ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਸਾਡੀ ਹੈ, ਹੇ ਆਚਾਰਯ, ਭਾਵੇਂ ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਮ ਦੇ ਹੀ ਕਸ਼ਤਰੀ ਹਾਂ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਸਦਾ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਾਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਉੱਤੇ, ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਧੀਆ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਬਦਰਾਯਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਅਨੰਤ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸਨ, ਯਤਨ ਕਰਕੇ ਦੁਨੀਆਵੀ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਏ ਅਤੇ ਫਿਰ ਭਾਵੁਕ ਭਾਵ ਨਾਲ ਉਸ ਮਹਾਨ ਭਗਵਤ ਭਗਤ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮੇ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਲੀਲਾ ਅਵਤਾਰਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਾਏ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਦੁਖੀ ਹੋਵੇ, ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬੇਬਸ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ‘ਹਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ’ ਆਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਨੰਤ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ-ਕਲੇਸ਼ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਤੀਬਰ ਹਵਾ ਹਨੇਰੇ ਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਖਾਲੀ ਅਤੇ ਝੂਠੀਆਂ ਹਨ; ਸੱਚ, ਮੰਗਲ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਉਥੇ ਹੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਗੁਣ ਉਚਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੇਵਲ ਉਹੀ ਗੱਲ ਸੁੰਦਰ, ਮਨੋਹਰ, ਸਦਾ ਨਵੀਨ ਅਤੇ ਚਿੱਤ ਦਾ ਮਹਾਂ ਉਤਸਵ ਹੈ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੀ ਵਾਣੀ ਹਰੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਉਹ ਚਿੜੀਆਂ ਦੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲੇ ਥਾਂ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹੰਸ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ; ਜਿੱਥੇ ਅਚ્યੁਤ ਦੀ ਉਪਸਥਿਤੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੀ ਸੱਚੇ ਭਗਤ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬੋਲ ਅਪੂਰਣ ਛੰਦ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਣ, ਪਰ ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੰਤ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਗੁਣ ਹਨ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਧੋ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਨੇਕ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਦੇ, ਗਾਉਂਦੇ ਤੇ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਅਚੁਤ, ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਕਰਮ ਇਛਾ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਤੇਰੀ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਚਮਕਦਾ ਨਹੀਂ; ਤਾਂ ਫਿਰ ਜੇ ਵਧੀਆ ਕਰਮ ਵੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਸਦਾ ਲਈ ਭਲਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਜਾਤੀ ਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਕਰਮ, ਤਪ, ਪਾਠ ਜਾਂ ਯਤਨ, ਜਿੱਥੇ ਤਕ ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਅਟੁੱਟ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਉਹ ਸਿਰਤਾਜ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਜਿੱਥੇ ਹਰੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਸਾਰਾ ਅਸ਼ੁਭ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਭਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀ ਹੈ, ਮਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅੰਤਰਯਾਮੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੀਤ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਿਆਨ, ਵਿਵੇਕ ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਵਧੀਆ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮੇ, ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਧੰਨ ਹੋ, ਜੋ ਸਦਾ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਭੀ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਆਤਮਾ ਹਨ ਤੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਉਹ ਸੱਚਾਈ ਯਾਦ ਆ ਗਈ, ਜੋ ਮੈਂ ਕਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਉਪਵਾਸ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਚਮਤਕਾਰੀ ਕਰਮ ਸੁਣਾਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸਾਰੇ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅਡੋਲ ਚਿੱਤ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਚਾਹੇ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੰਦ੍ਰਮਾਸੀ ਦੇ ਬਾਰ੍ਹਵੇ ਜਾਂ ਗਿਆਰ੍ਹਵੇ ਦਿਨ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਸਿਆਮ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਪਾਠ ਕਰੇ, ਉਹ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਿਆਮ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਪੁਸ਼ਕਰ, ਮਥੁਰਾ ਜਾਂ ਦੁਆਰਕਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਡਰ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੇ ਗਾਇਨ ਅਤੇ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਸਿੱਧ, ਪਿਤਰ, ਮਨੂ ਤੇ ਰਾਜੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਉਣ ਜਾਂ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਵਾਂਛਾਵਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਰਿਗ, ਯਜੁਰ ਤੇ ਸਾਮ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼ਹਦ, ਘਿਉ ਤੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਧਾਰਾਂ ਵਰਗਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੋ ਭਗਤ ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਵਲੋਂ ਕਹੀ ਹੋਈ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਗਿਆਨ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਰਾਜ, ਵੈਸ਼ ਨੂੰ ਧਨ ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਨੂੰ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਹਰੀ, ਜੋ ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਸਦਾ ਨਹੀਂ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ; ਪਰ ਇੱਥੇ, ਜੋ ਸਰਵਵਿਆਪਕ ਹਨ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਛੰਦ-ਛੰਦ ਵਿੱਚ, ਕਥਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਉਸ ਅਜਨਮਾ, ਅਨੰਤ, ਸੱਚੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪਾਲਣਾ ਤੇ ਲਯਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ, ਸ਼ਿਵ ਆਦਿਕ ਵੀ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦੇ, ਹੇ ਅਚੁਤ! ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਪਰਮ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਨਵੀਂ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਥਿਰ ਤੇ ਚਲਾਇਤ ਜਗਤ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਆਸਰਾ ਕੇਵਲ ਧੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਵਿਆਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਕੇ, ਅਜੈ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਲੀਲਾ ਨਾਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪੁਰਾਣ, ਜੋ ਸੱਚ ਦਾ ਚਿਰਾਗ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ਕ ਹੈ, ਪਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ: ਵਿਦੁਰ ਜੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਮੈਤ੍ਰੇਯਾ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲੋਂ ਆਤਮਾ ਦੇ ਮਾਰਗ ਬਾਰੇ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਹੋਣ ਤੇ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ। ਜਦ ਤੱਕ ਵਿਦੁਰ ਜੀ ਨੇ ਕਉਸ਼ਾਰਵ ਰਿਸ਼ੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛੇ, ਉਹ ਗੋਵਿੰਦ ਦੀ ਅਨਨ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ, ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ। ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਕ-ਸਬੰਧੀ, ਜਿਵੇਂ ਧਰਮਪੁਤ੍ਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਯੁਯੁਤ्सੁ, ਸੂਤ, ਕ੍ਰਿਪ, ਪ੍ਰਿਥਾ, ਗਾਂਧਾਰੀ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ, ਸੁਭਦ੍ਰਾ, ਉੱਤਰਾ, ਕ੍ਰਿਪੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਾਂਡਵ ਪਤਨੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੇ ਵਿਦੁਰ ਜੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਣ ਆ ਗਏ ਹੋਣ। ਉਹ ਸਭ ਵਿਦੁਰ ਜੀ ਦੇ ਕੋਲ ਆਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਲਗਨ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਹੰਝੂ ਵਗ ਪਏ; ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸਨ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਵਿਦੁਰ ਜੀ ਨੇ ਭੋਜਨ ਕਰ ਲਿਆ, ਆਰਾਮ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਬੈਠੇ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਿਆ: “ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਸੀਂ ਯਾਦ ਹਾਂ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਆਸਰੇ ਵਿੱਚ ਪਲੇ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਤੇ ਸਾਡੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ, ਅੱਗ ਆਦਿ ਕਈ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ? ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਿਵੇਂ ਜੀਵਨ ਜਿਉਂਦੇ ਰਹੇ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਮੁੱਖ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਭੂਮੀਆਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ? ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਖੁਦ ਹੀ ਤੀਰਥ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਗਦਾ-ਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵਸਾ ਕੇ, ਤੀਰਥਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ। ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਕੀ ਸਾਡੇ ਸਾਕ-ਸਬੰਧੀ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲੇ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ? ਕੀ ਯਾਦਵ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਸੁਖੀ ਹਨ?” ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਉੱਤੇ, ਵਿਦੁਰ ਜੀ ਨੇ ਜਿੰਨਾ ਕੁਝ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਸਭ ਕੁਝ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਨਾਸ ਦੀ ਘਟਨਾ, ਜੋ ਦੁਖਦਾਈ ਤੇ ਅਸਹਿਨ ਸੀ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਣੀ ਨਾ ਆਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਦਇਆਵਾਨ ਸਨ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਦੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਤੱਕ, ਵਿਦੁਰ ਜੀ ਉਥੇ ਰਹੇ, ਸਭ ਵਲੋਂ ਆਦਰਿਤ, ਸੁਖੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਮਾਣ ਪਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ।