ਸਾਧੂ ਜਨੋ, ਤੁਸੀਂ ਪੂਛਦੇ ਹੋ ਕਿ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼, ਉਸਦੇ ਕਰਤੱਬ, ਉਸਦੇ ਅੰਤ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਰਲੋਕ ਜਾਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਈ ਜਾਵੇ। ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਚਿਤ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਗਿਆਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹਾਂ। ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਮਹਾਰਾਜ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਜਾ ਨਾਲ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਕੋਲ ਅਣਗਿਣਤ ਧਨ-ਦੌਲਤ, ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਯੱਗ, ਰਾਜਪਾਟ, ਰਾਣੀਆਂ, ਭਰਾ, ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਸੀ। ਪਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਮੁਕੁੰਦ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ) ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਤਾਂ ਉਹ ਇੱਛਾਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਲਲਚਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਸੇ ਮੁੱਲ ਦੀ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਭੁੱਖੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਆਨੰਦ ਮਿਲਦਾ ਸੀ। ਭ੍ਰਿਗੁ ਵੰਸ਼ਜੋ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਸ਼ਖ਼ਸ ਅਜੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਤਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਅਸਤਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਰੂਪ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਅੰਗੂਠੇ ਜਿੰਨਾ ਸੀ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਮੋੜ ਵਾਲਾ ਮਸਤਕ, ਗੂੜ੍ਹਾ ਸਾਂਵਲਾ ਰੰਗ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਅਤੇ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਅਚੂਕ ਰੂਪ। ਉਹ ਚਾਰ ਲੰਬੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਚਮਕਦਾਰ ਬਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਲਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਗਦਾ ਫੜੀ ਹੋਈ, ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਗਦੇ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਉਸ ਅਸਤਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਗੋਵਿੰਦ ਧੂੰਧ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਬੱਚਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿਖ ਰਿਹਾ ਸੀ—'ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ?'। ਜਦੋਂ ਉਹ ਖ਼ਤਰਾ ਟਲ ਗਿਆ, ਉਹ ਅਸੀਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਪਾਸ ਵਿਆਪਕ ਹਨ, ਉਹ ਬੱਚੇ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਹੀ ਦਸ ਮਹੀਨੇ ਪੂਰੇ ਹੋਣ 'ਤੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਪਾਂਡੂ ਵੰਸ਼ੀ ਫਿਰ ਜਨਮ ਲੈ ਆਇਆ, ਪਾਂਡੂ ਵਰਗੇ ਬਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਧੌਮਯ, ਕ੍ਰਿਪ ਆਦਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, ਕੁੰਡਲੀ ਬਣਵਾਈ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰਵਾਏ। ਉਹ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੋਨਾ, ਗਾਂਵਾਂ, ਜ਼ਮੀਨ, ਪਿੰਡ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਭੋਜਨ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕੀਤਾ। ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਨਿਮਰ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਹੇ ਪੁਰੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੁਹਾਡੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ।" "ਭਾਗ ਦੇ ਅਟੱਲ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਜਦੋਂ ਚਿੱਟੇ ਵਾਲਾ ਅੰਤ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਹੈ।" "ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੁਰਾਤਾ (ਵਿਸ਼ਨੂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਤਾ) ਦੇ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ। ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਭਗਤ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹੋਵੇਗਾ।" ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਕੀ ਇਹ ਬੱਚਾ ਸਾਡੇ ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉੱਚ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਵਾਲਾ, ਭਲੇ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਰਸਤਾ ਚੱਲੇਗਾ?" ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਹੇ ਪૃਥਾ ਪੁੱਤ੍ਰ, ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੱਚੇ ਦਿਲੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇਗਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵਾਂਗ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਤੇ ਸੱਚਾ, ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤ੍ਰ ਰਾਮ ਵਾਂਗ।" "ਇਹ ਦਾਨੀ ਅਤੇ ਆਸਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਔਸ਼ੀਨਰ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਿਬੀ ਵਾਂਗ; ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਦੀ ਖ਼ਿਆਤੀ ਫੈਲਾਵੇਗਾ, ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਪੁੱਤ੍ਰ ਵਾਂਗ।" "ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਅਰਜੁਨਾਂ ਵਾਂਗ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਗਨਿ ਵਾਂਗ ਅਜੈ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਅਤਿਕ੍ਰਮਣ ਕਰਨਾ ਔਖਾ।" "ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ, ਹਿਮਾਲਾ ਵਾਂਗ ਅਟੱਲ, ਧਰਤੀ ਵਾਂਗ ਧੀਰਜਵਾਨ, ਮਾਪਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ।" "ਸਮਦਰਸ਼ੀ ਪਿਤਾਮਾ ਵਾਂਗ, ਸ਼ਿਵ ਵਾਂਗ ਕ੍ਰਿਪਾਲੂ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਆਸਰਾ, ਜਿਵੇਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਲਈ ਪ੍ਰਭੂ।" "ਇਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ, ਸਾਰੇ ਉੱਤਮ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਰੰਤਿਦੇਵ ਵਾਂਗ ਦਾਨੀ, ਯਯਾਤੀ ਵਾਂਗ ਧਰਮਾਤਮਾ।" "ਸਥਿਰਤਾ ਵਿੱਚ ਬਲੀ ਵਾਂਗ, ਭਗਵਤ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਵਾਂਗ, ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਕਰੇਗਾ ਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇਗਾ।" "ਇਹ ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਚਲਾਏਗਾ, ਪੱਥ ਤੋਂ ਭਟਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦੰਡ ਦੇਵੇਗਾ, ਧਰਮ ਲਈ ਕਲੀ ਨੂੰ ਰੋਕੇਗਾ।" "ਜਦੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਤਕਸ਼ਕ ਵਲੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਮੌਤ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗੇਗਾ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਰਿਸ਼ੀ ਪੁੱਤ੍ਰ ਵਲੋਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਮੋਹ ਛੱਡ ਕੇ ਹਰੀ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੇਗਾ।" "ਆਤਮਾ ਦਾ ਸੱਚਾ ਸਵਰੂਪ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਇਹ ਵਿਆਸ ਪੁੱਤ੍ਰ (ਸ਼ੁਕਦੇਵ) ਵਲੋਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣੇਗਾ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਸਿੱਧਾ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੇਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਸਭ ਆਦਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪਰਿੱਖਿਤ ਦੇ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਵੇਖੇ ਹੋਏ ਚਮਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਰਿੱਖਿਆ ਕਰੇਗਾ। ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਣ ਲੱਗਾ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪਿਤਾ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰੇਮ-ਪ੍ਰਸਾਦ ਪਾ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੂੰ ਹਵਨ ਦੀ ਲੱਕੜ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਸਾਕਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹੋਏ ਅਪਰਾਧ ਦੀ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿਤ ਵਜੋਂ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਟੈਕਸ ਜਾਂ ਜੁਰਮਾਨਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਮਨੋਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਭਰਾ, ਅਚੂਤ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ) ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ, ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਨ ਲਿਆਂਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਧਨ ਨਾਲ, ਧਰਮਪੁੱਤ੍ਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਤਿੰਨ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਕੀਤੇ, ਹਰਿ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੀਤੀ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਰਾਜੇ ਦੇ ਸੱਦੇ 'ਤੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਲੋਂ ਰਾਜਾ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਵਾਸਤੇ ਉਥੇ ਵਿਅਤਿਤ ਕੀਤੇ। ਫਿਰ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਆਪਣੇ ਸਾਰਿਆਂ ਸਾਕਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਅਰਜੁਨ ਅਤੇ ਯਾਦਵਾਂ ਨਾਲ, ਦੁਆਰਕਾ ਵਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਹਰੀ ਦੇ ਇਸ ਬਚਪਨ ਦੇ ਕਾਰਜ—ਭਗਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ—ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਰਮ ਕਰਤਾਰ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਲੀਲਾਵਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਦੇ ਛੂਹੇ ਨਾਲ ਅਘਾਸੁਰ ਵਰਗਾ ਪਾਪੀ ਵੀ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਦੁਲਭ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰ ਲਿਆ, ਉਹ ਭੀ ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਦੇ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ, ਜੋ ਮੋਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸਦਾ ਆਤਮਿਕ ਆਨੰਦ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ! ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਕਰਤੱਬ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੁੜ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਦਾ ਮਨ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਵਿਚ ਲੀਨ ਸੀ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਹਰੀ ਨੇ ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਗਾਇਆ, ਜਦਕਿ ਉਹ ਵੱਖਰੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੀ?