ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਮਹਾਂਕੀਰਤੀ ਦਾ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਗੱਲ ਮਨ ਨੂੰ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ, ਆਕਰਸ਼ਣ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਤਾਜਗੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਮਨ ਦਾ ਸਦਾ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਮਹਾਂਉਤਸਵ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਹੜੀ ਵੀ ਬੋਲ-ਚਾਲ, ਚਾਹੇ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਸੁੰਦਰ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਉਹ ਹਰੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਹੀਂ ਉਚਾਰਦੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਾਂਵਾਂ ਦੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲੇ ਥਾਂ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਹੰਸ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਜਿੱਥੇ ਅਚ੍ਯੁਤ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਉਪਸਥਿਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਓਥੇ ਹੀ ਸੱਚੇ ਭਗਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਮਾਪ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਕਮੀ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਜਿਹੜੀ ਰਚਨਾ ਅਨੰਤ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਧੋ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਭਲੇ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਸੁਣਦੇ, ਗਾਂਦੇ ਅਤੇ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਅਚ੍ਯੁਤ! ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਕਰਮ ਲਾਲਚ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਤੇਰੀ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਚਮਕਦੇ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੰਮ ਵੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਨਾ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਪੱਕਾ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੇ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਰਣ ਜਾਂ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਕਰਤਵ, ਤਪ, ਪਾਠ ਜਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੀ ਲਾਲਸਾ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਤਦ ਹੀ ਉੱਤਮ ਹੈ ਜਦ ਉਹ ਹਰੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਸ੍ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੁਣ ਕੇ ਅਤੇ ਗਾ ਕੇ, ਸ੍ਰੀਧਰ ਦੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਅਟੱਲ ਯਾਦ ਦਿੰਦੀ ਹੋਵੇ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਸਾਰੇ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਭਲਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਮਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅੰਤਰਯਾਮੀ ਪ੍ਰਭੂ ਲਈ ਪ੍ਰਮ ਪ੍ਰੇਮ ਉਪਜਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਗਿਆਨ, ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਵੈਰਾਗ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸੱਚਮੁੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਉੱਤਮ ਦੋਹਾਂਜਣੇ ਬਹੁਤ ਧੰਨ ਹੋ, ਜੋ ਨਾਰਾਇਣ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਭੀ ਦੇਵ, ਸਰਵ-ਆਤਮਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਦਾ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਅਡੋਲ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਟਿਕਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਉਹ ਅਸਲ ਸੱਚ ਯਾਦ ਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਮੈਂ ਕਦੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਉਪਵਾਸ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਕਰਤੱਬ ਸੁਣਾਏ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸਾਰੇ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਨਿੱਤ, ਅਟੱਲ ਮਨ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਹੀ ਸਹੀ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੰਦ੍ਰਮਾਸ ਦੇ ਦਸਵੀਂ ਜਾਂ ਗਿਆਰਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਇਹ ਸੁਣਣ ਨਾਲ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਕੋਈ ਸਯਾਮ ਰਹਿ ਕੇ ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਪੁਸ਼ਕਰ, ਮਥੁਰਾ ਜਾਂ ਦੁਵਾਰਕਾ ਵਿਚ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਡਰ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੇ ਗਾਇਨ ਤੇ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਸਿੱਧ, ਪਿਤਰ, ਮਨੂ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਆਪਣੀ ਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਉਣ ਜਾਂ ਸੁਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਦੋਹਾਂਜਣੇ ਰਿਗ, ਯਜੁਰ ਅਤੇ ਸਾਮ ਵੇਦ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼ਹਦ, ਘਿਉ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਦੋਹਾਂਜਣੇ ਭਗਤਭਾਵ ਨਾਲ ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪਾਠ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਗਿਆਨ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗਾ ਰਾਜ, ਵੈਸ਼ ਧਨ ਤੇ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਤੇ ਹੋਰ, ਹਰੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਕਲੀ ਯੁਗ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਿੱਤ ਨਹੀਂ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ, ਪਰ ਇੱਥੇ, ਜਿਸਦਾ ਰੂਪ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਵਿਅਪਕ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹਰ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿਚ, ਕਥਾ-ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਚਾਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਅਜੰਮੇ, ਅਨੰਤ, ਸੱਚੇ ਸਵਰੂਪ, ਜਿਸਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪਾਲਣਾ ਤੇ ਲਯ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦੀ ਸਿਫਤ ਕਰਨਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ, ਸ਼ਿਵ ਆਦਿਕ ਵੀ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਉਸ ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਆਪਣੀ ਨਵੀਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਥਿਰ ਤੇ ਚਲਤ ਸੰਸਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸਦਾ ਅਸਲ ਨਿਵਾਸ ਸਿਰਫ ਧੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਮੈਂ ਵਿਆਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਆਨੰਦ ਵਿਚ ਲੀਨ, ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਕੇ, ਅਜੈ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਲੀਲਾ ਵਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪੁਰਾਣ, ਜੋ ਸੱਚ ਦਾ ਚਿਰਾਗ ਹੈ ਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ਕ ਹੈ, ਜਗਤ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ, ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਵਿਦੁਰ ਜੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਮੈਤ੍ਰੇਯਾ ਕੋਲੋਂ ਆਤਮਾ ਦੇ ਮਾਰਗ ਬਾਰੇ ਗਿਆਨ ਲਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਆਨ ਦੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਉਸ ਯਾਤਰਾ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਜਦ ਤਕ ਵਿਦੁਰ ਜੀ ਕਉਸ਼ਾਰਵ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਉਹ ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਅਟੱਲ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਪੁੱਛਣ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਕ-ਸਬੰਧੀ—ਧਰਮਪੁਤ੍ਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਰਾ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਯੁਯੁਤ्सੁ, ਸੂਤ, ਕ੍ਰਿਪ, ਅਤੇ ਪૃਥਾ—ਨੇ ਵਿਦੁਰ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਗਾਂਧਾਰੀ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ, ਸੁਭਦ੍ਰਾ, ਉੱਤਰਾ, ਕ੍ਰਿਪੀ ਤੇ ਹੋਰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਹੋਰ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੇ ਵੀ, ਸਭ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਜਿੰਦ ਹੀ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਮਿਲਣ ਲਈ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਲੋੜ ਵਿਚ, ਪਿਆਰ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਦੀ ਧਾਰ ਵਗਦੀ ਰਹੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਆਗਤ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਵਿਦੁਰ ਜੀ ਖਾ-ਪੀ ਕੇ, ਆਰਾਮ ਕਰਕੇ ਬੈਠ ਗਏ, ਤਾਂ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਪੁੱਛਿਆ: "ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ, ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਸਮੇਤ ਕਈ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ—ਜ਼ਹਿਰ, ਅੱਗ ਆਦਿ—ਤੋਂ ਬਚਾਵ ਪਾਇਆ ਸੀ?" "ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਕਿਵੇਂ ਜੀਊਦੇ ਰਹੇ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਮੁੱਖ ਤੀਰਥਾਂ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਭੂਮੀਆਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ? ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਆਪ ਹੀ ਤੀਰਥ ਹੋ, ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਗਦਾ-ਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵਸਾਏ ਫਿਰਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਇਥੇ-ਉਥੇ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।" "ਹੇ ਪਿਆਰੇ! ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਤੇ ਸਬੰਧੀਆਂ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ? ਕੀ ਯਾਦਵ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਸੁਖੀ ਹਨ?" ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਉੱਤੇ, ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਦੇਖਿਆ-ਸੁਣਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਸਿਵਾਏ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਨਾਸ ਦੀ ਗੱਲ ਦੇ। ਉਹ ਦੁਖਦਾਈ ਤੇ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਗੱਲ ਸੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਦਇਆਵਾਨ ਵਿਦੁਰ ਜੀ ਨੇ ਉਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਉਥੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਵਿਦੁਰ ਜੀ ਸਭ ਵਲੋਂ ਆਦਰਿਤ ਹੋਏ, ਸੁਖੀ ਰਹੇ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ। ਆਰਯਮਾ ਨੇ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਥੇ ਲੋੜ ਸੀ, ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਦਕਿ ਯਮ, ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ, ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਸ਼ੂਦਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਰਹੇ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਪੂਰਾ ਲਿਆ, ਪੋਤੇ ਨੂੰ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਲੋਕ-ਰੱਖਿਆ ਵਾਲਿਆਂ ਵਰਗੇ ਸਨ, ਮਹਾਨ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਵਿਚ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਵਿਚ ਲਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਸਮਾਂ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿੱਤਣਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਅਣਪਛਾਤਾ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਵੇਖ ਕੇ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜਲਦੀ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਓ, ਵੇਖੋ, ਖ਼ਤਰਾ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਇੱਥੇ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੇਲੇ, ਕੋਈ ਉਪਾਅ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਪਰਮ ਸਮਾਂ—ਪ੍ਰਭੂ—ਸਾਡੇ ਸਭ ਦੇ ਲਈ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ, ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਸਮੇਤ, ਨੂੰ ਵੀ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਲੋਕ ਅਚਾਨਕ ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਹੋਰਾਂ ਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਧਨ ਆਦਿ ਦੀ, ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਛੱਡੋ।