ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਧਨਵੰਤ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਗਰ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰ ਇੱਕ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਬੜੀ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ, ਮਿਲਦਾ, ਹੱਥ ਲਾਉਂਦਾ, ਹੱਸਦਾ ਤੇ ਦਿਲਾਸਾ ਦੇਂਦਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਕਾਫੀ ਸਮੇਂ ਦੂਰ ਰਹੇ ਸਨ; ਦੂਜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵੀ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ, ਪੰਡਤਾਂ, ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਹੋਰਾਂ ਤੋਂ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਗਾਇਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਆਇਆ। ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਵਾਰਕਾ ਦੀ ਰਾਜ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀ ਇਮਾਰਤਾਂ 'ਤੇ ਨਾਰੀਕਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਦਵਾਰਕਾ ਦੇ ਵਾਸੀ ਹਰ ਵੇਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੱਕਦੇ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਦੇ ਤਰਪਦੀ ਨਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਚੋਰੀ ਦੀ ਮਾਲਕ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਛਾਤੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਨਿਵਾਸ, ਚਿਹਰਾ ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਪਿਆਲਾ, ਬਾਂਹਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕਮਲ ਪੈਰ ਧਰਮਵਾਨਾਂ ਦੀ ਠੰਡੀ ਛਾਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਚਿੱਟੇ ਛਤਰੇ, ਪੰਖੇ, ਤਾਜ਼ਾ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਪੀਲੇ ਕਪੜੇ ਤੇ ਵਨਮਾਲਾ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਬੱਦਲ, ਧਨਕ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਮਾਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾਇਆ; ਉਹ ਡੇਵਕੀ ਤੇ ਹੋਰ ਸੱਤ ਮਾਵਾਂ ਅੱਗੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ। ਉਹ ਮਾਵਾਂ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂ, ਪੂਤ ਨੂੰ ਗੋਦ ਵਿਚ ਬਠਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਤੁੱਲ ਪੈਲਸ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀ ਲਈ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਮਹਿਲ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀ, ਪਤੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਦ, ਉਸ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ ਬੈਠਕਾਂ ਤੇ ਸੇਜਾਂ ਤੋਂ ਉਠ ਕੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਤਸ਼ਵ ਜਿਹੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਅੱਖਾਂ ਨਿਵਾਂ ਕੇ, ਲਜਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲੀਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਰੋਕੀਆਂ ਨਾ ਜਾ ਸਕੀਆਂ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਵੰਸ਼ ਦੀਆਂ ਨਾਰੀਆਂ ਨੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਸਮੇਤ ਗਲ ਲਾਇਆ, ਅੰਦਰੋਂ ਤੱਕਦੀਆਂ, ਹੰਝੂ ਲਜਾ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਆਏ। ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹਰ ਪੈਰ ਵਾਰ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਨਵੇਂ ਜਾਪਦੇ; ਜਿਵੇਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਕਦੇ ਛੱਡਦੀ ਨਹੀਂ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਕਦੇ ਵਿਛੋੜਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਭਾਰ ਬਣੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ ਵੈਰ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਲੜਾਈਆਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਉਹ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਅੱਗ ਨੂੰ ਬੁਝਾ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਸੀ ਨਾਸ ਕਰਕੇ, ਆਪ ਹਥਿਆਰ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਲੋਕ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਨਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਘਿਰ ਕੇ, ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ ਰਸ ਭੋਗਦਾ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲਜਾ ਭਰੀ ਹੰਝੂਆਂ, ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ, ਮੁਸਕਾਨਾਂ, ਇੰਨਾ ਤਕ ਕਿ ਕਾਮਦੇਵ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਛੱਡ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰਸਭਰੀਆਂ ਚਲਾਕੀਆਂ ਵੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਨਾ ਸਕੀਆਂ। ਜਨਤਾ, ਅਗਿਆਨ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਜੁੜਿਆ ਸਮਝਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਾਪਦੰਡ 'ਤੇ ਤੋਲਦੀ, ਜਦਕਿ ਉਹ ਸੰਸਾਰਕ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ। ਇਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਹੈ: ਉਹ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਬੰਧਿਆ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ, ਉਸ ਦੀ ਬੁਧੀ ਵੀ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਅਗਿਆਨ ਨਾਰੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸਮਝਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਆਮ ਮਨ ਉਸ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ। ਕਦੇ ਕਦੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਬਲਰਾਮ, ਗਾਂਵਾਂ 'ਤੇ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਦੇ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਕਲ ਕਰਦੇ, ਆਮ ਜੀਵਾਂ ਵਾਂਗ ਖੇਡਦੇ। ਇਕ ਵਾਰੀ, ਜਦਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਬਲਰਾਮ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਗਾਂਵਾਂ ਚਰਾਉਂਦੇ, ਇੱਕ ਰਾਖਸ਼ਸ ਆਇਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ। ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਵਾਝ ਦੀ ਆਕਾਰੀ, ਗਾਂਵਾਂ ਵਿਚ ਮਿਲ ਗਿਆ; ਹਰੀ ਨੇ ਨਿਰਮਲਤਾ ਵੱਖਾਈ, ਬੈਠ ਗਿਆ ਤੇ ਬਲਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ। ਫਿਰ ਅਚੂਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂੰਝ ਸਮੇਤ ਪਿੱਛਲੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਫੜਿਆ, ਘੁੰਮਾਇਆ ਤੇ ਕਪਿੱਥ ਦੇ ਰੁੱਖ 'ਤੇ ਸੁੱਟਿਆ; ਰਾਖਸ਼ਸ, ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਖਾ ਕੇ, ਮਰ ਗਿਆ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਲੜਕੇ ਚੀਕ ਪਏ—"ਵਧੀਆ! ਵਧੀਆ!"—ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਦੇਵਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਦੋ, ਜਗਤ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ, ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਵਾਂਗ ਗਾਂਵਾਂ ਚਰਾਉਂਦੇ, ਸਵੇਰ ਦਾ ਖਾਣਾ ਲੈਂਦੇ। ਇਕ ਦਿਨ, ਹਰ ਮੁੰਡਾ ਆਪਣੀ ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾਉਣ ਲਈ ਲੈ ਗਿਆ; ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾ ਕੇ, ਆਪ ਵੀ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲਿਆ। ਉਥੇ, ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਜੀਵ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜਰ ਨਾਲ ਟੁੱਟੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਇਹ ਬਕਾ ਰਾਖਸ਼ਸ ਸੀ, ਬਗਲੇ ਦੀ ਆਕਾਰੀ, ਜੋ ਅਚਾਨਕ ਆਇਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਤੇਜ਼ ਚੋਂਚ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਬਕਾ ਨੇ ਨਿਗਲ ਲਿਆ, ਰਾਮ ਤੇ ਹੋਰ ਮੁੰਡੇ ਬੜੀ ਬੇਚੈਨੀ ਵਿਚ ਪੈ ਗਏ। ਪਰ ਗੋਪਾਲ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਗਤ ਦਾ ਆਚਾਰਿਆ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਬਕਾ ਦੀ ਜਬਾ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ; ਬਕਾ, ਦਰਦ ਨਾਲ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਉਗਲ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਫਿਰ ਮਾਰਨ ਆਇਆ। ਬਕਾ ਨੇ ਚੋਂਚ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਚੋਂਚ ਫੜੀ ਤੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ, ਹੀਰਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਬਕਾ ਨੂੰ ਫਾੜ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਭ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਦੇਵਤੇ ਨੇ ਵੈਰੀ ਉੱਤੇ ਨੰਦਨ ਫੁੱਲ ਤੇ ਚਮਪਾ ਵਰਖੇ, ਡੋਲ, ਸਿੰਘ ਤੇ ਭਜਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ; ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਗੋਪਾਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਬਕਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਛੁਟ ਕੇ ਆਇਆ, ਮੁੰਡਿਆਂ, ਰਾਮ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰਿਤ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਜਿੰਦ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ; ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਪਸ ਵ੍ਰਜਾ ਆਏ, ਰਸ ਭਰੀ ਗਾਵਾਂ ਕਰਦੇ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੋਪਾਲ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਅਸ਼ਚਰਜ ਤੇ ਪਿਆਰ ਵਿਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਤਰਸਦੀ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਤੱਕਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਮਰਨ ਤੋਂ ਮੁੜ ਆਇਆ ਹੋਵੇ। ਅਫ਼ਸੋਸ! ਕਿੰਨੇ ਖਤਰੇ ਇਸ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਭੋਗੇ! ਸ਼ਾਇਦ ਸਾਡੀ ਕਿਸੇ ਪਿਛਲੀ ਭੁੱਲ ਦਾ ਹੀ ਇਹ ਡਰ ਹੈ। ਪਰ, ਉਹ ਡਰਾਉਣੇ ਜੀਵ ਉਸ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ; ਮਾਰਨ ਆਉਂਦੇ, ਪਰ ਅੱਗ ਵਿਚ ਪਤੰਗਿਆਂ ਵਾਂਗ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਸਚਮੁਚ, ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ; ਜਿਵੇਂ ਗਰਗ ਆਚਾਰਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਹੀ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨੰਦ ਤੇ ਹੋਰ ਗੋਪਾਲ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿਚ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਦੁਖ ਤੋਂ ਬੇਖ਼ਬਰ, ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਸਮਾਂ ਗੁਜ਼ਾਰਦੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਖੇਡ—ਛੁਪਣੀ, ਬੰਨ੍ਹਾ ਬਣਾਉਣ, ਬਾਂਦਰ ਵਾਂਗ ਕੁਦਕੜ—ਵਰਜਾ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਬਚਪਨ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਅਸ਼ਵੱਠਾਮਾ ਦੀ ਬ੍ਰਹਮਸ਼ੀਰਸ਼ਾ ਅਸਤਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਉੱਤਰਾ ਦੇ ਅਣਜੰਮੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਮੁੜ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ।