ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਸਰੀਰ ਦੀ ਲੋੜ ਜਾਂ ਮਕਸਦ ਗੁਆ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੰਸਾਰਿਕ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ; ਐਸਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹੀ ਸਿਆਣਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ, ਚਾਹੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਘਰ ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਐਸਾ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਰਾਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਾ ਪਤਾ ਹੋਵੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਥੋਂ ਅੱਗੇ ਸਮਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਅਪਹਿਰੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸਲਾਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਵਿਦੁਰਾ ਦੀ ਸਿਆਣਪ ਨਾਲ ਜਾਗ ਚੁੱਕਾ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੋਹ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬੰਧਨ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ, ਵਿਦੁਰਾ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸਿਆ ਰਾਹ ਲੱਭ ਕੇ ਤੁਰ ਗਿਆ। ਸੁਬਲਾ ਦੀ ਪੁੱਤ virtuous, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸੱਚੀ ਭਗਤੀ ਵਾਲੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰ ਪਈ, ਆਪਣੀ ਹਕਮ ਵਾਲੀ ਲਾਠੀ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਉੱਚ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣਾ ਮੋਹ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੂ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਭ ਨਾਲ ਸਾਂਤਿ ਕਰ ਲਈ ਸੀ, ਅੱਗ ਦੀ ਯਜਨਾ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤਿਲ, ਗਾਂ, ਜਮੀਨ ਤੇ ਸੋਨਾ ਦੇ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਗਿਆ, ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ, ਪਰ ਉਹ ਉਥੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪੇ ਜਾਂ ਸੁਬਲਾ ਦੀ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਨਾ ਦੇਖ ਸਕਿਆ। ਉਥੇ, ਉਹ ਸੰਜਯਾ ਨੂੰ ਬੈਠਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, "ਗਾਵਲਗਨਾ, ਸਾਡਾ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਹੁਣ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿੱਥੇ ਹੈ?" "ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਮਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਰੇ ਪੁੱਤਾਂ ਲਈ ਦੁਖੀ ਹੈ, ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਮੇਰਾ ਮਾਮਾ, ਸਾਡਾ ਮਿੱਤਰ, ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ? ਸ਼ਾਇਦ, ਉਹ ਸੋਚਦੇ ਹੋਣ ਕਿ ਮੈਂ ਅਸਿਆਣਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਹੁਣ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਖਾਲੀ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਗੰਗਾ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ ਹੋਣ, ਦੁਖ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਲੈਣ ਲਈ," ਉਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। "ਜਦੋਂ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਪਾਂਡੂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ, ਸਾਡੇ ਮਾਮਿਆਂ ਨੇ ਸਾਡੇ ਸਾਰੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਸੀਬਤ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਹ ਰੱਖਵਾਲੇ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿੱਥੇ ਚਲੇ ਗਏ?" ਸੂਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਦਇਆ ਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦੁਖ ਤੋਂ, ਸੂਤਾ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਨਾ ਵੇਖ ਸਕਿਆ, ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਉੱਤਰ ਨਾ ਦੇ ਸਕਿਆ। ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਹੰਝੂ ਹੱਥ ਨਾਲ ਪੋਂਝ ਕੇ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਸੰਜਯਾ ਨੇ ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। "ਹੇ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਮਾਪਿਆਂ ਜਾਂ ਗਾਂਧਾਰੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਠੱਗਿਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।" ਫਿਰ ਮਾਨਯੋਗ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ, ਤੁੰਬੁਰੂ ਨਾਲ ਆਏ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਤੇ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਉਠ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਆਗਵਾਨ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਪੂਜਨਯ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਮੇਰੇ ਮਾਪੇ ਕਿੱਥੇ ਗਏ ਹਨ, ਨਾ ਹੀ ਮਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਰੇ ਪੁੱਤਾਂ ਲਈ ਦੁਖੀ ਹੈ ਤੇ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਕਿੱਥੇ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ।" ਤਦ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਰਸਤਾ ਦੱਸਣ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਬੋਲਿਆ। "ਜਿਵੇਂ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰੱਸੇ ਨਾਲ ਖੂਹ ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੰਝ ਹੀ ਜੀਵ ਨਾਮ ਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਰੱਸੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਲਈ ਯਜਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਖਿਡੌਣਿਆਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਤੇ ਵਿਛੋੜਾ ਖਿਡੌਣੇ ਵਾਲੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇੰਝ ਹੀ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਤੇ ਵਿਛੋੜਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਥਿਰ ਜਾਂ ਅਥਿਰ ਸਮਝਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿਚ ਨਾ ਥਿਰ ਹੈ, ਨਾ ਅਥਿਰ; ਇਹਨਾਂ ਲਈ ਦੁਖੀ ਹੋਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਮੋਹ ਤੇ ਭਰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੁਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" "ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਇਹ ਮਨ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਜੋ ਅਗਿਆਨਤਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਹੈ, ਛੱਡ ਦੇ। ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਬੇਬਸ ਤੇ ਦਇਆ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਮੇਰੇ ਬਿਨਾ ਜੀ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਇਹ ਸਰੀਰ, ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ, ਸਮੇਂ, ਕਰਮ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਵੱਲੋਂ ਫੜਿਆ ਮਨੁੱਖ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਚਾ ਸਕਦਾ, ਇੰਝ ਕੋਈ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਚਾ ਸਕਦਾ। ਹੱਥ-ਰਹਿਤ ਜੀਵ ਹੱਥ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਖੁਰਾਕ ਹਨ, ਪੈਰ-ਰਹਿਤ ਚੌਂ-ਪੈਰਿਆਂ ਲਈ; ਸਭ ਵਿਚ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤਾਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਹਨ—ਜੀਵਨ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਜੀਵਦਾ ਹੈ।" "ਹੇ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਸਭ ਦੇ ਆਤਮਾ ਵਿਚ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਖੁਦ ਨੂੰ ਖੁਦ ਦੇ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖੋ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਤੇ ਪਾਲਣਹਾਰ, ਹੁਣ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ। ਦਿਵਯ ਕਾਰਜ ਹੋ ਚੁੱਕਾ; ਹੁਣ ਉਹ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਗਏ ਕੰਮ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤਦ ਤੱਕ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ, ਜਦ ਤੱਕ ਪ੍ਰਭੂ ਇਥੇ ਹੈ, ਦੇਖੋ।" "ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਤੇ ਗਾਂਧਾਰੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ। ਉਹ ਨਦੀ, ਅਸਮਾਨੀ ਗੰਗਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੱਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਕੇ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ, ਸੱਤ-ਧਾਰਾ ਨਦੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ, ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਅੱਗ ਵਿਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਹੀ ਜੀਵਨ ਯਾਪਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ, ਸਾਰੇ ਇੱਛਾ-ਰਹਿਤ। ਆਸਨ ਤੇ ਸਵਾਸ-ਪ੍ਰਸਵਾਸ ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਕੇ, ਛੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਕੇ, ਹਰੀ ਦੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਰਾਜ ਤੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦਾ ਮਲ ਨਾਸ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਤ-ਗੁਣ ਵਿਚ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਨ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਲੀਨ ਕਰਕੇ, ਖੇਤਰ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਨੂੰ ਆਤਮਾ ਵਿਚ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਤੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਘੜੇ ਵਾਲਾ ਅਕਾਸ਼ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਮਾਇਆ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਬਚਾ ਹੋਇਆ ਹਿੱਸਾ ਨਾਸ ਕਰਕੇ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਸਾਰਾ ਭੋਜਨ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਸਥਿਰ—ਇਕ ਥੰਮ ਵਾਂਗ—ਬੈਠਾ ਹੈ। ਉਸ ਲਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾ ਹੋਵੇ।" "ਹੇ ਰਾਜਾ, ਅੱਜ ਤੋਂ, ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦੇਵੇਗਾ, ਤੇ ਉਹ ਸਰੀਰ ਰਾਖ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਜਦ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਦਾ ਸਰੀਰ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੜ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਭਗਤ ਪਤਨੀ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ-ਇਨ-ਲਾਅ ਨਾਲ, ਬਾਹਰ ਖੜੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖੇਗੀ। ਇਹ ਅਚੰਭਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਕੁਰੁ-ਵੰਸ਼ੀ, ਵਿਦੁਰਾ, ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਉਥੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਤੇ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਨਿਕਲੇਗਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਨਾਰਦ, ਤੁੰਬੁਰੂ ਸਮੇਤ, ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਦੁਖ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। "ਇਹ ਕੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੰਨਾ ਅਚੰਭਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ? ਵਾਸੁਦੇਵ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿਚ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਾ ਹੋਈ ਪ੍ਰੇਮ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਉਥੇ, ਕੁਦਰਤੀ ਵੈਰੀ—ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ—ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰ ਵਾਂਗ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਉਸ ਧਰਤੀ ਤੇ, ਜਿਥੇ ਅਜੈਯ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਤੇਜ਼ ਹਿਰਣ ਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵ ਵੀ। ਉਥੇ, ਪਰਮ, ਅਦਵੈਤ, ਅਨੰਤ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸ ਦਾ ਗਿਆਨ ਅਗਾਧ ਹੈ, ਗੋਪ-ਬਾਲਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬਚਪਨ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵਾਂਗੂੰ ਪਹਿਲਾਂ, ਵਾਟੀ ਵਿਚ ਪਿਆਲੇ ਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ, ਹੱਥ ਵਿਚ ਭੋਜਨ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਫੜ ਕੇ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਰਚਨਹਾਰ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਪਣੀ ਸਵਾਰੀ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਉਤਰਿਆ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਲਾਠ ਵਾਂਗ ਨਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਚਾਰ ਸਿਰਾਂ ਦੇ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦੋ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ, ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ। ਉਠ ਕੇ, ਵਾਰ-ਵਾਰ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੇ ਨਮ ਹੋਇਆ, ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਬੈਠ ਗਿਆ, ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਖੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ। ਫਿਰ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਠ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਪੋਂਝ ਕੇ, ਗਲ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਮੁਕੁੰਦ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਿਆ। ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਨਮਰਤਾ ਤੇ ਸੰਯਮ ਨਾਲ, ਕੰਪਦਾ ਹੋਇਆ, ਹੰਝੂਆਂ ਭਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਬੋਲਿਆ।