ਰੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਸੀਨਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਕੰਬਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ, ਪਿੰਡ, ਬਾਗ, ਝੀਲਾਂ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਆਪਣੀ ਰੌਣਕ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਗਵਾ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਡੇ ਲਈ ਕਿਹੜੀ ਮੁਸੀਬਤ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ? ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਵੱਡੇ ਅਸ਼ੁਭ ਸ਼ਕੁਨਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ਾਹਿਰ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਰਨ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਭਾਗਾਂ ਵੀ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਵਿਗਨ ਨਾਲ, ਤਦੋਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਵਾਨਰ-ਧਵਜ ਵਾਲਾ (ਅਰਜੁਨ) ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚਰਨਾਂ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਚਿੰਤਤ ਸੀ, ਚਿਹਰਾ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਹੰਝੂ ਵਗ ਰਹੇ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਿੱਤ ਵਿਗੜਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਰੂਪ ਬਦਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: “ਕੀ ਅਨਰਤਾ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਸਾਕਾ-ਸਬੰਧੀ—ਮਧੁ, ਭੋਜ, ਦਸ਼ਾਰ੍ਹ, ਆਹੁਕ, ਸਾਤਵਤ, ਅੰਧਕ ਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣਿ—ਸਭ ਕੁਸ਼ਲ ਮੰਗਲ ਹਨ? ਕੀ ਸਾਡਾ ਨਾਨਾ ਸ਼ੂਰ ਤੇ ਉਹਦੀ ਪਤਨੀ ਠੀਕ ਹਨ? ਕੀ ਸਾਡਾ ਮਾਮਾ ਅਨਕਦੁੰਦੁਭੀ ਤੇ ਉਹਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਸੁਖੀ ਹਨ? ਕੀ ਉਹ ਸੱਤ ਭੈਣਾਂ, ਉਹਦੇ ਪਤੀ, ਹੋਰ ਮਾਮੇ, ਉਹਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੇ ਵਿਆਹੀਆਂ, ਦੇਵਕੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਠੀਕ ਹਨ? ਕੀ ਰਾਜਾ ਆਹੁਕ, ਉਹਦਾ ਦੁਸਟ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਜੀਵਤ ਹਨ? ਕੀ ਹ੍ਰਿਦਿਕਾ, ਉਹਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਅਕ੍ਰੂਰ, ਜਯੰਤ, ਗਦਾ, ਤੇ ਸਰਨਾ ਸੁਖੀ ਹਨ? ਕੀ ਸ਼ਤ੍ਰੁਜਿਤ ਆਦਿਕ ਹੋਰ ਸਭ ਮੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹਨ? ਕੀ ਰਾਮ, ਸਾਤਵਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਜੀ ਰਹੇ ਹਨ? ਕੀ ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਰਥੀ, ਠੀਕ ਹੈ? ਕੀ ਅਨੀਰੁੱਧ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ, ਵਧ ਰਿਹਾ ਤੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ? ਕੀ ਸੁਸ਼ੇਣ, ਚਾਰੁਦੇਸ਼, ਸੰਬਾ (ਜਾਂਬਵਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ) ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਸ਼ਣੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ, ਉਹਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਰਿਸ਼ਭ ਆਦਿਕ, ਠੀਕ ਹਨ? ਕੀ ਸ਼ੌਰੀ ਦੇ ਅਨੁਯਾਈ—ਸ਼੍ਰੁਤਦੇਵ, ਉਦ੍ਧਵ, ਸੁਨੰਦ, ਨੰਦ, ਸ਼ੀਰਿਸ਼ਣਯ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਤਵਤਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ—ਸਭ ਸੁਖੀ ਹਨ? ਕੀ ਉਹ ਸਭ, ਜੋ ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਬਾਂਹਾਂ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ? ਕੀ ਸਾਡੇ ਮਿੱਤਰ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਭਲੇ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਕੀ ਗੋਵਿੰਦ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਅ ਤੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹਨ, ਸੁਧਰਮਾ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼-ਖੁਸ਼ ਜੀ ਰਹੇ ਹਨ? ਕੀ ਉਹ ਆਦਿ-ਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਈ, ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ? ਜਦੋਂ ਯਾਦਵ ਆਪਣੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਬਹੁਤੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਵੀਰਾਂ ਵਾਂਗ ਅਤਿ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੇ ਹਨ। ਸਤਿਆ ਤੇ ਹੋਰ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਇਸਤਰੀਆਂ, ਜੋ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹਰਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਰਗੀਆਂ ਵਾਅਦਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ, ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਂਹਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਹਰ ਸਮੇਂ ਨਿਡਰ ਹਨ, ਉਹ ਸੁਧਰਮਾ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਨਾਲ ਜਾ ਕੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਸਭਾ ਉਥੇ ਲੈ ਆਏ ਹਨ। ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ, ਕੀ ਤੂੰ ਸਦਾ ਰੋਗ-ਮੁਕਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ? ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਤੇਰੀ ਚਮਕ ਮੰਦ ਪਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਜਾਂ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਅਪਮਾਨ ਹੋਇਆ, ਜਾਂ ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਦੂਰ ਰਹਿ ਗਿਆ? ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਅਸ਼ੁਭ ਧੁਨੀਆਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਿਘਨਾਂ ਨੇ ਤੰਗ ਕੀਤਾ? ਜਾਂ ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਇੱਛਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਦਿੱਤਾ ਜਾਂ ਵਾਅਦਾ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ? ਕੀ ਤੂੰ, ਆਸਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਬੱਚੇ, ਗਾਂ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ, ਮਰੀਜ਼, ਇਸਤਰੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਨੂੰ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ, ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ? ਕੀ ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੀ ਇਸਤਰੀ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਨਹੀਂ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ, ਜਾਂ ਜੋ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ, ਜਾਂ ਜਿਸਨੂੰ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੰਗਣੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ? ਜਾਂ ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਉੱਚੇ ਜਾਂ ਹੇਠਲੇ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ? ਕੀ ਤੂੰ ਉਹ ਭੋਜਨ ਖਾ ਲਿਆ, ਜੋ ਵੱਡਿਆਂ ਜਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ ਸੀ? ਜਾਂ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਜਾਂ ਤੇਰੀ ਸਮਰੱਥਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸੀ? ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਕੀ ਤੇਰਾ ਦਿਲ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਾਕਿਆਂ ਕਰਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁੰਨ ਤੇ ਖਾਲੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਜਾਂ ਤੂੰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਸੋਚਦਾ ਹੈਂ? ਜੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ।