ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਇਹ ਕਥਾ, ਚਾਂਦ ਦੀ ਦਸਵੀ ਜਾਂ ਗਿਆਰਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਨਾਲ, ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਸਯਮ ਨਾਲ ਉਚਾਰਨ ਕਰੇ ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਰੱਖੇ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਯਮੀ ਹੋ ਕੇ ਪੁਸ਼ਕਰ, ਮਥੁਰਾ ਜਾਂ ਦੁਆਰਕਾ ਵਿੱਚ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕਥਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਡਰਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਹਾਨ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਜਸ ਦੀ ਸ੍ਰਵਣ ਅਤੇ ਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਸਿੱਧ, ਪਿਤਰ, ਮਨੁ ਅਤੇ ਰਾਜੇ—ਸਭ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਦੋਵਾਰਾ ਜਨਮ ਲਏ ਹਨ ਅਤੇ ਰਿਗ, ਯਜੁਰ ਤੇ ਸਾਮ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਧੂ, ਘੀ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਰਗਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਭਗਤ ਦੋਵਾਰਾ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪ ਕਿਹਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਹ ਪਾਠ ਕਰੇ, ਉਹ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਖਸ਼ਤਰੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗੀ ਰਾਜਸਤਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਵੈਸ਼ ਵਪਾਰ ਤੇ ਧਨ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਕਿਤੇ, ਹਰੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ ਤੇ ਕਲੀ ਦੌਰ ਦੀ ਮਲਿਨਤਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਐਨੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ; ਪਰ ਇੱਥੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਵਵਿਆਪਕ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਹਰੇਕ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਅਜਨਮੀ, ਅਨੰਤ, ਸੱਚੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਲਯ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ, ਸ਼ਿਵ ਵਰਗੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦੇ। ਉਹ ਸਦਾ ਅਟੱਲ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਥਿਰ ਤੇ ਚਲਤ ਜਗਤ ਉਪਜਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਸਲ ਨਿਵਾਸ ਸਿਰਫ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਵਿਆਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ, ਹਰ ਵਸਤੂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜੇਤ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਲੀਲਾ ਨੇ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੀ ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪੁਰਾਣ, ਜੋ ਸੱਚਾਈ ਦਾ ਚਿਰਾਗ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਗਤ ਅੱਗੇ ਰੱਖਿਆ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਸੂਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਵਿਦੁਰ ਜੀ, ਜਦੋਂ ਆਪਣੀ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲੋਂ ਆਤਮਾ ਦੇ ਮਾਰਗ ਦੀ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਆਨ ਦੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਜਦ ਤੱਕ ਵਿਦੁਰ ਜੀ ਨੇ ਕਉਸ਼ਾਰਵ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਬੈਠ ਕੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛੇ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੋਵਿੰਦ ਜੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਪੁੱਛਣਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਉਹ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਏ, ਤਾਂ ਧਰਮਪੁਤ੍ਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਯੁਯੁਤ्सੁ, ਸੂਤ, ਕ੍ਰਿਪ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਥਾ ਸਮੇਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਗਾਂਧਾਰੀ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ, ਸੁਭਦ੍ਰਾ, ਉੱਤਰਾ, ਕ੍ਰਿਪੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵੀ, ਸਭ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਜਿਵੇਂ ਜਿੰਦਗੀ ਮੁੜ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇ, ਗਲੇ ਲੱਗੇ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਲੋੜ ਨਾਲ, ਸਭ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚੋਂ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਹੰਝੂ ਵਗ ਪਏ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦੇ ਕੇ ਬੈਠਣ ਲਈ ਸੀਟ ਦਿੱਤੀ। ਵਿਦੁਰ ਜੀ ਜਦ ਖਾ-ਪੀ ਕੇ, ਆਰਾਮ ਕਰਕੇ ਬੈਠ ਗਏ, ਤਾਂ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਝੁਕ ਕੇ, ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਸੀਂ ਯਾਦ ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਸੁਖ ਪਾਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਹਿਰ ਤੇ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਸੀ? ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਟਕਦੇ ਹੋਏ ਕਿਵੇਂ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹੇ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਪੁਨ੍ਯ-ਭੂਮੀਆਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ?" "ਪਰ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਆਪ ਤੀਰਥ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਗਦਾ-ਧਾਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਵਸਾਏ ਹੋਏ ਹੋ, ਇਸ ਲਈ ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਓਥੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਆਪ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਮਿਤਰ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂ ਸੁਣਿਆ? ਯਾਦਵਾਂ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਆਪਣੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਸੁਖੀ ਹੈ?" ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਵਿਦੁਰ ਜੀ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਤੇ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਘਟਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖਦਾਈ ਤੇ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਿਲਾਸਾ ਦੇਣ ਲਈ ਇਹ ਗੱਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ, ਵਿਦੁਰ ਜੀ ਉੱਥੇ ਰਹੇ, ਸਭ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਤੇ ਸਭ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧਾਉਂਦੇ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਆਰਯਮਾ ਨੇ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਦਕਿ ਯਮਰਾਜ, ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸੌ ਸਾਲ ਲਈ ਸ਼ੂਦਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਰਹੇ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਰਾਜ ਪਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਪੋਤੇ ਨੂੰ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਜੋ ਲੋਕ-ਪਾਲਕਾਂ ਵਰਗੇ ਸਨ, ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਜੀ ਰਹੇ ਸਨ। ਪਰ, ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਥੀ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਫ਼ਸੇ ਹੋਏ, ਲੋਕ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਨਾਹ ਸਮਝ ਸਕੇ, ਤੇ ਸਮਾਂ ਅਣਜਾਣੇ ਹੀ ਲੰਘਦਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਸਭ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਲਦੀ ਚਲੇ ਜਾਓ; ਵੇਖੋ, ਕਿਵੇਂ ਖਤਰਾ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਉਪਾਅ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਕਿਤੇ ਹੋਰ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਰਮ ਕਾਲ, ਸਵੈ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਅਸੀਂ ਜਿੰਦਗੀ ਲਾਈ, ਉਹ ਵੀ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਧਨ-ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ!" "ਪਿਉ, ਭਰਾ, ਮਿਤਰ, ਪੁੱਤਰ—ਸਭ ਮਾਰੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਜਵਾਨੀ ਚਲੀ ਗਈ; ਤੇਰਾ ਆਪਾ ਬੁਢੇਪੇ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੇ ਤੂੰ ਪਰਾਏ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈਂ। ਹਾਏ, ਜੀਵਨ ਦੀ ਆਸ ਕਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਹੈ, ਜੋ ਤੂੰ ਭੀਮ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਵੀ, ਕੇਵਲ ਜੀਉਣ ਵਾਸਤੇ, ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ। ਅੱਗ ਲਾਈ ਗਈ, ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜ਼ਹਿਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਹੋਈ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਧਨ ਛਿਨਿਆ ਗਿਆ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਜਾਨ ਦਿੱਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਹੁਣ ਕੀ ਰਹਿ ਗਿਆ?" "ਇਹ ਸਰੀਰ ਵੀ, ਹੇ ਦਇਆ ਦੇ ਯੋਗ, ਜੀਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਬੁਢੇਪੇ ਨਾਲ ਘਿਸ ਕੇ, ਪੁਰਾਣੇ ਕਪੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਛੱਡ ਜਾਵੇਗਾ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਇਸ ਸਰੀਰ ਦੀ ਲੋੜ ਜਾਂ ਉਦੇਸ਼ ਗਵਾ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਮੋਹ-ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਚਿੰਤਾ ਦੇ, ਇਸ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹੀ ਗਿਆਨੀ ਹੈ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਿਅਸਥ ਹੋ ਕੇ, ਹਰਿ ਨੂੰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵਸਾ ਕੇ, ਘਰ ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮਨੁੱਖ ਹੈ।" "ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ, ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਜਾਓ, ਤੇ ਆਪਣਾ ਮਾਰਗ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਾ ਦੱਸੋ। ਇੱਥੋਂ ਅੱਗੇ, ਸਮਾਂ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਲ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਦੁਰ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਨਾਲ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਮੋਹ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬੰਧਨ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਵਿਦੁਰ ਵਲੋਂ ਦੱਸੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਤੁਰ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧਰਮਪਤਨੀ, ਸੁਬਲਾ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਗਾਂਧਾਰੀ, ਪਤੀ ਵਲੋਂ ਵਿਛੋੜਾ ਛੱਡ, ਆਪਣੀ ਲਾਠੀ ਵੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰ ਪਈ, ਜਿਵੇਂ ਉੱਚੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮੋਹ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੁ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ, ਸਭ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਪਾ ਕੇ, ਅੱਗ ਵਿਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤਿਲ, ਗਾਂ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਸੋਨਾ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਆ ਕੇ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਾਪੇ ਜਾਂ ਗਾਂਧਾਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇ।