ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕਰਤੱਬਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਭੀ, ਅਟੱਲ ਮਨ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ—even ਜੇ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ—ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਚੰਦਰਮਾਸ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਜਾਂ ਗਿਆਰਵੇਂ ਦਿਨ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੇ ਕੋਈ ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਪੁਸ਼ਕਰ, ਮਥੁਰਾ ਜਾਂ ਦੁਵਾਰਕਾ ਵਿਚ ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਡਰ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ ਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਿਫਤ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਸਿੱਧ, ਪਿਤਰ, ਮਨੂ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਭੀ ਵਾਂਛਤ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦੀ ਕਥਾ ਗਾਉਣ ਜਾਂ ਸੁਣਣ ਵਾਲੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਰਿਗ, ਯਜੁਰ ਤੇ ਸਾਮ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਧੁ, ਘਿਉ ਤੇ ਦੁੱਧ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਰਗੇ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਭਗਤ ਦੋਵਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਪਰਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਵਰਣਨ ਸਵੈਯੰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਕੋਈ ਕਸ਼ਤਰੀ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ-ਸਮਾਨ ਰਾਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਵੈਸ਼ ਨੂੰ ਧਨ ਦਾ ਰਾਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਤੇ ਹੋਰ, ਹਰੀ—ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ ਅਤੇ ਕਲੀ ਯੁਗ ਦੀ ਮਲਿਨਤਾ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਂਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਦੀ ਸਦਾ ਮਹਿਮਾ ਨਹੀਂ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ; ਪਰ ਇੱਥੇ, ਉਸ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਥਾ ਹਰੇਕ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਪੂਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ, ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਅਜਨਮੀ, ਅਨੰਤ, ਸੱਚੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਬਣਦਾ, ਟਿਕਦਾ ਤੇ ਨਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ, ਸ਼ਿਵ ਆਦਿ ਭੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ—ਹੇ ਅਵਿਨਾਸੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਸਦਾ-ਥਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਵੀਂ-ਨਵੀਂ ਬਣ ਕੇ ਚਲ ਅਤੇ ਅਚਲ ਜਗਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਧਾਮ ਕੇਵਲ ਭਾਗਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਨ ਹੈ। ਮੈਂ ਵਿਆਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਸਾਰੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਅਪਰਾਜਿਤ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਮੋਹਕ ਲੀਲਾ ਵਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ; ਜਿਸ ਨੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪੁਰਾਣ, ਸਚਾਈ ਦਾ ਚਿਰਾਗ, ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸਕ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਵਿਦੁਰ ਜੀ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਮੈਤਰੇਯ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲੋਂ ਆਤਮ-ਤੱਤ ਦੀ ਗਿਆਨ-ਮਾਰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰ ਲਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਆਨ ਦੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਜਦ ਤੱਕ ਵਿਦੁਰ ਜੀ ਨੇ ਕਉਸ਼ਾਰਵ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਦੇ ਰਹੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੰਦਰ ਕੇਵਲ ਗੋਵਿੰਦ ਜੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਹੀ ਵਧਦੀ ਰਹੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਕ-ਸਬੰਧੀ, ਜਿਵੇਂ ਧਰਮਪੁਤ੍ਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਰਾ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਯੁਯੁਤ्सੁ, ਸੂਤ, ਕ੍ਰਿਪ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਥਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖਿਆ, ਗਾਂਧਾਰੀ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ, ਸੁਭਦ੍ਰਾ, ਉੱਤਰਾ, ਕ੍ਰਿਪੀ ਅਤੇ ਪਾਂਡੂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਪਤਨੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੇ ਵੀ, ਸਭ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਠ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਜਿੰਦ ਹੀ ਮੁੜ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਗਲੇ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤੇ। ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਲਗਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਹ ਸਭ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਹੰਝੂ ਵਗਾਉਂਦੇ ਰਹੇ; ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਵਿਦੁਰ ਜੀ ਨੇ ਭੋਜਨ ਕਰ ਲਿਆ, ਆਰਾਮ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਥਾਂ ਬੈਠ ਗਏ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੁਹਾਡੀ ਛਾਂ ਹੇਠਾਂ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਇਆ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ, ਸਾਡੀ ਮਾਂ ਸਮੇਤ, ਜ਼ਹਿਰ, ਅੱਗ ਆਦਿ ਵੱਡੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਸੀ? ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ ਕਿਵੇਂ ਜੀਵਨ-ਯਾਪਨ ਕੀਤਾ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ? ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਜਿਹੇ ਭਗਤ ਆਪ ਹੀ ਤੀਰਥ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਗਦਾ-ਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵਸਾ ਕੇ, ਤੀਰਥਾਂ ਨੂੰ ਭੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ। ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਦੋਸਤਾਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜੀ ਦੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖ਼ੈਰੀਅਤ ਸੁਣੀ? ਕੀ ਯਾਦਵ ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਸੁਖੀ ਹਨ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਪੁੱਛਣ ਤੇ, ਵਿਦੁਰ ਜੀ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ, ਸੁਣਿਆ, ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਨਾਸ ਦੀ ਘਟਨਾ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀ। ਜਦ ਕਿ ਕੋਈ ਦੁਖਦਾਈ ਤੇ ਅਸਹਿਣਯੋਗ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ ਸੀ, ਵਿਦੁਰ ਜੀ ਨੇ ਉਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਸੀ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਤੱਕ ਵਿਦੁਰ ਜੀ ਉੱਥੇ ਰਹੇ, ਸਤਿਕਾਰ ਪਾ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਰਹੇ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਆਰਯਮਾ ਨੇ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਦੰਡ ਦਿੱਤਾ, ਜਦਕਿ ਯਮराज, ਇੱਕ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ, ਸੌ ਸਾਲ ਲਈ ਸ਼ੂਦਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਹੇ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੋਤੇ ਨੂੰ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਤਾ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਮਹਾਨ ਸੁਖ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਵਿੱਚ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਥੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸੰਸਾਰਕ ਮੋਹ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਸਮਾਂ—ਜੋ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ—ਅਣਜਾਣੇ ਹੀ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ, ਵਿਦੁਰ ਜੀ ਨੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ: “ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਲਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰੋ; ਵੇਖੋ, ਖ਼ਤਰਾ ਆ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਕੋਈ ਉਪਾਅ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਪਰਮ ਸਮਾਂ—ਪ੍ਰਭੂ—ਸਭ ਲਈ ਆ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ, ਆਪਣੇ ਜਾਨ ਨਾਲ ਪਿਆਰੇ ਭੀ, ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤੇ, ਲੋਕ ਅਚਾਨਕ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਹੋਰ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਆਦਿਕ ਦਾ ਕੀ ਕਹਿਣਾ? ਪਿਓ, ਭਰਾ, ਦੋਸਤ, ਪੁੱਤ—all ਮਾਰੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ; ਜਵਾਨੀ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ; ਤੇਰਾ ਸਰੀਰ ਬੁਢੇਪੇ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੇ ਤੂੰ ਪਰਾਏ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈਂ। ਹਾਏ, ਜੀਵਨ ਦੀ ਆਸ ਕਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਰੱਖਵਾਲੇ ਵਾਂਗ ਭੀਮੇ ਦੇ ਛੱਡੇ ਹੋਏ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਅੱਗ ਲਾਈ ਗਈ, ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਜ਼ਹਿਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਪਤਨੀਆਂ ਦੀ ਬੇਇੱਜਤੀ ਹੋਈ, ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਧਨ ਲੁੱਟਿਆ ਗਿਆ—ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਜਾਨ ਦੇ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹੁਣ ਕੀ ਬਚਿਆ? ਇਹ ਸਰੀਰ ਵੀ, ਹੇ ਦਇਆਜੋਗ, ਜਿਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਬੁਢੇਪੇ ਨਾਲ ਘਿਸ ਕੇ, ਪੁਰਾਣੇ ਕਪੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਛੱਡ ਦੇਵੇਗਾ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ, ਇਸ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਾਰਥਕਤਾ ਖੋਹ ਬੈਠਦਾ ਹੈ, ਮੋਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹੀ ਗਿਆਨੀ ਹੈ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਕੇ, ਅਪਨੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਹਰੀ ਨੂੰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵਸਾ ਕੇ, ਘਰ ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਉੱਤਰੀ ਦਿਸਾ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਜਾਓ, ਤੇ ਆਪਣਾ ਰਸਤਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਾ ਦੱਸੋ; ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੋਂ ਅੱਗੇ, ਸਮਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਵਿਦਵਾਨ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਵਿਦੁਰ ਦੁਆਰਾ ਜਾਗਰੂਕ ਕੀਤੇ ਹੋਏ, ਰਾਜਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਮੋਹ-ਬੰਧਨ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਜ਼ੰਜੀਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਦੱਸੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚਲ ਪਏ।