ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜੇ ਕੋਈ ਇਨਸਾਨ ਕਦੇ ਡਿੱਗ ਪਵੇ, ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਥੱਕ ਜਾਵੇ, ਦੁੱਖੀ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਲਾਚਾਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਜੇ ਉਹ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ "ਹਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ" ਆਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਨੰਤ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸਿਰਫ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਅਨੁਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਬਿਲਕੁਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਤਜੀ ਧੁੱਪ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਹਨੇਰੇ ਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਜਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਹਨ, ਝੂਠੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੁਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਸੱਚ, ਭਲਾਈ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਉਥੇ ਹੈ ਜਿਥੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਗੁਣ ਉਘਾੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਜਦੋਂ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ, ਨਵੀਂ ਤਾਜਗੀ, ਅਤੇ ਸਦਾ ਨਵਾਂ ਆਨੰਦ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਇਹੀ ਮਨ ਦਾ ਵੱਡਾ ਤਿਉਹਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹੀ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਬੜੀ ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਵਿਅਕਰਨਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰੇ ਪਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਥਾਂ ਕਾਂਵਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਹੰਸ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ। ਜਿਥੇ ਅਚੂਤ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਸਥਿਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਭਗਤ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਬਾਣੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਚਾਰਣ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਜੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਅਨੰਤ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਗੁਣ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਧੋ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਨੇਕ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਣਦੇ, ਗਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਅਚੂਤ, ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਕਰਮ ਇੱਛਾ-ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਚਮਕਦਾ ਨਹੀਂ; ਫਿਰ ਹੋਰ ਕਰਮ, ਜੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਨਾ ਹੋਣ, ਉਹ ਤਾਂ ਕਦੇ ਭਲਾ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੇ। ਨਾਮ ਤੇ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਗਾਉਣ ਰਾਹੀਂ, ਜੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਯਾਦ ਸ੍ਰੀਧਰ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹੀ ਸਾਰੇ ਯਤਨ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਣ—ਕੁਲ-ਧਰਮ, ਆਸ਼ਰਮ-ਧਰਮ, ਤਪ, ਜਾਂ ਪਾਠ—ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਸਾਰੇ ਅਸ਼ੁਭ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਭਲਾਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਮਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅੰਤਰਯਾਮੀ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਤੀ ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਿਆਨ, ਅਨੁਭਵ ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸੱਚਮੁੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਦੁਜਾ-ਜਨ (ਦੁਜਾ-ਜਨ: ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਦਿ) ਬੜੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਜੋ ਨਾਰਾਇਣ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਸਰਬ-ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਮੈਂ ਵੀ, ਰਾਜਾ ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਦੇ ਉਪਵਾਸ ਸਮੇਂ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਆਤਮਾ ਦਾ ਸੱਚ, ਅੱਜ ਮੁੜ ਯਾਦ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕਰਤੱਬ ਸੁਣਾਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸਾਰੇ ਅਪਸ਼ਕੁਣਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਨਿਸ਼ਚਲ ਮਨ ਤੇ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ, ਭਾਵੇਂ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ, ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰੇ ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਚੰਦਰਮਾਸ ਦੇ ਦਸਵੀਂ ਜਾਂ ਗਿਆਰਵੀਂ ਤਿੱਥੀ ਨੂੰ ਇਹ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਉਪਵਾਸ ਤੇ ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਪਾਠ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਮੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਪੁਸ਼ਕਰ, ਮਥੁਰਾ ਜਾਂ ਦੁਆਰਕਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਕਲਨ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੇ ਗਾਇਨ ਤੇ ਸੁਣਨ ਨਾਲ, ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਸਿੱਧ, ਪਿਤਰ, ਮਨੂ ਅਤੇ ਰਾਜੇ, ਗਾਉਣ ਜਾਂ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਦੁਜਾ-ਜਨ ਰਿਗ, ਯਜੁਰ ਤੇ ਸਾਮ ਵੇਦ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼ਹਦ, ਘਿਉ ਤੇ ਦੁੱਧ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਰਗਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਭਗਤ ਦੁਜਾ-ਜਨ ਇਸ ਪੁਰਾਣ ਸੰਕਲਨ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਲੋਂ ਕਹੀ ਗਈ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪਾਠ ਰਾਹੀਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਕਸ਼ਤਰੀਆ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗੀ ਰਾਜਸਤਾ, ਵੈਸ਼ ਨੂੰ ਧਨ ਦੀ ਪ੍ਰਭੁਤਾ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਜਗ੍ਹਾਂ, ਹਰੀ—ਜੋ ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਮੈਲ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸਦਾ ਨਹੀਂ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ, ਪਰ ਇੱਥੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਥਾ ਹਰ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਅਜਨਮੀ, ਅਨੰਤ, ਸੱਚੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪਾਲਣਾ ਤੇ ਸੰਹਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ, ਸ਼ਿਵ ਆਦਿ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦੇ—ਹੇ ਅਚੂਤ! ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸਥਿਰ ਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆ ਬਣੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਸਲ ਨਿਵਾਸ ਸਿਰਫ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਉਸਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਮੈਂ ਵਿਆਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਆਪਣੇ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਅਜੈਯ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮੋਹਕ ਲੀਲਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪੁਰਾਣ, ਸੱਚਾਈ ਦਾ ਦੀਵਾ, ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਵਿਦੁਰਾ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਮੈਤ੍ਰੇਯਾ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲੋਂ ਆਤਮਾ ਦੇ ਮਾਰਗ ਬਾਰੇ ਗਿਆਨ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਗਿਆਨ-ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ। ਜਦ ਤੱਕ ਵਿਦੁਰਾ ਨੇ ਕਉਸ਼ਾਰਵ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੇ, ਉਹ ਗੋਵਿੰਦ ਪ੍ਰਤੀ ਅਦਵਿਤੀਯ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕਰਨੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਜਦ ਉਹ ਪਰਤ ਕੇ ਆਏ, ਤਾਂ ਧਰਮਪੁਤ੍ਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਯੁਯੁਤ्सੂ, ਸੂਤ ਜੀ, ਕ੍ਰਿਪਾ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਥਾ ਨੇ, ਗਾਂਧਾਰੀ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ, ਸੁਭਦ੍ਰਾ, ਉੱਤਰਾ, ਕ੍ਰਿਪੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੇ, ਸਭ ਨੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਉੱਠ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਜਿੰਦਗੀ ਦੁਬਾਰਾ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਵਿਦੁਰਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੇ। ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਲੋੜ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚੋਂ ਪਿਆਰ ਦੇ ਹੰਝੂ ਵਗ ਪਏ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸਨ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਸੁਆਗਤ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਵਿਦੁਰਾ ਨੇ ਭੋਜਨ ਕਰ ਲਿਆ, ਆਰਾਮ ਕਰ ਲਿਆ, ਤੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਏ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਝੁਕ ਕੇ, ਸਭ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਸੀਂ ਯਾਦ ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੁਹਾਡੀ ਛਾਂ ਹੇਠਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ, ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਤੇ ਸਾਡੀ ਮਾਂ ਕਈ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਹਿਰ ਤੇ ਅੱਗ ਤੋਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਕਾਰਨ ਬਚ ਗਏ? ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਿਵੇਂ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਇਆ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੀਰਥ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਵੇਖੇ ਹਨ? ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਭਗਤ ਲੋਕ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਗਦਾ-ਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਲਦੇ ਹੋ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਤੀਰਥ ਹੋ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਉਥੇ ਤੀਰਥ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਦੋਸਤਾਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ? ਕੀ ਯਾਦਵ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹਨ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮਰਾਜ ਵਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਵਿਦੁਰਾ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਦੇਖਿਆ-ਸੁਣਿਆ ਸੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਨਾਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਦਇਆਵਾਨ ਸਨ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਦੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਸੀ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਉਥੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਵਿਦੁਰਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੀ ਖੈਰੀਅਤ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ, ਖੁਦ ਵੀ ਸੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਸਭ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਅਰਯਮਾ ਨੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਸਜ਼ਾ ਲਗਾਉਣੀ ਸੀ, ਉਹ ਕੀਤੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਯਮਰਾਜ, ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ, ਸੌ ਸਾਲ ਤੱਕ ਸ਼ੂਦਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੋਤੇ ਨੂੰ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਵਰਗੇ ਸਨ, ਪਰਮ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਿ ਤੇ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਚੇਤਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਮਾਂ, ਜੋ ਬੜਾ ਹੀ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਅਤੇ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਅਣਜਾਣੇ ਹੀ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।