ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਵਾਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਬਲਰਾਮ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਵੱਛਿਆਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਥੇ, ਇੱਕ ਦੈਤ ਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਦਾ ਮਨਸੂਬਾ ਦੋਵਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੈਤ ਨੇ ਵੱਛੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ ਤੇ ਵੱਛਿਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਹਰੀ ਨੇ, ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਵਿੱਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਬੈਠ ਕੇ ਬਲਰਾਮ ਨੂੰ ਉਸ ਦੈਤ ਵੱਛੇ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਅਚੂਤ ਨੇ ਉਸ ਵੱਛੇ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ, ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ, ਘੁੰਮਾਇਆ ਤੇ ਕਪਿੱਠਾ ਰੁੱਖ ਦੇ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਦੈਤ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਵੱਡਾ ਤੇ ਭਾਰੀ ਸੀ, ਫਲਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਨਾਲ, ਉਥੇ ਹੀ ਮਰ ਗਿਆ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਗੋਪਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ ਤੇ ਚੀਕ ਪਏ, "ਵਾਹ! ਵਾਹ!" ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਪਰੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਬਲਰਾਮ, ਜਗਤ ਦੇ ਰਾਖੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਗੋਪਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਛਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਤੇ ਸਵੇਰੇ ਦੀ ਰੋਟੀ ਖਾਂਦੇ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਹਰ ਗੋਪ ਆਪਣੇ ਵੱਛਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਲੈ ਗਿਆ। ਵੱਛਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਪ ਵੀ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲਿਆ। ਉਥੇ, ਗੋਪਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਵੇਖੀ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜਰ ਨਾਲ ਟੁੱਟੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਉਹ ਬਾਕਾ ਸੀ—ਵੱਡਾ ਦੈਤ, ਜਿਹੜਾ ਬਗਲੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਆਇਆ। ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਆਇਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਤੀਖੀ ਚੁੰਚ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਜਬਰਦਸਤੀ ਫੜ ਲਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਬਾਕਾ ਨੇ ਨਿਗਲ ਲਿਆ, ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਮਾ ਤੇ ਹੋਰ ਗੋਪਾਂ ਹੌਲੇ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰਿਆਂ ਤੋਂ ਜਾਨ ਹੀ ਨਿਕਲ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਗੋਪਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਗਤ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ਕ, ਬਾਕਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਦੈਤ ਦਰਦ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਉਗਲ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਚੁੰਚ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰਿਆ। ਜਦ ਬਾਕਾ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਖੇ ਤੇ ਕਮਸਾ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਸੀ, ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਚੁੰਚ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਫੜਿਆ ਤੇ ਗੋਪਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ, ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਦੈਤ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਗੋਪਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ। ਫਿਰ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਬਾਕਾ ਦੇ ਵੈਰੀ ਉੱਤੇ ਨੰਦਨ ਫੁੱਲ ਤੇ ਚਮਪਾ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਡੋਲ, ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਗੋਪਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਜਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਬਾਕਾ ਦੀ ਚੁੰਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ, ਰਾਮਾ ਤੇ ਹੋਰ ਗੋਪਾਂ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਜਾਨ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ। ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਵੱਛਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਗਾਉਂਦੇ-ਗਾਉਂਦੇ ਵ੍ਰਜ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੋਪ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਅਸ਼ਚਰਜ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਤਰਸਦੇ ਨੈਣਾਂ ਨਾਲ ਤੱਕਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਮਰਨ ਤੋਂ ਮੁੜ ਆਇਆ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਸੋਚਦੇ, "ਹਾਏ, ਕਿੰਨੇ ਵੱਡੇ ਖਤਰੇ ਇਸ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਸਹੇ! ਸ਼ਾਇਦ ਸਾਡੀ ਕਿਸੇ ਪਿਛਲੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਡਰ ਆਇਆ ਹੈ।" ਪਰ, ਉਹ ਡਰਾਉਣੇ ਦੈਤ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ; ਉਹ ਮਰਨ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ, ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਪਤੰਗਾ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜ ਜਾਂਦੇ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਉਹ ਮੰਨਦੇ, "ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਬਾਤ ਕਦੇ ਝੂਠੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਜਿਵੇਂ ਗਰਗ ਮুনি ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਹੀ ਹੋਇਆ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨੰਦਾ ਤੇ ਹੋਰ ਗੋਪ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਬਲਰਾਮ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣ-ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਖੀ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦੇ, ਸੰਸਾਰਕ ਦੁਖਾਂ ਤੋਂ ਬੇਖ਼ਬਰ ਰਹਿੰਦੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਛੁਪ-ਛੁਪਾਈ, ਬੰਨ-ਬੰਨਾਵ, ਤੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਵਾਂਗ ਉੱਡ-ਕੁਦ ਕਰਦੇ, ਵ੍ਰਜ ਵਿਚ ਲੜਕਪਨ ਬਿਤਾਇਆ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਸ਼ੌਣਕ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਅਸ਼ਵਥਾਮਾ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮਸ਼ੀਰਸ਼ ਅਸਤ੍ਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਉੱਤਰਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚਲਾ ਬੱਚਾ ਮਰ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੁੜ ਜੀਵਨ ਮਿਲਿਆ। ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਵਡੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਤ ਬਾਰੇ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਉਹ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ? ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਠੀਕ ਲੱਗੇ, ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਉਤਸ਼ੁਕ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਨੇ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ।" ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਇੱਛਾ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਕੋਲ ਧਨ-ਦੌਲਤ, ਯਜ, ਰਾਜ, ਰਾਣੀਆਂ, ਭਰਾਵਾਂ, ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦਾ ਰਾਜ, ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਤੱਕ ਵਡਿਆਈ ਸੀ।" "ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਮੁਕੁੰਦ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਕੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹੋਣ? ਜਿਵੇਂ ਭੁੱਖੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੀਆਂ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੀ।" "ਹੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਵੰਸ਼ੀ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਵੀਰ ਬੱਚਾ, ਅਸਤ੍ਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜਦਾ ਹੋਇਆ, ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਇੱਕ ਨਿਰਮਲ ਰੂਪ ਵੇਖਦਾ, ਅੰਗੂਠੇ ਜਿੰਨਾ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਮੋੜ ਵਾਲਾ, ਨੀਲਾ ਰੰਗ, ਚਮਕਦਾਰ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਵਿਨਾਸੀ। ਚਾਰ ਲੰਬੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਚਮਕਦਾਰ ਕੁੰਡਲ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ, ਗਦਾ ਫੜੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਬੱਚੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ, ਗਦਾ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ।" "ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਅਸਤ੍ਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਗੋਪਾਂ ਦਾ ਰਾਖਾ ਧੁੰਦ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੰਦਾ। ਬੱਚਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਵੇਖਦਾ, 'ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ?'" "ਫਿਰ, ਉਹ ਅਪਾਰ ਪ੍ਰਭੂ, ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਖਾ, ਸਭ ਵਿਆਪਕ, ਦਸ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਬੱਚੇ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ, ਉਥੇ ਹੀ ਲੁਕ ਗਿਆ।" "ਫਿਰ, ਜਦ ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਗੁਣ ਆ ਗਏ, ਤੇ ਗ੍ਰਹ favourable ਹੋ ਗਏ, ਪਾਂਡਵ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਵਾਹਕ ਮੁੜ ਜਨਮਿਆ, ਪਾਂਡੂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ।" "ਰਾਜਾ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ—ਧੌਮਿਆ, ਕ੍ਰਿਪਾ ਆਦਿ—ਨਾਲ ਜਨਮ ਕੁੰਡਲੀ ਬਣਵਾਈ, ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰਵਾਏ।" "ਰਾਜਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਨੇ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਸੋਨਾ, ਗਾਂ, ਜਮੀਨ, ਪਿੰਡ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਤੇ ਵਧੀਆ ਭੋਜਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ।" "ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਨਿਮਰ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਹੇ ਪੁਰੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਇਹੀ ਹੈ।'" "'ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਅਟੱਲ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਜਦ ਚਿੱਟਾ ਵਾਲਾ ਅੰਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਇਸ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਹੈ।'" "'ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਵਿਸ਼ਨੁਰਾਤਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ—ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੁਆਰਾ ਰਾਖਿਆ। ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਭਗਤ, ਵੱਡਾ ਆਤਮਾ ਹੋਵੇਗਾ।'" ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "'ਕੀ ਇਹ ਬੱਚਾ ਸਾਡੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਹ ਤੇ ਚਲਵੇਗਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਵਡਿਆਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ?'" ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "'ਹੇ ਪ੍ਰਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੱਚਾ ਰਾਖਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵਾਂਗ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭਗਤ ਤੇ ਸੱਚਾ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਵਾਂਗ।'" "'ਇਹ ਵੱਡਾ ਦਾਨੀ ਤੇ ਆਸਰਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਔਸ਼ੀਨਰ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਿਬੀ ਵਾਂਗ; ਇਹ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਵਧਾਏਗਾ, ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ।'" "'ਇਹ ਤੀਰੰਦਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹੋਵੇਗਾ, ਦੋਨਾਂ ਅਰਜੁਨਾਂ ਵਾਂਗ; ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਅਜੈਯ ਹੋਵੇਗਾ, ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੋਵੇਗਾ।'" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਬਲਰਾਮ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ, ਉੱਤਰਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਰਾਖੀ, ਤੇ ਪਾਂਡਵ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਵਡਿਆਈ, ਵ੍ਰਜ ਤੇ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਤੇ ਅਸ਼ਚਰਜ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੰਦੇ।