ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ 'ਤੇ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਨਿਯਮਤ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹਵਨ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਕੇਵਲ ਪਾਣੀ 'ਤੇ ਜੀਵਨ ਯਾਪਨ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਸਨ ਤੇ ਪ੍ਰਾਣ-ਆਯਾਮ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਲਿਆ, ਛੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਖਿੱਚ ਲਿਆ, ਤੇ ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਹਰੀ ਦੇ ਸਿਮਰਨ ਨਾਲ ਰਜ ਤੇ ਤਮੋ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਮਲਿਨਤਾ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਹ ਸਤੋਗੁਣ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮਨ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਖੇਤ ਦਾ ਗਿਆਤਾ 'ਆਤਮਾ' ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਨ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਘੜੇ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਥਾਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਬਚੀ ਹੋਈ ਮਾਇਆ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਚੁੱਕਾ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਆਹਾਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਇੱਕ ਸਤੰਭ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ, ਜਿਸਨੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੇ, ਉਸ ਲਈ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅੱਜ ਤੋਂ ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇਗਾ, ਤੇ ਉਹ ਸਰੀਰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੁਆਹ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਜਦ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਦਾ ਸਰੀਰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਿਵਰਤਾ ਪਤਨੀ ਆਪਣੇ ਦੇਵਰ ਦੇ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਖੜੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਤੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਰਹੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰ ਰਹੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਘਟਨਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ਜ, ਵਿਦੁਰਾ, ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਦੁਖ ਦੁਨੋ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਉਥੋਂ ਚੱਲ ਪਏਗਾ ਤੇ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਨਿਕਲ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਤੁੰਬੁਰੂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਨਾਰਦ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਆਪਣੇ ਦੁਖ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਇਹ ਕੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਨ੍ਹਾ ਅਦਭੁਤ ਹੈ? ਵਸੁਦੇਵ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਪਿਆਰ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਉਥੇ, ਜਿੱਥੇ ਅਜੈ ਲੋੜੀ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਜਾਨਵਰ, ਕੁੱਤੇ, ਹਿਰਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵ, ਸਭ ਆਪਣੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵੈਰ ਭੁੱਲ ਕੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਥੇ, ਅਦਵੈਤ, ਅਨੰਤ, ਅਗਮ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਗਵਾਲਾ ਬੱਚੇ ਦੀ ਲੀਲਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ—ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ, ਵਾਝਿਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੋਟੀ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਲੀਲਾ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਦੇਖਿਆ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਆਪਣੇ ਵਾਹਨ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਉਤਰੇ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਲਾਠ ਵਾਂਗ ਝੁਕ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਚਾਰ ਸਿਰਾਂ ਦੇ ਮਕੁਟਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦੋ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ, ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਉਠ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗਦੇ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਬੈਠ ਗਏ, ਪੁਰਾਣੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਫਿਰ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉੱਠ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਪੂੰਝ ਕੇ, ਗਲ ਝੁਕਾ ਕੇ ਮੁਕੁੰਦ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਿਆ। ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਨਮ੍ਰਤਾ ਤੇ ਸੰਯਮ ਨਾਲ, ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ, ਰੁੰਝੀ ਹੋਈ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਬੋਲਣ ਲੱਗੇ। ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦ ਅਰਜੁਨ, ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਤੇ ਮਹਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਕਰਤਬ ਜਾਣਣ ਲਈ, ਦਵਾਰਕਾ ਗਿਆ—ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਲੰਘ ਗਏ, ਪਰ ਅਰਜੁਨ ਵਾਪਸ ਨਾ ਆਇਆ। ਹੇ ਕੁਰੁਵੰਸ਼ੀ, ਫਿਰ ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗੇ। ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਕਾਲ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ, ਕੁਦਰਤੀ ਕ੍ਰਮ ਦਾ ਉਲਟਣਾ, ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਚਰਨ ਵਿਗੜ ਚੁੱਕੀ—ਕ੍ਰੋਧ, ਲੋਭ ਤੇ ਝੂਠ ਵਧ ਰਹੀ। ਸਾਰੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਕ੍ਰਿਤ ਹੋ ਗਏ, ਮਿੱਤਰਤਾ ਛਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਪਿਤਾ-ਪੁੱਤਰ, ਮਾਤਾ-ਪੁੱਤਰ, ਮਿੱਤਰ, ਭਰਾ, ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਵਿਚ ਝਗੜੇ ਹੋਣ ਲੱਗੇ। ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਵਧੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਲੋਭ ਤੇ ਅਧਰਮ ਦੇ ਉਤਥਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਦਵਾਰਕਾ ਭੇਜਿਆ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਕਰਤਬ ਜਾਣਣ ਲਈ। ਹੁਣ ਸੱਤ ਮਹੀਨੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ, ਤੇ ਤੇਰਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਭੀਮਸੇਨ ਵੀ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਇਆ; ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪਤਾ ਨਹੀਂ।" "ਕੀ ਉਹ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਭਵਿਸ਼ਵਾਣੀ ਦਿਵ੍ਯ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਦ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਲੀਲਾ ਛੱਡਣ ਦਾ ਮਨ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਅਸੀਂ ਧਨ, ਰਾਜ, ਪਤਨੀਆਂ, ਜੀਵਨ, ਪਰਿਵਾਰ, ਪ੍ਰਜਾ, ਵੈਰੀਆਂ 'ਤੇ ਜਿੱਤ, ਤੇ ਇਤਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ—ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ।" "ਇਹ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਦੇਖ, ਹੇ ਸੁਰਮਾ—ਦੇਵਤਾਈ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਸਰੀਰਕ—ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ, ਨੇੜੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਸਾਨੂੰ ਡਰ ਤੇ ਉਲਝਣ ਨਾਲ ਭਰ ਰਹੇ ਹਨ।" "ਮੇਰੀਆਂ ਤੰਗਾਂ, ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕੰਬ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਹਿਰਦਾ ਅਸਥਿਰ ਹੈ; ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਕੁਝ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।" "ਮਾਦਾ ਗਿੱਧ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਮੂੰਹ ਨਾਲ, ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ 'ਤੇ ਚੀਕ ਰਹੀ ਹੈ; ਤੇ ਇਹ ਕੁੱਤਾ, ਡਰੇ ਹੋਏ ਵਾਂਗ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਭੋਂਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਜਾਨਵਰ ਮੇਰੇ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੇ ਸੁਰਮਾ, ਮੇਰੇ ਘੋੜੇ ਵੀ ਰੋ ਰਹੇ ਹਨ।" "ਇਹ ਕਬੂਤਰ, ਮੌਤ ਦਾ ਦੂਤ, ਤੇ ਉੱਲੂ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਉਲਝਾ ਰਹੇ ਹਨ; ਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਉੱਲੂ ਦੀ ਚੀਕ, ਨੀਂਦ ਤੇ ਸੁਨ੍ਹੇਪਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।" "ਚੌਕਾਂ ਧੂੰਏ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਪਹਾੜ ਕੰਬ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੇ ਭਰਾ, ਵੱਡੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।" "ਹਵਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੀ, ਧੂੜ ਤੇ ਹਨੇਰਾ ਫੈਲ ਰਿਹਾ; ਬੱਦਲ ਹਰ ਥਾਂ ਲਾਲ ਲਹੂ ਵਰਸਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਡਰਾਉਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ।" "ਸੂਰਜ ਦੀ ਜੋਤਿ ਮੰਦ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਆਕਾਸ਼ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਜਲ ਰਿਹਾ ਤੇ ਅਜੀਬ ਜੀਵ ਭਰ ਗਏ ਹਨ।" "ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਝੀਲਾਂ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਰਹੀਆਂ, ਮਨ ਵੀ; ਅੱਗ ਘੀ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਲ ਰਹੀ। ਇਹ ਸਮਾਂ ਕੀ ਲਿਆਵੇਗਾ?" "ਵਾਝੇ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਥਣਾਂ ਤੋਂ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ ਪੀ ਰਹੇ, ਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਹੀਆਂ; ਗਾਂਵਾਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਰੋ ਰਹੀਆਂ, ਤੇ ਝੁੰਡ ਦੇ ਸਾਂਡ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ।" "ਦੇਵਤਾ ਰੋ ਰਹੇ, ਪਸੀਨਾ ਪਾ ਰਹੇ, ਤੇ ਕੰਬ ਰਹੇ ਹਨ; ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ, ਪਿੰਡ, ਬਾਗ, ਝੀਲਾਂ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਆਪਣਾ ਚਮਕ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਗੁਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਹ ਕੀ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਦਿਖਾ ਰਹੇ ਹਨ?" "ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਵੱਡੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ, ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਧਰਤੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਤੇ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਗੁਆ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।" ਜਦ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਚਿੰਤਤ ਮਨ ਨਾਲ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉੱਕਾ ਵਾਲਾ ਬੰਧਨ ਵਾਲਾ (ਭੀਮ) ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਇਆ। ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗਿਆ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ, ਦੁਖੀ, ਚਿਹਰਾ ਝੁਕਿਆ, ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਹੰਝੂਆਂ ਡਿੱਗ ਰਹੇ। ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਚਿੰਤਤ ਸੀ ਤੇ ਰੂਪ ਬਦਲ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਪੁੱਛਿਆ, ਨਾਰਦ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਕੀ ਅਨਾਰਤਾ ਨਗਰੀ ਵਿਚ ਸਾਡੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ—ਮਧੂ, ਭੋਜ, ਦਸ਼ਾਰ੍ਹ, ਆਹੁਕ, ਸਤਵਤ, ਅੰਧਕ ਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ—ਸੁਖੀ ਹਨ? ਕੀ ਸਾਡਾ ਨਾਨਾ ਸ਼ੂਰ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਠੀਕ ਹਨ? ਕੀ ਸਾਡਾ ਮਾਮਾ, ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਅਨਕਦੁੰਦੁਭੀ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ?