ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਹੇ ਅਚ੍ਯੁਤ, ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਕਰਮ ਇਛਾ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਉਹ ਤੇਰੀ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਚਮਕਦਾ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਜੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਨਾ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਰਮ ਵੀ ਸਦੀਵੀ ਭਲਾ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੇ। ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਮਹਨਤ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਜਾਤਿ-ਅਸ਼ਰਮ ਦੇ ਕਰਤਵ ਹੋਣ, ਤਪ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਧਿਐਨ—ਉਹੀ ਉੱਚੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਹਰਿ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੁਣਨ ਤੇ ਗਾਉਣ ਰਾਹੀਂ ਸ੍ਰੀਧਰ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਅਟੁੱਟ ਯਾਦ ਦਿਵਾਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਸਾਰੇ ਅਸ਼ੁਭ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਚੰਗਿਆਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਮਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅੰਦਰਲੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਲਈ ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਗਿਆਨ, ਵਿਵੇਕ ਅਤੇ ਵੈਰਾਗ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲਏ ਹੋਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਤੁਸੀਂ ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਜੋ ਨਾਰਾਇਣ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਆਤਮਾ, ਸਰਵ-ਅਧੀਸ਼ ਨੂੰ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਮੈਂ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਉਪਵਾਸ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਪਰਮ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਮੁਖੋਂ ਜੋ ਆਤਮਾ ਦਾ ਗਿਆਨ ਸੁਣਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਮੁੜ ਆ ਗਈ ਹੈ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਕਰਤਬ ਸੁਣਾਏ ਹਨ, ਜਿਸਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸਾਰਾ ਦੁੱਖ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਮਹਾਤਮ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਲ ਮਨ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ—even ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ—ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੰਦਰਮਾਸ ਦੇ ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਜਾਂ ਗਿਆਰ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ ਇਹ ਸੁਣਣ ਨਾਲ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਇਹ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਤੇ ਸਯਮ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪਾਪ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੋਈ ਪੂਸ਼ਕਰ, ਮਥੁਰਾ ਜਾਂ ਦੁਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਤੇ ਸਯਮ ਨਾਲ ਇਹ ਪਾਠ ਕਰੇ, ਉਹ ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੇ ਗੁਣ ਗਾਉਣ ਤੇ ਸੁਣਨ ਰਾਹੀਂ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਸਿੱਧ, ਪਿਤਰ, ਮਨੂ ਤੇ ਰਾਜੇ ਭੀ ਮਨ ਚਾਹੇ ਫਲ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲਏ ਹੋਏ ਰਿਗ, ਯਜੁਰ ਤੇ ਸਾਮ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼ਹਦ, ਘਿਉ ਤੇ ਦੁੱਧ ਦੇ ਧਾਰਾ ਵਰਗਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਭਗਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਪਰਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਵਰਣਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗੀ ਹਕੂਮਤ, ਵੈਸ਼ ਨੂੰ ਧਨ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਤਾ, ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਪਾਪ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਕਿਤੇ, ਹਰਿ—ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੈ ਤੇ ਕਲੀ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਦਾ ਹੈ—ਦੀ ਸਦਾ ਵਡਿਆਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਪਰ ਇੱਥੇ, ਇਹ ਸਭ-ਰੂਪੀ ਪ੍ਰਭੂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਲੋਕ ਦਰ ਸ਼ਲੋਕ, ਕਹਾਣੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਅਜਨਮਾ, ਅਨੰਤ, ਸੱਚੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਪਾਲਣਾ ਤੇ ਲੀਨਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ, ਸ਼ਿਵ ਆਦਿ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦੇ—ਹੇ ਅਚ੍ਯੁਤ! ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਪਰਮ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜਿਸਦੀ ਨਵੀਂ-ਨਵੀਂ ਇਕੱਠੀ ਹੋਈ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸਥਿਰ ਤੇ ਚਲਾਇਤ ਸੰਸਾਰ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਸਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਵਿਆਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਕੇ, ਅਜੈ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਮਨੋਹਰ ਲੀਲਾ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪੁਰਾਣ, ਸੱਚਾਈ ਦਾ ਦੀਵਾ, ਸਭ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਵਿਦੁਰ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਮੈਤ੍ਰੇਯਾ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲੋਂ ਆਤਮਾ ਦਾ ਮਾਰਗ ਜਾਣ ਕੇ, ਗਿਆਨ ਦੀ ਭੁੱਖ ਮਿਟਾ ਕੇ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਜਦ ਤੱਕ ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਕੌਸ਼ਾਰਵ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛੇ, ਉਹ ਗੋਵਿੰਦਾ ਪ੍ਰਤੀ ਅਨਨ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਉਹ ਵਾਪਸ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਧਰਮਪੁਤ੍ਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਯੁਯੁਤਸੁ, ਸੂਤ, ਕ੍ਰਿਪਾ, ਤੇ ਪૃਥਾ ਨਾਲ, ਗਾਂਧਾਰੀ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸੁਭਦ੍ਰਾ, ਉੱਤਰਾ, ਕ੍ਰਿਪੀ ਤੇ ਹੋਰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਸਭ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੰਦ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਦੁਰ ਨੂੰ ਯਥੋਚਿਤ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ, ਗਲੇ ਮਿਲੇ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਤੜਪ ਵਿਚ, ਉਹ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਹੰਝੂ ਵਗਾ ਬੈਠੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ, ਆਸਨ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਉਹ ਖਾ-ਪੀ ਕੇ, ਆਰਾਮ ਕਰਕੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਥਾਂ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਝੁਕ ਕੇ, ਸਭ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: "ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਆਸਰੇ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਇਆ, ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਤੇ ਸਾਡੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਖਤਰਨਾਕ ਮੌਕਿਆਂ—ਜ਼ਹਿਰ, ਅੱਗ ਆਦਿ ਤੋਂ—ਬਚਾਇਆ?" "ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਿਵੇਂ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਇਆ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਮੁੱਖ ਤੀਰਥ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਭੂਮੀਆਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ?" "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਭਗਤ ਜਨ ਆਪ ਹੀ ਤੀਰਥ ਹਨ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਗਦਾ-ਧਾਰੀ ਨੂੰ ਵਸਾ ਕੇ, ਤੀਰਥਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।" "ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਕੀ ਸਾਡੇ ਮਿਤ੍ਰ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲੇ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ? ਕੀ ਯਾਦਵ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸੁਖੀ ਹਨ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਵਿਦੁਰ ਨੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਤੇ ਭੋਗਿਆ, ਸਭ ਕੁਝ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਨਾਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਝ ਦੁਖਦਾਈ ਤੇ ਅਸਹਿਨਸ਼ੀਲ ਵਾਪਰ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਦਇਆਵਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਦੁਖ ਦੇਖਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਗੱਲ ਗੁਪਤ ਰੱਖੀ। ਉਹ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਉੱਥੇ ਰਿਹਾ, ਸਭ ਵਲੋਂ ਆਦਰਤ ਤੇ ਖੁਸ਼, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਤੇ ਸਭ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਅਰਯਮਾ ਨੇ ਜਿਹੜੇ ਦੁਸ਼ਟ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਥੋਚਿਤ ਦੰਡ ਦਿੱਤਾ, ਜਦਕਿ ਯਮ, ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ, ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਸ਼ੂਦਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪੋਤੇ ਨੂੰ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ—ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਵਰਗੇ ਸਨ—ਨਾਲ ਪਰਮ ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਲੋਕ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਕਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਮਾਂ—ਜੋ ਬੜਾ ਦੁਸ਼ਕਰ ਹੈ—ਅਣਜਾਣੇ ਹੀ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ, ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਲਦੀ ਚਲੇ ਜਾਓ; ਵੇਖੋ, ਕਿਵੇਂ ਖ਼ਤਰਾ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਇੱਥੇ, ਕਦੇ ਵੀ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਤੋਂ, ਕੋਈ ਉਪਾਅ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਪਰਮ ਕਾਲ ਹੈ, ਪ੍ਰਭੂ ਆਪ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਸਭ ਲਈ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।" "ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ, ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਸਮੇਤ, ਵਿੱਛੋੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਲੋਕ ਅਚਾਨਕ ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ, ਜਿਵੇਂ ਧਨ ਆਦਿ।" "ਪਿਉ, ਭਰਾ, ਮਿਤ੍ਰ, ਪੁੱਤਰ—ਸਭ ਮਾਰੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ; ਜਵਾਨੀ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ; ਤੇਰਾ ਸਰੀਰ ਬੁਢੇਪੇ ਨਾਲ ਘਲ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ।" "ਹਾਏ, ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਜੀਉਣ ਦੀ ਆਸ ਕਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ, ਇਕ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ, ਭੀਮਾ ਦੇ ਛੱਡੇ ਹੋਏ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ।" "ਅੱਗ ਲਾਈ ਗਈ, ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਜ਼ਹਿਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਪਤਨੀਆਂ ਦੀ ਬੇਇੱਜਤੀ ਹੋਈ, ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਧਨ ਵੀ ਛਿਨਿਆ ਗਿਆ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਵੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਹੋਰ ਕੀ ਬਚਿਆ?