ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਬਕਾਸੁਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਨੰਦਨਵਨ ਦੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਮੋਤੀਆں ਵਰਸਾਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਡੰਕੇ, ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਭਰੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਦ੍ਰਿਸ਼, ਜਦੋਂ ਗਵਾਲ-ਬਾਲਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਬਕਾਸੁਰ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਸਲਾਮਤ ਬਾਹਰ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਉਸ ਨੂੰ ਗੱਲ ਲਾ ਕੇ, ਵਾਪਸ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਇਹ ਘਟਨਾ ਗਾਂਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਵਛਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਵਪਾਸ ਆ ਕੇ ਇਹ ਘਟਨਾ ਗਵਾਲਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੇ ਸੁਣੀ, ਉਹ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਮਾਦ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਤੱਕਦੇ ਰਹਿ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਮੌਤ ਤੋਂ ਮੁੜ ਆਇਆ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਏ, "ਹਾਏ! ਇਹ ਮੁੰਡਾ ਕਿੰਨੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਖਤਰੇ ਭੋਗ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਸਾਡੀਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਕੁਝ ਗਲਤੀਆਂ ਕਰਕੇ ਹੀ ਇਹ ਡਰ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਆਇਆ ਹੋਵੇ।" ਪਰ ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰਦੇ, "ਜੋ ਵੀ ਡਰਾਉਣੇ ਰਾਖਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਇਸ ਦਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਿਗਾੜ ਸਕਦੇ। ਉਹ ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਦੀਵੇ ਵਿੱਚ ਪੱਗਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਿਤਲੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਆਪ ਹੀ ਸੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਆਇਆ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਗਿਆਨੀ ਮਹਾਤਮਾ ਗਰਗ ਆਚਾਰਯ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਸੱਚ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੰਦ ਬਾਬਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗਵਾਲ-ਲੋਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਸੁਣ-ਸੁਣ ਕੇ, ਸੰਸਾਰਿਕ ਦੁੱਖ-ਸੁਖ ਤੋਂ ਨਿਪੱਖ ਹੋ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਬੱਚੇ ਛੁਪਾ-ਛੁਪਾਈ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਵਾਂਗ ਉਲਲਾਸ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ, ਵ੍ਰਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਗੁਜ਼ਾਰਦੇ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਅਸ਼ਵੱਥਾਮਾ ਦੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ਼ੀਰਸ਼ ਅਸਤਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਉੱਤਰਾ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਬੱਚਾ ਮਰ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਹ ਮੁੜ ਜੀ ਉਠਿਆ। ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਮਹਾਨ ਲੀਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਤ ਬਾਰੇ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਉਚਿਤ ਸਮਝੋ, ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਉਹੀ ਸ਼੍ਰੋਤਾ ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।" ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਮਹਾਰਾਜ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਨਿਪੱਖ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਕੋਠੇ-ਮਹਲ, ਕਨਿਆਵਾਂ, ਭਰਾਵਾਂ, ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦਾ ਰਾਜ, ਅਤੇ ਅਸਮਾਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੀ ਕੀਰਤੀ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਪਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਮੁਕੁੰਦ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਕੀ ਕੀਮਤ, ਜਿਵੇਂ ਭੁੱਖੇ ਰਾਜੇ ਲਈ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਮਾਣ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਉੱਤਰਾ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬੱਚਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ, ਅੰਗੂਠੇ ਜਿਤਨਾ ਛੋਟਾ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਮੋਰ ਮੁਕੁਟ ਵਾਲਾ, ਨੀਲਾ-ਕਾਲਾ ਚਮਕਦਾ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ, ਚਤੁਰਭੁਜ, ਕੰਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੇ ਚਮਕਦੇ ਕੁੰਡਲ, ਲਾਲ-ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਗਦਾ ਫੜੀ ਹੋਈ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਗਦਾ ਨੂੰ ਇੰਝ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦਾ ਜਲਤਾ ਤਾਰਾ। ਉਸ ਰੂਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਦੀ ਗਦਾ ਨਾਲ, ਅਸਤਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਗੋਵਰਧਨਧਾਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕੋਹਰਾ ਹਟਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਬੱਚਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਤੱਕਦਾ ਰਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਖਤਰਾ ਟਲ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਅਪਰਿਮਿਤ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਸਾਰਥਕ ਹੋ ਕੇ, ਬੱਚੇ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ, ਦੱਸ ਮਹੀਨੇ ਪੂਰੇ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭ ਲਛਣ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਨਕਸ਼ਤਰ ਸਹੀ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਪਾਂਡੂ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਵਾਰਿਸ ਮੁੜ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਂਡੂ ਵਰਗੀ ਤਾਕਤ ਸੀ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ—ਧੌਮਯ, ਕ੍ਰਿਪ ਆਦਿ—ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, ਜਨਮ ਕੁੰਡਲੀ ਬਨਵਾਈ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰਵਾਏ। ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੋਨਾ, ਗਾਂ, ਜਮੀਨ, ਪਿੰਡ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਭੋਜਨ ਜਨਮ-ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਿਵੇਕਲੇ ਮਹਾਰਾਜ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਹੇ ਪੁਰੁ ਵੰਸ਼ੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਇਹ ਬੱਚਾ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਰੋਕ ਸਕਦਾ।" "ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਵਿਸ਼ਨੁਰਾਤਾ—ਵਿਸ਼ਨੁ ਵਲੋਂ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ—ਨਾਮ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਭਗਤ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹੋਵੇਗਾ।" ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕੀ ਇਹ ਬੱਚਾ ਸਾਡੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਧਰਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲੇਗਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਸਲਾਹਦੇ ਹਨ?" ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਪ੍ਰਿਥਾ ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵਾਂਗ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਭਗਤ ਅਤੇ ਸੱਚਾ, ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਵਾਂਗ। ਇਹ ਦਾਨੀ ਅਤੇ ਸਰਣ ਦਾਤਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਸ਼ਿਬੀ ਵਾਂਗ; ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਫੈਲਾਏਗਾ, ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ।" "ਧਨੁਧਾਰੀ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਅਰਜੁਨਾਂ ਵਾਂਗ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਗਨਿ ਵਾਂਗ ਅਜੇਯ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਅਟੱਲ। ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਬਹਾਦੁਰ, ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ, ਧਰਤੀ ਵਾਂਗ ਧੀਰਜੀ, ਮਾਪਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ। ਦਾਦਾ ਵਾਂਗ ਨਿਆਈ, ਸ਼ਿਵ ਵਾਂਗ ਦਯਾਲੂ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਆਸਰਾ, ਜਿਵੇਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਲਈ ਭਗਵਾਨ।" "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਭਗਤ, ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨਤਾ ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਨ, ਰੰਤਿਦੇਵ ਵਾਂਗ ਦਾਨੀ, ਯਯਾਤੀ ਵਾਂਗ ਧਰਮਾਤਮਾ। ਬਲੀ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ, ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਵਾਂਗ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ-ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਕਰੇਗਾ, ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇਗਾ। ਰਾਜਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਲਾਈਨ ਚਲਾਏਗਾ, ਪੱਥ ਤੋਂ ਭਟਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਵੇਗਾ, ਧਰਮ ਲਈ ਕਲੀ ਨੂੰ ਰੋਕੇਗਾ। ਜਦੋਂ ਤਕਸ਼ਕ ਨਾਗ, ਰਿਸ਼ੀ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ, ਇਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਲਿਆਏਗਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਮੋਹ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਹਰੀ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।" "ਆਤਮਾ ਦੇ ਸੱਚੇ ਸਵਰੂਪ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਇਹ ਵਿਆਸ ਪੁੱਤਰ ਰਿਸ਼ੀ ਤੋਂ ਸੁਣੇਗਾ, ਤੇ ਗੰਗਾ ਕੰਢੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ, ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ, ਆਦਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹ ਬੱਚਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ, ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਰੀਖਿਆ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵਲੋਂ ਰੋਜ਼-ਰੋਜ਼ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਿਲਦੀ ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੂੰ ਅਮ੍ਰਿਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਮਹਾਰਾਜ, ਆਪਣੇ ਸਬੰਧੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋਏ ਅਪਰਾਧ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ, ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਦੋਂ ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਟੈਕਸ ਜਾਂ ਜੁਰਮਾਨੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕਿਵੇਂ ਇਹ ਯੱਗ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।