ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਜੀ ਆਪਣੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਸੰਜਯਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਚੁੱਪਚਾਪ ਬੈਠਾ ਹੈ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਗਵਾਲਗਣਾ! ਸਾਡੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਹੁਣ ਅੰਨੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਕਿੱਥੇ ਹਨ? ਸਾਡੀ ਮਾਤਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਗਈ? ਤੇ ਮੇਰੇ ਚਾਚਾ, ਜੋ ਸਾਡਾ ਸਹਾਰਾ ਸੀ, ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਹਨ? ਕੀ ਉਹ ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਕਿ ਮੈਂ ਅਕਲਹੀਣ ਹਾਂ ਤੇ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸਬੰਧੀਆਂ ਤੋਂ ਵੰਞਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਗੰਗਾ ਦੇ ਤਟ ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਲੈ ਸਕਣ?" ਇਹ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਜੀ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਫਿਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜਦੋਂ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਪਾਂਡੂ ਜੀ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ, ਸਾਡੇ ਚਾਚਿਆਂ ਨੇ ਸਾਡੇ ਸਾਰੇ ਸਬੰਧੀਆਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਹੁਣ ਉਹ ਸਾਡੇ ਰੱਖਿਆਕਾਰ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿੱਥੇ ਚਲੇ ਗਏ?" ਇਹ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੂਤ ਜੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੰਜਯਾ ਦੀ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਮਮਤਾ ਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਦੁੱਖ ਸੀ। ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ, ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਿਆ। ਆਖਰ, ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਅੰਸੂ ਪੂੰਝ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਸੰਜਯਾ ਨੇ ਅਜਾਤਸ਼ਤਰੂ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, ਆਪਣੇ ਚਿੱਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਹੇ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ! ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਤੁਹਾਡੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਜਾਂ ਗਾਂਧਾਰੀ ਜੀ ਨੇ ਕੀ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਧੋਖਾ ਦੇ ਗਏ ਹਨ।" ਇਸ ਵੇਲੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਜੀ ਤੁੰਬੁਰੂ ਸਮੇਤ ਉਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਜੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਰਾ ਉੱਠ ਕੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੀ ਆਗਵਾਨੀ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਜੀ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਮਾਹਾਨ ਭਗਤ! ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਮੇਰੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਕਿੱਥੇ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ। ਮੇਰੀ ਮਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੇ ਦੁਖੀ ਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਗਈ?" ਨਾਰਦ ਜੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮੱਲਾਹ ਵਾਂਗ, ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜਿਵੇਂ ਗਾਂਵਾਂ ਆਪਣੀ ਹੀ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਥੰਭੇ ਨਾਲ ਬੰਧੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਜੀਵ ਵੀ ਨਾਮ ਤੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਬੰਧੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਇਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਖਿਡੌਣੇ ਖਿਡਾਰੀ ਦੀ ਇਛਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਤੇ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਤੇ ਵਿਛੋੜਾ ਵੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਇਛਾ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" "ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕੁਝ ਸਥਿਰ ਜਾਂ ਅਸਥਿਰ ਸਮਝਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿਚ ਨਾ ਸਥਿਰ ਹੈ ਨਾ ਅਸਥਿਰ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਮੋਹ ਮਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਦੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਅਗਿਆਨਤਾ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਇਹ ਹਾਰਤਾਪ ਛੱਡ ਦੇਓ। ਕੀ ਉਹ ਬੇਬਸ ਤੇ ਅਸਹਾਇ ਜੀਵ ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾਂ ਜੀ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਇਹ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ, ਕਾਲ, ਕਰਮ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਵਲੋਂ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਕੋਈ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਚਾ ਸਕਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦੂਜੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।" "ਹੱਥ-ਰਹਿਤ ਹੱਥ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਖੁਰਾਕ ਹਨ, ਪੈਰ-ਰਹਿਤ ਚੌਪਾਇਆ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ। ਸਭ ਵਿਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਦਾ ਆਹਾਰ ਹੈ—ਇਹ ਜੀਵਨ ਦਾ ਨਿਯਮ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ! ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਅਸਲ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਆਪ ਹੀ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਵੇਖੋ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" "ਇਹੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਤੇ ਪਾਲਣਹਾਰ ਹੈ, ਹੁਣ 'ਕਾਲ' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰੇ। ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੁਣ ਉਹ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਗਏ ਕੰਮ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਇੱਥੇ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹੋ।" "ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਤੇ ਗਾਂਧਾਰੀ ਸਮੇਤ, ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਗੰਗਾ, ਜੋ ਸੱਤ ਸ੍ਰੋਤਿਆਂ 'ਚ ਵੰਡ ਗਈ ਸੀ, ਉਹ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਸੱਤ ਰਾਹੀਂ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਸਨਾਨ ਕਰਦੇ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਦੇ, ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਪਾਣੀ ਤੇ ਜੀਵਨ ਯਾਪਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।" "ਉਹ ਆਸਨ ਤੇ ਸਵਾਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੇ, ਛੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੀਆਂ, ਰਾਜ ਤੇ ਤਮੋ ਗੁਣ ਨੂੰ ਹਰਿ-ਸਮਰਣ ਨਾਲ ਦੂਰ ਕਰਕੇ, ਸਤੋਗੁਣ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਮਨ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰ, ਖੇਤਰ-ਗਿਆਤਾ ਨੂੰ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰਕੇ, ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਘੜੇ ਦੀ ਹਵਾ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।" "ਮੋਹ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਬਚੀ ਕੁਚੀ ਮਾਇਆ ਮੁਕਾ ਕੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਕਰਕੇ, ਸਾਰਾ ਆਹਾਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਸਥਿਰਤਾ ਨਾਲ ਖੰਭ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਜਿਸਨੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ, ਉਸਦੇ ਲਈ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾ ਆਵੇ।" "ਹੇ ਰਾਜਨ! ਅੱਜ ਤੋਂ ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦੇਣਗੇ, ਤੇ ਉਹ ਸਰੀਰ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੁਆਹ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਜਦ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦਾ ਸਰੀਰ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੜ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਉਸਦਾ ਭਰਾ-ਇਕਠੇ ਬਾਹਰ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿਚ ਜਾਣ ਲੱਗਾ ਵੇਖਣਗੇ। ਇਹ ਅਚੰਭੇ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵਿਦੁਰਾ, ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪੈਣਗੇ।" ਇਹ ਸਭ ਕਹਿ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਤੇ ਤੁੰਬੁਰੂ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਜੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਸੰਜਯਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਇਹ ਕੀ ਚਮਤਕਾਰ ਹੈ! ਵਾਸੁਦੇਵ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚ ਅਣਮਿੱਥੀ ਪ੍ਰੀਤਿ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ।" ਉਥੇ, ਜਿੱਥੇ ਅਜੈ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਪਸ਼ੂ, ਵੱਡੇ ਤੇ ਛੋਟੇ, ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਸ ਵਿਚ ਮਿੱਤਰ ਵਾਂਗ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—even ਹਿਰਣ ਤੇ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰ ਵੀ। ਉਥੇ, ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਜੋ ਅਦਵੈਤ ਤੇ ਅਨੰਤ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਗਵਾਲੇ ਮੁੰਡੇ ਵਾਂਗ ਬਚਪਨ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਕਰਦਾ, ਵਾਛਿਆਂ ਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਦਾ ਹੋਇਆ, ਹੱਥ ਵਿਚ ਰੋਟੀ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਲੈ ਕੇ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਕਰਤਾ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਾਹਨ ਤੋਂ ਥੱਲੇ ਉਤਰੇ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਲੱਕੜ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ, ਆਪਣੇ ਚਾਰਾਂ ਸਿਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕੁਟਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਰਨ ਛੂਹੇ, ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ। ਬਾਰ-ਬਾਰ ਉੱਠ ਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗਦੇ, ਅਤੇ ਜੋ ਮਹਾਨਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਖੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਬੈਠ ਗਏ। ਫਿਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉੱਠ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਪੂੰਝ ਕੇ, ਨਿਵੀਂ ਗਰਦਨ ਨਾਲ ਮੁਕੁੰਦ ਨੂੰ ਤੱਕਦੇ, ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਨਮ੍ਰਤਾ ਤੇ ਸੰਯਮ ਨਾਲ, ਕੰਬਦੇ ਤੇ ਰੋਦੇ ਹੋਏ, ਰੁਕ ਰੁਕ ਕੇ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਸੂਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਜਦੋਂ ਅਰਜੁਨ ਜੀ, ਆਪਣੇ ਸਬੰਧੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਤੇ ਮਹਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਲੈਣ ਲਈ, ਦਵਾਰਕਾ ਚਲੇ ਗਏ, ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਲੰਘ ਗਏ, ਪਰ ਅਰਜੁਨ ਵਾਪਸ ਨਾ ਆਏ। ਤਦ, ਹੇ ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅਜੀਬ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਦਿਸਣ ਲੱਗ ਪਏ।" "ਉਸਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਕਾਲ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਕੁਦਰਤੀ ਨਿਯਮ ਉਲਟ ਰਹੇ ਹਨ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਵਿਗੜ ਗਈ ਹੈ—ਕ੍ਰੋਧ, ਲਾਲਚ ਤੇ ਝੂਠ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਵਾਪਾਰ ਵਿਚ ਧੋਖਾ, ਦੋਸਤੀ ਵਿਚ ਕਪਟ, ਮਾਪੇ, ਦੋਸਤ, ਭਰਾ, ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਵਿਚ ਝਗੜੇ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਇਨਾ ਭਿਆਨਕ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਤੇ ਅਧਰਮ ਵਧਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ।" ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਅਸੀਂ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਦਵਾਰਕਾ ਭੇਜਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਬੰਧੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕੇ ਤੇ ਮਹਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਲੈ ਸਕੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾ-ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਚਿੰਤਤ ਮਨ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼, ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਅਦੁੱਤੀ ਲੀਲਾ ਵਿਚ ਵਹਿੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।